Sprzegla z kolem o wolnym biegu byly juz szeroko stosowane w róznego rodzaju maszynach i obecnie powinny one znalezc zastosowanie takze i w silnikowych poja¬ zdach drogowych. W tym przypadku obcia¬ zenia sa utrzymane w wezszych granicach, . Jezeli kolo o wolnym biegu podlega bar¬ dzo duzym obciazeniom, jak to ma miejsce np. w kolejowych i drogowych wozach nape¬ dowych, to powstaja duze trudnosci, by u- niknac jego nadmiernej wielkosci, znacznego lub asymetrycznego odksztalcania sie, a przez to i nierównomiernego rozlozenia ob¬ ciazenia, niebezpieczenstwa zakleszczania sie oraz nieprawidlowego dzialania* Przedmiotem niniejszego wynalazku j est sprzeglo z kolem o wolnym biegu, nadajace sie zwlaszcza na duze obciazenia, w którem zapobiezono nieprawidlowemu odksztalcaniu sie zewnetrznego pierscienia bieznego dla ro¬ lek, a tern samem i odksztalcaniu sie asyme¬ trycznemu, oraz uniknieto niebezpieczenstwa zakleszczania sie, a takze szybkiego zuzywa¬ nia sie torów bieznych i rolek.Nastepna cecha znamienna wynalazku jest szczególny ksztalt klocków slizgowych, dzieki którym zapewnione zostaje stale i pra¬ widlowe dzialanie kola o wolnym biegu, a w szczególnosci sprawne wlaczanie sprzegla przy kazdym dowolnym warunku przenosze¬ nia sily. Zazwyczaj zewnetrzny tor biezny dla rolek znajduje sie na wewnetrznej stro¬ nie pierscienia, który stanowi jedna czesc z boczna scianka oslony kola o wolnym biegu.Oslona jest zamknieta zapomoca okraglej tarczy, stanowiacej druga scianke. W tej po-staci wykonania okrezny zewnetrzny tor biezny zostaje odksztalcany, zwlaszcza od strony przymocowanej scianki, pod dziala¬ niem cisnienia, przenoszonego przez rolki, wskutek czego rolki te podlegaja dzialaniom wstecznym, które rozdzielaja sie nierówno¬ miernie i sa najwieksze od strony scianki, stanowiacej jedna czesc z pierscieniem, gdzie cisnienie latwo moze przekroczyc obciazenie bezpieczne.Wedlug wynalazku tor biezny stanowi pierscien, który jest umocowany miedzy dwiema tarczami, tworzacemi boczne scianki oslony kola o wolnym biegu, zapomoca sworzni, przechodzacych cokolwiek luzno po¬ przez poprzeczne otwory pierscienia. Pier¬ scien jest wskutek tego odksztalcany syme¬ trycznie, rolki zas sa obciazone równomier¬ nie na calej swej dlugosci.Na zalaczonym rysunku uwidoczniono przyklad wykonania sprzegla z kolem o wol¬ nym biegu wedlug wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia sprzeglo w przekroju po¬ przecznym, fig. 2 zas — przekrój osiowy te¬ go sprzegla.Wal napedzajacy 1 i wal napedzany 2 sa umieszczone na jednej linji, przyczem koniec tego drugiego walu jest osadzony obrotowo w lozysku rolkowym w cylindrycznej czesci 3, polaczonej przy koncu walu napedzajace¬ go zapomoca klina z tuleja 4 i posiadajacej na obwodzie wewnetrzny tor biezny dla u- rzadzenia o wolnym biegu. Wal 2 dzwiga za¬ pomoca tulei 6 tarcze 5, stanowiaca boczna scianke oslony rolek. Wal / i tuleja 6 (wiec i wal 2) sa osadzone obrotowo w lozysku rolkowem wzglednie kulkowem w cylin¬ drycznej oslonie 7. Druga scianke boczna o- slóny rolek tworzy tarcza okragla 8. Miedzy obu tarczami 5 i 8 umieszczony jest pierscien 9, posiadajacy zewnetrzny tor biezny dla u- rzadzenia o wolnym biegu. Pierscien 9 jest przymocowany do ta*cz 5 i 8 zapomoca sworzni 10.Czesc 3 zaopatrzona jest w srubowe we¬ wnetrzne tory biezne 11 dla rolek 12 oraz promieniowe scianki 13, zapomoca których przestrzen miedzy cylindryczna czescia 3 i pierscieniem 9 podzielona jest na przedzialy dla rolek. Liczba 15 oznaczone sa klocki sli¬ zgowe, z posród których na rysunku przed¬ stawiony jest tylko jeden, dzialajacy na rol¬ ke 12. Liczba 14 oznaczono sprezyny, umie¬ szczone miedzy promieniowemi sciankami 13 i klockami 15. Zewnetrzna powierzchnia cy¬ lindryczna klocka 15 slizga sie po torze biez¬ nym pierscienia 9, zas jego powierzchnia czolowa jest dopasowana do powierzchni ro¬ lek 12 tylko swa dolna czescia (mianowicie w kierunku wewnetrznego toru bieznego), podczas gdy górna gzcsc, jak to przedsta¬ wiono liczba 15', odstaje od rolki 12. Ten szczególny ksztalt klocka slizgowego stano¬ wi wazna ceche znamienna niniejszego .wy¬ nalazku i posiada duze znaczenie dla nieza¬ wodnego dzialania urzadzenia o wolnym bie¬ gu, poniewaz zapewnia to równomierne dzia¬ lanie, a w szczególnosci zaczepianie sie o- gniw? sprzegla przy wszelkich warunkach przenoszenia sily, co nie mialoby miejsca przy wiekszych obciazeniach, gdyby klocki slizgowe przylegaly do rolek takze i swemi górnemi czesciami 15'.Zasada dzialania urzadzenia o wolnym biegu jest ogólnie znana. Jezeli szybkosc ka¬ towa czesci 3, napedzanej przez wal lr sta¬ je sie wieksza od szybkosci oslony 5^9-^-8, obracanej wraz z walem napedzanym, wów¬ czas rolki 12 tocza sie po srubowych torach bieznych 11 w kierunku obracania sie walu /, wskutek czego zakleszczaja sie miedzy sru- bowemi torami bieznemi 11 i cylindrycznyffl torem bieznym, laczac je mocno, Pierscien 9 jest wskutek tego sciskany i odksztalcany w kierunku sily odsrodkowej. Odksztalcanie to jest ograniczone zapomoca sworzni /&, W ra-- zie wykonania zewnetrznego pierscienia bieznego i jednej z bocznych scianek z jed¬ nego kawalka, druga boczna scianke przy* mocowuje sie zapomoca srub tub trzpieni do tego pierscienia. Odksztalcanie pierscienia jest w tym przypadku wieksze w czescia — 2 —przylegajacej do scianki przytwierdzonej, niz w czesci, przylegajacej do drugiej scian¬ ki, wskutek czego wystepuja powyzej juz wspomniane niedogodnosci.Wedlug wynalazku pierscieniowi 9 daje sie moznosc odksztalcania równomiernie lub symetrycznie na calej jego szerokosci, wsku¬ tek czego zapewnione jest równomierne roz¬ lozenie obciazenia na calej dlugosci rolek.Oczywiscie, szczególy konstrukcyjne sprzegla z kolem o wolnym biegu moga byc dowolnie zmienione co do wielkosci sprze¬ gla, co do jego ciezaru i praktycznego zasto¬ sowania bez wykraczania poza ramy niniej¬ szego wynalazku. PL