Przedmiotem niniejszego wynalazku jest elektryczny zapalnik czasowy, który od¬ znacza sie specjalna dokladnoscia i pewno¬ scia w zapalaniu. Zwiekszenie sprawnosci zapalników osiaga sie wedlug wynalazku przez równoczesne zastosowanie kilku zmian tak w budowie , jak i w skladzie mas zapalajacych zapalnika, które wplywaja bardzo dodatnio na przebieg zapalania.W zapalniku wedlug wynalazku, za¬ mknietym szczelnie i nieprzepuszczalnie dla gazów, osiaga sie szczególnie wysoka temperature spalania splonki zapalajacej w ostatniej fazie jej spalania, poniewaz zas nabój, opózniajacy zapalanie, posiada taki ksztalt, iz zapalanie tego naboju odbywa sie zapomoca splonki zapalajacej na skutek gromadzenia sie ciepla, wytworzonego przez splonke, i dzialajacego prawie wy¬ lacznie na mase zapalajaca, straty ciepla, uchodzacego przez tuleje naboju, zostaja zredukowane do minimum.Jako mase zapalajaca do naboju opóz¬ niajacego zapalanie, stosuje sie mieszani¬ ne proszku zelaznego i srodka, wydziela¬ jacego tlen, która to mieszanina w innem uzyciu okazala sie bardzo dobra, lecz któ¬ ra jednak wskutek nader energicznego przebiegu spalania oraz stosunkowo malej trwalosci do elektrycznych zapalników nie byla uzywana.Wedlug wynalazku usuwa sie te wady przez domieszanie obojetnego materjalu jak kredy lub podobnego materjalu, któryz jednej strony Wskutek odpowiedniego przyr^a&fefiii mieszaiAjL djjcza poszcze- góln^y^fti^roszkrflfcMa fak, iz czastki te podczas przechowywania sa chronione przed utlenianiem, z drugiej zas strony po^ woduje odpowiednie zmniejszenie szybko- ci spalania sie mieszaniny.Poniewaz czas spalania zalezy w wyso¬ kim stopniu równiez od cisnienia gazów, powstajacych podczas spalania, wskutek czego dla unikniecia straty gazów, powodu¬ jacej obnizke cisnienia, potrzebne jest do¬ kladne zamkniecie tulei zapalnika, przeto powszechnie znany np. wykonany z olo¬ wiu korek tulei zapalnika dobrze sie u- szczelnia przyczem równiez przeprowadzo¬ ne przez niego przewody elektryczne u- szczelnia sie hermetycznie.Wedlug wynalazku, w celu osiagniecia w ostatniej fazie spalania sie splonki za¬ palajacej bardzo intensywnego wzrostu temperatury, która przewyzsza nawet moz¬ liwa do osiagniecia podwyzke temperatury przez dzialanie masy zapalajacej na splon¬ ke, uzywa sie jako dodatkowej dawki do splonki masy zapalajacej, skladajacej sie z mieszaniny sproszkowanego metalu i srodka, wydzielajacego tlen. Wskutek tego umozliwione zostaje zapalanie równiez trudnozapalnych mas, oraz unika sie wadli¬ wego zapalania.Jako metalowe skladniki do dodatko¬ wej dawki do splonki nadaja sie proszki ta¬ kich metali, których spalanie wraz ze srod¬ kiem, wydzielajacym tlen, wytwarza bardzo wysoka temperature, jak np. proszki zela¬ za, glinu, cynku, antymonu, cyrkonu i t. d.Jako srodków, wydzielajacych tlen uzywa sie chloranów i azotanów, jak chloranu po¬ tasowego, azotanu baru i t. d.Na podstawie dokladnych doswiadczen ustalono, iz szczególnie dobrze nadaje sie mieszanina obu skladników w stosunku mniej wiecej 1:1. Skladnik metalowy mie¬ szaniny ze sweji strony moze byc zlozony z proszków kilku metali. Zamiast srodka, wy¬ dzielajacego tlen mozna zastosowac równiez zlozona mase zapalajaca. Powloka splonki zapalajacej wedlug wynalazku posiada w porównaniu ze znanemi jeszcze i te zelete, ze wytwarza stosunkowo malo gazu. W przestrzeni miedzy splonka i nabojem opó¬ zniajacym zapalanie powstaje podczas spa¬ lania sie powloki splonki mniejsze dodat¬ kowe cisnienie, niz w dotychczasowych za¬ palnikach.W przeciwienstwie do znanych splonek zapalajacych, których masa zapalajaca sklada sie wylacznie z proszku metalowego i z materjalu, wydzielajacego tlen, splonka zapalajaca wedlug wynalazku posiada te wazna zalete, ze masa zapalajaca, otacza¬ jaca bezposrednio drut zarowy, posiada in¬ ne wlasnosci, niz powloka splonki, w szcze¬ gólnosci np. posiada rdzen o wielkiej wra¬ zliwosci zapalnej.W celu zuzytkowania mozliwie bez strat znacznej ilosci ciepla, powstalej podczas ostatniej fazy spalania sie splonki zapala¬ jacej, do zapalania masy opózniajacej za¬ palenie, oraz w celu zmniejszenia straty ciepla na korzysc materjalu naboju, który mase te otacza, przekrój tulei naboju, na koncu zwróconym ku splonce, zostaje zwe¬ zony np. w ksztalcie stozka tak, iz koniec tej tulei nie dotyka tulei zapalnika. Wsku¬ tek tego osiaga sie to, ze metalowa tuleja naboju, podczas spalania sie splonki zapa¬ lajacej odbiera tylko minimalna czesc wytwarzanego ciepla tak, iz prawie cala ilosc ciepla sluzy do zapalania masy opóz¬ niajacej zapalanie. Osiagniete w ten spo¬ sób dzialanie jest wazne dlatego, poniewaz dotychczas znane masy opózniajace zapa¬ lanie, wskutek dodawania materjalów obo¬ jetnych, byly trudniej palne. Ksztalt nabo¬ ju wedlug wynalazku! posiada przeto te za¬ lete, ze pozwala na stosowanie powoli pa¬ lacych sie mas oraz ze zapalanie ich mimo to odbywa sie z cala dokladnoscia, gdyz cieplo, wytwarzane przez splonke zapala¬ jaca prawie wylacznie zostaje Aagromadzo- - Z -y ne na masie, opózniajacej zapalenie, przy- czem nie moze nastapic znaczniejsza strata ciepla przez pochlanianie go przez tuleje naboju* Na rysunku przedstawiono dla przykla¬ du zapalnik elektryczny wedlug wynalazku.W tulei 1 zapalnika jest umieszczony na¬ bój, opózniajacy zapalanie. Jest on zlozo¬ ny z tulei 4, której cylindryczny osiowy kanal jest wypelniony masa 5, opózniaja¬ ca zapalanie (wolno palaca sie). Koniec tulei 4, zwrócony ku splonce 2, jest stozko- wo zwezony. Dzieki zwezeniu, zmniejsza sie nietylkó niezapalna masa tulei, otacza¬ jaca zapalny koniec masy opózniajacej, lecz miedzy ta tuleja i metalowa masa tu¬ lei zapalnika powstaje warstwa powietrza izolujaca cieplo. Przeto w chwili zapalania tylko minimalna czesc ciepla, wytwarzane¬ go przez splonke zapalajaca, zostaje od¬ bierana przez cienkie sciany konca tulei 4, a prawie cala ilosc ciepla zostaje zuzyta na zapalenie masy opózniajacej 5.Znane sa masy zapalajace, skladajace sie ze spr^oszkowianegó zelaza i srodka, wy¬ dzielajacego tlen np. nadmanganianu pota¬ sowego. Takie masy stosuje sie np. do po¬ cisków armatnich; posiadaja one jednak te wade, ze nadmanganian potasowy wskutek utleniania nagryza drobno sproszkowane zelazo, poza tern zelazo przy spalaniu ule¬ ga zanadto silnemu utlenianiu, z powodu wytwarzania sie zbyt duzej ilosci ciepla.Masa ta nie nadaje sie wiec do zastoso¬ wania w elektrycznych zapalnikach. Masy opózniajace, wzglednie naboje opózniajace, dla takich zapalników musza odpowiadac róznym wymaganiom. Czas spalania musi byc stosunkowo dlugi, aby dlugosc nabo¬ jów opózniajacych nie byla za wielka, wzglednie aby nabój o najdluzszym czasie P spalania mozna bylo umiescic w elektry- i cznymzapalniku. [ Wedlug wynalazku jako mase zapala¬ jaca do naboju opózniajacego stosuje sie wyzej opisana mieszanine z pewnemi do¬ datkami. Do proszku zelaza dodaje sie np* kredy, która przywiera dobrze do zelaza* otaczajac kazda czastke proszku zelaza.Dopiero potem dodaje sie srodek, wydzie¬ lajacy tlen. Wskutek takiego skladu osia¬ ga sie nietylkó powolne spalanie sie masy opózniajacej, lecz równiez zapobiega sie utlenianiu zelaza przed uzyciem zapalnika, wskutek czego czas przechowywania zapal¬ nika jest nieograniczony.Szczególnie korzystne dzialanie kredy jako srodka opózniajacego zapalanie, to znaczy jezeli kreda w mysl wynalazku zo¬ stala najpierw dobrze zmieszana z pro¬ szkiem zelaza, polega nietylkó na tern, ze kreda ta jako materjal nieaktywny pochla¬ nia czesc ciepla spalania, lecz równiez i na tern, ze proces spalania zostaje opózniony wskutek przestrzennego oddalenia miedzy czastkami zelaza spowodowanego kreda i srodkiem wydzielajacym tlen.Bardzo dobra okazala sie masa opóznia¬ jaca, zlozona ze sproszkowanego zelaza, mialko zmielonej kredy i nadmanganianu potasu, zmieszanych ze soba w stosunku 15:3:30.Poniewaz jednak, jak wyzej opisano, szybkosc spalania naboju opózniajacego w wysokim stopniu zalezy od powstajacego przy spalaniu cisnienia, cisnienie zas zosta¬ je obnizone z powodu nieszczelnosci tulei podczas spalania, przeto przy zapalnikach o zupelnie zamknietej tulei nalezy dbac o jak najdokladniejsze uszczelnienie korka, zamykajacego tuleje zapalnika, jako tez i szczelne osadzenie przewodów elektrycz¬ nych w tym korku.W celu unikniecia takich nieszczelno¬ sci lub luzu korka zamykajacego, dokony¬ wa sie wedlug wynalazku specjalnie odpor¬ nego i szczelnego polaczenia miedzy tu¬ leja zapalnika i korkiem (z prasowanego materjalu, zwlaszcza z olowiu) z jednej strony, oraz miedzy korkiem i przewodami z drugiej strony w ten sposób, ze w koncu tulei zapalnika, otaczajacym korek, wytla- — 3 —cza sie w tulei i w korku pierscieniowe Wglebienia.Zamkniecie tulei wedlug wynalazku przeprowadza sie jak nastepuje.Korek, przez który dwoma kanalikami przechodza przewody elektryczne, wsuwa sie do otwartego konca tulei zapalnika wraz ze splonka, przymocowana do konców prze¬ wodów. Nastepnie tuleje zapalnika wraz z korkiem silacza sie od zewnatrz w ten spo¬ sób, ze powierzchnia tulei otrzymuje pier¬ scieniowe wglebienia. Cisnienie wytworzo¬ ne przy wtlaczaniu dochodzi do wnetrza korka az do kanalików na przewody, wsku¬ tek czego materjal korka zostaje wtloczony w izolacje przewodów. Tern samem osiaga sie to, ze zarówno korek z tuleja zapalnika jako tez druty z korkiem zostaja bardzo silnie i lepiej polaczone, anizeli wówczas, kiedy stlaczanie tulei zapalnika i korka od¬ bywa sie zapomoca zewnetrznego cisnienia, przy zachowaniu cylindrycznego ksztaltu korka jak dotychczas. Przez wytlaczanie pierscieniowych zlobków tuleja zostaje u^ sztywniona okolo korka w ten sposób, ze po uskutecznionem stloczeniu rozprezenie tulei nie moze nastapic.Elektryczny zapalnik, przedstawiony na rysunku, jest zaopatrzony w pierscie¬ niowe wtloczenia 8, zapomoca których zostaja uszczelnione korek 6 i przewody 7. PL