Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania rur ciagnionych, czyli rur bez szwu, zapomoca którego rura, wyko¬ nana przez ciagnienie i znajdujaca sie je¬ szcze na rdzeniu, ulega dalszej obróbce, majacej na celu nadanie rurze ostatecznej postaci produktu gotowego i polegajacej na wydluzeniu tej rury oraz zmniejszeniu grubosci jej scianek zapomoca pary wal¬ ców helikoidalnych, ustawionych pod ka¬ tem wzgledem siebie. Przytem przesuwa¬ nie sie czastek metalu po obwodzie walco¬ wanej rury jest regulowane zapomoca pa¬ ry walców^ zlobkowanych lub podobnych, stykajacych sie z powierzchnia walcowa¬ nej rury w punktach znajdujacych sie po¬ miedzy punktami zetkniecia sie z ta rura walców helikoidalnych, W znanym juz sposobie tego rodzaju przesuwaniu czastek metalu na obwodzie rury podczas walcowania jej zapobiegaja powierzchnie walców zlobkowanych, u- mreszczone w odleglosci równej grubosci scianki gotowej rury od powierzchni rdze¬ nia, na który nasunieta jest ta rura.Przy stosowaniu tego znanego sposo¬ bu, opisanego powyzej, przednia czesc ru¬ ry, zwlaszcza przy wyrobie dlugich ruf z rozgrzewanych powtórnie krótkich odcin¬ ków grubszych rur, kurczy sie w takim stopniu, ze zakleszcza sie na rdzeniu i da¬ zy do pociagania rdzenia ku przodowi zszybkoscia odpowiadajaca szybkosci wy¬ dluzenia rury; ^ybkosc , taj jest jednak wieksza ód 'szybkosci, % l'ak# rura jest po¬ suwania ku przodowi przez walce. Wsku¬ tek tego tworzywo scianek rury, przyle¬ gajace do walców, rozgrzane, a wiec znaj¬ dujace sie w stanie plastycznym, ulega od¬ ksztalceniu, zwlaszcza w razie znacznego zftiniejszenia grubosci scianek rury, przy- czem tworza sie pierscietaiowe fale lub zaokraglenia, przez co rura staje sie nieu¬ zyteczna zwlaszcza do zastosowania w tych przypadkach, w których wazna role odgrywa jednostajnosc srednicy rur. Nie¬ zaleznie od wzmiankowanego powyzej znieksztalcenia sie rury, kurczenie sie ru¬ ry i zakleszczanie sie jej na rdzeniu zmu¬ sza do nadawania rurze takiej srednicy wewnetrznej, azeby rure te mozna bylo zdjac z) rdzenia.Jezeli wiec rury nie ulegna nawet opi¬ sanemu powyzej znieksztalceniu, to za¬ chodzi koniecznosc stosowania dluzszych rdzeni, niz to stosuje sie przy normalnym przebiegu pracy, poniewaz kurczenie sie rury na rdzeniu powoduje posuwanie sie tego rdzenia z szybkoscia wieksza od na¬ dawanej mu normalnie. Powyzsze niedo¬ godnosci powoduja dodatkowy naklad pracy oraz zwiekszenie kosztów, przy- czem rdzenie zuzywaja sie tak znacznie, iz niezbedna staje sie czestsza zamiana ich na nowe.Ponadto niezbedne jest przytem zao¬ patrzenie sie w wieksza liczbe rdzeni o rozmaitej srednicy, przyczem liczba ta za¬ lezy od róznych srednic rur, które ma sie wytwarzac, poniewaz srednica wewnetrz¬ na rury jest scisle uzalezniona w tym przy¬ padku od srednicy rdzenia, na którym ru¬ ra ta fetet walcowana.Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi udoskonalenie tego znanego sposobu wytwarzania rur ciagnionych, majace na celu taki przebieg walcowania, aby rura gotowa posiadala srednice wewnetrzna wieksza od srednicy rdzenia, na którym rura ta jest walcowana, aby rura nie za¬ kleszczala sie na -rdzeniu oraz nie ujaw¬ nialy sie, wspomniane wyzej, niepozada¬ ne skutki takiego zakleszczania; udosko¬ nalenie to ma równiez na celu umozliwie¬ nie znaczniejszego zmniejszenia grubosci scianek rury oraz znaczniejszego ich wy¬ dluzenia. Ponadto wynalazek ma na celu umozliwienie stosowania jednego tylko ro¬ dzaju rdzeni do wytwarzania rur o roz¬ maitej srednicy wewnetrznej oraz umoz¬ liwienie stosowania rdzeni krótszych, niz dotychczas.Przedmiot wynalazku stanowi wiec sposób zmniejszania grubosci scianek o- raz wydluzania scianek surowej rury bez szwu, polegajacy na rozwalcowywaniu w kierunku poprzecznym tej surowej rury na rdzeniu podczas przesuwania sie jej pomiedzy helikoidalnemi walcami, przy¬ czem rozwalcowywalnie to uskutecznia sie na obu przeciwleglych sobie bokach suro¬ wej rury w celu zmniejszenia grubosci jej scianek i spowodowania odstawania tych scianek od rdzenia oraz w celu posuwania surowej rury Wzdluz rdzenia. Sposób ten jest znamienny tern, ze kierunek przesu¬ wania sie czastek metalu zostaje zamie¬ niony z podluznego na poprzeczny i od¬ wrotnie. Ponadto sposób wedlug wynalaz¬ ku polega na ograniczaniu odstawania scianek surowej rury od rdzenia w celu nadania jej pozadanej srednicy oraz posu¬ waniu rury pomiedzy walcami przez na¬ cisk na nia powierzchni walców, porusza¬ jacych sie w kierunku posuwania sie su¬ rowej rury z wieksza szybkoscia, niz ta su¬ rowa rura, wskutek czego otrzymuje sie rure, której srednica wewnetrzna jest wieksza od srednicy rdzenia.Nacisk, wywierany przez walce na scianki surowej rury, powoduje przesuwa¬ nie sie czastek toietalu w kierunku od punktów, w których wywierany jest na¬ cisk; przesuw ten posiada skladowe w kie-runku podluznym i poprzecznym, przy- czem przewaza, jak wiadomo, skladowa poprzeczna (wzdluz obwodu); Zarówno zmniejszanie sie grubosci scianek rury jak i przesuwanie sie czastek metalu w obu wzmiankowamych kierunkach oraz odsta- wanie scianek rury od rdzenia jest regu¬ lowane i zostaje skierowane wzdluz rury, t. j. zamienione w przesuw czasteczek, w którym przewaza skladowa podluzna, za¬ pomoca pary napedzanych przymusowo walców zlobkowanych tarcz prowadni¬ czych lub podobnych .powierzchni, umie¬ szczonych pomiedzy walcami roboczemi, ustawionemi ukosnie jeden wzgledem dru¬ giego. Jednoczesnie powierzchnie walców zlobkowanych wspóldzialaja z powierzch¬ nia zewnetrzna walcowanej rury w tych miejscach, w których tworzywo scianek rury zostalo przesuniete wbok od rdzenia.Wskutek powyzszego przekrój po¬ przeczny rury przybiera w przyblizeniu ksztalt eliptyczny, przyczem obwód we¬ wnetrzny rury jest nieco dluzszy od ze¬ wnetrznego obwodu rdzenia, a eliptycz- nosc rury jest znacznie mniejsza, niz w przypadku, gdyby przesuwanie scianek ru¬ ry od rdzenia wbok nie bylo ograniczane zapomoca tarcz .prowadniczych czyli po¬ wierzchni prowadniczych. W miare dal¬ szego posuwania sie tej eliptycznej rury ksztalt jej zostaje stopniowo zamieniony na ksztalt prawidlowego cylindra, zapo¬ moca powierzchni prowadniczych, utwo¬ rzonych np. na przedluzeniach lub wyste¬ pach walców helikoidalnych.W ten sposób wytwarzane sa rury o prawidlowym ksztalcie cylibdrycznym, posiadajace scianki dowolnej pozadanej grubosci zaleznie od nastawienia walców, przyczem srednica wewnetrzna tej rury jest wieksza od srednicy rdzenia, sredbica zas zewnetrzna rury jest zalezna od na¬ stawienia powierzchni prowadniczych i moze byc, jak to uwidoczniono «ia rysun¬ ku, znacznie mniejsza od zewnetrznej srednicy1 surowej rury przed jej obrób¬ ka.Wynalazek jest opisany ponizej w od* niesieniu do przykladu jego zastosowania, uwidocznionego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia nieco schematycznie widok zparzodu walcarki wraz z walcowana cia¬ gniona rura niewykonczona i rdzeniem (w przekroju poprzecznym); fig- 2 — prze¬ krój poprzeczny walcarki wzdluz linji // — // na fig. 1; fig. 3 — przekrój pozio¬ my wzdluz linji /// — /// na fig. 2, i fig. 4 — przekrój poprzeczny rury i rdzenia wzdluz linji IV — IV na fig; 3.Walcarka, uwidoczniona na rysunku, posiada pare walców helikoidalnych 1, Ur stawionych pod, katem zarówno wzgledem siebie jak i wzgledem drogi, po której przesuwa sie rura walcowana. Aczkolwiek walce, przedstawione na rysunku, posia¬ daja zwykly ksztalt beczulkowaty, moga one jednak posiadac ksztalt grzyba lub tez od!powiedni ksztalt inny.Pomiedzy temi walcami z obu stron przejscia, pozostajacego miedzy niemi, rozmieszczone sa walce drugiej pary, mianowicie walce zlobkowane lub tarczo¬ we 2, osadzone przesuwnie na poziomych osiach, aby je mozna bylo nastawiac, i na¬ pedzane w dowolny odpowiedni sposób, np. zapomoca wahliwych walków napedo¬ wych 3. W przejsciu pomiedzy walcami u- widoczniony jest na rysunku rdzen cylin¬ dryczny 5, mieszczacy sie wewnatrz cia¬ gnionej rury 6, podlegajacej zapomoca lacznego dzialania obydwóch par walców wydluzaniu polaczonemu ze zmniejsze¬ niem grubosci scianek rury.Walce robocze 1 zimniejszaja grubosc scianek rury w sposób zwykly, powodujac przesuwanie sie tworzywa scianek rury zarówno w kierunku osiowym (do pewne¬ go stopnia), jak i Wzdluz jej obwodu, oraz odsuwanie sie (odstawanie) scianek rury wldk (na rysunku do góry i ku dolowi) od powierzchni rdzenia az do zetkniecia sie z - 3 -Walcami zlobkowanymi lub tarczami 2 (na- pedzanemi zapomoca odpowiedniego zró¬ dla napedu), które zapobiegaja dalszemu odsuwaniu sie (odstawaniuj scianek rury od rdzeinia i ustalaja w ten sposób poczat¬ kowa srednice zewnetrznego obwodu ru¬ ry. Walce te lub tarcze powioduja zamia¬ ne przesuwu czastek metalu w kierunku poprzecznym na przesuw w kierunku po¬ dluznym rury i pociagaja ponadto rure w kierunku jej przesuwania wzdluz rdzenia.To oidstawanie scianek rury w kierunku prostopadlym do rdzenia ujawniaja prze¬ strzenie wolne 8 zaznaczone na fig, 1 i 2, W celu zamiany eliptycznego przekroju poprzecznego rury, uwidocznionego na fig. 1, ma prawidlowy przekrój kolowy uwi¬ doczniony na fig, 4, kazdy z walców 1 jest wyposazony w powierzchnie prowadnicze 7, rozchylajace sie w kierunku nazewnatrz od osi< wykroju czyli przejscia pomiedzy walcami, Przytem zmniejszona zostaje wieksza os eliptycznego przekroju po¬ przecznego rury i zwiekszoma os mniejsza az do zrównania sie ich ze srednicat która ma byc nadana gotowej rurze cylindrycz¬ nej. Dzialanie tych .powierzchni prowadni¬ czych walców 1 moze byc zmieniane przez odpowiednio nastawiane osi tych walców, wzglednie przez nadanie odpowiedniej zbieznosci powierzchniom prowadniczym, utworzonym na tych walcach.Zlobkowane prowadnice 2 sa obracane w kierunku ruchu rury, przesuwajacej sie miedzy mierni, przyczem szybkosc obroto¬ wa tych walców nalezy obrac tak, aby zmniejszyc lub wogóle usunac tarcie obwo¬ dowe pomiedzy powierzchniami walców a powierzchnia rury. Tarcie w kierunku ob¬ wodowym zostaje wiec wykluczone przez nadanie walcom lub prowadnicom szybko¬ sci obrotowej, dostosowanej do szybkosci obrotu walcowanej rury tak, aby szyb¬ kosc obwodowa walców zlobkowanych by¬ la w przyblizeniu równa polowie szybko¬ sci obwodowej walcowanej rury podzielo¬ nej, przez sinus przecietnego kata iimji sru¬ bowej posuwu rury przez przejscie pomie¬ dzy walcami. Szybkosc obwodowa walców zlobkowanych, przy ustawieniu walców roboczych pod katem przedstawionym na rysunku lub tez pod dowolnym inmym po¬ zadanym katem, lezacym w granicach sto¬ sowanych zwykle w tego rodzaju walcar¬ kach, bedzie zgodnie ze wzorem powyz¬ szym wieksza oczywiscie od szybkosci ob¬ wodowej surowej rury, a wskutek tego i od szybkosci walców roboczych, ponadto bedzie ona znacznie wieksza od szybkosci przesuwania sie rury w kierunku podluz¬ nym, Dzieki usunieciu tarcia pomiedzy po¬ wierzchniami walców zlobkowanych a po¬ wierzchnia rury zuzywanie sie tych wal¬ ców zmniejsza sie do ipinimum oraz zapo¬ biega sie daznosci walców zlobkowanych do rozrywania lub uskadzania w inny spo¬ sób scianek walcowanej rury.Przy stosowaniu wynalazku niniejsze¬ go do wytwarzania rur ciagnionych rozmai¬ tych srednic (z zastosowaniem rdzeni jed¬ nego tylko rozmiaru) zlobkowane walce przewodnicze lub tarcze sa nastawiane w kierunku picmowynij jak to uwidoczniono na rysumku, t, j, zsuwane lub rozsuwane tak, aby przecietna odleglosc minimalna pomiedzy ich powierzchniami roboczemi o- raz minimalna odleglosc pomiedzy walca¬ mi helikoidalnemi w przejsciu byla równa w przyblizeniu zewnetrznej srednicy rury.Najwieksza odleglosc pomiedzy walcami zlobkowanemi a rdzeniem bedzie ta, która odpowiada wyginaniu scianek rury bez szkodliwych nastepstw przy zmianie pier¬ wotnego cylindrycznego przekroju po¬ przecznego rury na przekrój eliptyczny o- raz zpowrotem na przekrój cylindrycz¬ ny.Sposób wedlug wynalazku moze byc stosowany zarówno przy walcowaniu roz¬ grzanych rur ciagnionych jak i na zimno, W obu przypadkach walce helikoidalne 1 oddzialywuja na tworzywo scianki rury, - 4 .—znajdujace) sie miedzy niemi i rdzeniem, w celu zmniejszenia grubosci tych scianek, podczas gdy prowadnicze walce zlobko¬ wane lub tarcze, stykajace sie z zewnetrz¬ na powierzchnia czesci scianek irury, nie podtrzymywanych rdzeniem, ustalaja naj¬ wieksza srednice rury (najwieksza os eli¬ psy )i pomagaja w przesuwaniu rury przez walcarke. Chociaz sposób daje sie stoso¬ wac zarówno do rozgrzanych rur jak i do zimnych, zastosowanie lego sposobu jest zwlaszcza korzystne przy walcowaniu na goraco, poniewaz wyklucza mozliwosc za¬ kleszczenia sie rury na rdzeniu powodu¬ jacego szkodliwe nastepstwa.Korzysci wynikajace z wynalazku ni¬ niejszego ujawnic moze np. dokonane juz zmniejszenie scianek rur ciagnionych z ru¬ ry surowej z kutego zelaza przez walco¬ wanie jej w kierunku poprzecznym. Takie postepowanie, o ile wiadomo, nie bylo je¬ szcze stosowane dotychczas. Ta okolicz¬ nosc, iz powyzsze postepowanie bylo u- skutecziniane fabrycznie, to jest masowo, i okazalo si£ ekonomicznem dowodzi, ze przy zastosowaniu wynalazku niniejszego materjal rury ulega mniejszej przeróbce, niz przy zastosowaniu znanych juz sposo¬ bów, zapomoca których nie udaje sie wy¬ twarzac rur ciagnionych z zelaza kutego tak, aby postepowanie to oplacalo sie. Acz¬ kolwiek sposób wedlug niniejszego wyna¬ lazku byl stosowany z pomyslnym wyni¬ kiem do wyrobu rur ciagnionych z kutego zelaza, to moze byc równiez stosowany do wyrobu rur ze zwyklej lub specjalnej stali (wlacznie ze stala nierdzewiejaca) oraz in¬ nych metali, np. miedzi. PL