Wynalazek dotyczy elektrycznej lam¬ py swietlacej, zawierajacej pare metalowa, przyjmujaca udzial w wyladowaniu. W wielu przypadkach jest pozadane utrzymy¬ wac wysokie cisnienie pary metalowej, wskutek czego trzeba stosowac specjalne srodki. Proponowano juz np. otaczac lam¬ pe swietlaca zamknieta oslona szklana, z komory zas miedzy lampa swietlaca i oslo¬ na usuwac powietrze. Zmniejsza sie przez to oddawanie ciepla przez lampe swietla¬ ca, wskutek czego nagrzewa sie ona do wyzszej temperatury, co powoduje zwiek¬ szenie cisnienia pary metalowej, zawartej w lampie swietlacej.Rozdzial temperatur w omawianej lam¬ pie swietlacej jest zazwyczaj nierówno¬ mierny. Cisnienie pary metalowej zalezy od najnizszej temperatury, panujacej w lampie, wskutek czego energia, uzyta do utrzymania bardziej goracych czesci lam¬ py powyzej tej najnizszej temperatury, nie posiada zadnego znaczenia dla osiagnie¬ cia potrzebnego cisnienia pary metalowej.Ponadto omawiane lampy sa bardzo czule na zmiany temperatury otoczenia, wyrób zas lampy swietlacej, otoczonej jedno- scienna oslona, nie jest prosty, zwlaszcza wytwarzanie jej sposobem maszynowym napotyka na wiele trudnosci. Oprócz tego lampa swietlaca i oslona tworza jedna ca¬ losc, wskutek czego w przypadku peknie¬ cia banki lampy swietlacej nieuzyteczna staje sie równiez i oslona.Wedlug wynalazku unika sie wyzej wy¬ mienionych trudnosci dzieki otoczeniu lam-py Swietlacej zawierajacej pafe metalo¬ wa, przyjmujaca udzial w wyladowaniu, Oslona o podwójnej sciance, przyczem z przestrzeni miedzy sciankami oslony zo¬ staje usuniete powietrze. Wymieniona prze¬ strzen nie zostaje oprózniana calkowicie z powietrza i moze byc równiez napelniona pod nieznacznem cisnieniem gazem, zle przewodzacym cieplo. Pod nazwa „prze¬ strzen, z której czesciowo usunieto powie¬ trze" nalezy rozumiec komore, w której cisnienie powietrza jest ininejsze od cisnie¬ nia atmosferycznego, to jest komore, z której powietrze postalo usuniete cze¬ sciowa Izolacja cieplna oslony o podwójnej sciance jest bardzo dobra, wskutek czego lampa swietlaca osiaga wysoka tempera¬ ture i wskutek tego para metalowa uzy¬ skuje w tej lampie wysokie cisnienie.Obecnosc powietrza miedzy lampa swietla¬ ca i oslona nalezy uznac za korzystna.Wymienione powietrze powoduje wyrów¬ nywanie temperatury scianki lampy swie- tlacej, poniewaz powietrze doprowadza cieplo od bardziej goracych miejsc scianki lampy do miejsc o nizszej temperaturze.Dzieki temu równomiernemu rozdzialowi temperatury otrzymuje sie wysokie cisnie¬ nie pary metalowej przy mozliwie nie¬ znacznem zuzyciu energji, co wplywa ko¬ rzystnie na dzialanie lampy. Ponadto stwierdzono, ze lampa wedlug wynalazku jest mniej czula na zmiany temperatury otoczenia.Lampa swietlaca i oslona o podwój¬ nych sciankach stanowia dwie oddzielne czesci i kazda z nich moze byc wytwarza¬ na osobno, co upraszcza wyrób i w przy¬ padku pekniecia banki lampy swietlacej lub oslony pozwala wymienic na nowa je¬ dynie czesc uszkodzona, co bylo niemozli¬ we w proponowanych dotychczas rodza¬ jach budowy, w których lampa swietlaca i otaczajaca ja calkowicie oslona stanowily jedna calosc- Wynalazek umozliwia zatem znaczne zmniejszenie nietylko kosztów wyrobu, lecz równiez i kosztów eksploata- ' cji lampy swietlacej.Zaleca sie oslone wykonac zamknieta na jednym koncu, wskutek czego moze ^ ona posiadac ksztalt znanych baniek próz¬ niowych, uzywanych do plynnych gazów, czyli moze miec postac tak zwanych na¬ czyn Dewar'a. Jezeli oslona jest na jed¬ nym koncu zamknieta, to przez to unikasie » szkodliwych strumieni powietrza miedzy banka lampy swietlacej i oslona, co wply¬ wa korzystnie na izolacje cieplna. Korzyst¬ nie jest umiescic oslone w taki sposób, aby zamkniety jej koniec znajdowal sie powy¬ zej lampy swietlacej. Gorace powietrze, zawarte miedzy lampa swietlaca i oslona, nie moze w tym przypadku uchodzic ku gó¬ rze poza oslone.Przestrzen miedzy lampa swietlaca i oslona moze byc uszczelniona, wskutek czego strata ciepla zostaje jeszcze bardziej ograniczona. Do uszczelnienia mozna za¬ stosowac materjal, odporny na dzialanie ciepla, np. azbest. Bardzo korzystny i pro¬ sty sposób uszczelnienia moze byc uzyska¬ ny zapomoca pierscienia, wykonanego z j materjalu, odpornego na dzialanie ciepla i zawierajacego sprezynujacy rdzen. Wy¬ mieniony pierscien moze byc w prosty sposób nasuniety na lattnpe swietlaca tak, by ja obejmowal, przyczem wskutek swego sprezynowania stanowi on dobre uszczel¬ nienie. Przy uzyciu omawianego pierscie¬ nia korzystnie jest wytworzyc w sciance lampy swietlacej pierscieniowe wglebienie, w którem móglby spoczywac omawiany * pierscien.Inne nieskomplikowane uszczelnienie przestrzeni miedzy lampa swietlaca i oslo- k na uzyskuje sie, nadajac trzonkowi lampy swietlacej takie wymiary, aby przylegal on do oslony.Jezeli lampa swietlaca jest zasilana za¬ pomoca transformatora, oslona zas na jednym koncu jest zamknieta, to najko- — 2 —rzystniej jest umiescic transformator za¬ silajacy ponizej otwartego konca oslo¬ ny.W niektórych przypadkach wlacza sie szeregowo z droga, ^wyladowcza lampy swietlacej opornik. Wówczas wymieniony opornik moze byc umieszczony w prze¬ strzeni miedzy lampa swietlaca i oslona o podwójnej sciance, gdzie podtrzymuje on podniesiona temperature lampy swietlacej.Umieszczenie opornika jest przytem pro¬ ste, wypromieniowywane zas cieplo, wy¬ twarzane przez omawiany opornik, zosta¬ je prawie calkowicie wykorzystywane. Cze¬ sto zaleca sie umieszczenie opornika na¬ okolo podstawy lampy swietlacej, przez która druty, doprowadzajace prad, sa wy¬ prowadzone nazewnatrz, poniewaz u pod¬ stawy temperatura jest czesto nizsza, ani¬ zeli w pozostalej czesci lampy swietlacej, co moze powodowac niekorzystne skrapla - nie sie pary metalowej we wspomnianej podstawie lampy. Przez umieszczenie opor¬ nika wpoblizu podstawy lampy mozna w prosty sposób usunac wymieniona niedo¬ godnosc.Czesc scianki oslony moze byc powle¬ czona odbijajaca warstwa metalowa, wsku¬ tek czego uzyskuje sie w prosty sposób zesrodfcowywanie promieni swietlnych, wy¬ tworzonych przez wyladowywanie, oraz zmniej szenie promieniowania cieplnego.Warstwa odbijajaca moze byc równiez wykonana w taki sposób, aby przepuszcza¬ la przynajmniej czesc widzialnych pro¬ mieni, wytwarzanych przez wyladowywa¬ nie, oraz by odbijala przynajmniej czesc promieni niewidzialnych, zwlaszcza poza- czerwonych. Jezeli wyladowanie odbywa i sie np. w parze sodu, to reflektor mozna wykonac w postaci cienkiej warstwy mie¬ dzi. Warstwa taka przepuszcza wiekszosc zóltych promieni sodu. Natomiast, prze¬ ciwnie, warstwa ta odbija promienie poza- czerwone, co powoduje zwiekszenie tempe¬ ratury lampy swietlacej.W miedzysciankowej przestrzeni oslo¬ ny, z której zostalo usuniete powietrze i która jest napelniona gazem, moga byc: u- mieszczoiie naokolo lampy swietlacej elek¬ trody, zapomoca których w gazie, wypel^ niajacym wymieniona przestrzen, moze byc uskuteczniane wyladowanie. Promienie swietlne, wysylane przez omawiane wyla¬ dowanie, moga byc w tym przypadku za¬ stosowane do uzupelniania swiatla, wytwo¬ rzonego przez lampe swietlaca* Wynalazek jest blizej wyjasniony tytu¬ lem przykladu na rysunku, na którym przedstawiono kilka postaci jego wyko¬ nania.Na fig. 1 cyfra 1 oznaczono lampe swie¬ tlaca, zaopatrzona w srubowo zwinieta katode 2 oraz dwie anody 3. Os srubowo zwinietej katody jest ustawiona prostopa¬ dle do plaszczyzny rysunku. Lampa swie¬ tlaca zawiera pewna ilosc sodu< którego para przyjmuje udzial w wyladowaniu, oraz pewna ilosc gazu szlachetnego. Lam¬ pa / jest wyposazona w trzorifek 4, na któ¬ rym znajduja sie trzpienie kontaktowe 5 elektrod. Lampa swietlaca jest osadzona w oprawce 6 o zamknieciu bagnetowem.Na bocznej powierzchni trzonka 4 sa umo¬ cowane dwa trzpienie 7, spoczywajace w znany sposób w prowadnicach oprawki ba¬ gnetowej 6. Do poszczególnych trzpieni kontaktowych lampy prad jest doprowa¬ dzany zapomoca sprezynujacych narzadów kontaktowych 8, osadzonych w opraw¬ ce.Lampa swietlaca / jest otoczona oslo¬ na 9 o podwójnej sciance. Z przestrzeni 10 miedzy sciankami oslony 9 jest usuniete powietrze. Oddawanie ciepla przez komo¬ re, utworzona miedzy oslona 9 i lampa 1, jest bardzo nieznaczne, wskutek czego cie¬ plo, wytwarzane w wymienionej komorze przez wyladowanie w lampie /, pozostaje w niej, dzieki czemu lampa swietlaca /na¬ grzewa sie do wysokiej temperatury.Wskutek powyzszego para sodu, znaj duj a- — 3 —ca sie w lampie swietlacej* osiaga wysokie cisnienie.Otwarty koniec oslony 9 fest zaopatrzo¬ ny w obsade 11, umocowana zapomoca ki¬ tu i wyposazona w dwa trzpienie 12. Umoz¬ liwia to zamocowanie oslony 9 w cylindrze 13 oprawki. Cylinder 13 jest wykonany równiez jako oprawka o zamknieciu bagne- towem, dzieki czemu oslona 9 moze byc umocowywana w oprawce w prosty sposób.Lampa swietlaca 1 i oslona 9 moga byc wytwarzane oddzielnie, co jest daleko prostsze anizeli wyrób lampy swietlacej z oslona, calkowicie otaczajaca lampe swie¬ tlaca i tworzaca z nia jedna calosc. Na¬ stepnie w poddany sposób umozliwia sie wymiane zarówno lampy swietlacej, jak i oslony, co jest bardzo korzystne przy uzy¬ waniu lampy swietlacej o podanej budo¬ wie. Zdarza sie mianowicie bardzo czesto, ze uszkodzona zostaje badz tylko oslona, badz tez tylko lampa swietlaca. Jezeli lam¬ pa swietlaca tworzy z oslona jedna calosc, to w przypadku uszkodzenia jednej z dwóch czesci skladowych wymienic trzeba calosc, podczas gdy wynalazek umozliwia zastapienie nowa czescia jedynie czesci u- szkodzonej.Fig. 2 przedstawia lampe swietlaca 1, odpowiadajaca lampie swietlacej, przed¬ stawionej na fig. 1. Lampa swietlaca jest jednak obrócona naokolo swej osi o kat 180° w stosunku do lampy wedlug fig. 1.Narzady kontaktowe lampy sa wstawione do tulejek kontaktowych, umieszczonych w oprawce 14 lampy. Równiez i banka próz¬ niowa 9 jest obrócona naokolo swej osi o kat 180? w stosunku do oslony lampy we¬ dlug fig. 1, wskutek czego otwarty koniec oslony jest skierowany wdól. Oslona jest zaopatrzona w obsade 15, wykonana np. ze sztucznej zywicy i posiadajaca nieco odmienna budowe od obsady 11 wedlug fig. 1, poniewaz obsada 15 nie posiada trzpieni, nadajacych sie do oprawki bagne¬ towej lecz obejmuje podstawe 14 lampy i spoczywa na pierscieniowej plaszczy¬ znie 16.Pod oprawka 14 lampy znajduje sie transformator 17, który dostarcza prad za¬ rzenia do katody zarowej oraz prad do wywolywania wyladowania miedzy anoda¬ mi i katoda. Cieplo, powstajace w trans¬ formatorze, podtrzymuje podniesiona tem¬ perature lampy swietlacej 1.W razie potrzeby mozna ponad oslona 9 umiescic reflektor, umocowany zapomo¬ ca podpórek badz na pudelku, zawieraja- cem transformator 17, badz tez na czesci 18, znajdujacej sie ponizej transformato¬ ra. Czesc 18 moze np. stanowic slup latar¬ ni i w tym przypadku nadaje sie ona do¬ skonale do utworzenia lacznie z lampa swietlaca urzadzenia do oswietlania drogi.Na fig. 3 przedstawiono lampe swietla¬ ca, posiadajaca ksztalt wydluzony i zaopa¬ trzona w dwie katody zarowe 20 i 21 oraz w dwie anody 22 i 23. Anoda 22 jest po¬ laczona z jednym z drtttów, doprowadza¬ jacych prad do katody 20, podobnie, jak anoda 23 laczy sie z jednym z drutów, do¬ prowadzajacych prad do katody zarowej 21. Jezeli lampa swietlaca jest zasilana pradem zmiennym, to prad przechodzi na- przemian miedzy katoda zarowa 20 i ano¬ da 23 oraz miedzy katoda zarowa 21 i ano¬ da 22.Lampa swietlaca 19 jest równiez za¬ opatrzona w oslone 9 o podwójnej sciance.Lewa polowa wewnetrznej scianki oslony 9 jest na stronie, odwróconej od lampy swietlacej, powleczona odbijajaca warstwa metalowa 24. Wszystkie promienie swietl¬ ne, wytworzone przez lampe swietlaca 19, zostaja odbijane w prawo od odbijajacej warstwy metalowej, wskutek czego w tym kierunku osiaga sie szczególnie intensywna wiazke swietlna. Przez warstwe 24 beda odbijane nietylko promienie swietlne, lecz równiez i promienie cieplne. Wiekszosc promieni cieplnych trafia zpowrotem na lampe swietlaca 19 i podtrzymuje jej na- — 4 —grzanie. Wewnetrzna scianka oslony 9 podlega z reguly dosc znaczne) tempera¬ turze, czesciowo wskutek przewodnictwa cieplnego przez powietrze, znajdujace sie miedzy lampa swietlaca i oslona. Ponie¬ waz wewnetrzna scianka oslony jest na stronie* odwróconej od lampy swietlacej, powleczona warstwa lustrzana, promienio¬ wanie cieplne omawianej scianki jest nie¬ znaczne. Umieszczenie odbijajacej warstwy na wspomnianej stronie scianki oslony po¬ siada oprócz tego te zalete, ze reflektor zo¬ staje zabezpieczony od uszkodzen.Mozna równiez scianke oslony 9 powlec cienka warstwa miedzi, która przepuszcza wiekszosc zóltych promieni sodu, wysyla¬ nych przez lampe swietlaca 19, natomiast odbija promienie cieplne. Odbite promienie cieplne trafiaja na lampe swietlaca 19, co wywiera korzystny wplyw; na osiagniecie w omawianej lampie swietlacej wysokiego ci¬ snienia pary sodu.Górny koniec lampy swietlacej jest o- toczony nawinietym nan drutem oporo¬ wym 25, któfy moze byc polaczony szere¬ gowo z droga wyladowcza lampy swietla¬ cej i zwieksza temperature na górnym koncu lampy swietlacej, wskutek czego w tej czesci lampy zapobiega sie skraplaniu pary sodu.Górny koniec oslony 9 jest uszczelnio¬ ny zapomoca azbestu 26. Lampa swietlaca 19 wraz z oslona 9 moze byc zawieszona w odpowiedni sposób.Na fig. 4 liczba 27 oznaczono lampe swietlaca, otoczona równiez oslona 9. Na dolnym koncu lampy znajduje sie slupek 28, do którego przymocowane sa elektro¬ dy, nieprzedstawione na rysunku. W lam¬ pie znajduje sie przegroda 29 z miki, któ¬ ra przylega do wglebienia 30 w sciance lampy swietlacej. Przegroda 29 lacznie z pierscieniowem wglebieniem 30 ma na ce¬ lu zamkniecie dolnego konca lampy swie¬ tlacej od górnej czesci, zawierajacej pare sodu, która nie moze wskutek tego prze¬ nikac do dolnej czesci lampy swietlacej, posiadajacej podczas pracy temperature nizsza, anizeli wlasciwa komora wyladow¬ cza. Dzieki temu unika sie niepozadanego skroplenia sie pary sodu w dolnej czesci lampy.W pierscieniowym wglebieniu 30 lam¬ py swietlacej 27 jest osadzony pierstien, wykonany ze sprezyny metalowe; 31, oto¬ czonej materjalem, odpornym na dziala¬ nie ciepla, najkorzystniej azbestem 32.Sprezyna 31 (fig. 5) jest wykonana z dru¬ tu metalowego, zwinietego srubowo i na¬ stepnie wygietego w pierscien. Pierscien sprezynowy jest owimiety azbestem, wsku¬ tek czego tworzy sie powloka 32. Tak u- tworzony pierscien zamyka przestrzen mie¬ dzy lampa swietlaca i oslona, z której usu¬ niete jest powietrze, wskutek czego stra¬ ta ciepla lampy swietlacej jest bardzo ma¬ la. Opisany pierscien moze byc przytem umieszczony w bardzo prosty sposób mie¬ dzy lampa swietlaca i oslona, sprezynowa¬ nie zas jego powoduje zawsze nalezyte u- szczelnienie.W postaci wykonania wedlug fig. 6 u- szczelnienie to osiaga sie przez nadanie trzonkowi 33 lampy swietlacej 34 takiej srednicy, by przylegal on do wewnetrznej scianki oslony 9. W ten sposób otazymuje sie równiez nieskomplikowane uszczelnie¬ nie. ' Wedlug fig. 6 w przestrzeni miedzy sciankami oslony 9 sa umieszczone dwie elektrody 35 i 36 oraz znajduje sie pewna ilosc neonu np. pod cisnieniem kilku mm slupa rteci. Elektrody 35 i 36 sa zaopatrzo¬ ne w druty 37 i 38 do doprowadzania pra¬ du, wskutek czego miedzy elektrodami moze byc wytwarzane elektryczne wyla¬ dowanie. Promienie, wysylane pod wply¬ wem tego wyladowania, moga sie mieszac ze swiatlem, wytwiaarzanem przez lampe swietlaca 34, wskutek czego kolor swiatla moze byc zmieniany przez czerwone pro¬ mienie^ wysylane przez neon. — 5 — PL