Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadzenie do zmiany kata natarcia skrzy¬ del samolotowych. Sila nosna statków po¬ wietrznych, np. samolotów, zalezy od kata natarcia skrzydel, t. j. kata, jaki tworzy cie¬ ciwa powierzchni nosnej skrzydla z pla¬ szczyzna pozioma, przyczem sila nosna zwieksza sie wraz ze wzrostem kata natar¬ cia az do pewnej wartosci tego kata, wyno¬ szacej w przyblizeniu 14° do 16°. Przy dal- szem zwiekszeniu sie kata natarcia ponad te wartosc sila nosna samolotu zmniejsza sie szybko, a sterowanie samolotem staje sie utrudnione. Ta okolicznosc jest równiez jed¬ nym z glównych powodów nieszczesliwych wypadków, poniewaz przy przekroczeniu ka¬ ta natarcia powyzej wymienionej wielkosci samolot zaczyna obracac sie wokolo swej po¬ przecznej osi. Znana jest rzecza, iz w przy¬ blizeniu 70% nieszczesliwych wypadków powstaje z tego wlasnie powodu, wobec czego stalem dazeniem jest zapobieganie zmniejszeniu sily nosnej samolotu przy przekroczeniu kata natarcia granicy, leza¬ cej powyzej 14° do 16°, to znaczy krzywa si¬ ly nosnej powinna siegac poza punkt, odpo¬ wiadajacy temu katowi.Próby wykazaly, iz zmniejszenie sily no¬ snej przy przekroczeniu przez kat natarcia granicy 14° do 16° powstaje z powodu od¬ dzialywania wirów powietrznych, wobec czego nalezy poddac odpowiedniej regulacji prad powietrza, powstajacy naokolo po¬ wierzchni nosnego skrzydla samolotu, przy której to regulacji kat natarcia moze byc w pewnych przypadkach zwiekszony nawet dowiclkcssci' 32° do 34°. Stwierdzono, ze jezeli nosne skrzydlo samolotu znajduje sie we¬ wnatrz pradu powietrza lub tez przesuwa sie ono w nieruchomym osrodku,,na skrzy¬ dlo to dziala sila wypadkoWk, której skla¬ dowa, skierowana pod katem prostym do poziomu i odpowiadajaca sile nosnej, zale¬ zy od Szybkosci przeplywu osrodka wzgle¬ dem skrzydla. Wobec tego mozna osiagnac zwiekszenie sily nosnej, jezeli szybkosc o- srodka wzgledem skrzydla zostaje zwiek¬ szona do m^zfiwie^wieikifef wartosci* Próby wykazaly, iz szybkosc osrodka zmniejsza sie, jezeli jego czesc, staczajaca tylna czesc skrzydla, zostaje oddzielona od jego po¬ wierzchni, zanim czesc ta polaczy sie z pra¬ dem, dzialajacym niekorzystnie. To przed¬ wczesne odlaczenie osrodka wzglednie jego pradów osiaga sie przy powierzchniach no¬ snych samolotów w tym przypadku, jezeli kat natarcia jest wiekszy, niz kat nastawienia skrzydla. Jak powyzej wymieniono, sila no¬ sna skrzydla zwieksza sie wraz ze zwieksze¬ niem kata natarcia az do osiagniecia wartosci kata 14° do 16°, a po przekroczeniu tej wiel¬ kosci — zmniejsza sie stale. Wedlug wyna¬ lazku zapobiega sie temu zmniejszaniu sily nosnej skrzydla dzieki dzialaniu tej war¬ stwy osrodka, która styka sie z tylna po¬ wierzchnia skrzydla nosnego. Warstwa ta bedzie ponizej okreslona jako warstwa gra¬ niczna.Wedlug wynalazku zmniejszenie wiel¬ kosci powierzchni stykania sie osrodka ze skrzydlem nosnem po przekroczeniu da¬ nego kata natarcia osiaga sie zapomoca na- rzadu, zastosowanego w strefie przedniej krawedzi skrzydla, co powoduje powstawa¬ nie wirów warstwy granicznej.Narzad ten wykonany jest z jednego kawalka lub sklada sie z kilku czesci, a szerokosc jego odpowiada grubosci war¬ stwy granicznej. Jezeli kat natarcia skrzy- dla przekracza kat 14° do 16°, narzad we¬ dlug wynalazku zapobiega przedwczesne* Biu odlaczaniu sie pradów osrodka od tyl¬ nych powierzchni skrzydla wzglednie u- trudnia to odlaczanie. W ten sposób osia- ;ga sie w przyblizeniu niezmienna sile no¬ sna, a tniahowicie w obrebie szerokich gra¬ nic, siegajacych az do wielkosci kata na¬ tarcia, odpowiadajacej granicy kata 32° do 34°. Jezeli narzadowi temu nadac poloze¬ nie nieco przestawione wzgledem polozenia, w którem powstaja wiry warstwy granicz¬ nej, osiaga sie zwiekszenie kata natarcia, które odpowiada mozliwie najwiekszej sile nosnej przy osiagalnym kacie natarcia zwy¬ klego skrzydla, niezaopatrzonego w narzad - wedlug wynalazku.Dzieki wytwarzaniu odnosnych wirów warstwy osrodka, stykajacej sie ze skrzy¬ dlem, zmniejsza sie jej przyleganie do skrzy¬ dla, wskutek czego uzyskuje sie takie dzia¬ lanie glównej czesci tego osrodka, które jest powodem przedwczesnego odlaczania sie o- srodka od tylnej czesci skrzydla.Narzady, sluzace do wytwarzania wirów *| wanstwy granicznej, skladaja sie z drutów, listw, pretów lub podobnych czesci, które moga posiadac rozmaity ksztalt i sa zasto- I sowane w strefie przedniej krawedzi skrzy- i| dla.. i Na rysunku uwidocznione sa schema¬ tycznie przyklady wykonania urzadzenia wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia po¬ przeczny pt-zekrój powierzchni nosnej sa¬ molotu, zaopatrzonej w narzad wedlug wynalazku, fig. 2 — te sama powierzchnie w perspektywie, fig. 3 — poprzeczny prze¬ krój powierzchni nosnej z dwoma narzada¬ mi, fig. 4 — poprzeczny przekrój powierzch¬ ni nosnej z trzema narzadami, fig. 5 — po¬ przeczny przekrój przez powierzchnie no¬ sna w postaci obracajacego sie cylindra z zastosowaniem narzadów wedlug wyna¬ lazku.Przed przednia krawedzia natarcia po¬ wierzchni nosnej B samolotu (fig. 1) zasto¬ sowany jest drut A W polozeniu, oznatzo- nem zapomoca prób. Drut ten sluzy do wy¬ twarzania wirów w osrodku, otaczajacym — 2 —powierzchnie nosna S. Linja punktowana R oznacza strefe przedniej krawedzi natarcia nosnej powierzchni B, w której zostaje u- mieszczony drut A. Polaczenie jego z po¬ wierzchnia nosna B zostaje dokonane w do¬ wolny sposób, np. drut A moze byc osadzo¬ ny w lozyskach dzwigni C, przymocowa¬ nych do bocznych krawedzi powierzchni nosnej B (fig. 2).Zamiast jednego drutu mozna stosowac wewnatrz strefy przedniej krawedzi natar¬ cia powierzchni B równiez dwa druty A2 (fig. 3) lub tez trzy druty A3 {fig. 4).Przy stosowaniu urzadzenia wedlug wy¬ nalazku do smigiel powietrznych lub wod¬ nych, które przesuwaja sie w pewnym osrod¬ ku, narzad, wytwarzajacy wiry, umieszczo¬ ny zostaje przed krawedzia lopatki, znaj¬ dujacej sie na przedniej stronie smigla.Na fig. 5 przedstawiono urzadzenie we¬ dlug wynalazku w zastosowaniu do po¬ wierzchni nosnej w postaci obracajacego sie cylindra. Jako kat natarcia w tym przy¬ padku nalezy uwazac kat, który odpowia¬ da stosunkowi szybkosci obrotu cylindra do szybkosci wypadkowej, otrzymanej jako re¬ zultat z obrotowej szybkosci cylindra i szybkosci przeplywu powietrza. Cylinder E obraca sie w kierunku strzalki x, a osrodek plynie w kierunku strzalki y. Ponizej cy¬ lindra i wspólsrodkowo z tym ostatnim za¬ stosowano lukowo wygieta powierzchnie F, a w strefie przedniej krawedzi cylindra dwa druty A5, wytwarzajace wiry.Zamiast narzadów, wykonanych z jed¬ nego kawalka, mozna stosowac narzady, skladajace sie z kilku czesci i umieszczone w jednej plaszczyznie lub przestawione wzgledem siebie. Narzady te mozna za¬ opatrzyc w urzadzenie do zmiany ich na¬ piecia, jako tez w podpórki, osadzone po¬ miedzy ich koncami, przyczem narzady te mozna uruchomiac recznie/ mechanicznie lub tez moga one byc uruchomiane samo¬ czynnie. PL