PL209074B1 - Dokument wartościowy - Google Patents

Abstract

Zaproponowany został element zabezpieczający w kształcie paska, który wykazuje efekty optyczne w zależności od kąta oświetlenia lub obserwacji, przy czym te efekty optyczne mają miejsce tylko w jednym lub kilku, ograniczonych w określony sposób, rozmieszczonych w odstępach względem siebie obszarach powierzchni, zaś pasek poza zmiennymi wizualnie obszarami powierzchni jest przezroczysty lub dopasowany do obrazu powierzchni podłoża.

Description

Opis wynalazku

Tego rodzaju elementy zabezpieczające stosuje się w coraz szerszym zakresie przede wszystkim na banknotach, ale także na innych dokumentach i innych przedmiotach, które mają być odpowiednio zabezpieczone pod względem swej jakości lub oryginalności. Przykładowo niskonominałowe banknoty euro (banknoty o nominale 5, 10 i 20 euro) zawierają odpowiednie paskowe elementy zabezpieczające, w których czynna optycznie struktura sprawia, że obraz odpowiedniego paskowego elementu zabezpieczającego zmienia się w zależności od kąta oświetlenia względnie obserwacji, na przykład pomiędzy znakiem „ „ i innymi cechami. W przypadku umieszczonych na banknotach euro, paskowych elementów zabezpieczających chodzi o folie tłoczone na gorąco, zawierające co najmniej jedną, ogólnie rzecz biorąc odkształcalną termicznie warstwę lakieru ochronnego, w której za pomocą odpowiedniego wzornika wytłoczona jest struktura. Warstwa lakieru ochronnego jest zazwyczaj przezroczysta. Jeżeli działanie optyczne struktury ma być obserwowane w świetle padającym, wówczas strukturę w ramach wytwarzania folii tłoczonej pokrywa się za pomocą warstwy zwiększającej odbicie światła, na przykład odbijającą warstwą metalu lub warstwą, której współczynnik załamania różni się odpowiednio od współczynnika załamania warstwy lakieru ochronnego. Na tej kombinacji warstwy lakieru ochronnego i warstwy zwiększającej odbicie umieszcza się następnie co najmniej jedną następną warstwę lakieru, na przykład warstwę kleju, za pomocą której folię tłoczoną na gorąco można przytwierdzić do podłoża. Z oddzielnej warstwy kleju można zrezygnować albo wówczas, gdy stosuje się warstwę lakieru, mającą również własności klejące, albo wówczas, gdy klej nakłada się na podłoże przed nałożeniem warstwy zaopatrzonej w strukturę. Ze względu na omówione powyżej, różne możliwości należy zatem przyjąć, że pod pojęciem „warstwy tworzywa sztucznego lub kleju w sensie wynalazku należy rozumieć nie tylko tego typu warstwy w wąskim znaczeniu, lecz także przykładowo folie, warstwy kleju i inne.

Efekt optyczny, zmienny w zależności od kąta oświetlenia lub obserwacji, można uzyskać najróżniejszymi sposobami. Tak na przykład znane jest osiąganie efektów ruchu w wyniku zastosowania odpowiednich struktur siatkowych, co przykładowo opisano w EP 0 105 099 B1. Inna możliwość polega na takim ukształtowaniu struktur czynnych optycznie, aby obserwator w zależności od kąta oświetlenia lub obserwacji mógł rozpoznawać różne obrazy, jak to ma miejsce we wszystkich banknotach euro. Szczegóły dotyczące realizacji tego efektu są zawarte na przykład w EP 0 375 833 B1. Ponadto znane jest rozwiązanie, w którym odpowiednio zmienny efekt optyczny osiągany jest za pomocą środków holograficznych, przy czym obecnie tego typu efekty holograficzne są osiągane w ogólności także za pomocą odpowiednio ukształtowanych struktur przestrzennych warstwy rozdzielczej pomiędzy dwiema warstwami tworzywa sztucznego względnie lakieru.

Inna możliwość uzyskania obrazu optycznego, zmieniającego się w zależności od kąta oświetlenia lub obserwacji, jest przedstawiona przykładowo w WO 01/03845 A1. Opisano tam mianowicie, że zwłaszcza zmianę barw można osiągnąć poprzez zastosowanie charakterystycznych ciągów warstw interferencyjnych lub poprzez wykorzystanie specjalnych farb drukarskich z pigmentami interferencyjnymi.

Poza opisanymi powyżej, paskowymi elementami zabezpieczającymi istnieje również duża liczba zastosowań, w których korzystne okazują się elementy zabezpieczające w postaci oddzielonych obszarów. Ma to miejsce zwłaszcza wówczas, gdy wymaga się graficznego włączenia elementu zabezpieczającego w graficzny obraz podłoża. Poza tym rozwiązania, w których zmienny optycznie element zabezpieczający jest przewidziany tylko w określonych, ściśle ograniczonych obszarach, budzą wrażenie wartościowych. W związku z tym należy wskazać na wyższe nominały banknotów euro (50, 100, 200 i 500 euro), w których zmienny optycznie element zabezpieczający ma postać ograniczonego przestrzennie obszaru powierzchni.

Wytwarzanie odpowiednich elementów zabezpieczających polega w ogólności na powlekaniu folii z tworzywa nośnego, stanowiących wstęgi nośne. Wstęgi te tnie się następnie na paski, po czym następuje odpowiednie przenoszenie elementów zabezpieczających na podłoże.

Jeżeli element zabezpieczający jest jedynie paskowy, wówczas przenoszenie to nie nastręcza trudności. Ogólnie rzecz biorąc, można je przeprowadzić przy użyciu wałków dociskowych o odpowiedniej szerokości, przy czym wstęgi foliowe, zaopatrzone w elementy zabezpieczające, przed naniesieniem na podłoże tnie się na paski, których szerokość odpowiada żądanej szerokości paskowego elementu zabezpieczającego.

PL 209 074 B1

Także przy nakładaniu elementów zabezpieczających, które mają pokrywać jedynie określone obszary powierzchni na podłożu, można stosować paskowe folie. W tym przypadku trzeba jednak przewidzieć dodatkowe środki, które sprawiają, że na podłoże nakłada się tylko jeden odpowiedni obszar powierzchni z odpowiedniego paska wstęgi foliowej. Przy użyciu elementów zabezpieczających, wykonanych z folii tłoczonej na gorąco, istnieje z jednej strony możliwość zastosowania narzędzi dociskowych, na przykład wałków dociskowych, zaopatrzonych w wypukłe elementy dociskowe, uformowane odpowiednio do przenoszonego obszaru powierzchni. Wytwarzanie takich wałków dociskowych jest oczywiście znacznie droższe niż wałków o gładkiej powierzchni.

Z tej przyczyny zaproponowano (patrz DE 35 11 146 A1) stosowanie folii t ł oczonych bez wł asnej warstwy kleju i pokrywanie klejem obszarów powierzchni podłoża, na których ma się znaleźć element zabezpieczający, przed przeniesieniem tego elementu z folii tłoczonej na gorąco na podłoże. Ten sposób postępowania jest o tyle korzystny, że podczas właściwego procesu przenoszenia można używać gładkich wałków lub krążków do tłoczenia. Trzeba jednak w poprzedzającym procesie drukowania pokryć podłoże klejem w żądanym obszarze, co oznacza dodatkową operację i pociąga za sobą konieczność zastosowania odpowiednich form drukarskich.

Zaproponowano także (patrz DE 198 13 314 A1) podzielenie oddzielanego od powłoki nośnej, zaopatrzonego w element zabezpieczający ciągu warstw folii tłoczonej na odpowiednie pojedyncze, oddzielone od siebie obszary powierzchni, przy czym wówczas także warstwa kleju jest przewidziana tylko w tych obszarach. Zastosowanie tego typu folii tłoczonej na gorąco do nakładania elementów zabezpieczających na podłoże w zadanych obszarach jego powierzchni pozwala również na użycie gładkich wałków do tłoczenia. Wytwarzanie takich folii tłoczonych na gorąco jest jednak stosunkowo skomplikowane.

Wszystkie znane sposoby nakładania elementów zabezpieczających na podłoża w postaci ograniczonych obszarów powierzchni mają ponadto tę wspólną wadę, że na podłożu, na przykład arkuszu z pewną liczbą banknotów, poszczególne obszary powierzchni, przeznaczone pod elementy zabezpieczające, są rozmieszczone w stosunkowo dużych odstępach. Przy przenoszeniu elementów zabezpieczających z paska oznacza to albo stosunkowo dużą ilość odpadów, albo pociąga za sobą konieczność zastosowania specjalnych środków, które pozwalają na kilkukrotne, jednak z odpowiednim przesunięciem, prowadzenie jednego i tego samego paska wyjściowego z elementami zabezpieczającymi, po podłożu i w ten sposób, przy drugim lub trzecim przejściu przez podłoże, pozwalają na wykorzystanie obszarów materiału, mającego odpowiednią strukturę lub inaczej zrealizowane zmienne optycznie działanie, pozostających pomiędzy przenoszonymi obszarami powierzchni, do wykonania następnych obszarów powierzchniowych jako elementów zabezpieczających. Odpowiednie urządzenie jest opisane w DE 42 42 105 A1.

Z DE 43 34 847 A1 znany jest dokument wartościowy z okienkiem, które jest osłonię te rozciągającym się na całej szerokości dokumentu, zamocowanym na jego powierzchni paskiem laminowanej folii. Ten pasek laminowanej folii zawiera powłokę nośną, na której znajdują się dwie warstwy lakieru, pomiędzy którymi w dwóch, ograniczonych w określony sposób obszarach powierzchni umieszczona jest czynna optycznie struktura. Jeden obszar powierzchni znajduje się przy tym w obrębie okienka, natomiast drugi obszar powierzchni jest usytuowany nad podłożem dokumentu wartościowego. Tworząca pasek, laminowana folia jest umieszczona we wgłębieniu powierzchni podłoża, wytwarzanym korzystnie przez odpowiednie działanie ciśnienia na laminowaną folię przy nakładaniu paska. W znanym dokumencie warto ś ciowym konieczne jest stosowanie laminowanej folii, ponieważ tylko ona jest wystarczająco stabilna, aby z jednej strony skutecznie zasłonić okienko, z drugiej zaś nie ulec uszkodzeniu w wyniku działania dużych sił przy nakładaniu paska. Dla specjalisty jednak nie ma żadnego powodu stosowania odpowiedniego paska, jeżeli nie trzeba zasłaniać okienka, tym bardziej, że wykonanie wgłębienia powoduje najczęściej niepożądaną zmianę podłoża. Jeszcze inny dokument wartościowy jest znany z DE 100 13 410 A1.

Celem wynalazku jest opracowanie elementu zabezpieczającego, który z jednej strony jest prosty i tani do wykonania i nałożenia, z drugiej jednak ma zalety i własności elementów zabezpieczających, ograniczonych do zadanych obszarów powierzchni.

Dokument wartościowy z podłożem i zamocowanym na powierzchni podłoża, paskowym elementem zabezpieczającym do zapewnienia oryginalności lub jakości podłoża, który to pasek przebiega od pierwszej krawędzi podłoża przez podłoże do drugiej krawędzi podłoża, przy czym element zabezpieczający zawiera co najmniej dwie warstwy tworzywa sztucznego lub lakieru, pomiędzy którymi usytuowana jest co najmniej jedna, czynna optycznie warstwa i/lub struktura do wytwarzania

PL 209 074 B1 zmiennego efektu optycznego w zależności od kąta oświetlenia lub obserwacji, przy czym czynna optycznie warstwa i/lub struktura jest umieszczona tylko w co najmniej dwóch, ograniczonych w określony sposób, rozmieszczonych w odstępie względem siebie, zmiennych wizualnie obszarach powierzchni, według wynalazku charakteryzuje się tym, że element zabezpieczający jest zamocowany całą powierzchnią na powierzchni podłoża, zaś pasek stanowi przenoszona warstwa folii transferowej, zwłaszcza folii tłoczonej na gorąco, przy czym poza zmiennymi wizualnie obszarami powierzchni pasek jest dla użytkownika nieodróżnialny lub słabo odróżnialny od powierzchni podłoża, nie jest zmienny w zależności od kąta oświetlenia lub obserwacji oraz jest przezroczysty, matowy lub dopasowany do obrazu powierzchni podłoża.

Korzystnie czynną optycznie warstwę stanowi interferencyjny ciąg warstw, wytwarzający zmianę barwy przy zmianie kąta oświetlenia lub obserwacji.

Korzystnie interferencyjny ciąg warstw zawiera co najmniej jedną, częściowo przezroczystą warstwę absorpcyjną oraz co najmniej jedną przezroczystą dielektryczną warstwę dystansową.

Korzystnie strukturę stanowi czynna optycznie struktura dyfrakcyjna, zwłaszcza struktura siatkowa.

Korzystnie warstwa tworzywa sztucznego lub lakieru, leżąca w kierunku obserwacji przed czynną optycznie warstwą lub strukturą, jest przezroczysta, natomiast warstwa, leżąca w kierunku obserwacji za czynną optycznie warstwą lub strukturą, jest warstwą zwiększającą odbicie.

Korzystnie warstwę zwiększającą odbicie stanowi odbijająca warstwa metalu.

Korzystnie warstwę zwiększającą odbicie stanowi przezroczysta warstwa tworzywa sztucznego lub lakieru, której współczynnik załamania różni się wyraźnie, korzystnie co najmniej o 0,2, od współczynnika załamania warstwy, leżącej przed nią w kierunku obserwacji.

Korzystnie pasek poza zmiennymi wizualnie obszarami powierzchni jest pokryty wzorem.

Korzystnie wzór paska odpowiada wzorowi powierzchni podłoża, na której znajduje się pasek.

Korzystnie wzór jest także umieszczony pomiędzy dwiema warstwami tworzywa sztucznego lub lakieru.

Korzystnie wzór jest drukowany.

Korzystnie wzór jest nakładany na podłoże po umieszczeniu paska, stanowiącego element zabezpieczający.

Korzystnie wzór jest nałożony równocześnie na pasek i powierzchnię podłoża, na której pasek jest umieszczony, przy czym wzór jest umieszczony w sposób ciągły na pasku i powierzchni podłoża, zachodząc na co najmniej jeden brzeg paska.

Korzystnie zmienne wizualnie obszary powierzchni mają kształt prostego geometrycznego elementu, na przykład wielokąta.

Korzystnie co najmniej dwa ze zmiennych wizualnie obszarów powierzchni mają różny kształt geometryczny.

Korzystnie co najmniej jeden zmienny wizualnie obszar powierzchni ma kształt znaku alfanumerycznego.

Korzystnie kilka zmiennych wizualnie obszarów powierzchni ma kształt znaków alfanumerycznych, przedstawiających łącznie jedno pojęcie.

Korzystnie element zabezpieczający jest tak nałożony, że zmienne wizualnie obszary powierzchni i/lub wzór są rozmieszczone w zgodności z drukowanymi lub innymi elementami kształtowymi na powierzchni podłoża dokumentu wartościowego.

Korzystnie dokument wartościowy ma postać banknotu, czeku, akcji, karty kredytowej lub dowodu osobistego.

Wynalazek jest zatem oparty na założeniu, że z jednej strony należy zachować zalety nakładania pasków za pomocą folii transferowej, zwłaszcza folii tłoczonej na gorąco, z drugiej zaś mimo nakładania paskowego elementu uzyskać obraz charakterystyczny dla elementu zabezpieczającego, ograniczonego do określonej powierzchni. W tym celu według wynalazku - w przeciwieństwie do dotychczasowego sposobu postępowania w odniesieniu do folii transferowych - nie proponuje się odpowiedniej aplikacji warstw tworzywa sztucznego lub lakieru tylko w zmiennych wizualnie obszarach powierzchni, lecz aplikację w postaci paska, przy czym pasek jest tak ukształtowany, że wymagany efekt wizualnej zmiany obrazu, jaką rejestruje obserwator w zależności od oświetlenia lub obserwacji, występuje faktycznie tylko w ograniczonych obszarach powierzchni. W tym celu element zabezpieczający jest tak ukształtowany, że tylko w zmiennych obszarach powierzchni umieszczona jest czynna optycznie struktura lub warstwa, ewentualnie kombinacja czynnej optycznie struktury lub warstwy, podczas gdy pozostały obszar elementu zabezpieczającego nie jest odróżnialny przez obserwatora od

PL 209 074 B1 powierzchni podłoża lub różni się od niej jedynie nieznacznie, co można osiągnąć na przykład tak, że pasek tworzący element zabezpieczający jest przezroczysty poza zmiennymi optycznie obszarami powierzchni, w związku z czym prześwituje przezeń powierzchnia podłoża. Inna możliwość polega na optycznym dopasowaniu paska poza zmiennymi obszarami powierzchni do powierzchni podłoża. W pewnych warunkach jednak do osiągnięcia wymaganego efektu „wizualnej zmiany tylko w określonym obszarze powierzchni wystarcza, jeżeli pasek poza zmiennymi optycznie obszarami powierzchni jest tak ukształtowany, że jego obraz nie zmienia się w zależności od kąta oświetlenia i obserwacji, co można osiągnąć na przykład poprzez zastosowanie odpowiedniej chropowatości, zmatowienie i inne rozwiązania.

Przy użyciu elementu zabezpieczającego według wynalazku nakładanie może się również odbywać w sposób, znany w odniesieniu do paskowych elementów zabezpieczających z rozciągającymi się na całej długości paska, zmiennymi optycznie strukturami. Mimo to obraz podłoża zaopatrzonego w element zabezpieczający odpowiada w dużej mierze obrazowi, jaki można osiągnąć wówczas, gdy element zabezpieczający jest rozmieszczony tylko w określonych obszarach powierzchni, co jednak wiąże się ze znanymi problemami lub koniecznością podejmowania specjalnych środków. W szczególności także przy aplikacji pasków trzeba pamiętać o tym, aby odpowiednio zmienne obszary powierzchni znajdowały się dokładnie w przewidzianym miejscu, to znaczy przykładowo w rejestrze z drukiem podłoża. Zastosowanie paska z folii transferowej w porównaniu do paska z folii laminowanej przynosi przede wszystkim korzyść w postaci mniejszej grubości pozostającej po nałożeniu na podłoże warstwy lakieru względnie tworzywa sztucznego oraz wynikającej stąd możliwości używania stosunkowo małych docisków, dzięki czemu podłoże nie ulega uszkodzeniu.

W zasadzie również element zabezpieczający według wynalazku dysponuje wszystkimi znanymi możliwościami wytwarzania efektu optycznego, zmiennego w zależności od kąta oświetlenia lub obserwacji.

Przykładowo czynną optycznie warstwę może tutaj stanowić interferencyjny ciąg warstw (złożony z pewnej liczby cienkich warstw), wytwarzający zmianę barwy przy zmianie kąta oświetlenia lub obserwacji, przy czym interferencyjny ciąg warstw zawiera korzystnie co najmniej jedną, częściowo przezroczystą warstwę absorpcyjną oraz co najmniej jedną przezroczystą dielektryczną warstwę dystansową. Tego rodzaju interferencyjne ciągi warstw są opisane przykładowo w WO 01/03945 A1.

Oprócz tego możliwe jest oczywiście także rozwiązanie, polegające na tym, że strukturę stanowi czynna optycznie struktura dyfrakcyjna, zwłaszcza struktura siatkowa. Tego typu struktury są znane, jak już wspomniano, z EP 0 105 099 B1 i EP 0 375 833 B1.

Przy nakładaniu na podłoże aktywne optycznie elementy zabezpieczające są obserwowane najczęściej w świetle padającym. Korzystne jest przy tym, jeżeli warstwa tworzywa sztucznego lub lakieru, leżąca w kierunku obserwacji przed czynną optycznie warstwą lub strukturą, jest przezroczysta, natomiast warstwa, leżąca w kierunku obserwacji za czynną optycznie warstwą lub strukturą, jest warstwą zwiększającą odbicie.

Warstwę zwiększającą odbicie stanowi ogólnie odbijająca warstwa metalu, w określonych dziedzinach korzystne może być jednak również rozwiązanie, w którym warstwę zwiększającą odbicie stanowi znana przezroczysta warstwa tworzywa sztucznego lub lakieru, której współczynnik załamania różni się wyraźnie, korzystnie co najmniej o 0,2, od współczynnika załamania warstwy, leżącej przed nią w kierunku obserwacji. Rozwiązanie takie stosuje się przykładowo wówczas, gdy elementy zabezpieczające według wynalazku stosuje się na identyfikatorach lub temu podobnych przedmiotach, w których pod elementem zabezpieczającym znajdują się jakieś informacje, na przykład obrazy, znaki alfanumeryczne i inne.

Paskowy element zabezpieczający według wynalazku można nałożyć w sposób nie rzucający się w oczy, jeżeli pasek poza zmiennymi wizualnie obszarami powierzchni jest pokryty wzorem, korzystnie odpowiadającym wzorowi powierzchni podłoża, na której znajduje się pasek. Jeżeli wzór jest także umieszczony pomiędzy dwiema warstwami tworzywa sztucznego lub lakieru, wówczas osiąga się dobrą wytrzymałość na ścieranie i stabilność elementu zabezpieczającego.

Wzór paska poza wizualnie zmiennymi obszarami powierzchni można realizować na różne sposoby, na przykład poprzez szorstkowanie. Szczególnie korzystne jest jednak, jeżeli wzór jest drukowany, przy czym bardzo dobrą zgodność wzoru na pasku i wzoru na podłożu można osiągnąć wówczas, gdy wzór jest nakładany po umieszczeniu paska, stanowiącego element zabezpieczający, na podłożu, korzystnie w ten sposób, że wzór jest nałożony równocześnie na pasek i powierzchnie podłoża, na której pasek jest umieszczony, przy czym wzór jest umieszczony w sposób ciągły na pasku

PL 209 074 B1 i powierzchni podł oż a, zachodzą c na co najmniej jeden brzeg paska. Przy takim zadrukowaniu paska uzyskuje się nie tylko właściwe dopasowanie obrazu powierzchni paska z jednej i powierzchni podłoża z drugiej strony, lecz również osią ga się dodatkowe zabezpieczenie przed sfał szowaniem, ponieważ w tym rozwiązaniu praktycznie niemoż liwe jest zastąpienie istnieją cego paska nowym paskiem, przy czym trudno jest również zastąpić cienkie warstwy lakieru lub tworzywa sztucznego po nałożeniu elementu zabezpieczającego na podłoże.

Wyjątkowo łatwo rozpoznawalne efekty w sensie zabezpieczenia można uzyskać wówczas, gdy zmienne wizualnie obszary powierzchni mają kształt prostego geometrycznego elementu, na przykład wielokąta. Obszary powierzchni mogą jednak również mieć inne proste kształty geometryczne, na przykład wytłaczanych figur i innych.

W związku z tym korzystne moż e być rozwiązanie, w którym co najmniej dwa ze zmiennych wizualnie obszarów powierzchni mają różny kształt geometryczny, co pozwala osiągnąć szczególne wrażenie wizualne.

Obraz wyjątkowo łatwy w odczycie dla laika powstaje wówczas, gdy co najmniej jeden zmienny wizualnie obszar powierzchni ma kształt znaku alfanumerycznego, przy czym możliwość tłoczenia i funkcję elementu zabezpieczającego można udoskonalić, jeżeli kilka zmiennych wizualnie obszarów powierzchni ma kształt znaków alfanumerycznych, przedstawiających łącznie jedno pojęcie. Pojęcie to może przykładowo wskazywać nominał lub walutę banknotu, informować o ważności dokumentu (na przykład słowo „VALID), zawierać nazwę wydawcy odpowiedniego dokumentu lub temu podobne informacje.

Nakładanie elementów zabezpieczających na podłoża jest wyjątkowo proste, ponieważ są one wykonane z folii transferowej, zwłaszcza folii tłoczonej na gorąco. Folia transferowa, zwłaszcza folia tłoczona na gorąco, charakteryzuje się tym, że właściwy element zabezpieczający jest utworzony przez ciąg warstw umieszczonych na powłoce nośnej, przy czym ten ciąg warstw przenosi się na podłoże pod działaniem ciśnienia i/lub ciepła, zaś po nałożeniu ciągu warstw na podłoże usuwa się ponownie powłokę nośną.

W zaopatrzonym w paskowy element zabezpieczający dokumencie wartoś ciowym wedł ug wynalazku element zabezpieczający może być również tak nałożony, że zmienne wizualnie obszary powierzchni i/lub wzór są rozmieszczone w zgodności z drukowanymi lub innymi elementami kształtowymi na powierzchni podłoża dokumentu wartościowego.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie kartę kredytową zaopatrzoną w element zabezpieczający, fig. 2 - dokument wartościowy, zaopatrzony w element zabezpieczający, na przykład czek, akcję lub temu podobny, oraz fig. 3 i 4 - przekroje wzdłuż linii III-III względnie IV-IV na fig. 1, przy czym ani wymiary, ani grubości poszczególnych warstw nie są odtworzone w rzeczywistej skali, zaś ciąg warstw jest przedstawiony w znacznym uproszczeniu.

Karta kredytowa z fig. 1 zawiera w znany sposób nośnik 1, wykonany przykładowo z płytki z tworzywa sztucznego o odpowiedniej grubości. Nośnik 1 może mieć na swej powierzchni wzór dekoracyjny, wskazujący na wydawcę karty kredytowej. Poza tym karta kredytowa ma z przodu dwie dane właściciela, na przykład jego nazwisko 3 oraz miejsce zamieszkania 4. Dane te mogą być umieszczane w znany dla kart kredytowych sposób, na przykład przez drukowanie lub wytłaczanie w nośniku 1. To samo dotyczy również numeru porządkowego 5, umieszczonego z przodu 2 karty kredytowej.

Aby jak najskuteczniej zapobiec sfałszowaniu karty kredytowej, jest ona zaopatrzona w element zabezpieczający 6 w postaci wytłoczonego paska 7, przy czym brzeg 8 paska 7 jest zaznaczony na fig. 1 liniami przerywanymi.

W przedstawionym przykładzie wykonania pasek zabezpieczający 6 jest utworzony z przenoszonej warstwy folii tłoczonej na gorąco. Ta warstwa przenoszona zawiera, jak wynika z fig. 3 i 4, co najmniej jedną warstwę lakieru oraz warstwę kleju 10.

Wiadomo, że folie tłoczone na gorąco składają się zazwyczaj z powłoki nośnej, na której umieszczona jest warstwa przenoszona, złożona z jednej lub kilku warstw tworzywa sztucznego względnie lakieru względnie kleju. Przy obróbce folię tłoczoną na gorąco nakłada się warstwą kleju, usytuowaną odwrotnie względem powłoki nośnej, na podłoże, po czym pod działaniem ciepła ewentualnie ciśnienia zmiękcza się klej, wskutek czego warstwa przenoszona przywiera do podłoża. Aby można było bez problemów ściągnąć powłokę nośną, pomiędzy warstwą przenoszoną i powłoką nośną umieszcza się zazwyczaj warstwę rozdzielczą, ogólnie rzecz biorąc, warstwę woskopodobną,

PL 209 074 B1 która pod działaniem ciepła celem zmiękczenia kleju również ulega zmiękczeniu i pozwala na oddzielenie powłoki nośnej i warstwy przenoszonej.

Szczególna cecha elementu zabezpieczającego 6 z fig. 1 polega na tym, że w dwóch ograniczonych w określony sposób i niezależnych od siebie obszarach powierzchni względnie 12 jest on tak zbudowany, że w zależności od kąta oświetlenia lub obserwacji wytwarzany jest zmienny efekt optyczny.

W ukazanym przykładzie wykonania w obszarze powierzchni 11 znajduje się składający się z pewnej liczby cienkich warstw, interferencyjny ciąg 13 warstw, przy czym ze względu na przejrzystość rysunku zrezygnowano z przedstawienia poszczególnych warstw na fig. 3. Efekt optyczny, osiągany w obecności odpowiedniego interferencyjnego ciągu warstw, polega na tym, że przy zmianie kąta oświetlenia lub obserwacji zachodzi zmiana barwy, przy czym zmiana barwy jest zależna od poszczególnych warstw oraz długości fali światła użytego do obserwacji. Odnośnie do szczegółów odpowiednich interferencyjnych ciągów warstw można się powołać na WO 01/03945 A1.

Jak widać na fig. 1 w kombinacji z fig. 3, w kierunku obserwacji 14 za interferencyjnym ciągiem 13 warstw znajduje się w przedstawionym przykładzie wykonania cała litera „M i część litery „U nazwiska 3 właściciela karty, co na fig. 3 zaznaczono w postaci warstwy drukowanej 23. Aby tę warstwę drukowaną 23 można było rozpoznać jako część nazwiska 3, w ukazanym przykładzie wykonania interferencyjny ciąg warstw jest ogólnie przezroczysty, przy czym mimo to celem wzmocnienia efektu zmiany barw na zwróconej w stronę nośnika 1 powierzchni interferencyjnego ciągu 13 warstw można umieścić przezroczystą, zwiększającą odbicie powłokę.

Obszar 12 powierzchni karty z fig. 1 jest zaopatrzony w następny element, dający różne efekty w zależności od kąta obserwacji względnie oświetlenia, mianowicie czynna optycznie struktura dyfrakcyjna 15, korzystnie struktura siatkowa lub hologram. Na fig. 1 zaznaczono jedynie schematycznie, że czynna optycznie struktura dyfrakcyjna 14 obszaru 12 powierzchni zawiera dwa obszary częściowe 16 względnie 17, które różnią się od siebie tym, że mają różne parametry siatki (częstość, współrzędna kątowa, nachylenie zboczy i inne). Jeżeli przykładowo, jak zaznaczono na fig. 1, struktury siatkowe będą się różnić od siebie jedynie tym, że siatki różnych obszarów 16 i 17 będą miały różne jedynie współrzędne kątowe (w ukazanym przykładzie wykonania o 90°), samo to wystarczy do osiągnięcia wyraźnie dostrzegalnego efektu optycznego, ponieważ przy obserwacji od strony szerokiego boku karty widoczny jest jedynie kwadrat (obszar 17), natomiast przy obserwacji od strony wąskiego boku, to znaczy po obróceniu karty o 90°, widoczny staje się jedynie otaczający kwadrat obszar 16. Oczywiście czynna optycznie struktura dyfrakcyjna obszaru 12 powierzchni może być również ukształtowana w ten sposób, że wytwarzane są znacznie bardziej skomplikowane efekty, jakie opisano na przykład w EP 0105 099 B1 lub EP 0 375 833 B1.

Na fig. 3 widać, że interferencyjny ciąg 13 warstw w obszarze 11 powierzchni oraz czynna optycznie struktura dyfrakcyjna 15 w obszarze 12 powierzchni są umieszczone odpowiednio pomiędzy dwiema warstwami, mianowicie w ukazanym przykładzie wykonania pomiędzy warstwą lakieru ochronnego 9 i warstwą kleju 10, co jest korzystne zwłaszcza z uwagi na lepsze zabezpieczenie obszarów 11, 12 powierzchnie przed zmianami.

Istotna cecha elementu zabezpieczającego 6 według wynalazku polega na tym, że w rzeczywistości tylko obszary 11 względnie 12 powierzchni wykazują zależny od kąta oświetlenia względnie obserwacji, optyczny efekt zmienności, natomiast reszta paska 7 jest tak ukształtowana, że nie jest ona widoczna w porównaniu do powierzchni 2 karty lub innego podłoża.

W przykładzie wykonania z fig. 1, 3 i 4 osiąga się to w prosty sposób tak, że każda z obu warstw 9, 10 jest przezroczysta na podobieństwo szkła, w związku z czym pasek 7 poza obszarami 11, 12 powierzchni po nałożeniu na powierzchnię 2 nośnika 1 w ogóle się nie pojawia, ponieważ dla obserwatora widoczne jest jedynie ukształtowanie przodu 2 karty, przy czym warunek, że pasek 7 na powierzchni 2 składa się tylko z obu warstw 9, 10, dodatkowo osłabia widzialność.

Istnieje oczywiście inna możliwość, aby leżącą poza wskazanymi obszarami część powierzchni paska 7poddać „laminowaniu. Do tego wystarcza najczęściej, jeżeli pasek poza zmiennymi optycznie obszarami 11, 12 powierzchni jest tak ukształtowany, że nie zmienia się optycznie w zależności od kąta oświetlenia względnie obserwacji, co można osiągnąć na przykład poprzez odpowiednio matowe wykonanie paska. Szczególnie korzystna możliwość laminowania polega jednak na tym, że pasek 7 poza zmiennymi obszarami 11, 12 powierzchni jest dopasowany do obrazu powierzchni 2 podłoża, na przykład karty.

PL 209 074 B1

Tego typu przykład wykonania jest przedstawiony na fig. 2.

Element zabezpieczający 6' jest tam również utworzony z paska 7', której brzegi 8' są także zaznaczone liniami przerywanymi.

Pasek 7' w przykładzie wykonania z fig. 2 zawiera pięć obszarów 12' powierzchni, utworzonych przykładowo z czynnych optycznie siatkowych struktur dyfrakcyjnych. Pięć obszarów 12' powierzchni jest podobnie do pieczątki lub temu podobnych usytuowanych stosunkowo blisko siebie, zaś ich zarys odpowiada literom „V, „A, „L, „I' i „D, w związku z czym, gdy optycznie czynna struktura dyfrakcyjna w obszarach 12' powierzchni jest widoczna dla obserwatora, utworzone jest słowo „VALID.

W przykładzie wykonania z fig. 2 pasek 7' jest w ten sposób dopasowany do powierzchni 2' nośnika 1', na przykład formularza czekowego lub temu podobnego, że znajduje się na nim wzór 18 odpowiadający wzorowi powierzchni 2' podłoża 1', przy czym w przykładzie wykonania wzór ma postać pętli w kształcie giloszy.

Jako że w zasadzie tworzące elementy zabezpieczające 7' paski 6' można nanieść na powierzchnię 2' nośnika 1' z dokładnym dopasowaniem, można również pasek poza obszarami 12' powierzchni pokryć wzorem jeszcze w trakcie jego wytwarzania, co przykładowo można zrealizować w procesie drukowania, przy czym wówczas warstwa drukowana ze względów bezpieczeństwa znajduje się korzystnie również pomiędzy obiema warstwami tworzywa sztucznego lub lakieru (9 lub 10 według fig. 3).

Szczególnie dobre dopasowanie paska 7' obszarze poza zmiennymi obszarami 12' powierzchni można jednak osiągnąć wówczas, gdy wartościowy dokument lub temu podobny nośnik 1' zostanie zadrukowany dopiero po nałożeniu paska 7', tworzącego element zabezpieczający 6', przy czym pokrywa on wprawdzie zarówno pasek, jak też powierzchnię 2' nośnika 1', nie pokrywa natomiast zmiennych optycznie obszarów 12' powierzchni. Obraz drukowany powinien korzystnie zachodzić za co najmniej jeden z brzegów 8'.

Z powyższych wyjaśnień wynika, że przy użyciu elementów zabezpieczających według wynalazku można uzyskać efekty, jakie były dotychczas osiągalne jedynie wówczas, gdy odpowiednie zmienne optycznie elementy były nakładane na podłoże z przestrzennym ograniczeniem. Mimo to można wykorzystać wszystkie zalety aplikacji pasków z folii transferowych, zwłaszcza zaś łatwe nakładanie elementów zabezpieczających przy odpowiednio dużej szybkości pracy w połączeniu z wyjątkowo dobrą przyczepnością względem podłoża.

Claims (19)

1. Dokument wartościowy z podłożem i zamocowanym na powierzchni podłoża, paskowym elementem zabezpieczającym do zapewnienia oryginalności lub jakości podłoża, który to pasek przebiega od pierwszej krawędzi podłoża przez podłoże do drugiej krawędzi podłoża, przy czym element zabezpieczający zawiera co najmniej dwie warstwy tworzywa sztucznego lub lakieru, pomiędzy którymi usytuowana jest co najmniej jedna, czynna optycznie warstwa i/lub struktura do wytwarzania zmiennego efektu optycznego w zależności od kąta oświetlenia lub obserwacji, przy czym czynna optycznie warstwa i/lub struktura jest umieszczona tylko w co najmniej dwóch, ograniczonych w określony sposób, rozmieszczonych w odstępie względem siebie, zmiennych wizualnie obszarach powierzchni, znamienny tym, że element zabezpieczający (6, 6') jest zamocowany całą powierzchnią na powierzchni (2, 2') podłoża (1, 1'), zaś pasek (7, 7') stanowi przenoszona warstwa folii transferowej, zwłaszcza folii tłoczonej na gorąco, przy czym poza zmiennymi wizualnie obszarami powierzchni pasek (7, 7) jest dla użytkownika nieodróżnialny lub słabo odróżnialny od powierzchni (2, 2) podłoża (1. 1'), nie jest zmienny w zależności od kąta oświetlenia lub obserwacji oraz jest przezroczysty, matowy lub dopasowany do obrazu powierzchni (2, 2) podłoża (1, 1).

2. Dokument wartościowy według zastrz. 1, znamienny tym, że czynną optycznie warstwę stanowi interferencyjny ciąg (13) warstw, wytwarzający zmianę barwy przy zmianie kąta oświetlenia lub obserwacji.

3. Dokument wartościowy według zastrz. 2, znamienny tym, że interferencyjny ciąg (13) warstw zawiera co najmniej jedną, częściowo przezroczystą warstwę absorpcyjną oraz co najmniej jedną przezroczystą dielektryczną warstwę dystansową.

4. Dokument wartościowy według zastrz. 1, znamienny tym, że strukturę stanowi czynna optycznie struktura dyfrakcyjna, zwłaszcza struktura siatkowa.

PL 209 074 B1

5. Dokument wartościowy według zastrz. 1, znamienny tym, że warstwa (9) tworzywa sztucznego lub lakieru, leżąca w kierunku obserwacji (14) przed czynną optycznie warstwą (13) lub strukturą (15), jest przezroczysta, natomiast warstwa, leżąca w kierunku obserwacji (14) za czynną optycznie warstwą (13) lub strukturą (15) jest warstwą zwiększającą odbicie.

6. Dokument wartościowy według zastrz. 5, znamienny tym, że warstwę zwiększającą odbicie stanowi odbijająca warstwa metalu.

7. Dokument wartościowy według zastrz. 5, znamienny tym, że warstwę zwiększającą odbicie stanowi przezroczysta warstwa tworzywa sztucznego lub lakieru, której współczynnik załamania różni się wyraźnie, korzystnie co najmniej o 0,2, od współczynnika załamania warstwy, leżącej przed nią w kierunku obserwacji (14).

8. Dokument wartościowy według zastrz. 1, znamienny tym, że pasek (7, 7) poza zmiennymi wizualnie obszarami (11, 12, 12') powierzchni jest pokryty wzorem (18).

9. Dokument wartościowy według zastrz. 8, znamienny tym, że wzór (18) paska (7, 7') odpowiada wzorowi (18) powierzchni (2') podłoża, na której znajduje się pasek (7, 7').

10. Dokument wartościowy według zastrz. 8 albo 9, znamienny tym, że wzór (18) jest także umieszczony pomiędzy dwiema warstwami (9, 10) tworzywa sztucznego lub lakieru.

11. Dokument wartościowy według zastrz. 8, znamienny tym, że wzór (18) jest drukowany.

12. Dokument wartościowy według zastrz. 8, znamienny tym, że wzór (18) jest nakładany na podłoże (2') po umieszczeniu paska (7'), stanowiącego element zabezpieczający (6').

13. Dokument wartościowy według zastrz. 8 albo 9, albo 11, albo 12, znamienny tym, że wzór (18) jest nałożony równocześnie na pasek (7') i powierzchnię (2') podłoża (1'), na której pasek (7') jest umieszczony, przy czym wzór (18) jest umieszczony w sposób ciągły na pasku (7') i powierzchni (2') podłoża (1'), zachodząc na co najmniej jeden brzeg (8') paska (7').

14. Dokument wartościowy według zastrz. 1, znamienny tym, że zmienne wizualnie obszary (11, 12) powierzchni mają kształt prostego geometrycznego elementu, na przykład wielokąta.

15. Dokument wartościowy według zastrz. 1, znamienny tym, że co najmniej dwa ze zmiennych wizualnie obszarów (11, 12, 12') powierzchni mają różny kształt geometryczny.

16. Dokument wartościowy według zastrz. 1, znamienny tym, że co najmniej jeden zmienny wizualnie obszar (12') powierzchni ma kształt znaku alfanumerycznego (V, A, L, I, D)

17. Dokument wartościowy według zastrz. 15 albo 16, znamienny tym, że kilka zmiennych wizualnie obszarów (12') powierzchni ma kształt znaków alfanumerycznych, przedstawiających łącznie jedno pojęcie (VALID).

18. Dokument wartościowy według zastrz. 1, znamienny tym, że element zabezpieczający (6, 6') jest tak nałożony, że zmienne wizualnie obszary (11, 12, 12') powierzchni i/lub wzór (18) są rozmieszczone w zgodności z drukowanymi lub innymi elementami kształtowymi (3, 4, 5) na powierzchni (2, 2') podłoża (1, 1') dokumentu wartościowego.

19. Dokument wartościowy według zastrz. 1, znamienny tym, że ma postać banknotu, czeku, akcji, karty kredytowej lub dowodu osobistego.