Najbardziej stosowanemi przyrzadami do mierzenia przeplywajacych ilosci gazu sa tak zwane „mokre" lub ,,suche" gazo¬ mierze.Do mierzenia wielkich ilosci gazu po¬ slugujemy sie tylko gazomierzami mokre- mi. Poniewaz w takim aparacie ilosc obro¬ tów na godzine nie moze przekroczyc pew¬ nej okreslonej liczby, przeto w celu prze¬ puszczenia wiekszej ilosci gazu nalezy im nadac wymiary, które utrudniaja ich za¬ stosowanie i powiekszaja koszta budowy.W celu obnizenia wymiarów stosowano gazomierze, zwane proporcjonalnemi, w których od przewodu glównego odprowa¬ dzano odnogi o srednicy znacznie mniej¬ szej przez odpowiednio mniejszy gazo¬ mierz i wlaczono je zpowrotem do przewo¬ du glównego, W ten sposób wyznaczano wielkosc pradu odgalezionego i mnozono rezultat przez spólczynnik, okreslony ze stosunku przekrojów przewodów poprzecz¬ nych. Dokladnosc pomiarów takiego przy¬ rzadu jest tern mniejsza, im wiekszym wa¬ haniom ulega ilosc i cisnienie gazu przeply¬ wajacego. Pomijajac to, ze stosunek wiel¬ kosci obu pradów gazu ani jest, ani pozo¬ staje równym stosunkowi przekroju prze¬ wodów, gazomierz, wlaczony w odgalezio¬ ny prad gazu, wywoluje strate cisnienia, zmienna wraz z przeplywajacemi masami, nie równowazona przez zmieniajacy sie opór w pradzie glównym. Sposób mierzenia, sta¬ nowiacy przedmiot niniejszego wynalazj- ku, usuwa zródlo bledów w stopniu prak¬ tycznie wystarczajacym, stosujac i nadal gazomierz bardzo maly. iNowy sposób opiera sie na uwadze, zegazomierz, bedac wlaczany w jeden z wie¬ lu równych pradów czesciowych, na które rozklada sie prad glówny, wskazuje pra¬ widlowe wartosci przy wszystkich zmia¬ nach tak ilosci, jak i cisnienia dotad, dopó¬ ki cisnienie, w miejscu rozgalezienia z jed¬ nej strony i w miejscu polaczenia sie pra¬ dów czesciowych z drugiej strony, znajdu¬ je sie w równowadze.Fig,, 2 uwidocznia przyklad zastosowa¬ nia wynalazku. Gaz przedostaje sie do przyrzadu przez e, przeplywa regulator cisnienia a i przechodzi w zbiorniku C przez szereg jednakowej wielkosci irurek, otwo¬ rów lub kurków h, równolegle rozmieszczo¬ nych w scianie przegrodowej. Regula¬ tor a zmniejsza cisnienie przeplywajace¬ go gazu o wartosc, równa stracie, która po¬ woduje maly gazomierz b podczas prze¬ plywania przezen jakiejkolwiek badz ilo¬ sci gazu.Przed miejscem obnizania cisnienia w g odgalezia sie prad czesciowy gazu, które¬ go ilosc okresla gazomierz b i który to gaz dalej przeplywa w zbiorniku c przez odo¬ sobniona dysze i, aby nastepnie polaczyc sie zpowrotem z innemi pradami gazu.Przestrzen ponad dzwonem reguluja¬ cym laczy sie zapomoca przewodu k z wy¬ lotem gazomierza.Zawór tlumikowy m regulatora a znaj¬ duje sie pod wplywem cisnienia, panuja¬ cego przed kurkami h oraz cisnienia przed dysza i.Gdy, wskutek wzmozonego zapotrzebo¬ wania, ilosc gazu przeplywajacego wzra¬ sta, dzwon regulatora opada,i szerzej o- twiera zawór m. Poniewaz w ten sposób gazomierz b przepuszcza wiecej gazu, ci¬ snienie poza gazomierzem, a zatem i ponad dzwonem spada. Dzwon przymyka zawór m, co spowoduje zrównanie cisnienia w przestrzeni n i cisnienia przy wylocie gazo¬ mierza przed dysza r. W razie zmniejszenia zapotrzebowania gazu zjawisko ma prze¬ bieg odwrotny.Dwon regulatora znajduje sie w rów¬ nowadze i spoczynku dotad, dopóki we¬ wnatrz i zewnatrz dzwonu panuje cisnie¬ nie jednakowe. Skoro ta osiagnieta rów¬ nowaga zostanie zachwiana, wskutek zmia¬ ny zapotrzebowania gazu lub zmiany ci¬ snienia poczatkowego, odbywa sie otwie¬ ranie wzglednie przymykanie zaworu m, dopóki cisnienie przed dyszami h i dysza odosobniona i znowu sie nie wyrówna.Poniewaz cisnienia poza dyszami h sa równe, wiec dysza i przepuszcza stale ta¬ ka sama ilosc gazu, okreslona przez gazo¬ mierz 6, jak kazda poszczególna dysza h.Wynik pomiaru gazomierza wystarczy pomnozyc przez ilosc dysz, aby otrzymac calkowita ilosc gazu, co, oczywiscie, moze wskazywac bezposrednio licznik gazo¬ mierza.Przyrzad do otrzymywania przed wszyst- kiemi dyszami jednakowego cisnienia mozna wykonac w najrozmaitszy sposób.Podczas gdy w opisanem urzadzeniu ci¬ snienie gazu przed wszystkiemi dyszami u- zaleznione jest od zmiany cisnienia przed poszczególna dysza, to jednak mozna za¬ stosowac zasade odwrotna. Mozna równiez dojsc do celu, jezeli przed dyszami obu- stronnemi zapomoca niezaleznych regulato¬ rów bedziemy utrzymywali jednakowe ci¬ snienie, którego wysokosc zostanie wska¬ zana przez maksymalna strate cisnienia w gazomierzu.Zamiast stosunkowo drogiego regula^ tora cisnienia a mozna stosowac przyrzad zaciskowy a (fig. 1), w postaci zaworu za- suwnego, przepustnicy, zaworu przydlawia- jacego lub temu podobnego urzadzenia tlu^ miacego, w celu zmniejszania cisnienia glów¬ nego pradu gazu o tyle, aby zrównalo sie ono z cisnieniem panujacem w pradzie bocz¬ nym. Nastawianie zacisku nalezy usku¬ tecznic jednorazowo przy sredniej szyb¬ kosci przeplywu gazu.Jezeli przy dwóch odgalezieniach (pra¬ dach) gazu okreslono wielkosc odpo- — 2 —wiednieh proporcjonalnych gazomierzy, to w miare zwiekszania liczby odgalezien, zmniejszaja sie wymiary gazomierzy. We wlasciwy przewód pomiarowy mozna wla¬ czyc, oczywiscie, wieksza ilosc dysz, odo¬ sobnionych od innych, nawet o rozmaitej wielkosci, pod warunkiem, iz bedzie zacho¬ wany stosunek liczbowy poszczególnych dysz, umieszczonych w pradach mierzo¬ nym i glównym.Przyrzady regulujace cisnienie i gazo¬ mierze mozna umieszczac przed dyszami lub poza niemi, co nie wplywa na wyniki pomiarów. PL