Wynalazek niniejszy dotyczy sztucz¬ nych linij elektrycznych, a w szczególnosci tlumików pradów bardzo wielkiej czesto¬ tliwosci.Wynalazek ma na celu osiagniecie znacznego tlumienia z wielka dokladnoscia.Poza tern przedmiotem wynalazku jest jeszcze skuteczna oslona elektrostatyczna w urzadzeniach tlumiacych.Celem wynalazku jest równiez wyelimi¬ nowanie uplywowych opornosci pozornych z tlumika, które, dzialajac jako boczniki, zmniejszalyby tlumienie urzadzenia.Istota wynalazku jest zastosowanie konstrukcji, przypominajacej linje o prze¬ wodach wspólosiowych, w której przewód zewnetrzny stanowi ekran elektrostatycz¬ ny, zawierajacy wewnatrz tlumiaca opor¬ nosc pozorna.Inna cecha znamienna wynalazku jest uzycie opornika, zlozonego z /poszczegól¬ nych elementów i stanowiacego przewód srodkowy ukladu przewodów wspólosio¬ wych lacznie z rozporkami w postaci tarcz lub plytek, tworzacych boczniki miedzy przewodem srodkowym a przewodem ze¬ wnetrznym. W ten sposób otrzymuje sie tlumiaca linje szuczna w postaci drabinki wieloszczeblowej, przyczem poszczególne odcinki tej linji sa odekranowane elektro¬ statycznie od siebie.Poza tern cecha znamienna wynalazku jest zastosowanie konstrukcji wspólosio¬ wej do tlumika zmiennego, w kórym za-chowane sa zasady dobrego ekranowania elektrostatycznego. i ¦}J Ze wzgledu na uplywy* pradów wiel¬ kiej czestotliwosci w tlumiku poprzez u- plywowe qpomosci pozorne wazny jest przyklad linji sztucznej o tlumieniu 100 decybelów, wlaczonej w linje o opornosci pozornej 100 omów. Przy czestotliwosci 100 kilocyklów na sekunde pojemnosc u- plywowa, wynoszaca 0,159 mikromikrofa- radów miedzy koncami linji, przepusci ta¬ ki sam prad, coi tlumik, to jest zmniejszy tlumienie w stosunku 6 do 94, pojemnosc zas tak mala, jak njp. 00195 mikromikro- faradów zmniejszy tlumienie w stosunku 1 do 99.W celu blizszego wyjasnienia istoty wynalazku ponizej nastepuje opis szczegó¬ lowy z powolaniem sie na rysunek, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia schematycznie tlu¬ mik wedlug wynalazku oraz sposób jego wlaczenia w obwó3 elektryczny; fig. 2 — wykonanie tlumika zmiennego, a fig. 3 — widok zprzodu tlumika wedlug fig. 2.Wedlug fig. 1 urzadzenie tlumiace, przedstawione schematycznie, jest wyko¬ nane z zewnetrznej rury przewodzacej 10, wewnatrz której umieszczono kilka pola¬ czonych ze soba szeregowo oporników 11 oraz kilka oporników 12, stanowiacych boczniki miedzy zlaczami oporników sze¬ regowych a przewodem zewnetrznym.Najlepiej, gdy oporniki 11 beda wykonane w ksztalcie pretów z materjalu izolacyjne¬ go, np. ze szkla lub porcelany, powleczo¬ nych cienka warstewka metalowa. Oporni¬ ki 12 tego samego typu co i oporniki 11, posiadaja ksztalt tarcz lub plytek, przy- czem wymiary ich winny byc takie, aby za¬ pelnialy caly przekrój poprzeczny rury.W czasie pracy ukladu srodkowe opor¬ niki 11 stanowia przewód linjowy, prze¬ wód zas zewnetrzny 10 jest przewodem po¬ wrotnym. Gdy przewód zewnetrzny jest u- ziemiony lub posiada inny potencjal staly, wówczas dziala jako ekran elektrostatycz¬ ny, umieszczony miedzy opornikami a in- nemi urzadzeniami. Aby takie ekranowanie bylo jaknajlepsze, konce przewodu ze¬ wnetrznego sa czesciowo zamkniete, jak to przedstawiono na rysunku. Oporniki bocz¬ nikowe 12 dzialaja równiez jako ekrany e- rektrostatyczne, zapobiegajac bezposred¬ nim zjawiskom pojemnosciowym miedzy róznemi stopniami.Fig. 1 przedstawia urzadzenie, wlaczo¬ ne miedzy linje 13 a wzmacniak zadtrano- wany 14 poprzez transformatory zaekra- nowane 15 i 16, przyczem na obu koncach urzadzenia llumikowego znajduja sie dwa zaciski, z których jeden jest polaczony z opornikami szeregowemi 11, a drugi z prze¬ wodem zewnetrznym 10.Wedlug fig. 2 i 3 jednostki kazdej gru¬ py dziesietnej sa rozmieszczone na bebnie metalowym lub na kole 21, którego wieniec posiada szereg otworów, równoleglych do osi bebna, przyczem w kazdym otworze u- mieszczona jest jedna jednostka. Bebny sa osadzone na wale 28, podpartym w lozy¬ skach 27, przymocowanych do wspólnej podstawy. Lozyska 27 sluza nietylko do podtrzymywania walu, lecz posiadaja rów¬ niez urzadzenie sprzegajace, sluzace do la¬ czenia ze soba jednostek, wybranych z po¬ szczególnych grup dziesietnych. W tym ce¬ lu kazdy stojan lozyskowy posiada wpo- blizu podstawy rozszerzenie z otworem o srednicy, równej srednicy otworów na ob¬ wodzie bebnów. W otworach tych znajdu¬ ja sie narzady sprzegajace, z których kaz¬ dy sklada sie z zewnetrznej rurki metalo¬ wej 33, przewodu srodkowego 32 i z dwóch pierscieni izolacyjnych i rozporowych 29.Srodkowy przewód 32 styka sie z koncami oporników szeregowych 39, przyczem w ce¬ lu zapewnienia dobrego polaczenia elek¬ trycznego konce pretów 22 sa wydrazone i zaopatrzone w sprezynki 31 oraz tloczki 30, które przylegaja szczelnie do czolo¬ wych powierzchni konców oporników 39.Aby zapewnic dobre elektryczne pola- — 2 —czcnie miedzy zewnetrznemi przewodami jednostek tlumika, równiez i w tym przy¬ padku stosuje sie takie samo urzadzenie.Rozszerzona czesc stojana lozyskowego jest wydrazona po obu swych stronach naokolo rury 33, przyczem w wydraze¬ niach tych mieszcza sie pierscienie kon¬ taktowe 34, na które naciska kilka sprezyn 35, rozmieszczonych w pewnych odste¬ pach wzdluz obwodu wydrazenia.Aby tlumik mozna bylo laczyc z inne- mi przyrzadami, koncowe stojany lozysko¬ we sa wykonane nieco odmiennie, a mia¬ nowicie rurowy przewód zewnetrzny, jak i przewód zewnetrzny sa przedluzone pozs. stojan tak, jak to przedstawiono na rysun¬ ku. Konce przedluzonych przewodów we¬ wnetrznych posiadaja otwory nagwintowa¬ ne, w które wkreca sie sruby lub zaciski 25, na przewód zas zewnetrzny naklada sie pierscien zaciskowy 26 ze sruba zacisko¬ wa 44.Jednostka tlumika zmiennego wedlug fig. 2 i 3 sklada sie z trzech ogniw, syme¬ trycznie ulozonych wzgledem siebie w ksztalcie litery T, przyczem dwa ogniwa stanowia pare srodkowych oporników sze¬ regowych 39, trzecie zas ogniwo stanowi o- pornik bocznikowy w ksztalcie plytki okra¬ glej 41. Polaczenia miedzy opornikami szeregowemi a opornikami bocznikowemi sa wykonane zapomoca metalowych tule¬ jek 20 z wydrazeniami, przyczem kazda taka tulejka jest wsunieta w otwór srod¬ kowy opornika bocznikowego 41, oporniki zas szeregowe sa wsuniete w wydrazenia zewnetrznych konców tulejek. Na ze¬ wnetrzne konce oporników szeregowych sa nasuniete kolpaczki metalowe 37, które sluza do umocowania oporników i do za¬ pewnienia dobrego styku elektrycznego.Przewód zewnetrzny sklada sie z dwóch rur 38 z obrzezami, przyczem wewnetrzne konce tych rur dociskaja do obwodu opor¬ nika 41, laczac sie z nim elektrycznie. Ze¬ wnetrzne konce rur 38 sa osloniete pier¬ scieniami izolacyjnemu 36, które posiadaja w srodku otwory, sluzace do umocowania kolpaczków oporników szeregowych.Takie tlumiki jednostkowe sa polaczo¬ ne w grupy po 10 jednostek w kazdej, przy¬ czem wartosci tlumienia kolejnych jedno¬ stek kazdej grupy sa proporcjonalne do liczb calkowitych, poczynajac od 1 do 10.Stosujac trzy takie grupy, otrzymuje sie u- klad dziesietny, zapomoca którego mozna osiagnac skokami po jednej jednostce za¬ kres zmian od 0 do 1000 jednostek tlumie¬ nia. Najlepiej jest, gdy jednostce odpowia¬ da tlumienie, wynoszace 0,1 decybela. Jed¬ nostka tlumienia zerowego jest przedsta¬ wiona na fig. 2 w przekroju i oznaczona cyfra 42; rózni sie ona od innych jedno¬ stek tern, ze nie posiada ojpornika boczni¬ kowego i, ze zamiast opornika szeregowe¬ go jest zastosowany przewodnik metalowy 43.Poslugiwanie sie urzadzeniem wedlug wynalazku jest nastepujace: Chcac otrzymac zadane tlumienie, na¬ lezy przekrecac odpowiednie bebny dopó¬ ty, dopóki zadane jednostki tlumikowe nie znajda sie w jednej linji z narzadami sprzegajacemi. Jednostki, ustawione w jednej linji tworza razem linje o przewo¬ dach wspólosiowych typu, przedstawio¬ nego schematycznie na fig. 1. Do wskazy¬ wania wartosci tlumienia, spowodowanego dowolna jednostka moze sluzyc odpowied¬ nie urzadzenie wskaznikowe, których licz¬ ne odmiany sa powszechnie znane.Oczywiscie, chcac osiagnac wiekszy za¬ kres tlumienia lub tez lagodniejsze jego stopniowanie, mozna uzyc wiekszej liczby bebnów. W razie potrzeby zamiast dziesiet¬ nego ukladu grupowania jednostek mozna zastosowac rówtniez inny uklad. PL