Wynalazek niniejszy dotyczy drzwi po¬ wietrznych, otwieranych zapomoca tocza¬ cych sie wózków.Chociaz w wiekszosci kopaln potrzeba zastosowania takich drzwi jest naglaca, jednak nie udalo sie dotad wykonac drzwi, dzialajacych samoczynnie, w chodnikach przewozowych.Próbowano juz coprawda oddawna sto¬ sowac w tych chodnikach drzwi, otwierane samoczynnie zapomoca ukladu drazków, poruszanych wózkami lub przy pomocy ka¬ walków szyn, przestawianych kolami wóz¬ ków, albo tez zapomoca drazków, porusza¬ nych powietrzem sprezonem, jednakze — bezskutecznie.Znane drazki przesuwne, uruchomiane zapomoca wózków, maja powazne wady na¬ stepujace. 1. Drzwi prawie nigdy nie sa jednako¬ we. Podczas, gdy drzwi zwykle maja ksztalt prostokatnej plaszczyzny, obracajacej sie na zawiasach i dociskanej pradem powietrza czterema bokami do ramy stalej w tamie chodnika, to w razie skojarzenia z niemi drazków przesuwnych drzwi te posiadaja zawsze budowe specjalna i sa wskutek tego zwykle bardzo nieszczelne.2. Drzwi, nawet przy zastosowaniu dlu¬ gich drazków przesuwnych, otwieraja sie zbyt nagle; prowadzi to do ustawicznych na¬ praw. 3. Drzwi, zwlaszcza przy stosowaniu dlugich drazków przesuwnych, otwieraja sie zbyt trudno. 4. Niektóre urzadzenia pozwalaja na o- twieranie drzwi zapomoca wózków, tocza¬ cych sie chodnikiem w jednym tylko kie¬ runku, podczas gdy drzwi, dzialajace sa¬ moczynnie, winny byc otwierane lagodine zapomoca wózków, toczacych sie w obu kie¬ runkach chodnika.Drzwi, otwierane zapomoca przestawia¬ nych kawalków szyn, równiez posiadaja po¬ wyzsze wady, a wiec: sa nieszczelne, otwie¬ raja sie zbyt ciezko i raptownie.Calkiem nieudatne okazaly sie próby rozwiazania zagadnienia otwierania drzwi przez zastosowanie drazków, przesuwanych powietrzem sprezonem. Drzwi otrzymuja w tym przypadku ksztalt zwykly, jednakze urzadzenie ich posiada nastepujace braki. 1. Drzwi nie otwieraja sie odpowiednio do szybkosci toczenia sie wózków, to zna¬ czy szybkosc otwierania sie drzwi jest za¬ wsze jednakowa, chociaz szybkosc toczenia sie wózków bywa prawie zawsze rózna. 2. Do otwierania zaworów wlotowych potrzebny jest zespól drazków pociagowych lub naciskowych, co sprawia, ze drzwi sta¬ ja sie zbyt zlozone. 3. Zespól drazków, nastawiajacych za¬ wory, umieszczony zwykle na podstawie, sprawia, ze otwieranie drzwi jest niepewne, gdyz trudno jest utrzymac wolna przestrzen kolo drazków naciskowych. 4. Po zatrzymaniu doplywu powietrza sprezonego mechanizm drzwi przestaje dzialac; doplyw tego powietrza, jak wiado¬ mo, czesto moze byc wstrzymany z róznych przyczyn, np. przy przesuwaniu przewodów rurowych, podczas ich uszczelniania i t. d.Czesto caly przewód powietrza sprezonego zamyka sie z powodu przerw w dzialaniu sprezarki, zwiazanych z potrzebami ru¬ chu. 5. Przy czestem otwieraniu (duzem wy¬ dobyciu) zuzycie powietrza staje sie zbyt duze. 6. Przy zmiennej preznosci w przewo¬ dzie rur otrzymuje sie rózne szybkosci otwie¬ rania. Preznosc powietrza w rurach wyka¬ zuje, jak wiadomo, duze wahanie.Ze wzgledu na te ujemne skutki i wady zagadnienie otwierania drzwi zapomoca po¬ wietrza sprezonego niepredko zostanie nale¬ zycie rozwiazane.Chociaz wiec w poszczególnych przypad¬ kach uzywa sie z koniecznosci tego lub in¬ nego urzadzenia, nie nalezy mniemac, ze za¬ gadnienie otwierania drzwi zostalo w ten sposób rozwiazane. Albowiem wobec swych powaznych braków znane dotychczas samo¬ czynnie otwierajace sie drzwi moga byc ttznane w najlepszym razie za namiastke takich drzwi. Zadne z tych urzadzen nie mozna nazwac drzwiami samoczynnie otwie¬ rajacemi sie.Drzwi, otwierane zapomoca toczacych sie wózków, sa podane na rysunku, przyczem na fig. 1 pokazano drzwi zamkniete w po¬ ziomym przekroju podluznym chodnika, a na fig. 2 — drzwi otwarte. Drzwi sa wyko¬ nane wedlug nastepujacych zasad. 1. Otwieranie drzwi powinno odbywac sie latwo zapomoca ukladu drazków pocia¬ gowych, poruszanych wózkami, przyczem osobny uklad pozwala na otwieranie spo¬ kojne i równomierne. 2. Drzwi powinny otwierac sie odpo¬ wiednio do szybkosci toczenia sie wózka, to znaczy szybkosc obrotu drzwi i szybkosc jazdy wózka winny pozostawac wzgledem siebie w jednakowym stosunku. 3. Drzwi winny byc otwierane zupelnie jednakowo zapomoca wózków, toczacych sie w obu kierunkach. 4. Drzwi winny posiadac zwykly ksztalt, a wiec ma to byc powierzchnia pro¬ sta, obracajaca sie na zawiasach, dociska- - 2 -na pradem powietrza do stalej ramy w ta¬ mie chodnika; powierzchnia ta nie moze posiadac zadnych wyciec, wspóldzialaja¬ cych z drazkami otwierajacemi, a wiec win¬ na bezwarunkowo domykac sie calkiem szczelnie, 5. Drzwi po otwarciu nie powinnny chwiac sie, co osiaga sie tylko wtedy, jezeli wszystkie dzwignie przy drzwiach otwar¬ tych tworza ostro zalamane linje, W tym celu przed drzwiami umieszczona jest osobna dzwignia k do obracania drzwi. 6. W celu unikniecia, aby wózki, to¬ czace sie od strony otwieranych drzwi, nie zawadzaly o ich krawedzie, stosuje sie pa- lak ochronny hz, który podczas otwierania zajmuje takie polozenie, ze zaslania otwar¬ te drzwi. Mozna równiez przymocowac nie¬ ruchomo taki palak ochronny do samych drzwi. 7. Drzwi winny byc bezwarunkowo zbu¬ dowane prawidlowo, przyczem drazki po¬ ciagowe i dzwignie obrotowe nalezy ulozyc na mocnych belkach, polaczonych w miare moznosci z szynami toru chodnika.Zgodnie z powyzszemi zasadami drzwi, otwierana zapomoca wózków, beda to takie drzwi, które bez dzialania sily postronnej (powietrza sprezonego) i przy mozliwie naj- inniejszem zuzyciu sily sa otwierane lagodnie zapomoca wózków, toczacych sie chodni¬ kiem w obu kierunkach.Otwieranie drzwi b uskutecznia sie w czasie jazdy wózków w obu kierunkach za¬ pomoca osobnego drazka pociagowego d lub e, wahajacego sie kolo dwóch czopów A, B lub A]f Blf przyczem drazek siega lagodna krzywizna nad torem miedzy szyny. Drazek pociagowy d, dzialajacy wtedy, gdy wózki tocza sie w kierunku strzalki r, jest pola¬ czony przegubami z dwiema dzwigniami a i g; drazek zas pociagowy e, dzialajacy wów¬ czas, gdy wózki tocza sie w kierunku prze¬ ciwnym, jest polaczony przegubami z dwie¬ ma dzwigniami i i h. Aby odmykanie drzwi odbywalo sie mozliwie lagodnie, drazki po¬ ciagowe d i e sa w miare moznosci jak naj¬ dluzsze i mozna je polaczyc przegubowo nietylko z dwiema lecz i z wieksza liczba dzwigni. Mozna równiez w tym celu spo¬ rzadzic drazki pociagowe nie jednolite, lecz z kilku czesci. Na rysunku pokazany jest drazek pociagowy, dzialajacy w czasie ja¬ zdy wózków w kierunku zamykania drzwi 6, zlozony z dwóch drazków e i c, które jed¬ nym koncem lacza sie przegubami ze wspól¬ na dzwignia i. Drazek pociagowy e, poruszo¬ ny najpierw zapomoca wózka, jest polaczo¬ ny przegubami z dwiema dzwigniami y i i, wahajacemi sie na dwóch czopach Bx i B2.Jezeli kierunek jazdy wózków jest zgod¬ ny z kierunkiem otwierania drzwi b, to ostat¬ nie otworza sie wskutek nacisku, przyczem drazek d jest polaczony przegubem z drzwiami b, albo jest polaczony z drzwiami zapomoca osobnego preta naciskajacego.Skoro kierunek jazdy wózków (z pradem powietrza) i kierunk otwierania drzwi b sa sobie przeciwne, to drzwi sa otwierane za¬ pomoca preta pociagowego n, który moze byc bezposrednio polaczony przegubem z drzwiami lub tez z dzwignia k, otwierajaca drzwi i umieszczona przed niemi. Czop x tej dzwigni znajduje sie glebiej w scianie chod¬ nika, niz czop A drzwi b. Dzwignia k jest polaczona z drzwiami zapomoca krótkiego preta /.Pret n jest polaczony z drazkiem e w ten sposób, ze dzwignia h posiada ramie sztyw¬ ne, z którem pret ten laczy sie zapomoca dzwigni kolankowej. Albo tez pret n jest polaczony jednym koncem tej dzwigni ko¬ lankowej z ramieniem dzwigni k, umieszczo¬ nej przed drzwiami i obracajacej je, dru¬ gim zas koncem laczy sie przegubowo z osobna dzwignia o. Dzwignia o preta n i dzwignia h obracaja sie wówczas w kierun¬ kach przeciwnych. To obracanie uskutecznia sie zapomoca wycinków uzebionych, co moze byc jednak osiagniete zapomoca drazków przesuwanych.Azeby w czasie jazdy wózków w kierun- - 3 —ku przeciwnym otwieraniu drzwi 6 wózek nie uderzal o krawedz otwartych drzwi, co mogloby miec miejsce przy drzwiach otwar¬ tych, wskutek niekorzystnego zalamania dzwigni lub zuzycia przegubów, stosuje sie osobny palak ochronny hz, zaslaniajacy drzwi otwarte i w tym celu wykonywajacy wieksze wahania, niz same drzwi. Palak ochronny hz moze stanowic dzwignia, waha¬ jaca sie kolo czopa i polaczona przegubami zapomoca preta p z drazkiem e lub zlaczo¬ na z pretem n. Palak ochronny mozna rów¬ niez zlaczyc z dwiema dzwigniami tak, aby obracal sie on wokolo jednej linji wzgle¬ dnie dwóch osi. Palak ochronny hz moze byc równiez polaczony zapomoca preta n z drzwiami b lub z dzwignia k, umieszczona przed niemi, i sluzyc jednoczesnie jako pa¬ lak do otwierania; to jednak jest mozliwe tylko przy malem wydobyciu i bardzo ma¬ lej szybkosci jazdy wózków.Caly uklad dzwigni jest ulozony na ce- ownikach, sztywno polaczonych z torem chodnika, aby calosc byla dosc stateczna i nie podlegala naciskowi skal, przyczem drzwi b mozna ulozyc na belce, polaczonej z torem.Przy silnym pradzie powietrza drazki po¬ ciagowe d i e laczy sie kolankami z drzwia¬ mi pomocniczemi (drzwi odciazajace), któ¬ re sa ulozone na glównych drzwiach b i mo¬ ga obracac sie.Tama r, na której oparte sa drzwi 6, jest wykonywana z muru lub klocków i po¬ siada szeroka powierzchnie przylegania, z która drzwi stykaja sie czterema krawedzia¬ mi. Tama r jest ustawiana prostopadle do osi chodnika i równolegle do cisnienia skal, a wiec przy nachylonem ulawiceniu warstw— pochylo. PL