Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób wydzielania z cynku olowiu i innych metali o punkcie topnienia wyzszym niz punkt topnienia cynku. Sposób wedlug wy¬ nalazku nadaje sie zwlaszcza do przepro¬ wadzania1 go w urzadzeniach, w których pa¬ ra cynkowa, plynac wgóre, styka sie z kroplami stopionego cynku, opadajacemi wdól i powstajacemi przy skraplaniu pary cynkowej. Wieksza czesc stopionego meta¬ lu odprowadza sie z dna urzadzenia, przy- czem w górnej czesci urzadzenia oitrzyimiu- je sie w odpowiedni sposób oczyszczona pa¬ re cynkowa. Urzadzenie tego rodzaju jest opisane w patencie Nr 19691 i w opisie jest nazwane chlodnica zwrotna.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z pewnej liczby retort, w których prze¬ prowadza sie destylacje cynku i które sa polaczone chlodnicami zwrotnemi w ten spo¬ sób, ze kazda retorta laczy sie z oddziel¬ na chlodnica. Para cynkowa plynie z re¬ torty do dolnej czesci chlodnicy, z której stopiony metal doplywa w przeciwpradzie do retorty. Kazda chlodnica jest zaopatrzo¬ na na górnym koncu w otwór odplywowy, polaczony ze zbiornikiem pary cynkowej wzglednie z urzadzeniem do jej skraplania.Pary ze wszystkich chliodiniic lub z pewnej ich liczby doplywaja do wspólnego zbiorni¬ ka wzglednie skraplacza. Oczyszczony cynk jest doprowadzany do oddzielnego zbiorni¬ ka i odlewany nastepnie w gaski.Na rysunku uwidoczniono przyklady wykonania urzadzenia, sluzacego do prze¬ prowadzania sposobu wedlug wynalazku,przyczem fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju pionowym; fig. 2 — w rzucie poziomym i czesciowym przekroju; fig. 3 — w przekroju poprzecznym, a fig. 4 — 12 uwidoczniaja odmiany wykonania chlodni¬ cy- Piec 10 jest podzielony sciana 11 na dwie komory 12, które sa polaczone ze so¬ ba i w których umieszczone sa w plaszczy¬ znie poziomej retorty 13, wykonane z ma- terjalu ogniotrwalego, np. z karborundu.Retorty te $a na koncach, zwróconych ku sciance 1\1, zamkniete, a dna ich sa pochylo¬ ne od scianki 11 ku zewnetrznym scianom pieca, przez które retorty sa przeprowadzo¬ ne. Budowa pieca odpowiada budowie tak zwanego pieca belgijskiego do stapiania cynku.Koniec zewnetrzny kazdej retorty jest polaczony zapomoca rury 14 z gliny ognio¬ trwalej z chlodnica zwrotna, skladajaca sie z cylindra 15, wykonanego z materjalu o- gniotrwalego, w którego dnie znajduje sie o- twór, przeznaczony do wprowadzenia do chlodnicy górnego konca rury 14. Górny ko¬ niec cylindra jest zamkniety szczelnie po¬ krywa 16. Cylinder jest otoczony warstwa 17 z materjalu izolujacego, np. z odpadków tlenku cynku, przyczem materjal ten jest u- mieszczony w oslonie stalowej 18, osadzo¬ nej na piecu.Ponad dnem cylindra 15 miesci sie plyta 19, a na niej warstwa 20 z kawalków koksu, cegly lub podobnego materjalu. Kawalki te posiadaja w przyblizeniu srednice 20 mm.Ponad warstwa 20 umieszczona jest ru¬ ra 21, laczaca sie z rura 22, która prowadzi zkolei do kanalu 23. Kanal 23, przeprowa¬ dzony wzdluz pieca, jest pochylony w kie¬ runku zbiornika 24 stopionego metalu; zbior¬ nik ten jest umieszczony na jednym koncu pieca i posiada stosunkowo duze rozmiary.Poniewaz kanal jest pochylony, dlugosc rur 22 zwieksza sie ku koncowi pieca. Kaz¬ da z tych rur posiada ponad pokrywa 38 otwór do oczyszczania, zasloniety zwykle cegla 25. Polaczenie rur 22 z kanalem 23 jest dokonane zapomoca otworów 39 w po¬ krywie 38, z których kazdy moze byc zamy¬ kany zasuwa, umieszczona w otworze za¬ miast cegly 25; zasuwa ta zapobiega ulatnia¬ niu sie pary cynkowej przy wymianie lub o- ozysizicizaniu retort wzglednie chlodinic. Ru¬ ry 21, 22 i kanal 23 sa wykonane z karbo¬ rundu lub innego materjalu ogniotrwalego.Kanal 23 jest osadzony w oslonie 27, zaopa¬ trzonej w warstwe ogniotrwalego materja¬ lu 26, przyczem zarówno oslona 27, jak i chlodnica sa osadzone na dzwigarach 37.Kanal 23 wraz z oslona 27 jest wykonany tak, iz calkowita ilosc pary cynkowej, do¬ plywajacej do kanalu 23, skrapla sie.Zbiornik 24 jest ogrzewany zapomoca palnika 28 do gazu, np. tlenku wegla. Gazy spalinowe plyna ponad powierzchnia oczy¬ szczonego cynku i ulatuja przez komin 29, utrzymujac cynk w stanie stopionym. Cynk doplywa z kanalów 23, umieszczonych przy przeciwleglych scianach pieca, do dwóch kanalów 30, które sa polaczone ze zbiorni¬ kiem 24 ponizej poziomu cynku, znajduja¬ cego sie w tym zbiorniku. Sciany, przepro¬ wadzone od sklepienia zbiornika 24, siega¬ ja wdól ponizej poziomu stopionego cynku.Zapobiega to przejsciu gazów, powstaja¬ cych przy spalaniu, ze zbiornika 24 do skra¬ placza. Na kanale 23, ponad kanalem 30, miesci sie pionowa rura 31, która posiada taka dlugosc i jest wykonana tak, iz skra¬ pla sie w niej calkowita ilosc pary cynko¬ wej, doplywajaca ewentualnie do te) rury.Stopiony cynk odprowadza sie przez komo¬ re 32.Kazda retorta 13 jest polaczona zapo¬ moca rury 34 z kanalem 33, do którego do¬ plywa stopiony cynk z naczynia 35 przez rynne 36.Urzadzenie dziala w sposób nastepu¬ jacy.Pary cynku plyna z retort 13 przez ru¬ ry 14 do chlodnic zwrotnych, w których wydziela sie olów, poczem oczyszczona pa- — 2 —ra cynkowa dostaje sie przez rury 21, 22 do kanalu 2$ i skrapla sie w tym kanale. Oczy¬ szczony Gynk doplywa przez kanal 30 do zbiornika 24.Stopiony cynk doprowadza sie rynnami 36 i kanalami 33 do kazdej retorty z prze¬ rwami lub bez przerw i w takiej ilosci, iz kazda retorta zawiera w przyblizeniu jed¬ nakowa ilosc cynku; 10 do 30% pary cynko¬ wej, doplywajacej do chlodnicy, doprowa¬ dza sie zpowfotem do retorty w postaci plynnego cynku, który zawiera olów, wy¬ dzielony z pary cynkowej, tak ze zawartosc olowiu w retorcie zwieksza sie stale. Kazda retorte utrzymuje sie w pracy tak dlugo, jak dlugo zawartosc olowiu w parze cynko¬ wej, doplywajacej z chlodnicy do kanalu 23, nie przekracza dozwolonej wielkosci. Po przekroczeniu tej wielkosci unieruchomia sie odpowiednia retorte, usuwa sie z niej plyn¬ ny metal, zawierajacy wielkie ilosci olowiu, poczem doprowadza sie do retorty ponownie cynk, podlegajacy oczyszczeniu.Zawartosc olowiu w cynku stopionym, znajdujacym sie w danej retorcie, zwiek¬ sza sie powoli, wobec czego równiez oczy¬ szczona para cynkowa, doprowadzana do skraplacza, bedzie zawierala coraz wieksze ilosci olowiu]. Do isktraplaciza1 (kanalu 23) be¬ dzie wiec doplywala para cynkowa o naj¬ wyzszym stopniu czystosci z retorty, do której doprowadzono swiezy ladunek cynku, podczas gdy stopien czystosci pary zmniej¬ sza sie stopniowo podczas pracy pieca od zaladowania jednego ladunku do zaladowa¬ nia drugiego ladunku. Wedlug niniejszego wynalazku otrzymuje sie równomiernie oczy¬ szczony cynk, mieszajac ze soba pary cyn¬ kowe, doplywajace z wiekszej liczby retort, w których cynk znajduje sie w rozmaitych okresach przeróbki. W tym celu oczyszcza¬ nie retort i ponowne ich napelnianie odby¬ wa sie w pewnej kolejnosci podczas calej przeróbki. Jezeli piec np. zawiera 24 retort, a przeróbka trwa osiem dni, oczyszcza sie i napelnia ponownie w kazdym dniu trzy re¬ torty. Równiez doprowadzanie ztiiiesjfcanegó i stopionego cynku, a mianowicie z peWn^j liczby retort, w których cynk zawiera roz¬ maite ilosci olowiu, do wspólnego zbiorni¬ ka, umozliwia otrzymywanie stele Jednako¬ wego produktu.Przyklad wykonania. Piec zawieral 28 owalnych retort o dlugosci 1.5 m i srednicy w swietle 17 — 25 cm. Cylinder 1$ chlodni¬ cy zwrotnej posiadal 68 cm wyadkosd i srednice w swietle 17 cm, przy grtibasci scianki = 25 mm. Srednica oslony .MTwyno¬ sila 32 cm, a przestrzen pomiedzy nia ft cy¬ lindrem byla wypelniona odpadkami tlenku cynku. Oczyszczany cynk zawieral pffce-* cietnie 0.06% olowiu. V7 przeciagu 24 go¬ dzin otrzymywano w kazdej retorcie pary z 1100 kg cynku, z których w przyblizeniu 20% po skropleniu w chlodnicy przeprowa¬ dzano zpowrotem do retorty. Ze zbiornika 24 odprowadzano wiec w przeciagu 24 go¬ dzin w przyblizeniu 26.9 tonn cynku. Do kazdej retorty doprowadzano w okresach 25 minut 13,5 do 16 kg oczyszczanego cyn¬ ku plynnego tak, iz ilosc cynku we wszyst¬ kich retortach byla jednakowa. Kazdego dnia oczyszczano i napelniano 5 -^ 6 retort tak, iz kazda retorta pracowala bez prze¬ rwy w przyblizeniu 5 dmL Cyffik, odptflawia- dzany z retorty przy oczyszczaniu j6j, za¬ wieral w przyblizeniu 4% olowiu, podczas gdy zawartosc tego inetailu w cynku, znajdu¬ jacym sie w zbiorniku 24, wynosila 0.003%.Para cynkowa, wytworzona w retorcie, na¬ pelnionej swiezym ladunkiem, zawierala 0,001% olowiu, a przed oczyszczaniem re¬ torty — 0.006%. Zawartosc olowiu zwiek¬ szala sie w przyblizeniu proporcjonalnie do czasu trwania przeróbki. Zbiornik 24 za¬ wieral stale 15 do 18 tonu cynku.Chlodnica wedlug fig. 4 sklada sie z pewnej liczby czworokatnych naczyn 40 z ogniotrwalej gliny, karborundu lub podobne¬ go materjalu, które sa umieszczone jedno nad drugiem, przyczem dno kazdego naczy¬ nia opiera sie na bocznych sciankach 41 na- — 3 —stepnego naczynia dolnego. Dno kazdego naczynia jest zaopatrzone w otwór 42 i w zeberka 43, równolegle do tego otworu, przyczem wysokosc zeberek zwieksza sie od otworu 42 ku przeciwleglej sciance naczy¬ nia. Otwory poszczególnych naczyn sa prze¬ stawianie wizgledem siebie tak, iz pary cyn¬ ku, jako tez i stopiony cynk, plyna po dro¬ dze zygzakowatej. Pomiedzy zeberkami na¬ gromadza sie na dnie naczyn plynny metal, którego przelewanie sie przez górne krawe¬ dzie zeberek ulatwia wzajemne oddzialywa¬ nie na siebie strumieni plynnego cynku i jego pary. Z pokrywy 44 chlodnicy prowadzi przewód 45 do rury 22. Naczynia 40 sa oto¬ czone warstwa izolujaca 17 z tlenku cynku, umieszczonego w stalowej oslonie 18.Chlodnica, przedstawiona na fig. 5, sklada sie z rury 46, wykonanej z materjalu ogniotrwalego, otoczonej warstwa izolujaca 17 i cylindrem stalowym 18. W celu osia¬ gniecia wymaganej czystosci par cynku, ru¬ ra 46 powinna posiadac bardzo duza wyso¬ kosc.Wewnatrz rury 15' chlodnicy wedlug fig. 6 umieszczone sa kule 47 z materjalu ogniotrwalego.Pnzy wykonaniu, uwAdoaznionem oa fig. 7 — 9, wewmatrz chlodnicy jest umie¬ szczona pewna liczba poziomych pólek 48, których górna powierzchnia jest nieco wkle¬ sla i które posiadaja w przekroju podluz¬ nym ksztalt odcinka kola. Kazda pójka o- piera sie na nastepnej dolnej pólce zapomo- ca nózek 49, przyczem pólki sa przestawio¬ ne wzgledem siebie tak, iz strumienie pary cynkowej i plynnego cynku plyna po drodze zygzakowatej, a na powierzchni kazdej z pólek nagromadza sie pewna ilosc plynne¬ go cynku. Przy stosowaniu takiej chlodnicy otrzymano z cynku, zawierajacego \% o- lowiu, w przeciagu 7 dni nieprzerwanego o- kresu roboczego cynk o zawartosci 0.002% olowiu, podczas gdy stopiony metal w retor¬ cie zawieral 20% olowiu.Przy wykonaniu wedlug fig. 10 chlodni¬ ca sklada sie z dwóch cylindrów 50, 51, \x? mieszczonych jeden w drugim wspólsrodko- wo, przyczem cylinder wewnetrzny, które¬ go dno jest zamkniete, jest wypelniony warstwa 52 materjalu izolujacego, np. pylu weglowego. Cylinder ten jest zawieszony na pierscieniu 53, przykrywajacym górny o- twór chlodnicy. Wysokosc warstwy 52 moz¬ na zmieniac i w ten sposób regulowac izo¬ lacje. Przez niewypelniona czesc cylindra 50 mozna przeprowadzac srodki chlodzace, np. powietrze.W chlodnicy, przedstawionej na fig. 11 i 12, gazy przeplywaja przez plynny me¬ tal Chlodnica jest podzielona na cztery komory, przyczem kazda komora jest u- tworzona z pierscienia 54 i pionowego cy¬ lindra 55, wspólsrodkowego z pierscieniem 54. Górny otwór cylindra jest przykryty pokrywa 56, posiadajaca boczna scianke, skierowana wdól. Pierscienie 54 i pokrywy 56 sa zaopatrzone w nózki 57, 58, zapomo- ca których opieraja sie cne wzajemnie na sobie. Komory pomiedzy pierscieniami sa polaczone ze soba zapomoca rur 59, przez które przeplywa plynny metal. Dolny ko¬ niec dolnej rury 59' jest zagiety wigóre; me¬ tal, zbierajacy sie w tej czesci rury, zapo¬ biega wiec przeplywowi par cynku przez rure. Para ta, plynac wgóre, natrafia na po¬ krywy 56, poczem plynie przez plynny me¬ tal, nagromadzony na pierscieniach 54.Plynny metal dostaje sie z chlodnicy przez przewód 14 do retorty 13.Warstwe izolujaca 17 nalezy tak umie¬ scic, aby strefa wypromieniowywajaca naj¬ wieksza ilosc ciepla, znajdowala sie w gór¬ nej czesci chlodnicy. W tym przypadku czesc ta dziala jako skraplacz.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc wykonywane w wielu odmianach. Chlodni¬ ca moze np. posiadac urzadzenie, doprowa¬ dzajace oczyszczany metal na jej górnym koncu lub w niewielkiej odleglosci od tego konca, a mianowicie w miejsce doplywu me¬ talu bezposrednio do retorty. Zamiast retort — 4 —mozna stosowac naczynia, ogrzewane elek¬ trycznoscia, lub retorte, skladajaca sie z kilku czesci i ogrzewana z zewnatrz. PL