Niniejszy wynalazek dotyczy nowego przyrzadu optycznego do odtwarzania dzwieków z fonogramów o ksztalcie prosto¬ katnych kartek, które sa przeznaczone do nawijania ich na cylinder. Stosowanie tego rodzaju fonogramów wymaga dokladnego polaczenia jednej czesci z druga, by wy¬ tworzyc ciagla spirale. Zastosowanie na¬ rzadów zamocowujacych jest niemozliwe.Uzycie przyrzadu, bedacego przedmiotem wynalazku niniejszego, daje dobre wyniki, gdyz bez zadnych trudnosci umozliwia uzy¬ wanie fonogramów prostokatnych. Przy¬ rzad wedlug wynalazku posiada namagne¬ sowana listwe lub elektromagnes o ksztal¬ cie listwy, która, wytwarzajac trwale lub czasowe pole magnetyczne, przyciaga ma- terjaly magnetyczne, jak stal, kobalt, a po-, niewaz na brzegach fonogramów znajduje sie pasek materjalu magnetycznego, to wy¬ starczy zastosowac go lacznie z magnesem lub elektromagnesem, aby fonogram zostal umocowany na trzymaku zupelnie tak sa¬ mo, jakby byl przymocowany mechanicz¬ nie.Wskutek powyzszego daja sie latwo za¬ stosowac fonogramy rozciagliwe, a przy¬ rzad odtwarzajacy ma budowe bardzo pro¬ sta, gdyz sklada sie z odpowiedniego trzy- maka cylindrycznego oraz srodków do prze¬ suwania przyrzadów optycznych wzdluz zapisu dzwiekowego, majacego postac zwo¬ ju spiralnego.Dla wiekszej jasnosci przedmiot wyna-lazku jest uwidoczniony na rysunku, który schematycznie przedstawia kilka przykla¬ dów wykonania przyrzadu odtwarzajacego.Fig. 1 przedstawia rzut poziomy przy¬ rzadu odtwarzajacego, w którym fonogram stanowi prostokatna plyta, nawinieta na cy¬ linder, który sie obraca, podczas gdy jed¬ noczesnie i synchronicznie zapomoca sanek przesuwane jest zródlo swiatla oraz ko¬ mórka fotoelektryczna, uskuteczniajaca od¬ twarzanie; zapomoca przekroju czesciowe¬ go uwidoczniona namagnesowana linje, któ¬ ra sluzy do przymocowywania fonogramu kartkowego.Fig. 2 przedstawia Yjfdbk iprzodu, z którego widac, w jaki sposób sanki przesu¬ waja komórke fotoelektryczna oraz zródlo swiatla.Fig. 3 przedstawia przekrój poprzeczny przyrzadu odtwarzajacego, z którego wi¬ dac, w jaki sposób przymocowany jest fo¬ nogram.Fig. 4 przedstawia fonogram w rzucie poziomym oraz w widoku zboku (rozwinie¬ ty i nawiniety), w którym schematycznie zaznaczono pasek materjalu magnetyczne¬ go, który posiada kazda kartka, azeby przy¬ legala do cylindra, zaopatrzonego w nama¬ gnesowana listwe lub elektromagnes.Jak widac z rysunku, maszyna do od¬ twarzania dzwieków posiada zródlo swia¬ tla /, które przez objektyw lub soczewke 2 rzuca snop promieni, padajacy na po¬ wierzchnie fonogramu 3; jezeli fonogram ten jest przezroczysty, to umieszcza sie go na podlozu odbijajacem. Wspomniany fo¬ nogram jest fotograficzna odbitka negaty¬ wu, wykonanego^ np. zapomoca oscylogra¬ fu lub lampy wibracyjnej, wzbudzanej dzwiekami, chwytanemi zapomoca odpo¬ wiedniego mikrofonu przyrzadem amplifi- kacyjnym.Jak widac z fig. 1 h- 3, fonogram musi byc prostokatny, jak to pokazano w rozwi¬ nieciu na fig. 4, azeby po zwinieciu go w ksztalcie cylindra, jak uwidoczniono1 w rzucie zbokii na fig. 4, linja dzwieków, która moze byc sinusoida lub szeregiem ko¬ lejno nastepujacych plam o róznej tonacji, miala ksztalt zwoju srubowego o skoku, do¬ statecznym do tego, azeby optyczny przy¬ rzad odtwarzajacy mógl postepowac za nadrukowana linja bez mozliwosci miesza¬ nia sie jednej spirali z druga.Dla otrzymania tego rodzaju fonogra¬ mów negatywy musza byc, oczywiscie, na- drukowywane w taki sam sposób, w jaki odbywa sie odtwarzanie, t. j. musi byc za¬ stosowany czysty film w ksztalcie prosto¬ kata, który po umieszczeniu go na cylin¬ drze tworzy walcowa powierzchnie, na której podczas jej obracania sie przed oscy¬ lografem lub lampa wibracyjna tworzy sie nadruk w ksztalcie spirali dzieki temu, ze podczas obracania sie wspomnianego cy¬ lindra oscylograf lub przyrzad optyczny jest przesuwany zapomoca zsynchronizo¬ wanego gwintu.Przyrzad wedlug fig. 1-^-3 posiada cy¬ linder 4, który jednoczesnie sluzy jako trzy- mak oraz stanowi podloze odbijajace. Jak widac z rysunku, cylinder 4 jest zaopatrzo¬ ny w wal 5, osadzony w lozyskach 6; na wale 5 osadzenia jest slimacznica 7, zaze¬ biajaca sie ze slimakiem 8, osadzonym na wale 9 silnika elektrycznego' 10. Na koncu walu 9 osadzone jest kolo zamachowe 11, zapomoca którego regulowany jest ruch cy¬ lindra. Zapomoca calego tego zespolu ob¬ racany jest cylinder 4, który wskutek zmniejszenia szybkosci, uskutecznianego za¬ pomoca wspomnianegoi mechanizmu, obraca sie stosunkowo powoli.Nastepnie, jak widac z fig. 1, na wale 5 cylindra 4 osadzone jest kolo zebate 12, wspólpracujace z drugiem kolem zebatem 13, osadzonem na wrzecionie 14. Wrzecio¬ no to, osadzone w lozyskach 15, jest rów¬ nolegle do cylindra 4 i sluzy jako narzad, przesuwajacy sanki 16; w tym celu sanki posiadaja zespól zebów, dostosowanych do gwintu wrzeciona, które moga byc przesu-wane zapomoca dzwigni lub uchwytu 17 (fig. 1 i 2).Poza tein sanki 16 sa zaopatrzone w korbe 18 z kólkiem zebatem 19, umocowa- nem na jej osi (fig. 3) i zazeb iajacem sie z drugiem kólkiem zebatem 20, wykonanem jako jedna calosc z trzeciem kólkiem zeba¬ tem 20', zazebiaj acem sie z zebatka 21. Ze¬ batka ta jest równolegla do wrzeciona 14 i cylindra 4. Przez uruchomienie dzwigni recznej 17 sanki zostaja zwolnione. Krecac korba 18, która dziala na zebatke 14, otrzy¬ muje sie latwy przesuw sanek tak, iz moz¬ na je ustawic w pozadanem miejscu v? celu rozpoczecia odtwarzania dzwieków, gdyz sanki te dzwigaja wlasnie przyrzad optycz¬ ny, który, jak wspomniano powyzej, sklada sie ze zródla swiatla 1 oraz komórki foto- elektrycznej 22, ustawianych przed zapi¬ sem 2, umieszczonym na cylindrze 4.Poniewaz polozenie tych przyrzadów optycznych powinno byc dokladnie uzgod¬ nione z zapisem 3, przeto na glównych sankach 16 osadzone sa drugie sanki 23, uruchomiane zapomoca sruby z galka 26, wskutek czego osiaga sie mikrometryczny przesuw podluzny, a to w tym celu, aby ognisko wiazki promieni zródla swiatla pa¬ dalo dokladnie na linje dzwiekowa fono¬ gramu 3.W ten sposób ruch silnika wywoluje jednoczesnie za posrednictwem slimaka 8 i slimacznicy 7 ruch cylindra 4 i za posred¬ nictwem kól zebatych 12 i 13 wprawia w ruch obrotowy wrzeciono 14, co powoduje przesuw sanek 16 wraz % calym ich mecha¬ nizmem, zródlem swiatla 1 i komórka folo- eleiktryczna 22. Poniewaz skok gwintu 14 jest równy odleglosci miedzy dwiema spi¬ ralami linji dzwiekowej fonogramu 3, a wskutek odpowiedniego' skojarzenia ze so¬ ba kól zebatych wspomniane wrzeciono ob¬ raca sie z taka sama szybkoscia, co beben, to raz nastawione ogniskoi utrzymuje sie do konca nad zapisem, wskutek czego komór¬ ka fotoelektryczna 22, która otrzymuje przez odbicie swiatlo, padajac6 na Imje dzwiekowa, podlega dzialaniu nadrtiku l wahania natezenia swiatla przemienia w im¬ pulsy elektryczne, które, jak we wszyst¬ kich tego rodzaju przyrzadach, po wzmoc¬ nieniu zostaja zamienione na dzwieki, od¬ dawane przez odpowiedni glosnik.Na fig. 3 wyjasnione jest dzialanie przyrzadu wedlug wynalazku niniejsze¬ go.Zródlo swiatla /, które stanowi lampa elektryczna o zesrodkowanem swietle, musi byc dostatecznie silne, azeby dawalo swia¬ tlo, które zostaje jeszcze bardziej sklepio¬ ne zapomoca soczewki 2 tak, aby dawalo wiazke swiatla, nieco szersza od szeroko¬ sci linji dzwiekowej fonogramu.Poniewaz system ten jest oparty na od¬ bijaniu promieni swietlnych, to cylinder powinien miec jasna powierzchnie i byc dostatecznie blyszczacy, aby wywolac odr bicie wiazki swiatla, której natezenie jest regulowane nierównosciami linji dzwieko¬ wej fonogramu, który moze byc wykonany z celuloidu lub innego odpowiedniego ina- terjalu.Zródlo swiatla i przynalezne czesci sa ustawione tak, ze wiazka swiatla, zaznaczo¬ na litera a, pada na powierzchnie fonogra¬ mu 3 i odpowiednio dostosowane podloze cylindra 4, a nastepnie zostaje odbita (pro¬ mienie odbite b) pod takim katem, ze -od* bite promienie przechodza przez otwór w; oslonie fotoelektrycznej komórki 22. Taki kierunek padania i odbijania swiatla moz¬ na osiagnac przez nastawianie sanek 21, które, jak wspomniano powyzej/ sa makio- metrycznie uruchomiane zapomoca korby 24. Przez nastawianie boczne, uskutecznia¬ ne przez dokladne przesuwanie sanek 25 zapomoca korby 26, mozna dokladnie na¬ stawic wiazke na zapis dzwiekowy.Komórka fotoelektryczna 22 jest pola¬ czona przewodami 27 i 28 ze *wzmacnia- czem elektrycznym 29. Ze wzmacniacza wy¬ prowadzone sa przewody 30 i 31, przyla- — 3 —czonc od glosnika elektrodynamiczne¬ go 32.Fonogramy 3 (fig. 4), jak wspomniano powyzej, sa zadrukowane sinusoidami (o- trzymywlanemi zapomoca oscylografu) lub kolejnym szeregiem plam róznych tonów zaleznie od reakcji lampy wibracyjnej, na drodze zwyklego wytwarzania fonogramów.Poniewaz w danym przypadku chodzi o plyte, nadrukowywana na cylindrze, to na¬ drukowana lin ja fonogramowa ma postac zwoju gwintowego nakretki.Dla umozliwienia umieszczenia fono¬ gramu 3 na cylindrze 4, fonogram jest za¬ opatrzony na brzegach w cienkie uzbroje¬ nie z materjalu magnetycznego 3', które moze byc utworzone z tasmy kobaltowej lub zelaznej, odpowiednio przylepionej na tylnej stronie obydwóch brzegów styko¬ wych fonogramu. Cylinder 4 musi posiadac trwaly magnes 33 albo elektromagnes, któ¬ rego rdzen zostaje namagnesowany podczas przeplywu pradu przez odpowiednie uzwo¬ jenie cewki.Zapomoca tego trwalego lub sztucznego magnesu, umieszczonego pod powierzchnia cylindra 4, otrzymuje sie pole magnetycz¬ nego przyciagania. Wskutek tego po umie¬ szczeniu fonogramu na powierzchni cy¬ lindra i polaczeniu brzegów 3* w polu ma¬ gnesu 33 przez lekkie zalozenie jednego brzegu na drugi otrzymuje sie wymagane przymocowanie plyty, stanowiacej fono¬ gram 3, z doskonalem polaczeniem, które nie szkodzi czystosci dzwieków. Wpraw- dWe powstaje lin ja, która moze wplywac na komórke elektryczna 22, jednak zalo¬ zenie brzegów moze byc wykonane tak, ze promienie padajace a nie wytwarzaja na styku cienia, wskutek czego powierzchnia fonogramu doznaje tak nieznacznych zmian, ze nie dostrzega sie zadnych zmian w od¬ twarzanych dzwiekach.Gdy spirale dokladnie stykaja sie ze soba, a fonogram dostatecznie mocno przy¬ lega do cylindra 4, tak ze przy obracaniu sie cylindra nie moze zmienic swego polo¬ zenia, maszyna znajduje sie w stanie goto¬ wym do odtwarzania dzwieków.Sanki 16', jak wspomniano powyzej, mu¬ sza byc tak przesuniete, aby przyrzady optyczne ustawily sie nawprost poczatko¬ wego punktu linji dzwiekowej fonogramu; po dokladnem ustawieniu ogniska wiazki promieni a, [puszcza sie w ruch silnik w ce¬ lu rozpoczecia odtwarzania dzwieków; dzwieki przytem sa oddawane wiernie. Po¬ niewaz wiazka swiatla a o znacznej inten¬ sywnosci jest rzucana pod takim katem, ze odbite promienie padaja tam, gdzie znaj¬ duje sie komórka fotoelektryczna 22, to gdy swiatlo pada w punkcie c, nierównosci linji fomogramowej wywieraja dzialanie na odbity snopek swiatla 6, wskutek czego na¬ stepuj a wahania czulosci komórki foto- elektrycznej 22, które wywoluja odpo¬ wiednie iinpulsy elektryczne. Impulsy te po wzmocnieniu ich we wzmacniaczu 29 zosta¬ ja przemienione w dzwieki, oddawane za¬ pomoca odpowiedniego glosnika 32; od¬ twarzanie dzwieków jest nadzwyczaj wier¬ ne i czyste. Wszystko to odbywa sie na ca¬ lej dlugosci linji dzwiekowej, wslad za któ¬ ra przesuwane sa mechanizmy optyczne zapomoca przekladni, przenoszacej ruch z walu cylindra 4, tak ze lin ja dzwiekowa jest zsynchronizowana z przesuwem sanek 16, jak to juz powyzej wyjasniono.Przy wykonywaniu wynalazku niniejsze¬ go moga byc, oczywiscie, wprowadzane zmiany, dotyczace budowy i ksztaltu opi¬ sanego powyzej przyrzadu odtwarzajacego bez odchylania sie jednak od zasadniczych podstawi wynalazku. PL