Wynalazek niniejszy dotyczy wirnika do prziewietrzmików lufo podobnych przy¬ rzadów, zaopatrzonego w taikie lopatki, które, zachowujac duza sprawnosc, odzna¬ czaja sie wieksiza prostota konstrukcji i le¬ piej odpowiadaja wymaganiom praktycz¬ nym niz lopatki wirników, proponowane do¬ tychczas.Jak wiadomo, warunkiem najwiekszej sprawnosci wirnika jest otrzymanie stalego cisnienia i stalej szybkosci osiowej na calej powierzchni rdboczej, przyczem niektóre wirniki znane wykaizuja wysoka sprawnosc, lecz ustrój ich jest zlozony.Poniewaz jednak odlewanie przy wy¬ twarzaniu wirników stosuje sie obecnie, jest wiec rzecza niezbedna, aby ich lopatki posiadaly ksztalt jak najprostszy.Z posród wirników o duzej sprawnosci uznane dzisiaj za najlepsze posiadaja naj¬ wiekszy skok geometryczny w przekroju, znajdujacym sie wpohliizu piasty, przyczem szerokosc lopatki zwieksza sie ku piascie.Wlasnie ten rodzaj wirnika nastrecza naj¬ wiecej trudnosci przy odlewaniu, przede- wszystkiem wskutek zmiennosci skoku, i wymaga uzycia zlozonych form oraiz stoso¬ waniazltozonych sposobów odlewniczych.Poza tern z tejze samej przyczyny, jak równiez i z powodu zwiekszania sie szero-kosci lopatki w kierunku piasty, piasta ta powinna miec znaczne rozmiary osiowe. Po¬ niewaz ciezar wirnika wypada wówfczas wiekszy, przeto jego wal powinien byc sil¬ niejszej budowy, co zwieksza znacznie ko¬ szty wyrobu przewietrznika.Jezeli stosuje sie podwojenie lopatek w celu zmniejszenia rozmiarów osiowych pia¬ sty, to okazuje sie niekiedy, ze taki wirnik jest niewykonalny, lub tez trudnosci odle¬ wu staja sie jeszcze wieksze, jak to ma miejsce, np. wtedy, gdy podwojenie fopa- tek pociaga za soba koniecznosc umieszcze¬ nia drugiego szeregu lopatek za szeregiem pierwszym.Wynalazek zapobiega tym niedogodno¬ sciom. Na podstawie studjów i badan do¬ swiadczalnych stwierdzono, ze mozna o- trzymac stale cisnienie na calej powierzch¬ ni wirnika jezeli, pozostawiajac staly skok geometryczny, zastosuje sie jednoczesnie zmienna krzywizne wzgledna i zmienna gru¬ bosc wzgledna przekrojów lopatki oraz zmienna jej szerokosc tak, aby te wartosci wzrastaly w miare zblizania sie do piasty.Pod nazwami: grubosc wzgledna i krzy¬ wizna wzgledna przekroju aerodynamiczne¬ go nalezy rozumiec, w stosunku do szero¬ kosci danego przekroju, grubosc przekroju w najszetrszetm miejscu i najwieksza rzedna srodka tego przekroju.W wirnikach, posiadajacych najwiekszy skok geometryczny na pnzecieciu sie lopat¬ ki z piasta, spadek cisnienia wyrównywa sie przez zastosowanie duzych katów na¬ tarcia, skad wynika zwiekszenie skoku ge¬ ometrycznego ku piascie. W kazdym razie kat najwiekszego natarcia, nadajacy sie do przekrojów, aerodynamicznych, wynosi oko¬ lo 8°, zastosowanie bowiem katów natarcia o wartosci wiekszej powoduje zwiekszenie oporu bez zwiekszenia naporu.Jezeli sredni kat natarcia wynosi 4°, to przy zwiekszeniu tego kata do 8° napór zwieksza sie o 20 do 25%.Ze wspomnianych badan i doswiadczen wynika, ze w tych samych warunkach, bio¬ rac pod uwage np. grubosc wzgledna 0,075 i krzywizne wzgledna tej samej wartosci, co zazwyczaj stosuje sie przy srednich ci¬ snieniach, wówczas przy podwojeniu np. grubosci wzglednej do wartosci 0,15 okazu¬ je sie, ze napór zwieksza sie o 15%. Jezeli zwiekszyc podwójnie krzywizne wzgledna, to napór zwieksza sie o 20%.A wiec laczne zwiekszenie grubosci wzglednej i krzywizny wzglednej pozwa¬ la na bardzo latwe osiagniecie tego same¬ go wynfci, co zwiekszenie kata natarcia.Wedlug wynalazku niniejszego w lopat¬ ce o profilu skrzydla, czyli profilu aerody¬ namicznym, o stalym skoku geometrycz¬ nym wi kolejnych przekrojach od konca do piasty zmienia sie krzywizne wzgledna, gru¬ bosc wzgjedna i szerokosc tak, aby byly one najwieksze w przekroju, znajdujacym sie najblizej piasty.Zwiekszenie kazdego z tych elementów, a mianowicie krzywizny wzglednej, gru¬ bosci wzglednej i szerokosci moze byc cia¬ gle lub stopniowe w poszczególnych lopat- kisdh. Ten lub inny element moze zacho¬ wac wartosc stala na mniejszej lub wiek¬ szej czesci dlugosci lopatki, a nastepnie moze narastac szybciej. Wreszcie wszelkie zwiekszenie jednego lub dwóch elementów, jakie powinno zaznaczyc sie wedlug normal¬ nego prawa wzrostu, moze byc zastapione wiekszym wzrostem innego elementu.Gdy lopatki maja byc wykonane w po¬ dany wyzej sposób, mozna oczywiscie je¬ dnej z krawedzi, np. krawedzi natarcia, na¬ dac ksztalt ljnji prostej (w widoku zprzodu wirnika, i j. wzdluz osi obrotu). Wirniki, posiadajace lopatki, wykonane w ten spo¬ sób, sa w kazdym razie halasliwe, Jak stwierdzono, halas, powodowany obrotem wirnika, mozna znacznie zmniej¬ szyc, jezeli krawedz lopatki otrzyma ksztalt krzywy, a najlepiej wklesly.To samo dotyczy krawedzi tylnej, a wiec jednej z krawedzi lub tez obu krawe- — 2 -d^kw nadaje .siie .wgfcle^ly {jw widoku sprztfdu, *t. j. ;v *kfe- rm^u <&iokmta,wirnik*).Na podstawie tych samych rozwazan toa^edz lufo oble \ki^w#*bie ilopaiki, wi¬ dziane .^bokii* \ppwiniay miec ,testa*t jkr&y- wy» a mikim*jj yvkt$$y Na rysunku uwidoczniono przyfela4 W tewjaata wynalazku. Fig.4 ^M^^stewia wi- d-pik /^ic«iika jzrp^coriju^ .fig. 2 [»t ^wyjcggggai k^stcHJ^j^y&n lopatki;:&g. 3 #rze&aiawia przekrój wirnika wzdluz linji 3 — 3 ^affig 1, fig. 4 — czesciowy i zwiekszony widok ,wwqika ,wedlug fig. lf fig. 5 — wykres, po¬ dajacy zmiany szerokosci, grubosci wzgled¬ nej h&i^ywiizny wKgleclwej .lopatki wirnika w-funkcji jej dlugosci.Na fig. 2 linja X — X oznacza os obro¬ tu, limja o — m — promien piasty i linja skok o — p oznacza 2* Kolejne przekroje a — 6, a1 — &1 sa przeprowadzone wzdluz linij a — c, a1 — c1 , poprowadzonych co 0,1 dlu¬ gosci lopatki, przyazem krawedz natarcia jest linja prosta, a przekroje sa obrócone do plaszczyzny rysunku.Jak widac z wykresu, promienie a — pt a1 — p, a2 — p wychodza z punktu p na osi X — X, co dowodzi, ze skok geometrycz¬ ny jest staly.Szerokosc, krzywizna wzgledna i gru¬ bosc wzgledna narastaja stopniowo, poczy¬ najac od przekroju a — c w kierunku pia¬ sty.Na fig. 1 i 3 przedstawiony jest w wido¬ ku zprzodu i w widoku zboku, a czesciowo w przekroju wirnik, którego lopatki sa wy¬ konane wedlug fig. 2, z ta róznica, ze kra¬ wedz natarcia e ma ksiztalt wklesly (zarów¬ no w widoku zprzodu, jak i zboku). W tych warunkach tylna krawedz / posiada równiez ksztalt wklesly.Na fig. 4 przedstawiona jest zwiekszo¬ na lopatka wirnika wedlug fig. 1, w której kolejne przekroje a — b, a1 — 61 sa obrócone jakby na zawiasach a -^ c, a1 — c1...., skad jttidac wyrazniej zmiany szero¬ kosci, grubosci wzglednej i krzywizny wzglednej, przedstawfjonie na iig. 5 zapómo- ca jurzywyc& £ r i s, iqpnaczajacych cia¬ gly wzrost wartosci itych funkcyj w miare zblizajnia sie do piasty- .•<-.'.Wirnik niniejszy posiada duza spraw¬ nosc, moze byc l^two .wykonaay w* odlewie, a piaista jma niewielkie .wymiary w rkiearunku osiowym, ,^vobec czego i ciezar virnika jesft qi2¥ly. Ponadto imi^ taki (ybraca sie sto* sujiJlowo 4$sz Jialajsiti Ksztalty wirm^ta niniejszego jjioga pod¬ legac róznym zmiawm, a wiec mpv waanast szenqkoscif gniboisci .i^zgledciej i tozjwfeny wzglednej lopatki moze me byc ciagly, ,po- zostajac jednak stopniowym, lecz moze przyrastac skokami. Jeden lub kilka tych elementów moglyby pozostac stalemi na mniejszej lub wiekszej dlugosci, a dalej zmieniac sie w podany sposób. Poza tern mozna wyrównac mniejszy wzrost lub na¬ wet brak wzrostu jednego lub kilku tych elementów na pewnym odcinku dlugosci lopatki przez silniejszy wzrost pozostalego lufo pozostalych elementów. PL