Wynalazek niniejszy dotyczy rozruszni¬ ków do silników spalinowych, zwlaszcza rozruszników, opartych na zasadzie dziala¬ nia bezwladnosci wirujacej masy kola za¬ machowego.W rozruszniku, wykonanym wedlug wy¬ nalazku, kazda jego czesc skladowa jest o- sadzona na obrotowym narzadzie urucho¬ mianego silnika i podtrzymywana przez ten narzad, przyczem energja kinetyczna, na¬ gromadzona w szybko obracajacym sie na¬ rzadzie rozrusznika, zostaje przeniesiona na odipowiedni narzad silnika, podlegajacego rozruchowi. Gdy silnik osiagnie okreslona szybkosc po uruchomieniu go, wówczas na¬ rzady rozrusznika zostaja sprzegniete z sil¬ nikiem, spelniajac podczas swego obrotu za¬ danie kola zamachowego tego silnika.Na rysunku przedstawiono przyklad wy¬ konania wynalazku. Fig. 1 przedstawia po¬ dluzny przekrój przez jeden przyklad wy¬ konania rozrusznika wedlug niniejszego wy¬ nalazku, a fig. 2 — widok zgóry na uklad przekladni zebatych tego rozrusznika.W przykladzie wykonania rozrusznika wedlug wynalazku silnik, podlegajacy roz¬ ruchowi, zaopatrzony jest w obrotowy na¬ rzad 3 (fig. 1), który moze posiadac postac kola zajmachowego, osadzonego sztywno na wale korbowym 4 lub tez na przedluzeniu walu korbowego silnika w dowolny sposób, np. zapomoca klina 5 i nakretki 5a. Do gór¬ nej czesci narzadu 3 przytwierdzona jest sztywno, np. zapomoca srub 6, boczna oslo¬ na 7 rozrusznika, na której spoczywa pokry¬ wa 18, przytwierdzona do tej oslony zapomo-ca srub 9. Pokrywa 8 posiada srodkowy o- twór 10, okolony obrzezem 11, przez który to otwór przechodzi pionowy wal 12. Lozy¬ sko kulkowe 13, osadzone w obrzezu 11, pod¬ trzymuje wymieniony wal, przyczem lozysko to jest umocowane w obrzezu U zapomoca pierscienia zaciskowego 14, przymocowane¬ go do pdkrywy 8, zapomoca szeregu trzpie¬ ni 15, odpowiednio zabezpieczonych przed wypadnieciem. Dolny koniec walu 12 wsu¬ niety jest w wydrazenie 16 w górnym koncu walu 4, przyczem pomiedzy wydrazeniem a koncem walu 12 jest umieszczona tuleja 16a.Wal 12 stanowi narzad napedowy urza¬ dzenia, uruchomiajacego kolo zamachowe, w celu nagromadzania w nim energji kine¬ tycznej. Wal ten na koncu posiada zgrubie¬ nie 17, na którym umocowane jest odpo¬ wiednio srodkowe kolo zebate 18 zebatej przekladni, które zazebia sie z para kól ze¬ batych 19 tej przekladni, umieszczonych srednicowo przeciwlegle, przyczem w razie potrzeby moze byc zastosowana równiez wieksza liczba kól zebatych 19. Jak przed¬ stawiono na rysunku, kazde kolo zebate 19 tworzy jedna calosc z odnosnym walkiem 20, który jest osadzony obrotowo w wyste¬ pie 21, wykonanym na oslonie 7 w postaci wspornika, wystajacego z wewnetrznej po¬ wierzchni scianki tej oslony. W otwór kazde¬ go wystepu 21 wsunieta jest tuleja 22, przy¬ czem walek 20 zabezpieczony jest przed podluznym przesuwem w kierunku jego osi zapomoca nakretki 23, nakreconej na dolny nagwintowany koniec wymienionego walka.Górny koniec kazdego walka 20 zaopatrzo¬ ny jest w czolowe kolo zebate 24, zazebia¬ jace sie ze srodkowem kolem zebatem 25, które tworzy jedna calosc z dolnym koncem wydrazonego walu 26, nasunietego na górna czesc walu 12 i obracajacego sie luzno na tym wale 12- Górny koniec walu 12 zaopa¬ trzony jest w dwa wystajace na boki zeby 27, które moga byc sprzegane z odpowied¬ nia korba reczna (na rysunku nieuwidocz- niona), w celu obracania walu. Latwo stwierdzic, ze obracajac wal 12 zapomoca recznej korby przy pomocy zebów 27, ruch obrotowy walu 12 przenosi sie zapomoca srodkowego kola zebatego 18, bocznych kól zebatych 19, kól zebatych 24 oraz srodko¬ wego kola zebatego 25 na wydrazony wal 26, przyczem wobec znacznego stosunku przekladni tego zespolu kól zebatych wal 26 obracac sie bedzie ze znaczna szybkoscia, o wiele wieksza, niz szybkosc obrotowa walu 12.Kolo zamachowe rozrusznika moze byc dowolnie sprzegane z walem 26 np. zapo¬ moca sprzegla ciernego i wprawiane w ten sposób w obrót przez ten wal. Kolo zama¬ chowe sklada sie z dwóch wienców pierscie¬ niowych 28, umocowanych z przeciwleglych stron tarczy 29 zapomoca nitów 30. Tarcza 29 jest luzno osadzona na wydrazonym wa¬ le 26, lecz moze byc sprzegana z tym walem zapomoca ciernego sprzegla, skladajacego sie z pary tarcz 31 i 32, miedzy któremi znaj¬ duje sie tarcza 29 kola zamachowego. Dolna tarcza 31 jest sprzegnieta w odpowiedni spo¬ sób z wydrazonym walem 26 i zabezpieczo¬ na przed przesuwem wzdluz osi walu 26 górna powierzchnia kulkowego lozyska 13.Górna tarcza 32 jest równiez polaczona z wydrazonym walem 26 i moze byc dociska¬ na do górnej powierzchni tarczy 29 kola za¬ machowego zapomoca sprezyny 33 w chwili wlaczania sprzegla. Górny koniec sprezyny 33 opiera sie o kolnierz 34 nakretki 35, któ¬ ra jest nakrecona na górny, nagwintowany koniec wydrazonego walu 26 i ustalona w swem polozeniu zapomoca przeciwnakretki 36. Wielkosc momentu obrotowego, przeno¬ szonego przez sprzeglo 29, 31, 32, moze byc latwo regulowana zapomoca nakretki 35 przez odpowiednie Ustalenie jej polozenia na wale 26, a tern samem i ustalenie strzalki ugiecia, a wiec i sily napiecia sprezyny 33.Sprzeglo i kolo zamachowe moga byc oslo¬ niete lekka metalowa oslona, przytwierdzona — 2 —do oslony 7 zapomoca tych samych srub 9, któremi jest przytwierdzana pokrywa 8 do oslony 7.Urzadzenie to sluzy do sprzegania kola zamachowego z walem korbowym silnika, podlegajacego rozruchowi, skoro tylko w wi¬ rujacem kole zamachlowem nagromadzi sie dostateczna ilosc energji kinetycznej. W tym celu piasta kola 18 posiada zgrubienie 38, na które nasunieta jest przesuwna wzdluz o- si kola jedna tarcza 39 sprzegla klowego, wspólpracujaca z druga tarcza 40 tego sprzegla, która jest sztywno osadzona na na¬ rzadzie obrotowym 3 silnika zapomoca ni¬ tów 41. Sprezyna 42, umieszczona miedzy górnym koncem walu 4 a dolna strona we¬ wnetrznego kolnierza 43 tarczy 39 sprzegla, usiluje normalnie odsunac te tarcze od tar¬ czy 40 sprzegla klowego.Trzpien kontrolny 44, wystajacy z otwo¬ ru, wywierconego w wale 12, laczy kly tar¬ czy 39 z klami tarczy 40 sprzegla klowego, skoro tylko zostanie przesuniety wdól pod naciskiem reki. W tym celu trzpien 44 po¬ siada na dolnym koncu pare wpoprzek nie¬ go wystajacych trzpieni 45, które moga prze¬ suwac sie wzdluz podluznej promieniowej szczeliny 46, wykonaiiej w wale 12, dotyka¬ jac górnej powierzchni kolnierza 43 tarczy 39 sprzegla klowego.Podczas uruchomiania silnika reczna korba zostaje zazebiona z zebami 27, a wal 12 jest obracany dopóty, dopóki kolo zama¬ chowe nie osiagnie szybkosci, przy jakiej nagromadzona w tern kole energja kinetycz¬ na wystarczy do rozruchu silnika. Nalezy zauwazyc, ze trzpien 44 jest niedostepny, gdy korba reczna nasunieta jest na wal 12, i ze wal korbowy 4 silnika, oslona 7 i wy¬ stepy 2J sa nieruchome podczas nagroma¬ dzania energji w wirujapem kole zamacho- wem. Skoro tylko reczna korba zostanie do¬ prowadzona do szybkosci, wynoszacej np. okolo 50 obrotów na minute, wówczas kor¬ be te zdejmuje sie z zebów 27, a trzpien rozruchowy 44 naciska sie reka wdól, wsku¬ tek czego tarcze 39 i 40 sprzegla klowego zostaja sprzegniete, a na oslone 7 narzadu obrotowego 3 silnika zostaje przekazany moment obrotowy zapomoca walów 20 i wy¬ stepów 21, tak iz oslona 7 i polaczony z nia narzad obrotowy 3 oraz wal korbowy 4 sil¬ nika zaczynaja sie obracac, powodujac roz¬ ruch silnika.O ile podczas rozruchu nastapilby w sil¬ niku zaplon wsteczny, niema obawy uszko¬ dzenia rozrusznika, gdyz wszystkie jego czesci sa calkowicie zabezpieczone od uszko¬ dzenia dzieki zastosowaniu ciernego sprze¬ gla 31, 29, 32. Gdy silnik zostanie urucho¬ miony i obracac bedzie tarcze 39 sprzegla, wówczas odpowiednio nachylone kly tego sprzegla i sprezyna 42 powoduja przesuw ku górze wspomnianej tarczy sprzegla, a z nia i trzpienia 44, w polozenie normalne czy¬ li wylaczone.Skoro tylko silnik zostanie uruchomiony i osiagnie pewna okreslona liczbe obrotów, wówczas narzady, wprawiane przez niego w ruch obrotowy, spelniaja to samo zadanie, co i kolo zamachowe, wobec czego zwykle kolo zamachowe moze byc usuniete lub w kazdym razie znacznie zmniejszone. W tym celu na oslonie rozrusznika umieszczone sa narzady zapadkowe, uruchomiane sila od¬ srodkowa, które zaczynaja dzialac w chwili, gdy szybkosc walu silnika osiagnie okreslo¬ na wartosc, wystarczajaca do uruchomienia tych narzadów i sprzegniecia kola zama¬ chowego wraz z innemi czesciami me¬ chanizmu rozrusznika, które zaczynaja obracac sie synchronicznie z walem silnika.W przykladzie wykonania narzadów zapad¬ kowych, przedstawionych na rysunku, na¬ rzady te, uruchomiane sila odsrodkowa, sta¬ nowia zapadki 47, osadzone wahliwie na gór¬ nym koncu sworzni 15 i utrzymywane nor¬ malnie w polozeniu wylaczonem (zaznaczo- nefrn na fig. 2 linja krojpkowana) zapomoca sprezyny 48, której jeden koniec osadzony — 3 —jest w szczelinie w górnym koncu sworznia 15, drugi zas koniec umocowany jest na za¬ padce 47 w dowolny odpowiedni sposób, np. zapamDca spawania.Skoro tylko obroty narzadu obrotowego uruchomionego silnika osiagna okreslona wartosc, wówczas zapadki 47 odchyla sie tlazewnatrz wokolo sworzni 15 pod dziala¬ niem sily odsrodkowej i zapadna w wycie¬ cia 49, wykonane na wewnetrznym obwodzie jednego z wienców 2|8 kola zamachowego, powodujac w ten sposób polaczenie nredzy narzadem obrotowym 3 silnika a kolem za¬ machowem, przyczem caly mechanizm roz¬ ruchowy obraca sie razem z narzadem 3 sil¬ nika jako jedna calosc, tak iz wirujaca masa tego mechanizmu zwieksza wirujaca mase narzadu 3, tworzac zespolone kolo zama¬ chowe silnika.Rozrusznik moze byc uruchomiany nie- tylko recznie, gdyz reczny mechanizm nape¬ dowy moze byc zastapiony dowolnym nape¬ dem mechanicznym. Poza tem rozrusznik ten moze byc uzyty nietydko do rozruchu sil¬ ników spalinowych na statkach, lecz i do in¬ nych silników spalinowych. PL