Wynalazek niniejszy dotyczy wymien¬ nie ciepla i nadaje sie zwlaszcza do zasto¬ sowania w urzadzeniach centralnego ogrze¬ wania* Wymiennica ciepla posiada wedlug wy¬ nalazku oslone, w której umieszczone sa poszczególne ogniwa grzejnika, przyczem przez oslone wymiennicy przeplywa po¬ wietrze, które nagrzewa sie, stykajac sie z ogniwami grzejnika, poczem wyplywa z o- slony wymiennicy do pomieszczenia ogrze¬ wanego, Wymiennica ta moze jednak byc stoso¬ wana równiez jako chlodnica, przyczem zastosowanie wymiennicy tej jako urza¬ dzenia ogrzewczego wzglednie chlodnicy zalezy od tego, czy przez ogniwa grzejni¬ ka bedzie przepuszczany roboczy czynnik ogrzewajacy, czy tez chlodzacy.Glównym celem wynalazku niniejszego jest zwiekszenie sprawnosci oraz trwalo¬ sci wymiennie tego rodzaju.Wymiennica wlasciwa sklada sie we¬ dlug wynalazku z dwóch glowic, do któ¬ rych przylaczone sa przewody, doprowa¬ dzajace i odprowadzajace czynnik robo¬ czy, np. pare, jezeli wymiennica jest stoso¬ wana jako urzadzenie ogrzewcze. Glowice te moga byc polaczone ze soba rurami tak, iz czynnik roboczy moze przeplywac z jed¬ nej glowicy do drugiej.Jezeli wlasciwa wymiennica ciepla jest umieszczona w oslonie, jak to wzmian* kowano powyzej, to powietrze, przeplywa-jace przez te oslone, styka sie z rurami, za- wierajacemi np. pare, i zostaje ogrzane ta para.Polaczenie rur z glowicami musi byc zawsze szczelne i nie przepuszczac czyn¬ nika roboczego.Niedokladnosci w szczelnosci tych po¬ laczen powoduja przeciekanie przez nie czynnika roboczego oraz inne, niepozada¬ ne oczywiscie, niedogodnosci.Najmocniejsze i najtrwalsze polaczenia (z wyjatkiem pekania ich w pewnych oko¬ licznosciach, które zostana wymienione po¬ nizej) otrzymuje sie przez przylutowanie rur do glowic. Rury te, mieszczace sie po¬ miedzy glowicami, posiadaja jednak daz¬ nosc do odksztalcania sie wskutek wa¬ han temperatury w bardzo szerokich gra¬ nicach oraz nierównomiernego rozgrzewa¬ nia sie tych rur. Mianowicie, chlodne po¬ wietrze, stykajace sie przewaznie tylko z jednym bokiem kazdej rury, powoduje ob¬ nizenie sie temperatury tego boku rury w porównaniu do temperatury drugiego boku tejze rury.Nierównomierne wydluzanie sie i kur¬ czenie poszczególnych rur, czyli ogniw grzejnika, wraz z nierównomiernym roz¬ kladem temperatury i zmianami tempera¬ tury, powodowanemi wzmiankowanemi po¬ wyzej czynnikami, zarówno jak i innemi czynnikami, wywoluja odksztalcanie sie poszczególnych rur wymiennicy, przjrczem w razie zastosowania rur prostych zluto¬ wane polaczenia rur z glowicami sa sklon¬ ne do pekania, co pociaga za soba nieszczel¬ nosc polaczen oraz inne niepozadane nie¬ dogodnosci.Niedogodnosci powyzsze zostaja usunie¬ te w mysl wynalazku niniejszego przez za¬ stosowanie ogniw grzejnika, wykonanych z rur, dajacych sie latwo wyginac we wszel¬ kich kierunkach, wskutek czego rury te poddaja sie z latwoscia silom, odksztalca¬ jacym je, bez powodowania pekania pola¬ czen z glowicami, wykonanych przez luto¬ wanie lub w inny odpowiedni sposób. Po¬ wyzsze osiaga sie przez zastosowanie giet¬ kich rur o zebrowanych sciankach. Dzieki temu osiaga sie równiez zwiekszenie po¬ wierzchni, wypromieniowujacej cieplo wzglednie pochlaniajacej cieplo.Wskutek tego zachodzi skuteczniejsza wymiana ciepla pomiedzy ogniwami grzej¬ nika wymiennicy i powietrzem. Zwiekszenie intensywnosci wymiany ciepla oraz spraw¬ niejsze dzialanie wymiennicy zostaje wzmozone dzieki temu, ze drogi strumieni powietrza w wymiennicy zostaja wydluzo¬ ne, zwlaszcza w razie zastosowania rur, w których fale przebiegaja wzdluz li- nij srubowych na calej dlugosci tych rur.Z powyzszego wynika, ze zastosowanie gietkich rur o zebrowanych sciankach jako ogniw grzejnika wymiennicy, jak to opisa¬ no powyzej, przy zastosowaniu pary, jako ogrzewczego czynnika roboczego, umozli¬ wia stosowanie pewnego w dzialaniu i ta¬ niego polaczenia rur wymiennicy z glowi¬ cami. Polaczenie to jest wytrzymale przy znacznych nawet wyhaniach temperatury, nierównomiernem ogrzewaniu sie rur oraz swoistem oddzialywaniu ogrzewanego po¬ wietrza na wymiennice.Najskuteczniej dzialajacym grzejnym czynnikiem roboczym w urzadzeniach opi¬ sanego powyzej rodzaju jest para i woda.Poniewaz wymiennica ciepla nie zmie¬ nia swego polozenia, wiec proces nagrze¬ wania powietrza jest zesrodkowany w pew¬ nych miejscach ogrzewanego pomieszcze^ nia, które jest ogrzewane wskutek tego nie¬ równomiernie.Jednym z celów wynalazku niniejszego jest utworzenie wymiennicy opisanego po¬ wyzej rodzaju, któraby dawala sie obra¬ cac, dzieki czemu cieplo mogloby byc kie¬ rowane do rozmaitych czesci ogrzewanego pomieszczenia i mogloby byc rozdzielane równomiernie na cale wnetrze tego pomie-; szczenia. - 2 -Przyklady wykonania wynalazku sa u- widocznione na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok zprzodu w czesciowym przekroju wymiennicy ciepla; fig. 2 — wi¬ dok zboku oraz czesciowy przekrój wy¬ miennicy, uwidocznionej na fig. 1; fig. 3 — szczegól mechanizmu, zapomoca którego wymiennica moze byc obracana; fig. 4 — widok zboku oraz czesciowy przekrój nieco odmiennie wykonanej wymiennicy, podob¬ nej do uwidocznionej na fig. 1, 2 i 3, a fig. 5 przedstawia widok zboku oraz czesciowy przekrój przykladu wykonania gietkiej ru¬ ry zebrowanej.Zgodnie z fig. 1, 2, 3 i 5 rysunku, wy¬ miennica posiada rame metalowa 1, która jest umocowana nieruchomo w dowolny sposób, np. zawieszona na drazkach 2 i 3, zamocowanych w uchach 4 i 5, stanowia¬ cych jednolita calosc z rama 1.W ramie 1 umieszczony jest grzejnik Czyli wymiennica wlasciwa, posiadajaca glowice górna 6 oraz glowice dolna 7, u- trzymywane we wlasciwem polozeniu wskutek przymocowania ich do scianek bocznych 8 i 9. W plycie górnej 10 (stano¬ wiacej dno glowicy górnej 6) zalutowane sa szczelnie górne konce gietkich rur zebro¬ wanych 11, których konce dolne sa zaluto¬ wane szczelnie w plycie dolnej 12 (która jest scianka górna glowicy dolnej 7). Ru¬ ry 11 sa przesuniete przez otwory przegró¬ dek 13, rozmieszczonych w pewnych odste¬ pach pomiedzy glowicami 6 i 7 i przymoco¬ wanych do scianek bocznych 8 i 9.Przegródki 13 sluza do utrzymywania nalezytej odleglosci pomiedzy rurami 11, przyczem przegródki te sa umieszczone po¬ miedzy koncami rur 11.Gietkie rury zebrowane // moga byc jednolite lub tez moga byc wykonane z pasm, zaopatrzonych w rowki i zwinietych wzdluz linif srubowych, przyczem brzegi sasiednich zwojów pasma sa zalozone je¬ den na drugi tak, aby utworzylo sie zlacze mocne i szczelne. Zginanie takiej rury jest mozliwe dzieki niewielkiej grubosci zebro¬ wanych scianek, przyczem zeberka scho¬ dza sie na mniejszym luku zgiecia, na wiekszym zas — rozchodza sie.W glowicy 6 umieszczona jest plyta 14, wykonana z blachy dziurkowanej.Polaczenie glowicy 6 ze zródlem pary lub innego grzejnego czynnika roboczego umozliwia przewód 15, osadzony obrotowo w ramie 1 za posrednictwem lozyska kul¬ kowego 16, podczas gdy koniec górny prze¬ wodu 15 jest przymocowany do ksztaltki lacznikowej 17, która jest zkolei polaczona szczelnie z wezem 18, przylaczonym do zródla pary lub innego grzejnego czynni¬ ka roboczego. Glowica dolna 7 jest pola¬ czona z przewodem 19, osadzonym obroto¬ wo zapomoca lozyska kulkowego 20 w ramie 1, która laczy sie z ksztaltka lacznikowa 21, polaczona zkolei z wezem 22, odprowa¬ dzajacym pare lub czynnik roboczy inne¬ go rodzaju.Jak wynika z powyzszego, para swieza doplywa przez waz 18, ksztaltke 17 i prze¬ wód 15 do glowicy górnej 6 grzejnika, z której plynie gietkiemi rurami zebrowane- mi 11, tracac w nich przez promieniowanie wieksza czesc zawartego w niej ciepla oraz skraplajac sie czesciowo; pozostala zas para doplywa do glowicy dolnej 7, a na¬ stepnie przez przewód 19 do weza odpro¬ wadzajacego 22.Nalezy zaznaczyc, ze w ksztaltce 21 wywiercony jest otwór spustowy 23, zamy¬ kany korkiem nagwintowanym. Otwór ten umozliwia po odkreceniu korka spuszcza¬ nie skroplin z wymiennicy. Nalezy przyjac równiez pod uwage, ze wymiennica wla¬ sciwa, czyli grzejnik, wraz z glowicami i przewodem doprowadzajacym oraz prze¬ wodem, odprowadzajacym czynnik robo¬ czy, jest zawieszona na przewodach 15 i 19. Przewody te sa osadzone obrotowo w ramie 1 tak, ze wymiennica wlasciwa mo¬ ze byc obracana w ramie, przyczem weze 22 i 18 posiadaja odpowiednia dlugosc o- — 3 —raz gietkosc, umozliwiajace obracanie sie wymiennicy w pozadanych granicach.Powietrze jest przetlaczane przez wy- miennice pomiedzy rurami 11 zapomoca wentylatora srubowego 24, osadzonego na walku 25 silnika elektrycznego 26 dowol¬ nego rodzaju, polaczonego ze zródlem pra¬ du oraz regulowanego w dowolny, znany powszechnie sposób. Wentylator jest umie¬ szczony wewnatrz cylindrycznego bebna 27, przymocowanego do glowic 6 i 7 zapo¬ moca plyty 28, która lacznie z bebnem .przykrywa od strony wentylatora prze¬ strzen, ograniczona glowicami 6 i 7 oraz sciankami bocznemi 8 i 9. Podczas dziala¬ nia wentylatora powietrze jest przetlacza¬ ne pomiedzy rurami gietkiemi 11 i wyply- tya z wymiennicy z przeciwleglej jej strony do ogrzewanego pomieszczenia. Ilosc po¬ wietrza oraz kierunek jego strumieni, wy¬ plywajacych z wymiennicy, moga byc re¬ gulowane zapomoca zaslonek lub zaluzyj 29, .umocowanych obrotowo na sciankach bocznych 8 i 9 po wylotowej stronie wy- miennicy, Do glowicy dolnej 7 przymocowany jest ifeoku wspornik 30, do którego przysrubo¬ wany fesit silnik 26. Silnik, wentylator i grzejnik wymiennicy tworza, jak to zosta¬ nie ^wyjasnione ponizej, zespól, osadzony elwrotowo w ramie / zapomoca lozysk 16. i 20. W celu wprawiania tego zespolu w ruch \waLarilowy kólko pasowe 31, umocowane na walku silnika 26, napedza za posred¬ nictwem.pasa 32 kólko pasowe 33, umoco¬ wane na walku 34, osadzonym obrotowo we -wsporniku lozyskowym 35, przymoco¬ wanym zboku do wspornika 30. Na innym walku .37, osadzonym obrotowo w tymze -wsporniku lozyskowym, lecz prostopadle do walka 34, osadzona jest slimacznica 36, ^wspólpracujaca, ze slimakiem 38, umocowa¬ nym ; na walku 34.Na walku 37 osadzona jest równiez .gubowoz dzwignia 39, osadzona obrotowo na czopie 40, osadzonym we wsporniku 41, przymocowanym na stale do nieruchomej ramy 1 wymiennicy.Jest rzecza widoczna, ze gdy silnik 26 obraca sie i napedza wentylator 24, to na¬ pedza jednoczesnie walek 34 oraz slimak 38, osadzony na nim, który zkolei napedza slimacznice 36, obraca walek 37 i korbe 38*. Ruch korby 38* i polaczonego z nia ra¬ mienia 39, przytwierdzonego obracalnie do nieruchomego czopa 40, powoduje ruch wahadlowy zespolu, skladajacego sie z grzejnika wymiennicy, wentylatora i silni¬ ka, osadzonych wspólnie jako zespól w lo¬ zyskach 16 i 20.Dzieki temu ruchowi wahadlowemu po¬ wietrze ogrzane, wyplywajace z wymienni¬ cy, zostaje kierowane kolejno do rozmai¬ tych czesci pomieszczenia ogrzewanego, które zostaje wskutek tego ogrzane lepiej i bardziej równomiernie.Powietrze, przeplywajace przez wy- miennice, nie jest przetlaczane zapomoca wentylatora równomiernie na calej pla¬ szczyznie, odpowiadajacej zasiegowi skrzy¬ del wentylatora.Zwykle skrzydla wentylatora zwezaja sie w kierunku osi ich obrotu, wskutek cze¬ go zmniejsza sie sila ich dzialania nawet przy tejze samej szybkosci obwodowej, przyczem ilosc powietrza, przetlaczanego zapomoca skrzydel wentylatora, zmniejsza sie stopniowo wzdluz skrzydla w kierunku osi obrotu wentylatora.Wskutek powyzszego w urzadzeniu, wykonanem wedlug fig. 1, 2 i 3, przeplyw powietrza przez wymiennice jest najmniej¬ szy na linji, stanowiacej przedluzenie osi obrotu wentylatora, i zwieksza sie do pew¬ nego maximum w miejscach, znajdujacych sie naprzeciw kola, zakreslonego koncami jej skrzydel wentylatora.Wskutek tego wymiana ciepla pomie¬ dzy grzejnikiem wymiennicy i powietrzem jest nierównomierna i rózni sie w rozmai¬ tych punktach powierzchni ogrzewczej wy- — 4 —miennicy oraz nie jest dostatecznie sku¬ teczna.Niedogodnosc te usuwa sie w ten spo¬ sób, iz c^esc powietrza, plynacego ta dro¬ ga, po której odbywa sie najintensywniej¬ sze przetlaczanie powietrza, kieruje sie droga, po której plynie zwykle mniejsza ilosc powietrza. W ten sposób przeplyw powietrza zostaje rozdzielony bardziej równomiernie na calej powierzchni wy¬ miennicy, .przyczem drogi, któremi normal¬ nie przeplywalaby mala ilosc powietrza, zostaja wykorzystane do przepuszczania niemi wiekszej ilosci powietrza, wskutek czego unika sie nadmiaru powietrza i spre¬ zania go w pewnych miejscach, a z dru¬ giej — braku powietrza w innych miej¬ scach. Dzieki temu przeplyw powietrza przez wymiennice -jest bardziej równo¬ mierny, -wskutek zas .równomierniejszego rozdzialu powietrza na powierzchni o- grzewczej wymiennicy wymiana ciepla, to jest pobieranie ciepla od grzejnika przez powietrze (a co za tem idzie wieksza uzy¬ tecznosc tego powietrza do ogrzewania po¬ mieszczenia) jest bardziej skuteczne.Doswiadczenie wykazalo, ze ilosc cie¬ pla, pobranego z danej ilosci pary, przepu¬ szczonej przez wymiennice, jest znacznie wieksza w razie zastosowania wentylatora, wyposazonego w odpowiednie urzadzenie do kierowania powietrza, niz w razie za¬ stosowania wentylatora zwyklego.Przyklad wykonania wynalazku, w któ¬ rym znalazly zastosowanie rozwazania po¬ wyzsze, jest przedstawiony na fig. 4, przed¬ stawiajacej czesciowo widok zboku urza¬ dzenia, podobnego do uwidocznionego na fig. 1 i 2, lecz wyposazonego w prowadnice tulejowa 42 o postaci stozka scietego, u- mieszczona pomiedzy wentylatorem 24' i wymiennica oraz przymocowana do grzej¬ nika wymiennicy w dowolny odpowiedni sposób tak, iz prowadnica ta porusza sie wraz ze wzmiankowanym powyzej zespo¬ lem wahliwym, zachowujac swe polozenie wzgledem wentylatora i wymiennicy. Pro¬ wadnica tulejowa 42 jest skierowana, jak uwidoczniono na rysunku, swa szersza pod¬ stawa ku wentylatorowi 24', a wezsza — ku grzejnikowi wymiennicy, osadzonemu w ramie 1.Jest rzecza jasna, ze powietrze, plyna¬ ce z wentylatora i stykajace sie z wewnetrz¬ na powierzchnia szerszego konca prowad¬ nicy tulejowej 42, zostaje skierowane z drogi, która normalnie przeplywalaby wieksza ilosc powietrza, ku osi oblotu 'wen¬ tylatora, wpoblizu której ilosc powietrza przeplywajacego jest mniejsza, a nawet zmniejsza sie do zera na samej tej osi.Dzieki temu powietrze zostaje bardziej równomiernie rozdzielone juz 'pjodczas przeplywu z wentylatora do wymiennicy, przyczem do przeplywu ; powietrza jprzet wymiennice zostaja wykorzystane drogi, któremi przeplywa w dotychczasowych wentylatorach zwykle najmniejsza ilosc powietrza (wpoblizu osi obrotu wentylato¬ ra). Wynikajace z tego zwiekszenie sie sprawnosci wymiennicy zostalo juz zazna¬ czone powyzej.Kat zbieznosci prowadnicy 42, zarówno jak i jej dlugosc i srednice sa dobierane w zaleznosci od kazdorazowych warunków pracy, np. pozadanego stopnia zesrodko- wania przeplywu powietrza wzdluz osi ob¬ rotu wentylatora, konstrukcji grzejnika wymiennicy, pozadanego podzialu strumie¬ ni powietrza w wymiennicy i t. d. Jest rze¬ cza jasna, ze im wieksza jest srednica szerszej podstawy prowadnicy 42, im wie¬ cej powietrza zostanie skierowane ku osi obrotu wentylatora, oraz im wiekszy jest kat zbieznosci prowadnicy, to jest im wieksza jest róznica pomiedzy wielko¬ scia powierzchni podstawowych obu kon¬ ców prowadnicy, — tem wieksze bedzie odchylenie strumieni powietrza i zesrod- kowanie ich na osi obrotu wentylatora. Ma¬ jac te okolicznosci na uwadze, latwo jest kat zbieznosci, dlugosc i srednice prowad- - 5 -nicy stozkowej 42 dostosowac do kazdora¬ zowych warunków pracy w celu osiagnie¬ cia pozadanych wyników.Wynalazek moze byc wykonywany i w innych odmianach bez oddalania sie od je¬ go mysli przewodniej, wskutek czego nie ogranicza sie on tylko do odmiany wyko¬ nania, przedstawionej na rysunku. PL