Opis wynalazku Przedmiotem wynalazku jest hydrodynamiczne, smarowane ciecz a magnetyczn a poprzeczne lozysko slizgowe wa lu, stosowane przy lozyskowaniu czopów wa lów szybkoobrotowych obciazonych niewielk a si la poprzeczn a. Znane lo zyskowanie, przedstawione przyk ladowym wykonaniem pokazanym na fig. 4 rysunku w ameryka nskim opisie patentowym nr 4 043 612, ma czop wa lu obj ety przez osadzone koncentrycz- nie w obudowie: paramagnetyczn a panewk e i pier scieniowy magnes trwa ly. Magnes trwa ly o szeroko- sci równej wymiarowi panewki spolaryzowany jest poosiowo. Do biegunów magnesu trwa lego przyle- gaj a nabiegunniki, przes laniaj ace z obu stron przestrze n lo zyskowania. W strefie panewki na po- wierzchni czopa wa lu wykonane s a rowki srubowe, przebiegaj ace w uk ladzie lustrzanym wzgl edem p laszczyzny srodkowej czopa oraz skierowane tak, ze patrz ac poosiowo w stron e p laszczyzny srod- kowej s a one przeciwskr etne wzgl ednie kierunku obrotów. Szczeliny miedzy czopem wa lu a panewk a i nabiegunnikami wype lnione s a ciecz a magnetyczn a utrzymywan a wewn atrz lo zyskowania si lami pola magnetycznego, podczas ruchu obrotowego wa lu rowki srubowe t locz a ciecz magnetyczn a w stref e srodkow a panewki a wytworzone nadci snienie zwi eksza zdolno sc przenoszenia si ly poprzecznej. Istota rozwi azania wed lug wynalazku polega na tym, ze czop i panewka wykonane z materia lu o dobrej przenikalno sci magnetycznej maj a posta c tulei osadzonych nieruchomo na wale i w otworze obudowy. Elementy te z obu stron przes loni ete s a pier scieniowymi magnesami trwa lymi, spolaryzo- wanymi promieniowo i skierowanymi jednoimiennymi biegunami na zewn atrz. Magnesy trwa le maj a w przekroju poprzecznym kszta lt litery „C”, której ramiona skierowane s a w strone powierzchni czo lo- wych czopa i panewki. Jedno z ramion jest krótsze od drugiego o wymiar szczeliny poosiowej a po- wierzchnia tego ramienia odleg la jest od s asiaduj acej powierzchni elementu wzgl ednie ruchomego o wymiar szczeliny promieniowej. Magnesy trwa le mog a by c osadzone na wale lub w otworze obudowy. Dwa, stykajace si e w srodku panewki toroidalne pola magnetyczne, zamykaj ace si e przez ciecz magnetyczn a wype lniaj ac a szczelin e lo zyskow a oddzia lywuj a koncentrujaco na wa l obj ety panewk a. Przenoszenie si l poprzecznych wspomaga pompowe wspó loddzia lywanie rowków srubowych wywo lu- jace wzrost ci snienia cieczy magnetycznej w srodkowej strefie panewki, a jednocze snie poprawiaj ace warunki smarowania lo zyska. Przestrze n lo zyska uszczelniona jest ciecz a magnetyczn a wype lniaj ac a szczeliny poosiowe mi edzy krótszymi ramionami magnesów trwa lych a panewk a lub czopem lo zyska. Rozwi azanie wed lug wynalazku wyja snione jest opisem przyk ladowego lo zyskowania, pokaza- nego na fig. 1 rysunku w przekroju osiowym, na którym po stronie lewej wrysowane jest wykonanie z magnesem trwa lym osadzonym na wale a po stronie prawej magnes trwa ly zamocowany jest w obudowie. Na wale 1 i w otworze obudowy 2 nieruchomo osadzone s a czop 4 i panewka 3, maj ace posta c tulei obejmuj acych si e ze szczelin a lo zyskow a d. Obie tuleje uszczelnione s a wzgl edem powierzchni osadzenia pier scieniami uszczelniaj acymi typu „O” - 7 i 8. Czop 4 i panewka 3 wykonane z materia lu o dobrej przenikalno sci magnetycznej przes loni ete s a z obu stron przez pier scieniowe magnesy trwa- le 5. Magnesy trwa le 3 i 4 s a jednakowe zarówno pod wzgl edem geometrycznym jak i promieniowej polaryzacji; jednoimiennymi biegunami N sterowane s a w stron e obudowy 2. W przekroju poprzecz- nym magnesy trwa le 5 maj a kszta lt litery „C”, ramionami skierowanej w stron e powierzchni czo lowych, odpowiednio czopa 4 i panewki 3. W wersji rozwi azania pokazanej po stronie lewej rysunku magnes trwa ly 5 osadzony jest ramieniem dolnym przekroju „C” - na wale 1, przylegaj ac do czo la panewki 4. Rami e górne jest krótsze od dolnego o wymiar szczeliny poosiowej a a powierzchnia zewn etrzna tego ramienia ma srednic e mniejsz a od srednicy otworu w obudowie 2 o podwójny wymiar szczeliny pro- mieniowej b. W wersji przedstawionej po prawej stronie rysunku magnes trwa ly 5 osadzony jest ra- mieniem górnym w obudowie 2 a szczelina poosiowa a i promieniowa b wyst epuj a wzgl edem po- wierzchni ramienia dolnego. W strefie panewki 3 czop 4 wa lu 1 ma rowki srubowe 9, przebiegaj ace w uk ladzie lustrzanym wzgl edem p laszczyzny srodkowej i-i czopa 4, oraz skierowane tak, ze patrz ac poosiowo w stron e p laszczyzny srodkowej i-i skierowane s a one przeciwskr etnie do kierunku obrotów wa lu 1. Przestrze n wewn etrzna lo zyskowania w strefach szczeliny lozyskowej d i szczeliny poosio- wej a wype lniona jest ciecz a magnetyczn a 6. Liniami przerywanymi zaznaczone s a zamkni ete obwody magnetyczne. Si ly pola magnetycznego oddzia lywuj a na ciecz magnetyczn a 6 - co skutkuje funkcjo- nalnie w lo zyskowaniu i uszczelnieniu lozyska, natomiast rowki srubowe 9 podwy zszaj ac ci snienie cieczy magnetycznej 6 w strefie srodkowej panewki 3 zapewniaj a wymagane warunki smarowania oraz zwi ekszaj a zdolno sc przenoszenia si ly poprzecznej.PL 203 410 B1 3 PL