Najdluzszy czas trwania patentu do 21 marca 1947 r- Wynalazek dotyczy lampy Roentgen'a z anoda wirujaca. Lampy takie posiadaja te zalete, ze ognisko wedruje po powierzchni anody podczas calego czasu trwania obcia¬ zenia lampy, dzieki czemu nagrzewanie po¬ wierzchni anody nie jest zesrodkowane w okreslonem miejscu, lecz rozprzestrzenia sie na duza powierzchnie, co pozwala ob¬ ciazac lampe mocniej wzglednie dluzej.Umieszczenie ciala wirujacego we wne¬ trzu komory o tak duzej prózni, jaka panu¬ je w lampach rentgenowskich, jest rzecza bardzo trudna. W patencie Nr 16035 pro¬ ponowano zastosowac anode, tworzaca wir¬ nik silnika elektrycznego. W przykladzie wykonania, przedstawionym w tym paten¬ cie, wirnik jest osadzony w jednej parze lozysk kulkowych. Stwierdzono jednak, ze ten sposób wykonania wykazuje szereg wad. Czesci metalowe, umieszczone we¬ wnatrz lampy, winny byc w znacznym stopniu pozbawione gazu. Usuwanie gazu uskutecznia sie przez nagrzewanie do bar¬ dzo wysokiej temperatury. Takie nagrze¬ wanie szkodzi jednak kulkom lozysk. Dzie¬ ki zas nagrzewaniu sie anody podczas pra¬ cy lampy wirowanie anody w lozyskach kulkowych nie odbywa sie tak równomier¬ nie i lekko, jakby mozna bylo oczekiwac, stosujac lozyska kulkowe.Stwierdzono, ze mozna osiagnac lepsze wynikii stosujac do osadzenia anody wiru¬ jacej zamiast lozysk* kulkó1|rych jedno lub kilka lozysk slizgowych, przyczem panew¬ ka lozyska, przymocowana do wirnika, o- bejmuje nieruchoma czesc, która posiada mniejszy wspólczynnik rozszerzalnosci i odpowiednio wieksza twardosc. Odpowied¬ nia panewka lozyskowa jest wykonana z miedzi z domieszka grafitu, wynoszaca o- kolo 1%. Zawartosc grafitu moze sie wa¬ hac miedzy 0,5 i 3%. Nieruchomy walek, po którym slizga sie ta panewka, jest wy¬ konany najlepiej z wolframu, molibdenu lub innego metalu o odpowiedniej twardo¬ sci. Zaleca sie, by powierzchnia slizgowa, wykonana z twardszego materjalu, wysta¬ wala ponad druga. W ten sposób zapobie¬ ga sie, by twardszy materjal wskutek zu¬ zycia nie szlifowal wglebienia w materja- le bardziej miekkim, co mogloby utrudniac lekki obieg.Wynalazek jest tytulem przykladu bli¬ zej wyjasniony na rysunku, którego fig. 1 przedstawia czesciowo w przekroju przy¬ klad wykonania lampy Róntgena wedlug wynalazku, a fig. 2 — w wiekszej skali przekrój anody tej lampy.Banka lampy, przedstawionej na fig. 1, posiada dwie skrajne czesci szklane 1 oraz srodkowa walcowa czesc metalowa 3, wy¬ konana z zelaza chromowego i wtopiona w czesci szklane 1. Czesci szklane / sa oto¬ czone oslonami 2, wykonanemi z materjalu izolacyjnego, trudno przepuszczajacego promienie Róntgena. W metalowej czesci 3 banki znajduje s;e okienko 4, przez które moga wychodzic nazewnatrz czynne pro¬ mienie Róntgena. Lampa posiada katode zarowa 5, umieszczona wewnatrz metalo¬ wego naczynia zbiorczego 6, zaopatrzone¬ go w otwór 9, przez który wedruja do ano¬ dy 8 elektrony, wyslane z katody zarowej.Jeden koniec katody zarowej jest polaczo¬ ny bezposrednio z trzpieniem kontaktowym 7, drugi zas z naczyniem zbiorczem 6, przy- laczonem do drugiego trzpienia 7. Do trzpieni kontaktowych przylacza sie druty, doprowadzajace prad do zarzenia katody.Strumien elektronów jest skupiany na¬ czyniem zbiorczem i pada na mala czesc czynnej powierzchni anody 8.Anoda 8 lampy, wykonana jako wirnik indukcyjnego silnika elektrycznego, jest o- sadzona obrotowo na nieruchomem wrze¬ cionie 10. Podstawa 11 wrzeciona jest przypojona szczelnie do szklanej czesci 1 scianki lampy. Wrzeciono 10, wykonane z zelaza chromowego, jest polaczone z zaci¬ skiem 20. Anoda posiada plaszcz 13 (fig. 2), wykonany z dobrze przewodzacego ma¬ terjalu, najlepiej z miedzi, i obejmujacy walec 14 z metalu o duzej przenikalnosci magnetycznej, np. z zelaza miekkiego.Stator 15 silnika jest umieszczony na¬ zewnatrz banki lampy. Stato£ ten jest przy¬ mocowany do kadluba 16, laczacego me¬ chanicznie i elektrycznie uklad magnetycz¬ ny z czescia metalowa 3 lampy rentgenow¬ skiej. Stator 15 posiada uzwojenie wzbu¬ dzajace 17. Uzwojenie to moze byc przy¬ laczane do wielofazowej sieci pradu zmien¬ nego lub do zródla jednofazowego pradu zmiennego, o ile zostana zastosowane srod¬ ki do uskutecznienia wzajemnego przesu¬ niecia fazowego. Wskutek wirowania pola magnetycznego statora anoda 8 wiruje tak, jak wirnik asynchronicznego silnika induk¬ cyjnego. Do metalowego walca 14 jest przymocowana para panewek lozyskowych 21, 22, które moga byc wykonane z miedzi z domieszka grafitu. Panewki te slizgaja sie w swym ruchu obrotowym po gladzi tu- lei 12, wcisnietej na wrzeciono 10 i wyko¬ nanej z metalu lub stopu twardszego i po¬ siadajacego mniejszy wspólczynnik roz¬ szerzalnosci, anizeli panewki lozyskowe 21, 22. Tuleje najlepiej wykonac z wolframu lub molibdenu. Powierzchnie slizgowe tu- lei 12 wystaja ponad panewki lozyskowe 21 i 22. Zuzywanie sie tych ostatnich od¬ bywa sie równomiernie, przyczem tward- — 2 —szy materjal tulei nie pozostawia na lozy¬ skach zadnych rys, które zmniejszalyby czas nalezytego dzialania tych lozysk.Dzieki grafitowi, zawartemu w materjale panewek 21 i 22, smarowanie jest dosta¬ teczne oraz zapewnia bardzo lekki i bez¬ szumny bieg anody, nawet po dlugiem uzy¬ waniu lampy. PL