Nozyki do golenia psuja sie czesto z po¬ wodu deformacji, której ulegaja badz pod¬ czas golenia, badz tez podczas nieodpo¬ wiedniego przechowywania. Z tego powodu nawet nowy, najstaranniej wykonany no¬ zyk juz przy pierwszem goleniu daje nie¬ kiedy niezadawalajace wyniki.Zdeformowany nozyk, przechowywany w zupelnym spokoju, powraca czesto do stanu pierwotnego i moze byc znowu uzyty, ale ten samorzutny proces jest zbyt powol¬ ny, azeby mógl miec praktyczne znaczenie.Proces ten mozna przyspieszyc przez zaci¬ sniecie nozyka miedzy plaskiemi lub wy- puklo-wkleslemi powierzchniami. Najprost¬ sze wykonanie tego sposobu konserwacji nozyka jest przechowywanie go w odpo¬ wiedniej prasie, której powierzchnie moga byc plaskie lub tez wypuklo-wklesle. W celu ustalania polozenia nozyka moga byc stosowane sworznie, przytwierdzone do jednej powierzchni prasy i odpowiadajace otworom w nozyku; druga powierzchnia prasy posiada odpowiednie otwory. Sworz¬ nie te moga jednoczesnie sluzyc jako sruby do zaciskania prasy. Zamiast srub do zaci¬ skania prasy moze byc stosowany dowolny zacisk. Do ustalania polozenia nozyka w prasie moga równiez sluzyc wystepy na po¬ wierzchniach prasy, odpowiadajace ksztal¬ towi nozyka. Prasa, wykonana zwykle z metalu, moze posiadac wykladziny w po¬ staci dostatecznie plastycznych podkladek z sukna, gumy, celuloidu, skóry, tektury,ceraty i t. d, Jedna prasa sluzyc moze do przechowywania kilku nozyków. Nie jest konieczne, azeby powierzchnie prasy cal¬ kowicie zakrywaly nozyk, przy dostatecz¬ nym nacisku ostrza moga wystawac.Przy zamykaniu i otwieraniu prasy o wypuklo-wkleslych powierzchniach, w któ¬ rej zaciskany jest nozyk, pomiedzy zaci- skowemi powierzchniami (lub podkladka¬ mi) i nozykiem powstaje tarcie, które moze byc uzyte do pstrzenia nozyka. Nozyk wy¬ konywa po zaciskowej powierzchni ruch analogiczny do tego, który wykonywa sie reka przy ostrzeniu * brzytwy o pasek skó¬ rzany lub oselke. To dzialanie mozna zwiekszyc przez pomieszczenie w prasie kilku nozyków. Podczas kiedy jeden tylko nozyk jest w uzyciu, inne ostrza sie przy kazdem otwieraniu i zamykaniu prasy.Mozna zwiekszyc dzialanie tarcia równiez przez wykladanie lub pokrywanie zacisko¬ wych powierzchni lub podkladek materja- lami, sluzacemi do czyszczenia, ostrzenia i polerowania metalów.Na rysunku fig. 1, 2 i 3 przedstawiaja prase do przechowywania nozyków do go¬ lenia. Prasa taka posiada srube S, sluzaca jednoczesnie jako srodkowy sworzen, na¬ kretke O do zaciskania prasy oraz masyw¬ na podstawe Pr Nozyk N jest umieszczany pomiedzy podkladkami M; na górnej pod¬ kladce lezy plytka P. Prasa posiada trzy sworznie S, odpowiadajace otworom nozy¬ ka i sluzace do jego ustalania. Przedsta¬ wione na rysunku trzy sworznie sa okragle, naogól zas ilosc i ksztalt sworzni sa zalezne od ksztaltu otworów w nozyku i od budowy prasy.W razie zastosowania zacisku sprezyno¬ wego, naciskajacego na srodek plytki P, prasa moze posiadac tylko dwa sworznie.Jezeli nozyk zamiast trzech otworów posia¬ da jedno srodkowe podluzne wyciecie, to prasa moze miec tylko jeden srodkowy sworzen, którego górna czesc sluzy jako sruba, a dolna ma w przecieciu ksztalt kwa¬ dratu o boku, równym szerokosci wyciecia w nozyku, i t. d.Zamiast sworzni moga sluzyc do ustala¬ nia polozenia nozyka wystepy W na dolnej powierzchni prasy. Taka prasa moze byc plaska lub tez posiadac wypuklo-wklesle powierzchnie zaciskowe i moze sluzyc dla kilku nozyków, umieszczonych jeden na drugim.Fig. 4—7 przedstawiaja prase w ksztal¬ cie pudelka, która sluzyc moze jednocze¬ snie do przechowywania i do ostrzenia no¬ zyków.Taka prasa moze posiadac tylko wypu¬ klo wklesle powierzchnie zaciskowe. Dol¬ na czesc P1 pudelka jest zarazem podstawa prasy. Do pokrywki T pudelka przytwier¬ dzony jest zacisk sprezynowy Z, który w zamknietem pudelku naciska na plytke P.Nozyk N, dwa sworznie S i podkladki M sa rozmieszczone tak samo, jak w uprzednio opisanej prasie. Do ostrzenia nozyka nie¬ zbedne sa tylko dwie powierzchnie np. wal¬ cowe, z których dolna wklesla wylozona jest podkladka, pokryta szlifierska masa. Na podkladke kladzie sie nozyk i pokrywa go plytka o wypuklej powierzchni. Przy naci¬ skaniu np. palcem na plytke P ostrza nozy¬ ka ocierac sie beda o szlifierska mase, a przy zwalnianiu nacisku nozyk, jak spre¬ zyna, powracac bedzie do pierwotnego po¬ lozenia.W prasie wedlug fig. 4 mozna polaczyc na stale pokrywke T z plytka P, z pomi¬ nieciem zacisku Z. Takie wykonanie jest od¬ powiednie z tego wzgledu, ze obydwie po¬ wierzchnie prasy sa polaczone zawiasami, tworzac pudelko, które dogodnie miesci sie w reku i moze byc przy otwartym zamecz¬ ku szybko zamykane i otwierane pomiedzy kciukiem i wskazujacym palcem, tak ze no¬ zyk jest zaciskany i odprezany. Poniewaz nozyk dziala jak sprezyna, mozna wiec przy silniejszem naciskaniu na pokrywke pudelko zamknac i utrzymywac w ten spo¬ sób nozyk przez dluzszy czas w napie- — 2 —ciu, które z&sadniczo, ale nie we wszystkich przypadkach, wystarcza do wyrównania o- strza, o ile ono bylo uprzednio z jakiegokol¬ wiek badz powodu zdeformowane.Uzyskane w opisany sposób naprezenie nie zawsze jednak wystarcza do wyrówna¬ nia ostrza nozyka. Nalezy wiec niekiedy stosowac zacisk Z i oddzielna plytke P, a krzywizne powierzchni tak dobrac, zeby po zamknieciu pudelka nozyk cala po¬ wierzchnia przylegal do lezacej pod nim podkladki. Nalezy zaznaczyc, ze przy za¬ ciskaniu i odprezaniu prasy bez sworzni lub tez ze sworzniami (lub jednym sworzniem), cienkiemi w porównaniu z otworami nozy¬ ka, oprócz zginania sie nozyka w kierunku prostopadlym do jego podluznej osi po¬ wstaje jeszcze ruch nozyka w kierunku tej osi wskutek tego, ze zaciskowe powierzch¬ nie nie sa scisle równolegle. Minimalna nie- równoleglosc mozna tez latwo uzyskac np. przez przesuwanie zacisku Z w szczelinie, wykonanej w pokrywce pudelka. Taki zlo¬ zony ruch powoduje lagodniejsze tarcie, anizeli tylko zginanie nozyka. W ten sam sposób przesuniecie zacisku Z w strone o- strza wywoluje ruch nozyka w kierunku je¬ go poprzecznej osi.W prasie mozna równiez umieszczac dwa lub wiecej nozyków. W tym celu moz¬ na podwoic dlugosc prasy, co przy nie¬ znacznych wymiarach nozyka nie odgrywa roli, poniewaz równiez podwójna prasa do¬ godnie miesci sie w reku. W podwójnej prasie nozyki leza obok siebie. Mozna tez w tej samej prasie stosowac metalowe wypu- klo-wklesle podkladki Mx z raczkami R, wystajacemi przez odpowiednie otwory w sciankach nazewnatrz pudelka; na kazdej takiej wkladce nalezy ulozyc jeden nozyk.Raczki R ulatwiaja wyjmowanie nozyków z pudelka. PL