W celu otrzymania jak najwiekszej ilo¬ sci wyklutych pisklat w wylegarce, trzeba, aby temperatura w niej byla stala a wenty¬ lacja zapewniala obfity doplyw swiezego powietrza do jaj, a petem do pisklat, ale bez szkodliwych przeciagów, oraz aby czescio¬ wo zuzyte powietrze pc jednorazowem op.ly- nieciu jaj, czy tez pisklat, z©stalo bezpo¬ srednio usuniete z wylegarki. Okazalo sie równiez, ze dobrze jest, gdy jaja w róznych odstepach czasu sa nietylko obracane, lecz i przesuwane.Znane dotychczas wylegarki pietrowe maja te wade, ze temperatura w komorze podlega duzym wahaniom i ze wymiana zu¬ zytego powietrza na swieze jest niedosta¬ teczna. Powietrze jest tylko pedzone po ko¬ morze wylegarki, co jedynie wzmaga nie¬ bezpieczenstwo zarazenia drobnoustrojami chorobowemi. Oprócz tego zbyt silny ped powietrza wysusza skorupkf jaj, co wplywa ujemnie na proces wylegania. Celem niniej¬ szego wynalazku jest usuniecie tych braków i uzyskanie lepszej sprawnosci urzadzenia.Wedlug wynalazku ponad komora wyle¬ garki wbudowany jest podgrzewacz wzgled¬ nie chlodnica, która z jednej strony odply¬ wa gorace powietrze odlotowe, oddajac przytem wieksza czesc swego ciepla scian¬ kom oddzielajacym, a przez która z drugiej strony jest zasysane swieze powietrze, pod¬ grzewane prawie do temperatury wylego¬ wej przez te scianki, rozgrzane powietrzem odlotowem. Nastepnie sa zastosowane srod¬ ki do bezposredniego odprowadzania z ko¬ mory wylegowej powietrza, które juz raz o-plynelo jaja, czy piskleta, oraz do obraca¬ nia jaj i przesuwania ich z miejsca na miej¬ sce/ Na rysunku przedstawiono przyklad wy¬ konania przedmiotu wynalazku, przyczem fig. 1 uwidocznia schematycznie, czesciowo w przekroju wylegarke zprzodu, fig. 2 — uwidocznia wylegarke zboku, fig. 3 — rame do jaj w perspektywie, fig. 4 — osadzenie walków w ramie do jaj, fig. 5 — szuflade dla pisklat w perspektywie, fig. 6 — zesta¬ wienie ramy:do jaj/i szuflady dla pisklat zprzodu i zboku, fig. 1 — schemat ustawie¬ nia przewietrzników. , , v .. v A- Skrzynie 1 wylegaBri iiall^piej jest Wy¬ konac z drzewa i zabezpieczyc izolacja od strat cieplnych; skrzynia zawiera komore 2 do wylegania, w której znajduja sie pozio¬ me prowadnice 10 do wstawiania ram na jaja wzglednie szuflad dla pisklat.Ponad komora 2 jest wbudowany, pod¬ grzewacz wzglednie chlodnica, zaopatrzona w dwa umieszczone obok siebie osobne ka¬ naly 3 i 4, oddzielone sciankami 20; powie¬ trze jest zasysane przez kanal 3, podczas gdy gorace powietrze odlotowe uchodzi na- zewnatrz przez kanal 4. Uchodzace gorace powietrze oddaje przytem wieksza czesc swego ciepla sciankom 20, wykonanym z materjahi dobrze przewodzacego cieplo, np. z blachy aluminjowej. Scianki 20 ze swej strony oddaja wieksza czesc pobranego ciepla swiezemu powietrzu, przeplywajace¬ mu przez kanal doplywowy. W ten sposób tylko nieznaczna ilosc ciepla uchodzi bez- pozytecznie nazewnatrz, odpowiednio do róznicy temperatury miedzy doplywajacem a odplywajacem powietrzem oraz do ilosci zasysanego powietrza. Podgrzewacz wzgled¬ nie chlodnica otrzymuje takie wymiary, ze temperatura swiezego powietrza w chwili doplywu do komory ogrzewczej jest tylko o pare stopni nizsza od temperatury wyle¬ gania. Uszkodzenie jaj z powodu zbyt wy¬ sokiej temperatury jest niemozliwe dzieki podgrzewaczowi, poniewaz nie moze on od¬ dawac ilosci ciepla wiekszej, niz pobrana.Straty ciepla sa przytem nieznaczne, nawet przy bardzo energicznej wymianie powietrza na swieze, którego objetosc jest równa od piecie- do dziesieciokrotnej objetosci komo¬ ry wylegowej na godzine, poniewaz powie¬ trze posiada nieznaczna pojemnosc cieplna.W- tym celu, aby prad swiezego powie¬ trza dzialal nieszkodliwie bez przeciagów i aby powietrze to pobralo wzglednie odda¬ lo mozliwie duzo ciepla, przekroje kanalów tak sa obrane, zeby prad powietrza napoty¬ kal przy przeplywie mozliwie duzy opór, zmniejszajacy jego szybkosc do 1 m/min, podczas gdy szybkosc ta w wylegarkach pietrowych danego typu jest prawie sto ra¬ zy wieksza. W tym celu uzywa sie prze¬ wietrzników odsrodkowych 5, które nadaja sie do doprowadzania malych ilosci powie¬ trza przy duzych oporach. Przewietrzniki te, jak uwidocznia fig. 7, moga byc umie¬ szczone w róznych miejscach. Tak np. fig. 7a przedstawia dwa przewietrzniki odsrod¬ kowe, jeden u wlotu kanalu, doprowadzaja¬ cego swieze powietrze, drugi u wylotu kana¬ lu, odprowadzajacego zuzyte powietrze; fig. 7b przedstawia zastosowanie tylko jednego przewietrznika przy koncu kanalu, dopro¬ wadzajacego swieze powietrze, jak uwi¬ doczniono na fig. 1. Fig. 7c i d przedstawia¬ ja inne rozmieszczenia przewietrzników.Pod komora 2 znajduje sie urzadzenie ' grzejne, np. elektryczne grzejniki oporowe; do samoczynnego regulowania temperatury sluzy przyrzad 7. Zbiornik 9 zawiera paru¬ jacy plyn. Zbtornik ten wraz z urzadzeniem grzejnem 6 jest umieszczony najdogodniej w komorze, wbudowanej miedzy podgrze¬ waczem a komora wylegowa i odgrodzonej od tej ostatniej przegroda 22. W komorze tej, zwana komora mieszalna, urzadzenie grzejne oddaje powietrzu brakujaca ilosc ciepla, a jednoczesnie powietrze otrzymuje potrzebna ilosc wilgoci ze znajdujacego sie w zbiorniku 9 plynu. Nie naruszajac istoty wynalazku, moznaby oczywiscie umiescic u- — 2 —osadzenie7grzgjne ~w j&kiemkolwiek innem imejs€ ^moraimfeszalna;wzglednie komora 2 jest po¬ laczona ^p^grzwacifc^ 8. W pidrtowy:katoal baczny, prowadzacy do ka¬ nalu odlotowego, - jest wbudowany opornik 21, który zapobiega temu, aby prad powie¬ trza Wplywal wprost do kanalu pionowego i wyplywal z niego po najkrótszej drodze, pomijajac tettore 2.Fig; 3 i 4 uwidoczniaja rame li, do któ¬ rej wklada sie Jaja /9 i obraca je, W tym celu w bocznych sciankach ^amy 11 sa osa¬ dzone walki 12 tak mianowicie, ze oprócz , obrotu dokola swych, osi moga one jeszcze byc przesuwane w i plaszczyznach piono¬ wych. W4ym celu cz£py 15; wpuszczone w konce wftlkdw 12, przesuwaja sie W piono¬ wych wycieciach W bocznych scianek ramy.Te scianki sa zafopatrzonie w otwory wenty¬ lacyjne 73 lub podobne. Rame // umieszcza *sie na umocowanych nieruchomo w komorze 2 poziomych prowadnicach L/0, przyczem, jak uwidocznia fig. 6r -wszystkie witlki opie¬ ka sle na prowadnicach 10 iw czasie * przesuwania ramytocza sie przymusowo po nich-i obracaja, a jednoczesnie wraz z ulo- zonomi na nich gafami oprócz wykonywania ruchu obrotowego dokola swych osi zmie¬ niaja jeszcze swe polozenie w plaszczyznach ^poziomych. Dlugosc ramy jest nieoo mniej¬ si, niz-glebokosc komory 2, a wskutek te¬ go, jak uwidocznia fig. 2\ prowadnice 10 po¬ siadaja wolne konce^ wystarczajace do. po¬ krecenia jaj o 180° dokola osi* Perjodycz- ne obracanie i przemieszczanie jaj odbywa sie wylacznie wskutek przesuwania ramy 11 po prowadnicach 10. Praktyka wykazala, ze przemies^czaaie j-aj daje bardzo korzystne wyniki. i Fig* 5 przedstawia szuflade 16 dla pi* »klat, która równiez Ustawia sie na prowad¬ nicach 10,'Dnó szufkdy nie jest zaopatrzo¬ ne w otirtry, tarcz ;jest pelne.Wydluz szirilady,po obu bokach, -/nue-t $abza sie przedzialy J7^,do napelniania ply¬ nem, oddzielone od szuflady sciankami 18a.Scianki te 18a oraz scianka tylna 18 sa-nie¬ co wyzsze od pozostalych scianek. Szuflada 16 jest przeznaczona do uzupelniania ramy 11 w ten sposób, ze przed wykluwaniem sie pisklat rame stawia sie bezposrednio na szuflade, aby wykluwajace sie piskleta mo¬ gly przesliznac sie miedzy walkami 12 na dno szuflady. Zespól ramy na jaja i szufla¬ dy wymaga polaczenia obu czesci tak, aby szuflade mozna bylo wyjmowac tylko razem z rama 11, co osiaga sie dzieki podwyzszo¬ nej sciance tylnej 18 szuflady 16, która to icianka przy wyciaganiu szuflady zabiera umieszczona na szufladzie rame. Do wza¬ jemnego polaczenia obu tych czesci mozna- by, oczywiscie, uzyc haków albo wystepów, odpowiadajacych stosownym wglebieniom.To polaczenie jest niezbedne, gdyz nie wszystkie piskleta wykluwaja sie jedno¬ czesnie, a te, które wykluwaja sie pózniej, znalazlyby sie w niebezpieczenstwie, gdyby szuflade wyciagano osobno.Równiez nalezy przestrzegac, aby jaja nie byly obracane bezposrednio przed wy¬ kluwaniem sie pisklat. W tym celu w chwili nakladania ram 11 na szuflady 16 sa czyn¬ ne narzady, zapobiegajace obracaniu sie jaj wzglednie toczeniu sie walków 12, W tym celu naprzyklad scianki 18a szuflady sa o tyle wyzsze, ze unosza rame 11 tak wysoko nad prowadnica 10, ze walki 12 nie doty¬ kaja prowadnic, a wiec nie moga sie juz po nich toczyc i obracac sie. Oczywiscie, mozna zastosowac i inne narzady w celu unierucho¬ mienia walków.Do przedzialów 17 w szufladach, do których nie przedostaja sie piskleta, nalewa sie wody dla wyrównania ewentualnych róz¬ nic temperatury w komorze 2. Dzieki cieplu parowania mozna obnizyc o 1° do 2°C tem¬ perature w miejscach napelnionych woda.Napelnia sie tylko te przegrody (rynny), które wykazuja wyrazne dazenie do podno¬ szenia sie temperatury. Konstrukcja Wyle- garki podlug wynalazku pozwala na stoso- - 3 -W&nie jej w róznych okresach wylegania, np. jaj) albo na czas wykluwania (ramy do jaj z szufladami dla pisklat), albo tez na calko¬ wity czas wylegania ir wykluwania. Pojem¬ nosc wylegarki, uzywanej tylko w pierw¬ szym okresie wylegania, jest wiec podwójna, jak równiez wylegarki, uzywanej na czas tylko wykluwania; czas pozostawania jaja w wrylegarce podczas pierwszego okresu wy¬ legania jest równy %, podczas zas ostatnie¬ go okresu równy V& calkowitego czasu wyle¬ gania. W ten sposób np. dwie takie wylegar¬ ki, stosowane jedna w pierwszym okresie wylegania, druga —¦ w koncowym okresie wykluwania, uzupelniaja sie wzajemnie w duzych hodowlach.Fig. 2 uwidocznia zlozona wylegarke zboku, przedstawiona schematycznie, przy- czem trzy górne ramy na jaja sa umieszczo¬ ne zprzodu, trzy nastepne ztylu, podczas gdy reszta komory 2 jest wypelniona jed¬ nostkami zlozonemi (rama i szuflada).Szuflady dla pisklat jest najlepiej wykonac z materjalu niehygroskopijnego, np, z bla¬ chy nierdzewnej, a nastepnie wyslac je sieczka, kartonem sfalowanym lub podob¬ nym materjalem, aby przyspieszyc schniecie pisklat oraz aby nastepnie po usunieciu wy¬ slania gruntownie oczyscic szuflady.Wielkie znaczenie dla wylegarki posia¬ da ta okolicznosc, ze swieze powietrze nie przeplywa kolejno przez wszystkie szufla¬ dy, np. zgóry nadól lub odwrotnie, jak w znanych dotychczas szufladach z dziurko- wanemi dnami, lecz w kierunku poziomym oplywa tylko jedna szuflade (pietro), po- czem po opuszczeniu jej zostaje bezposred¬ nio usuniete z wylegarki bocznym kanalem odlotowym. Dzieki temu zapobiega sie powstawaniu wirów powietrznych oraz za¬ pobiega sie w znacznym stopniu podnosze¬ niu kurzu. Oprócz tego dno szuflady, pozba¬ wione otworów, zapobiega spadaniu puchu pisklecego do nizej umieszczonych szuflad.Dzieki temu niebezpieczenstwo zarazenia zostaje znacznie zmniejszone, gdyz w razie pojawienia sie drobnoustrojów chorobotwór¬ czych, zwlaszcza udzielajacej sie bardzo szybko dysenterji pisklecej (bazillus pullo- rum), zarazona zostaje jedna tylko szufla¬ da, gdyz zuzyte powietrze po oplynieciu szuflady nie dochodzi juz do szuflad na in¬ nej wysokosci, lecz zostaje bezposrednio u- suniete z wylegarki.Ten sam skutek mozna osiagnac, stosu¬ jac szuflady dla pisklat, zaopatrzone w dziurkowane dna, lecz odgradzajac kazda szuflade scianka bez otworów. Swieze po¬ wietrze, doprowadzane do komory 2 po¬ przez podgrzewacz (wzglednie chlodnice), ogrzewany powietrzem odlotowem, nie mo¬ ze byc nadmiernie ogrzane w chwili doply¬ wu do komory; posiada ono dzieki odpo¬ wiednim wymiarom kanalów niewielka szybkosc ponizej 1 m na minute, przyczem, doplywajac do ramy // przez dziurkowanie boczne scianki, bardziej jeszcze traci na szybkosci. W ten sposób do jaj, czy do pi¬ sklat doprowadza sie znaczna ilosc powie¬ trza, jednak bez wywolywania szkodliwych przeciagów, poczem zuzyte powietrze po jednorazowem oplynieciu jaj, czy pisklat zostaje usuniete bezposrednio z komory, Dzieki malej szybkosci powietrza jego wil¬ gotnosc, która w przyrzadach dawnego ty¬ pu wynosila 80 — 90%, mozna obnizyc do 45 — 55%, nie obawiajac sie przytem zbyt szybkiego obsychania jaj. Termostat jakiej¬ kolwiek znanej budowy reguluje oprócz te¬ go temperature w komorze 2 i zapobiega zmianom normalnej temperatury wylegowej.Wynikiem wszystkich tych urzadzen jest niezwykle wysoka sprawnosc wylegarki.Nie porzucajac istoty wynalazku, mozna zmieniac budowe poszczególnych czesci wy¬ legarki. Tak np. zamiast opisanego podgrze¬ wacza o plaskich kanalach (wzglednie chlodnicy) mozna byloby zastosowac system rur, moznaby równiez ustawic podgrzewacz nazewnatrz skrzynki wylegarki, a wiec od¬ dzielnie, laczac podgrzewacz ze skrzynka _ 4 —zapomoca kanalów, jak np. w wiekszych urzadzeniach z jednym zbiorowym pod¬ grzewaczem (wzglednie chlodnica) i szere¬ giem przylaczonych do niego skrzynek wy¬ legowych. Równiez regulacja temperatury w kilku komorach wylegowych moze byc u- skuteczniana zapomoca centralnego urza¬ dzenia ze znanemi przyrzadami, dzialaja- cemi na odleglosc. PL