Wiadomo, ze moc silnika lotniczego zmienia sie wraz z wysokoscia, na jakiej on pracuje. Gdy silnik ma byc zasilany sprezarka odsrodkowa tak, aby moc silni¬ ka pozostawala ta sama, to cisnienie we¬ wnatrz cylindrów musi byc coraz to wyz¬ sze.Sprezarka odsrodkowa, obracajaca sie z kilkoma szybkosciami, pozwala utrzymy¬ wac te moc na jednym poziomie, jednakze zastosowanie jej powoduje zmniejszenie sie sprawnosci oraz trudnosci natury me¬ chanicznej. Rozdzielajac preznosc na licz¬ ne stopnie, otrzymuje sie sprezarke, której moc na nieznacznej wysokosci jest zbyi duza, co powoduje nagrzewanie sie po¬ wietrza, doprowadzanego do silnika.Wynalazek niniejszy ma na celu zbu¬ dowanie sprezarki odsrodkowej, pozwala¬ jacej na rózne stopnie zasilania oraz za¬ pewniajacej najlepsza sprawnosc; kilka wirników, niezaleznych od siebie, pozwala¬ ja na otrzymywanie tych stopni zasilania.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy¬ konania wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny sprezarki, a fig. 2 —' in¬ ny przekrój czesciowy sprezarki.Sprezarka sklada sie z dwóch wirni¬ ków 1 i 2, obracanych w dwóch oslonach 3 i 4 statorów; oslony 3, 4 sa titftocowane jed-na za druga na przedzie oslony 5, na której osadzone sa równiez osie kól zebatych, ob¬ racajacych "wirniki. Oslona 5 jest umocowa¬ na na oslonie silnika. - \ Powietrze, zasysane wlptem 7 zapomo- ca wirnika 2, jest wtlacztófe przez wlot 9 do wirnika 1. Wirnik / tloczy dalej to sprezone powietrze do wylotu 11.Azeby uniknac przeplywu powietrza v przez wirnik 2, gdy on nie obraca sie, la¬ czy sie wieniec 8 z wlotem 7 zapomoca otworu 12 w oslonie 4, zamktuetego zwy¬ kle klapa 13.Klapa 13 moze byc otwierana zapomo¬ ca dzwigni 14, poruszamfcj w drpdze me¬ chanicznej lub recznie; otwór 12 zamyka sie, gdy wirnik 2 zostaje wlaczony, i otwie¬ ra sie, gdy wirnik ten zostaje wylaczony.Mechanizm, wlaczajacy wirnik 2, po¬ siada dzwignie, pozwalajaca na jego do-f wolne wlaczanie lub wylaczanie. Wedlug fig. 1 wirnik 2 jest umocowany na wydra¬ zonym wale 15, obracajacym sie w oslonie 4, podczas gdy koniec 16 obraca sie w lo¬ zysku 17 oslony 5.Wirnik 1 jest umocowany na wydrazo¬ nym wale 18, osadzonym zapomoca dwóch pierscieni 19, 20 na wale 15.Wal 18 i wal 15 sa zaopatrzone w dwa kola zebate 21 i 23, obracajace wience 23 i 24, które stanowia czesci poslizgowych sprzegiel odsrodkowych, obracanych wy¬ korbionym walem 25 zapomoca wienca 26 i kól zebatych 27 i 28.Dzialanie sprezarki jest nastepujace.Wirnik 1, zasilajacy silnik przed wzlotem, jest napedzany w sposób wyzej podany.Aby zwiekszyc preznosc powietrza, na¬ lezy puscic w ruch wirnik 2 i wtedy otrzy¬ muje sie sprezarke o dwóch stopniach za¬ silania.Uklad do napedzania wirników 1 i 2 moze byc ustawiony wzdluz dwóch nieza¬ leznych osi podluznych X — X, Y — Y al¬ bo wzdluz jednej osi X -r X.W pierwszym przypadku dzialanie kól zebatych 21 i 22 zalezy od wlaczników mechanicznych, rozmieszczonych naokolo osi Z — Z, w celu zrównowazenia sil od¬ srodkowych, dzialajacych na te os. W dru¬ gim przypadku wlaczniki te sa rozmie¬ szczone wzdluz osi podluznej Z — Z (np. trzy wlaczniki, ustawione co 120°, albo cztery — co 90°).Na fig. 2 przedstawiono sprzeglo po¬ slizgowe, umozliwiajace unikniecie drgan odsrodkowych silnika, oraz dzwignie do wlaczauia i wylaczania wirnika 2.Wal 29, równolegly do osi podluznej i glównej Z — Z, posiada na koncu kolo zebate 27, zazebione z wiencem 26 (fig. 1).Wal 29 obraca sie w lozyskach kulkowych 30, 31, osadzonych w oslonach 5 i 3. Na wale tym umocowane sa tarcze 32 i 33.Z tarcza 32 zapomoca blach tarczo¬ wych 34 i 35 zlaczone sa tarcze 36, 37.Tarcza 37 na swym obwodzie 38 jest po¬ laczona w jedna calosc z tarcza 39, koja¬ rzona podczas ruchu w jedna calosc z tar¬ cza 36 zapomoca trzpieni 40, osadzonych w tarczy 36 i wystajacych z otworów 41 tarczy 39.Tarcze 37 i 39 sa przesuwane wzdluz osi w lozyskach 42.Na tarczy 39 wahaja sie kolo osi 43 ciezarki 44. Sprezyny 45 dociskaja te cie¬ zarki do trzpieni 40. Tarcie miedzy tarcza¬ mi 32, 36, 37 jest dostateczne, by zaczely sie one obracac, gdy wal 29 zostanie pu¬ szczony w ruch, dzieki bowiem sile odsrod¬ kowej nacisk ciezarków powieksza sie wraz ze wzrostem szybkosci. Tarcza 33 przesuwa w ten sam sposób dwie zlaczone tarcze 46 i 47; wieniec zebaty 24, otacza¬ jacy obwód tarczy 46, zazebia sie z kolem zebatem 22, osadzonem na wale 15 wirni¬ ka 2.Specjalny mechanizm umozliwia za¬ trzymywanie ciezarków 48 pomimo nacisku sprezyn 49 i dzialania sily odsrodkowej, popychajacych je w kierunku strzalki /\ Mozna osiagnac to samo zapomoca naporu — 2 —lozyskiem kulkowem 50, umocowanem na stalej tulei 51, o osi wspólnej z osia X — X.Lozysko 50 moze naciskac ciezarki w kierunku strzalki /2. Ramie 52 dzwigni 53 jest osadzone wahliwie na osi 54.Mozna zlaczyc ze soba dzialanie dzwi¬ gni 53 i 14, poruszajacych klape 13, w ten sposób, iz klapa 13 otworzy otwór 12, gdy lozysko 50 bedzie przesuniete na prawo, gdyz odepchnie ciezarki 48 i wylaczy wie¬ niec 46 oraz wirnik 2.Mozna zastosowac trzy wirniki, dwa ruchome i jeden nieruchomy (jak równiez kazdy wirnik moze posiadac kilka róznych szybkosci dzieki sprzeglom poslizgowym), wspóldzialajace z kolami zebatemi 21 i 22, co pozwoli na utrzymywanie w silniku jednakowej preznosci .powietrza, unikanie jego nagrzewania sie i otrzymywanie naj¬ wyzszej mocy silnika.Oprócz tego wlaczanie lub wylaczanie wirników moze sie odbywac samoczynnie, zaleznie od wysokosci, w razie odpowied¬ niego polaczenia sprzegla wirnika z baro¬ metrem; dzwignia wlaczajaca i wylaczaja¬ ca moze byc równiez uruchomiana przez lotnika. PL