Przy zdjeciach kinematograficznych z niewielkich odleglosci ponizej 1 metra spra¬ wia trudnosci nalezyte oswietlenie przed¬ miotu, poniewaz sam aparat rzuca silny cien. Szczególnie dotkliwie odczuwamy to przy sztucznem oswietleniu i przy stosowa¬ niu dlugich filmów, wymagajacych duzych komór na przechowywanie cewek.Wynalazek niniejszy zapewnia nalezyte oswietlenie zapomoca oddzielenia komór cewkowych od wlasciwego aparatu i pola¬ czenia ich z aparatem przewodami, co po¬ zwala na znaczne zmniejszenie objetosci aparatu i otworzenie wolnego dostepu dla swiatla.Wynalazek ma znaczenie przedewszyst- kiem przy zdjeciach chirurgicznych i t. d., gdzie chodzi jeszcze o to, aby nie zaslaniac chirurgowi swiatla i nie przeszkadzac ani jemu, ani personelowi pomocniczemu.W tym celu, oprócz pewnych urzadzen do¬ datkowych, nalezy kasety z filmami od¬ dzielic od aparatu w ten sposób, ze kasety te mieszcza sie poza obrebem sali opera¬ cyjnej, a wiec ponad sufitem, z którego a- parat sie zwiesza. Uklad tego rodzaju po¬ siada wielkie zalety ze wzgledu aseptyki, poniewaz nie wznieca kurzu, jaki zawsze powstaje podczas wymiany filmów. Z te¬ goz samego wzgledu unikac nalezy dotyka¬ nia przyrzadu przy nastawianiu. W tym celu wszelkie ruchy aparatu, a wiec pozio¬ mowanie, pochylanie i odchylanie odbywa¬ ja sie w drodze mechanicznej. Nie potrze¬ ba przytem uzywac rak, a silnik mozna pu¬ szczac w ruch przy pomocy pedalu noznegoIstote wynalazku przedstawia schema¬ tycznie fig. 1. Aparat 1 polaczony jest za¬ pomoca przewodów 2 i 3 z kaseta zapaso¬ wa 4 i z kaseta przewijajaca blony 5. Blo¬ na (film) 6 biegnie z cewki 7 przez prze- wócj 2 do aparatu 1 i opuszcza go przez kanal 3, nawijajac sie na cewke 8. Cewke 8 oraz aparat 1 porusza wspólny silnik 9.Rysunek uwidocznia przekladnie paso¬ wa lub linkowa. Caly zespól mozna do¬ wolnie ustawic np. zapomoca statywu lub zawiesic- Jezeli zespól jest usztywniony, wówczas kazdemu ruchowi aparatu 1 i kazdemu jego nachyleniu odpowiada sto¬ sowny ruch kaset i przewodów.Fig. 2 wskazuje, ze mozna tego uniknac przez przegubowe polaczenie przyrzadu z przewodami 2 i 3. W takim razie kanaly przylegaja do siebie. Blona wchodzi po rolkach do przewodów, które nie siegaja az do aparatu. Polaczenie tworza wspor¬ niki 12, zwiazane zapomoca przegubów 14 z aparatem, i miech 13, który zabezpiecza blone od dzialania swiatla. Fig. 2 przed¬ stawia aparat w pozycji pochylonej. Fig. 3 wyobraza wypadek, w którym aparat za¬ wieszony jest na drazku 15 pionowo. Pola¬ czenie stanowia przeguby 14. Drazek 15 moze sie obracac w rurze 17, zawieszonej na wspornikach 16. Poziomowanie apara- • tu odbywa sie zapomoca tulei 18, której kolnierz 19 miesci sie w kielichu 20 rury 17, opierajac sie przytem na stawce srubo¬ wej 21. Wolny koniec tulei 18 jest roz¬ ciety i stanowi zacisk, w którym umocowac mozna drazek 15. Odchylanie, wypozio- mowanego w taki sposób, aparatu okolo osi pionowej odbywa sie przez obracanie tulei 18 wraz z drazkiem w kielichu 20. Aby ulatwic podnoszenie i opuszczanie oraz za¬ bezpieczyc sie od mimowolnego, przy wy¬ laczonym zacisku, spadania aparatu, mozna zrównowazyc ciezar aparatu, drazka 15 oraz polaczonych z niemi czesci zapomoca przeciwwagi 40, która wskazana zostala na rysunku tylko schematycznie, w rzeczywi¬ stosci jednak musialaby byc znacznie wiek¬ sza.Podnoszenie i opuszczenie aparatu od¬ bywac sie moze mechanicznie przy pomo¬ cy,, np. silnika elektrycznego 41, dzialaja¬ cego za posrednictwem przekladni silniko¬ wej 42, 43 na tryb 44 lancucha 39, prowa¬ dzacego do przeciwwagi 40.W celu zobrazowania dzialania urza¬ dzenia przypuszcza sie, ze kaseta zapaso¬ wa 4 i kaseta 5, w której blona jest nawi¬ jana, znajduja sie ponad szklanym sufitem sali, w której nad stolem operacyjnym za¬ wieszony jest sam aparat. Przewody do blon 2 i 3 przechodza w takim razie przez prowadnice 47 i 48, przymocowane do o- kraglej, zakrywajacej otwór sufitu zdolu, plycie 46, podpartej przez kolnierz 50 ru¬ ry 17. W ten sposób mozna zawieszony na drazku 15 aparat wraz z przewodami 2, 3 i zacisnietemi na nich zapomoca prowad¬ nic 26 kasetami 4, 5, obracac okolo osi pio¬ nowej, nie laczac sali operacyjnej z pomie¬ szczeniem nad nia polozonem. Prowadnice usztywniaja przytem przewody do blon.Do tegoz celu sluza drazki 51, obejmujace dolne konce przewodów 2 i 3 i przymoco¬ wane do dolnej czesci „drazka 15.Do odchylania przyrzadu w plaszczyz¬ nie pionowej na przegubie 14 mozna, jak wskazuje strona lewa figury, pomiedzy a- paratem / i przewodem zalozyc miech 52, albo, jak wskazuje strona prawa, zastoso¬ wac przegub kulisty 53. W obu wypad¬ kach przy odchylaniu aparatu dlugosc cze¬ sci blony, znajdujacej sie pomiedzy przy¬ rzadem i kasetami, pozostaje prawie bez zmiany, o ile wewnatrz miechu poprowa¬ dzimy blone po rolce 54, ustawionej na osi przegubu. Jezeli okolicznosc powyzsza nie posiada znaczenia, stosowac mozna zwykly miech harmonijkowy. Miech taki nalezy jednak zapomoca odpowiednich bocznych prowadnic zabezpieczyc cd wyginania sie, albo tez o tyle zwiekszyc jego wymiary, by uniknac stykania sie z blona. Kasety — 2 —4, 5, sa ustawione na podstawkach 25, u- mieszczonych na górnych koncach przewo¬ dów, i przymocowane do podstawek 26, przytwierdzonych do drazka 15.Do napedu aparatu 1 sluzy przymoco¬ wany don silnik 9. Cewke, nawijajaca blone w kasecie 5, uruchamia ustawiony na podstawce 26 silnik 28. Do obrotu aparatu okolo drazka 15 sluzyc moze silnik 29 z odpowiednia przekladnia slimakowa 30 i 31. Kolo slimakowe 31 powinno w takim razie byc polaczone z poruszajacym sie wzgledem niego drazkiem 15 zapomoca zlobka i wpustu. Od przesuwania sie po¬ dluznego zabezpiecza kryza 63, slizgajaca sie w zlobku utworzonym pomiedzy górna koncówka rury 17 i przymocowanym don pierscieniem 64. Ruch wahadlowy prze¬ gubu 14 zalatwia równiez silnik 32 z prze¬ kladnia slimakowa 33, 34. Wylaczniki do poszczególnych silników moga byc ustawio¬ ne w dowolnein miejscu np. wpoblizu chi¬ rurga. W takim razie sam lekarz bez po¬ mocy rak moze kierowac przyrzadem.Jezeli zalezy na tern, by silnik 9 i 32 z sali operacyjnej usunac, mozna otrzymac po¬ zadany naped od silników ustawionych nad sufitem sali przy zastosowaniu odpowied¬ niej przekladni. W takim razie sam aparat uruchamia zazwyczaj silnik 28, poniewaz aparat ten oraz cewka nawijajaca blone pracowac musza wspólczesnie.Przewody powinny posiadac otwory do oczyszczenia ich od kurzu i ulatwiania przy nakladaniu blony.W przedstawionem powyzej wykona¬ niu, odchylania aparatu okolo osi pionowej ograniczaja wsporniki 16, które krzyzuja sie z przewodami 2 i 3. Przy odpowiednio mocnej budowie przewodów do filmów; moz¬ na, pod warunkiem wyrzeczenia sie pola¬ czenia kaset z drazkiem 15, poprowadzic, wedlug fig. 4, rure 17 wyzej i oprzec o wsporniki 16, umieszczone ponad najwyz¬ sza pozycja kaset.Wykonanie fig. 5 odpowiada zasadniczo fig. 2. Blona 6, w celu unikniecia wycho¬ dzacych nazewnatrz rury 17 przewodów do blon, prowadzona jest wewnatrz rury 15.Zawieszenie nie rózni sie od fig. 2 i usku¬ tecznia sie zapomoca drazków 12. Koniec rury laczy sie z przyrzadem zapomoca miechu 13, zabezpieczajacego blone od przeswietlenia.W zespolach, jakie wyzej zostaly opi¬ sane, niema moznosci zmienic pionowej osi optycznej przyrzadu na os pozioma. Je¬ zeli zachodzi taka potrzeba, zastosowac na¬ lezy przedstawiona na fig. 6 konstrukcje.Podtrzymujace aparat drazki skierowane sa w tym wypadku pod katem 45° w sto¬ sunku do rury 15, wskutek czego przez od¬ wrócenie drazków o 45° od srodkowej ich pozycji przyrzad ustawic mozna poziomo lub pionowo.Fig. 7 przedstawia dalsza odmiane.Aparat 1 umieszczony tu zostal w komo¬ rze cylindrycznej 55, z której na dole wy¬ staje jedynie objektyw 22. Komora miesci sie w pierscieniu 56, który zapomoca na¬ gwintowanego konca 57, jest wkrecony w dolny koniec rury 15. Wykrój na obwodzie tego pierscienia sluzy do przeprowadzenia objektywu i jest tak wykonany, ze walec 55 moze byc odwrócony o 90°, aby zamiast pionowego zajac polozenie poziome. Do¬ prowadzenie i odprowadzenie blony odby¬ wa sie przy udziale, umieszczonego zboku rury 15, kanalu 23, ciagnacego sie wraz z rura 15, wewnatrz prowadnicy 17, do góry.Na rurze 15 i przewodzie znajduje sie okra¬ gla tarcza 60, przylegajaca do powierzchni wewnetrznej scianek rury 17 i opierajaca sie na wstawce srubowej 61. Przy obro¬ cie rury 15 wraz z zawieszonym na niej aparatem tarcza 60 bierze udzial w tym ru¬ chu. Przy podnoszeniu i opuszczeniu rura 15 i kanal 23 slizgaja sie w tarczy 60, któ¬ ra zapewnia trwale nalezyty uklad osiowy rury 15. Do tegoz celu sluzy tarcza slima- I — 3 —kowa 31 umieszczona przy górnym wylo¬ cie rury 17. Tarcza ta pozwala równiez (porównaj fig. 3) obracac rure 17.Blona, biegnac z aparatu 1 do kanalu 23, opasuje krazki 67, 68, 69, wzgl. 70, 71, 72. Dla zabezpieczenia zupelnie prawidlo¬ wego i swobodnego biegu blony, niezalez¬ nie od pozycji aparatu, walec 55, w którym miesci sie aparat, posiada wykrój 73, wy¬ noszacy okolo Ys jego obwodu i nieco szer¬ szy od blony. Pierscien 56 jest znowu szer¬ szy od wykroju 73 o tyle, aby zabezpie¬ czyc film od przeswietlenia. W tym sa¬ mym celu mozna zreszta przymocowac na cylindrze 55 listwy 74, przylegajace do wy¬ kroju pomiedzy cylindrem i pierscieniem 56.Poniewaz w wykonaniu, zgodnie z fig. 7, blona biegnie przez pojedynczy kanal 23, kasety 4 i 5 ustawione sa jedna nad druga.Przez zastosowanie rolek kierowniczych mozna jednak i w tym wypadku ustawiac obie kasety na jednakowym poziomie. Dla uzyskania dostepu do kazdej czesci blony, mozna równiez, jak wskazuje przekrój na fig. 11, stosowac kanaly odgrodzone, wzno¬ szace sie symetrycznie pomiedzy rurami 15 i 17 do góry, wobec czego i kasety mozna ustawic wzgledem siebie, jak w wypadku na fig. 3.Rysunek, wedlug fig. 12, wskazuje wreszcie jeszcze inne urzadzenie, które po¬ zwala regulowac pole i ostrosc bez otwie¬ rania aparatu. Przypuszcza sie przytem, ze znajdujaca sie przed objektywem czeSc blony sluzy za matówke. Za blona lezy pochylone pod katem 45° lusterko 75.W przeciwnej sciance komory 55 znajduje sie ruchliwa rura kolankowa 76 ze zwier¬ ciadlanym graniastoslupem 77, umieszczo¬ nym w wierzcholku kata. W ten sposób obraz zostaje odchylony w kierunku dlu¬ giego kolana rury.Na koncu tego kolana mamy szklo 78, które pozwala poslugujacej sie aparatem o$obief obserwowac odtworzony na blonie obraz. Ruchliwosc kolana 76 pozwala czy¬ nic to niezaleznie od poziomu i odchylania aparatu. Klapa 79, urzadzona na podo¬ bienstwo zaworu objektywów i obciazana sprezyna, pozostaje zamknieta, dopóki trzy¬ majaca okular reka nie dotknie otwieraja¬ cego klapke urzadzenia! Urzadzenie do na¬ stawiania na ostrosc najwlasciwiej jest po¬ laczyc z rura kolankowa w ten sposób, by ruch obrotowy ustawionej za szklem tar¬ czy 80 przekazywal sie, zapomoca tulei 81, trybów stozkowych 82 i 83 i dalszej prze¬ kladni dodatkowej, na czesc przestawial- na aparatu. Tuleja §1 wraz z trybem 82 winna obracac sie z latwoscia wzgledem trybu 83, a wtedy nastawienie nie bedzie uszkodzone przez opadniecie rury do po¬ lozenia pionowego.Ze wzgledu na znaczna dlugosc drogi blony nalezy rozporzadzac srodkami, po¬ zwalaj acemi unieruchomiac aparat, zanim zostanie wyczerpany calkowity zapas blo¬ ny, aby zyskac moznosc przylaczenia no¬ wej blony do konca pierwszej. Do tego sluzy automatyczny wylacznik elektryczny 84, uzalezniony od kontaktu 85, przylega¬ jacego do obwodu cewki blonowej. Przy pewnej grubosci cewki nastepuje wlacze¬ nie pradu pomocniczego, który uruchomia dzwonek ostrzegawczy, albo, przy pomocy przekaznika, przerywa prad do silnika. Po¬ dobne wylaczniki automatyczne dobrze jest stosowac i do silników, które sluza do ustawiania aparatu, aby przytrzymy¬ wac ruch aparatu w pozycjach krancowych. PL