Wynalazek dotyczy urzadzenia do sa¬ moczynnego regulowania czasu naswietla¬ nia klisz w aparatach fotograficznych przy uzyciu komórki fotoelektrycznej.Wedlug wynalazku, w obwodzie pradu, zastosowanego do samoczynnego regulowa¬ nia migawki lub przyslony aparatu, sa u- miesziczone oporniki, z których jeden wspóldziala z przyslona lub migawka apa¬ ratu, drugi pozwala regulowac dzialanie u- rzadzenia odpowiednio do czulosci stoso¬ wanej Miszy, a pozostale sluza do regulo¬ wania pradu w obwodzie swiatloczulej ko¬ mórki fotoelektrycznej.Przyklad wykonania wynalazku przed¬ stawiono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat polaczen, fig. 2 — schematyczny przekrój pionowy aparatu, fig. 3 — wylacznik czasowy w powieksze¬ niu, fig. 4 i 5 przedstawiaja w widoku zprzodu inne odmiany wykonania wyna¬ lazku, w zastosowaniu do zdjec migawko¬ wych, fig. 6 przedstawia odmiane wykona¬ nia urzadzenia w widoku zprzodu, fig. 7 — inne wykonanie odmiany wedlug fig. 6, a fig. 8 — urzadzenie z przekladnia zebata w mechanizmie, nastawiajacym przyslone.Na fig. 1 liczba 13 oznacza zródlo pra¬ du obwodu 12, w którym znajduje sie ko¬ mórka fotoelektryczna //.Magnes obroto¬ wy 14 oddzialywa na przyslone 15 apara¬ tu fotograficznego. Oporniki sa polaczoneze ^sdba szeregowo; opornik 16 zapomoca nieprzedstawionego na rysunku polaczenia wspóldziala z migawka objektywu w ten sposób, ze przy nastawianiu migawki na krótsze naswietlenie do obwodu pradu zo¬ staje wlaczony opornilc i odwrotnie.^Kon¬ takt opornika jest odpowiednio polaczony z dzwignia nastawcza migawki objektywu.Opornik 17 nastawia sie odpowiednio do czulosci kliszy, opornik 18 zas sluzy do "re¬ gulowania pradu w obwodzie komórki fo- toelektrycznej;., -; ,•"';< < Zamiast oddzialywiac na obwód pradu 12 w celu dostosowania sie de< czulosci klisz, mozna wykonac jirzestawnemi prze¬ kladnie miedzy przyslona 15 i magnesem 14.Na fig. 2 liczba 19 oznacza aparat foto¬ graficzny, liczba 20 — objektyw, liczba 21 — przyslone tego objektywu, liczba 22 — komórke fotoelektryczna z soczew¬ kami 23 i przyslona 24. Komórka 22 lezy w obwodzie pradu 25 zródla pradu 26; w tym sriMytti obwodzie znajduje sie amperomierz 27 i opornik regulacyjny 28. Przez naciska¬ nie wylacznika 30 w kierunku przeciwnym do dzialania sprezyny 31 (fig. 3) urucho¬ miony zostaje mechanizm zegarowy wy¬ lacznika samoczynnego' 29. Na fig. 3 przed¬ stawiono pelnemi linjami wyzej opisane polozenie wylacznika 30. Wystep 32 prze¬ suwa sztyfcik 33, wskutek czego mechanizm zegarowy zostaje uruchomiony. Sztyfcik 34 otwiera jednoczesnie migawki objektywów 20 i 23 i zamyka obwód pradu 25. Wylacz¬ nik 30 jest przytrzymywany zapomoca sprezyny 37 i rygla 38. Mechanizm zegaro¬ wy otwiera przyslone 24 zapomoca laczni¬ ka 35. Po osiagnieciu przez prad okreslo¬ nego natezenia magnes 40 przyciaga rygiel 38, wskutek czego zamkniete zostaja oby¬ dwie migawki i przyslona 24. Ampero¬ mierz 27 wskazuje empiryczne poczatko¬ we wartosci, nastawione zapomoca oporni¬ ka regulacyjnego 28. PraJl w obwodzie 12 "fest 'regulowany zapomoca oporników. Me¬ chanizm zegarowy jest regulowany, odpo¬ wiednio do otworu przyslony, zapomoca regulatora 41.Opisane uklady nadaja sie do wykony¬ wania zdjec czasowych. Do zdjec migaw- /kojwych uzywa sie urzadzenia wedlug fig. 4 i 5. W urzadzeniu tern, prad komórki fo- toelektrycznej Z sluzy posrednio do nasta¬ wiania przyslony 62, która w stanie nie- i czynnym jest zupelnie zamknieta. Obwód pradu 51 jest zasilany zapomoca baterji 52.W tym obwodzie znajduje sie przekaznik 53 z ruchomym kontaktem 54. Kontakt 54, ] wykonany w spq«taci**wskazcwki, jest prze- 1 suwany w fcposób znany zapomoca nie- przedstawionej na rysunku cewki obroto¬ wej z polozenia zerowego w kierunku strzalki 23'. Ruch ten odbywa sie ponad po- dzialka. Kontakt 54 lezy w obwodzie pra¬ du 58, zasilanego zapomoca baterji 117./Przeciwny kontakt 55 jest równiez rucho¬ my i zostaje uruchomiony zapomoca me¬ chanizmu nastawczego 56 przyslony 62. W opisywanym przykladzie kontakt 55 jest równiez wykonany w postaci wskazówki, a styk odbywa sie na odgietym koncu 55*.Kontakty 54 i 55, 55' sa osadzone wspólo¬ siowo. Mechanizm nastawczy 56 jest wy¬ konany np. w postaci mechanizmu zegaro¬ wego i zostaje unieruchomiony zapomoca magnesu 57, oddzialywajacego na kotwice 59rporuszajaca rygiel lub podobny narzad.Mechanizm nastawczy 56 nastawia przy¬ slone 62 zapomoca przekladni zebatej 61. W stanie spoczynku kontakt 54 znajdu¬ je sie,w lewem, a kontakt 55 w prawem koncowem polozeniu; polozenia te przed¬ stawiono' linjami przerywanemi. Najpierw komórke Z poddaje sie dzialaniu swiatla, przyczem kontakt 54 zajmuje odpowiednie polozenie. Wielkosc wychylenia, to jest po¬ lozenie kontaktu 54, odpowiada natezeniu pradu komórki fotoelektrycznej. Jezeli u- ruchomic mechanizm nastawczy 56, to me¬ chanizm ten otwiera przyslone 62 dopóty, az kontakt 55 zetknie sie z kontaktem 54; - Z -wskutek tego obwód pradu 58 zostaje za¬ mkniety, magnes 57 zaczyna, dzialac i wy¬ lacza mechanizm nastawczy 56. Im silniej¬ sze jest naswietlenie, tern mniejszy powi¬ nien byc otwór nastawionej przyslony i od¬ wrotnie.W wykonaniu, przedstawionem na fig. 5, przewidziane sa dwie przyslony, z któ¬ rych przyslona A sluzy do fotografowania, przyslona zas Z do regulowania stozka swietlnego, wpadajacego do komórki foto¬ elektrycznej. Mechanizm nastawczy, od- dzialywajacy jednoczesnie na obydwie przyslony, sklada sie z silnika elektrycz¬ nego 68 i przekladni zebatej 69, 70, 71.Przekaznik 72, uruchomiany zapomoca ob¬ wodu pradu komórki fotoelektrycznej, po¬ siada ruchomy kontakt wskazówkowy 65 i staly kontakt 73. Kontakt 73 znajduje sie na drodze kontaktu 65; odleglosc kontaktu 73 od kreskowanego polozenia zerowego kontaktu 65 ustala sie empirycznie i moze byc zmieniana.W stanie spoczynku obydwie przyslony sa zupelnie otwarte. W razie zamkniecia obwodu pradu 63 komórki fotoelektrycznej kontakt 65 styka sie kontaktem 73 i zamy¬ ka obwód pradu regulujacego 66. Silnik 68 zostaje uruchomiony i obraca zapomoca przekladni zebatej 69, 70, 71'obie przyslo¬ ny A i Z w kierunku strzalek. Naswietlenie komórki, a wskutek tego i prad komórki stale przytem maleja. Jesli prad w obwo¬ dzie komórki zmalal tak, iz kontakt 65 o- puszcza staly kontakt 73, wówczas obwód pradu regulacyjnego 66 zostaje przerwa¬ ny, a przyslony .:— unieruchomione. Na¬ stepnie odbywa sie naswietlanie kliszy przez uruchomienie wylacznika. I w tym przypadku otwór przyslony bedzie tern mniejszy, im silniejsze jest naswietlenie, i naodwrót.W ukladzie, przedstawionym na fig. 6, liczba 81 oznacza przyslone objektywu a- paratu fotograficznego. Oprawka 82 przy¬ slony jest wykonana w postaci slimacznicy, zazebionej ze slimakiem 83. Slimak 83 jest osadzony w lozyskach 84 i 85, przyczem górny koniec walu 86 slimaka,jest zaopa¬ trzony w odrecznie uruchomiany guzik 87.Na wale 86 umocowana jest wskazówka 88, znajdujaca sie albo nad, albo pod szklem 89. Polozenie wskazówki 88 odpowiada ob¬ rotowi walu 86, to jest wielkosci otworu przyslony 81. Liczba 90 oznacza komórke fotoelektryczna, zaopatrzona równiez w przyslone 91: Oprawka 92 przyslony jest wykonana w postaci kola zebatego i zaze¬ bia sie z tarcza 93, wykonana równiez w postaci kólka zebatego. Tarcza 93 stanowi znane urzadzenie do nastawiania szybkosci migawki objektywu. W obwodzie 94 kor morki fotoelektrycznej lezy cewka 95, w której obraca sie rdzen 96 z miekkiego ze¬ laza, podobnie jak w przyrzadach mierni¬ czych. Przez rdzen 96 przechodzi wydra¬ zony wal 97, osadzony w lozyskach 99 i 98 i zaopatrzony we wskazówke 100. Wska¬ zówka 100 porusza sie ponad lub pod szklem, wzglednie matówka 89, a mianowi¬ cie wspólosiowo^ ze wskazówka 88, gdyz. wal 86 wskazówki 88 przechodzi przez wy¬ drazony wal 97.Przed fotografowaniem obwód pradu 94 komórki fotoelektrycznej zostaje za¬ mkniety zapomoca wylacznika 101, przy¬ czem baterj a 102 dostarcza, pradu* Poza¬ dany czas naswietlania nastawia sie nastep¬ nie przez obracanie tarczy 93. Polaczenie miedzy tarcza 93 i przyslona 91 komórki fotoelektrycznej jest wykonane w ten spo¬ sób, ze im wieksza obiera sie szybkosc mi¬ gawki, tern bardziej przyslona 91 zostaje zamknieta. Natezenie pradu w obwodzie 94 bedzie odpowiadalo naswietleniu komórki fotoelektrycznej 90, przyczem wskazówka 100, wychodzac z polozenia zerowego, wy¬ chyli sie o odpowiedni kat. Nastepnie guzik 87 obraca sie dopóty, az wskazówka 88 przykryje wskazówke 100. Poniewaz wsku¬ tek obracania guzika 87 zostaje przestawio¬ na równiez i przyslona 81, przeto otwór — 3 —przyslony 81 bedzie tein mniejszy, im wiek¬ szy jest kat wychylenia sie wskazówki 100, i odwrotnie, otwór przyslony 81 bedzie tern wiekszy, im mniejszy jest kat wychy¬ lenia wskazówki 100. Przyslona jest zatem nastawiona odpowiednio do chwilowej in¬ tensywnosci naswietlenia, przyczem wsku¬ tek nastawiania przyslony 91 zapomoca tarczy 93 zostaje uwzgledniona szybkosc migawki.Czulosc klisz mozna uwzglednic w ten sposób, ze przyslone 91 komórki fotoelek- trycznej wykonywa sie tak, aby móc ja od¬ recznie przestawiac, przyczem nastawienie otworu przyslony mozna odrecznie popra¬ wiac po nastwieniu szybkosci migawki Komórka fotoelektryczna moze byc zao¬ patrzona w odrecznie przestawiana przy¬ slone, przyczem polaczenie miedzy przy¬ slona W i tarcza 93 jest zbyteczne. W tym przypadku nastawianie przyslony 91 nie odbywa sie za posrednictwem tarczy 93, lecz przez bezposrednie obracanie jej reka.Zamiast dwóch ruchomych narzadów ustalajacych 88 i 100 mozna zastosowac je¬ den ruchomy i jeden staly narzad ustalaja¬ cy. Takie wykonanie, przedstawiono na fig. 7. W wykonaniu tern, wskazówka 104 jest tak samo poruszana zapomoca pradu obwo¬ du komórki, jak na fig. 6. Drugim skladni¬ kiem ustalajacym zespolu jest kreska 0, wykonana na matówce lub celowniku. W obwodzie pradu 105 komórki fotoelektrycz- nej znajduje sie regulowany opornik 106, po którego kontaktach 107 slizga sie kon¬ takt 108. Kontakt ten jest osadzony na przesuwnej nakretce 109, która podczas obracania wrzeciona 110 przesuwa sie wzdluz prowadnicy 111. Wrzeciono 110, ob¬ racane zapomoca kólka recznego lub guzi¬ ka .112, na swem przedluzeniu posiada sli¬ mak 113, który zapomoca slimacznicy 114 przestawia przyslone 115 objektywu tak samo, jak na fig 6. Komórka fotoelektrycz¬ na 116, przyslona 117', wylacznik 118 i ba- terja 119 sa umieszczone tak samo, jak na fig. 6.Jesli wylacznik 118 zostaje zamkniety, wówczas wskazówka 104 wychyla sie i zaj¬ muje przedstawione na rysunku polozenie, zaleznie od natezenia pradu w obwodzie 105. Nastepnie obraca sie kólko reczne 112 dopóty, az kontakt wlaczy w obwód 105 tyle oporu, ile wystarczy, aby wskazówka 104 wrócila do polozenia zerowego. Przy- tem zapomoca slimaka 113 zostaje jedno¬ czesnie zwezony otwór przyslony 115 ob¬ jektywu tern bardziej, im wiekszy jest kat wychylenia wskazówki 104, to znaczy im wieksze jest natezenie pradu w obwodzie 105. Zatem równiez i w tym przypadku ist¬ nieje ta sama zaleznosc miedzy naswietle¬ niem komórki fotoelektrycznej i poloze¬ niem przyslony objektywu, co w ukladzie wedlug fig. 6.Te okolicznosc, ze intensywnosc na¬ swietlenia kliszy zmienia sie wrae z kwa¬ dratem srednicy otworu przyslony, mozna uwzglednic przez wlaczenie odpowiedniej przekladni do mechanizmu, przestawiaja¬ cego przyslone. Tego rodzaju uklad przed¬ stawiono na fig. 8. Wskazówka 120, prze¬ suwana ponad matówka 121 z kreska zero¬ wa, jest przymocowana do trzpienia na- stawczego 122. Trzpien 122 jest osadzony obrotowo we wsporniku 123. Wspornik 123 jest przymocowany na stale do aparatu fo¬ tograficznego i zaopatrzony w prostolinijna szczeline prowadnicza 124. W szczelinie 124 prowadzony jest wodzik 125, który zapomo¬ ca drazków 126 i 127 jest polaczony z wy¬ cinkiem uzebionym 128. Wycinek 128 jest osadzony obrotowo na sworzniu 129' i za¬ czepia o zeby oprawki 129 przyslony. Na¬ stawny trzpien 122 jest polaczony stawi- dlem 130, w którem wykonana jest krzywa szczelina 131. Luk, tej szczeliny jest dobra¬ ny w ten sposób, ze przy obracaniu trzpie¬ nia nastawczego 122 wycinek 128 lub przy¬ slona 129 wykonywaja ruchy o takiej wiel¬ kosci, ze intensywnosc naswietlenia kliszy — 4 —zmieirieL sie proporcjonalnie do ruchów wskazówki 120. Poza tem uklad, a zwla¬ szcza elektryczny mechanizm nastawczy wskazówki 132 i umieszczenie komórki fo- toelektrycznej sa takie same, jak na fig. 6.Opisane urzadzenie moze byc zastoso¬ wane do aparatów fotograficznych o kaz¬ dej konstrukcji. Narzady ustalajace umie¬ szcza sie korzystnie w celowniku, w przy¬ padku zas aparatów lustrzanych, — na ma- tówce. Mozna je równiez tuiiiescic na apa¬ racie niezaleznie od wspomnianych czesci. PL