Znane sa pompy, w których kolo lopat¬ kowe jest umieszczone obrotowo miedzy dwiema sciankami, przyczem w jednej z nich lub w obydwóch przeprowadzony jest kanal pierscieniowy tak, iz jego srednica wewnetrzna odpowiada obwodowi tarczy, a srednica zewnetrzna — takiejze srednicy wirnika. Kanal pierscieniowy jest przytem w jednem miejscu przerwany, a konce kana¬ lu tego sa w bezposredniej lacznosci z wlo¬ tem i wylotem pompy.Pompe i rure ssawna napelnia sie woda przed uruchomieniem, wirnik zas czesciowo wskutek tarcia, czesciowo wskutek miejsco¬ wych ruchów wody w kanalach wytwarza w nich prad wody, skierowany od wlotu do wylotu.Takie pompy, podobniez jak i pompy odsrodkowe, moga porywac bardzo nie¬ znaczne ilosci powietrza, jezeli woda bedzie spieniana wirnikiem, wskutek czego peche¬ rzyki pekaja przy wylocie i uwalniaja po¬ wietrze, jednak nie pozwala to na osiaganie nadajacego sie do uzytku odprowadzania powietrza wzglednie na znaczniejsze rozpre¬ zenie.Wedlug wynalazku niniejszego przez u- mieszczenie otworów wlotowych i wyloto¬ wych pompy oddzielnie, niezaleznie od ka¬ nalów, przewidzianych na sciankach bocz¬ nych pompy, otrzymuje sie pompe, nadaja¬ ca sie tak dalece do odprowadzania powie¬ trza, ze nietylko moze ona byc stosowana dowolnie jako pompa powietrzna lub wod-na tak, iz moze dostarczac powietrza lub wody przy jednakowem cisnieniu, lecz mo¬ ze byc uzyta równiez do dostarczania mie¬ szaniny powietrza z woda w dowolnym sto¬ sunku, np, 90% wody i 10^ powietrza lub 10% wody i 90% powietrza.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy¬ konania wynalazku, a mianowicie fig. 1 przedstawia przekrój pionowy pompy, fig. 2 — przekrój podluzny pompy, fig. 3 — dru¬ ga potowe pompy w przekroju wedlug fig. 1, fig. 4 — wirnik, fig. 5 -— przekrój przez ka¬ naly; fig. 6 — 9 przedstawiaja przekroje in¬ nych odmian wykonania pompy.Pompa sklada sie z oslony o dwóch po¬ lowach a, 6 i z wirnika c, osadzonego na wa¬ le. Strzalki (fig. 1 i 3) wskazuja kierunek obrotu wirnika i kierunek ruchu plynu. Fig. 1 przedstawia polowe a oslony z zamknietym na obu koncach kanalem d oraz wlotem e.Fig. 3 przedstawia druga polowe b Oslony z zamknietym na obu koncach kanalem / i z wylotem g.Przed uruchomieniem napelnia sie woda pompe, ale nie przewód ssawny. Przy obra¬ caniu wirnika c woda zostaje wyrzucona z przedzialów miedzy lopatkami wirnika, za¬ krywajacemi wlot e. Wskutek tego wytwa¬ rza sie w tych przedzialach nizsze cisnienie tak, iz przedzialy napelniaja sie przez wlot e przedewszystkiem powietrzem, podczas gdy woda, wtloczona do kanalów d, /, posu¬ wa sie dalej i ulega znanemu zjawisku zwiek¬ szenia cisnienia.Poniewaz kanaly d, f sa zamkniete na obu koncach, wiec woda, znajdujaca sie pod zwiekszonem cismeiiiem, splywa zpowro- tem do przedzialów miedzy lopatkami wir¬ nika i spreza znajdujace sie w tych prze¬ dzialach powietrze, które zostaje wytloczo¬ ne przez wylot g i doplywa do polowy b, podczas gdy jednoczesnie przedzialy mie¬ dzy lopatkami napelniaja sie znów woda.Przy dalszym obrocie wirnika wypelnione woda przedzialy powracaja dó wlotu e i podany obieg powtarza sie od poczatku.Gdy cala ilosc powietrza jest jiiz wy¬ dalona z przewodu ssawnego, wtedy zasy¬ sana woda bedzie przetlaczana w podobny sposób, tylko oczywiscie nie bedzie mialo , miejsca sprezanie, gdyz wody sprezac nie mozna. Aby woda, plynaca w kanalach d, l, miala do przezwyciezenia, przy ponownem wplywaniu do przedzialów miedzy lopatka¬ mi, mozliwie najmniejsze cisnienie, koniec kanalu nalezy poprowadzic srubowo w kieT runku do srodka tarczy.W kanalach d, f bedzie mialo miejsce stale zwiekszanie sie cisnienia w kierunku obrotu, przenoszone na wode lub na powie¬ trze, znajdujace sie w przedzialach miedzy lopatkami. To wzrastanie cisnienia w kana¬ le jest jednak pozadane tylko w jego czesci srodkowej, która poprzez przedzialy mie¬ dzy lopatkami nie jest bezposrednio pola¬ czona z wlotem e lub wylotem g, gdyz wzrost cisnienia na poczatku lub na koncu kanalu powoduje stosunkowo znaczne stra¬ ty. Nalezy to przypisac temu, ze prawie sta¬ le cisnienie jest mniejsze w przedzialach, laczacych bezposrednio wlot e z poczat¬ kiem kanalu, od tego, jakie przy zwiekszo¬ nem wzniesieniu powstaje, i zwieksza sie w tej czesci poczatkowej kanalu, wobec czego wytwarza sie prad zwrotny zasysanej wo¬ dy lub powietrza od kanalu poprzez prze* dzialy miedzy lopatkami do wlotu e, t. j. powstaje, jak to wskaizuja strzalki przy ka¬ nalach d i e na fig. 6, miejscowy obieg martwy, zabierajacy ^bezuzytecznie sile na¬ pedowa.Przebieg podobny odbywa sie przy zwiekszonem cisnieniu w koncu kanalu d, polaczonego poprzez przedzialy bezposred¬ nio z wylotem g; w tym przypadku cisnie¬ nie w wylocie na drugim koncu kanalu za¬ lezy od najwyzszego cisnienia, które jest tu wyzsze, anizeli przy przejsciu ze srod¬ kowej czesci kanalu do koncowej; w ten sposób powstaje martwy obieg miejscowy, jak to wskazuja strzalki d i g na fig. 6.Straty te mozna usunac, jezeli kanalowi 2 —na jego poczatku i na koncu nadaje sie ta¬ ki ksztalt, ze dzieki niemu zmniejsza sie znacznie mozliwosc Wzrostu cisnienia w tych czesciach kanalu tak, iz pozadany wzrost cisnienia zostaje umiejscowiony glównie vir czesci srodkowej kanalu.Poniewaz wzrost cisnienia zalezy mie¬ dzy innemi i od wielkosci powierzchni bez¬ posredniego stykania sie przedzialów mie¬ dzy lopatkami z kanalem cf, to przez zmniejszenie tej powierzchni stykania sie na poczatku i na koncu kanalu mozna zmniejszyc niepozadany wzrost cisnienia lub tez nawet calkowicie temu zapobiec.Poniewaz wyplyw wody z przedzialów do kanalu moze nastapic tylko do tej czesci ka¬ nalu, która znajduje sie najdalej od srodka pompy, a nastepnie powrót wody do prze¬ dzialów mozliwy jest tylko z tej polowy kanalu, która jest najblizej srodka pompy, jak to ws!kazuja strzalki przy kanalach d — d na fig, 7, to powierzchnia stykania sie miedzy przedzialami i kanalem zostaje zmniejszona w kazdym razie do polowy szerokosci kanalu (fig. 8); przy bardzo szerokich kanalach plaszczyzna stykania sie moze wynosic nawet mniej niz polowe szerokosci kanalu; pod szerokoscia kanalu nalezy w zasadzie rozumiec szerokosc srod¬ kowej czesci kanalu, znajdujacej sie mie¬ dzy wylotem i wlotem. Dzieki temu zmniej¬ szeniu osiaga sie, ze woda nie moze byc wprawiona w ruch obrotowy w kanale i przedziale, powodujacy wzrost cisnienia, jak to wynika ze strzalek przy kanalach d i d (fig. 7).Wedlug fig. 9 wzrastaniu cisnienia za¬ pobiega sie zapomoca listw h, które dziela poczatek i koniec kanalu w jego kierunku podluznym i w ten sposób zapobiegaja ru¬ chom obrotowym wody w tych czesciach kanalu. PL