Przedmiotem niniejszego wynalazku jest celownik, ulatwiajacy wycelowanie dziala, szczególnie do celów poruszajacych sie.Znane niezalezne celowniki do dzial wymagaja dodatkowego dzwigara, obcia¬ zajacego konstrukcje, lub sa umieszczone z jednej strony dziala, nie posiadajac tar¬ czy lub bebna odleglosciowego z drugiej strony, a przez to celowanie do celów ru¬ chomych jest utrudnione.Na rysunkach dla przykladu przedsta¬ wiono celownik wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny przez kolyske dziala i celownik, przyczem wal przekazujacy katy polozenia przechodzi po¬ nad lufa dziala. Analogicznie moze prze¬ chodzic ponizej lufy. Fig. 2 przedstawia wycinek zebaty przekazujacy katy poloze¬ nia; fig. 3 — kolankowaty wal przekazuja¬ cy katy polozenia; fig. 4 — wycinek zeba¬ ty przekazujacy katy celownika; fig. 5 i 6 przedstawiaja widok z lewej i prawej stro¬ ny dziala na celownik; fig. 7 — szczegól przekladni; fig. 8 — odmiane walu; fig. 9— katy celownika i polozenia.Przez czopy kolyski 1 i 2 (fig. 1) prze¬ chodzi wal 3; na jednym koncu tego walu znajduje sie wspornik 4 katomierza, na którym jest osadzona, jak w wiekszosci znanych celowników, podstawa 5 z tuleja6 katomierza. Zapomoca pokretfci 7 zgrywa sie poziomnice poprzeczna 8; zapomoca po- kretki 9 nastawia sie poziomnice katów po¬ lozenia 10. Po nastawieniu na poziomnicy 10 naleznego kata polozenia, zgrywa sie po¬ ziomnice pokretka 12 (,!ig. 5) zapomoca sruby 11 umocowanej jednym koncem we wsporniku 13 umieszczonym na bocznej scianie 14 loza. Kat polozenia zostaje prze¬ kazany przez wspornik 4 katomierza na wal 3. Wal ten po zgraniu poziomnicy 10 ob¬ róci sie o kat nastawiony uprzednio na po¬ ziomnicy.Do drugiego konca walu 3* j^si przymo¬ cowany na stale wycinek zebaty 15 (fig* 1 i 2). Wycinek ten obraca sie na zewnetrz¬ nej powierzchni czopa 2 kolyski i swemi zebami zaczepia o kólko zebate 16 zaklino¬ wane na walku 17. Do konca walka jest przymocowana wskazówka 18 (fig. 1 i 6), która przy obróceniu sie walu 3 o kat po¬ lozenia celu obróci sie o ten kat pomnozo¬ ny przez n, ozyli przez stosunek przeklad¬ ni zebatej 15 i 16.Wal 3 w celu lepszego dostosowania sie do wysokosci czopów kolyski moze byc wy¬ giety i przechodzic tylko przez jedem czop, jak równiez wycinek zebaty 15 moze sta¬ nowic jedna calosc z walem 3 (fig. 3).Do czopa kolyski jest przymocowany na stale wycinek zebaty 19, który zaczepia sie z kólkiem zebatem 20 zaklinowane-m na pustym wafku 21. Do walka 21 jest przy mocowany krag 22 celownika, na którym jest nacechowana podzialka odleglosci w metrach dla poszczególnych ladunków, lub tez podzialka ta moze byc nacechowana na kregu 23 (fig. 6) dajacym sie regulowac w stosunku do kregu 22 zapomoca np. sru¬ by 24.Stosunek promieni uzebienia wycinka zebatego 19 i kólka 20 jest taki sam, jak wycinka 15 i kólka 16, przyczem kólka 16, 20 z walkami 17, 21 posiadaja wspólna os geometryczna. Kat nadawany kolysce dWa- la, a tern samem i lufie, zapomoca mecha¬ nizmu podniesien (nieuwidoczniony na ry¬ sunku) zostaje przez obrót czopa nadany wycinkowi zebatemu 19, który obróci wa¬ lek 21 o fcat powiekszony n razy i obróci tern samem krag, celownika.Kólka zebate sa umieszczone w skrzyn¬ ce 25 przymocowanej sztywnie do wsporni¬ ka 26 celownika bolcami przechodzacemi przez boczna sciane 27 loza i dopasowane- mi tak, iz ruch sikrzynki naprzód i wtyl jest uniemozliwiony. Wspornik celownika jest zawieszony na czopie 2, przez co, niezalez¬ nie od zuzywania sie wkladek 28 lozysk 29 ©s«(pów„ odlegl©«c geometrycznej osi ©biotu kólek zebalycht i wycinków pozosta¬ je .niezmienna. Ze wzgledu na stosunkowo powolne zuzywanie sie wkladek mogloby byc cale urzadzenie przymocowane rów¬ niez na stale do sciany loza. W celu wy¬ kluczania martwych ruchów pomiedzy wy¬ cinkami i kólkami zebatemi (fig. 7), kazde kólko zebate 16 i 20 sklada sie z dwóch kó¬ lek np. 16 i 16a, zaczepianych jednocze¬ snie przez wycinek zebaty. W wydrazeniu kólka 16a na trzpieniu 30 jest umocowana jednym koncem sprezyna 31, a w petle na drugim jej koncu wchodzi trzpien 32 umo¬ cowany na kólku 16; przez skrecenia kólek wzgledem siebie dookola walu 17, na któ¬ rym kólko 16 jest zaklinowane, a kólko 16a swobodnie sie obraca, zostaje sprezyna 31 sciagnieta i po zaczepieniu calosci z wy¬ cinkiem zefeatym dociska kólko 16 do jed¬ nego zeba, a kólko 16u do drugiego zeba wycinka w kierunku przeciwnym, tern sa¬ mem niweczy luz martwy.Dzialanie celownika polega na tern, ze po nastawieniu na poziomnicy kata poloze¬ nia fS celu i zgraniu jej, kat ten zostanie przekazany na wal 3, a przez przekladnie 15 i 16 przekazany w postaci n§ wska¬ zówce T8, która z polozenia zerowego ob¬ róci sie o kat n/?. Obracajac dalej pokret¬ lem mechanizmu podniesien w nalezyta strone bedzie sie nadawalo kolysce kat ce¬ lownika a, który zostaje przekazywany — 2 -przez przekladnie i9, 20 kregowi celowni¬ ka dopóty, dopóki naprzeciwko wskazówki dla odnosnego ladunku (0, 1, 2) nie stanie podzialka odpowiadajaca odleglosci w me¬ trach. Na celowniku zostaje w ten sposób dokonana czynnosc nfi + na, a lufa otrzy¬ muje kat podniesienia /? + a.Przy celowaniu do telów ruchomych ze stanowiska odkrytego, jeden z obslugi dzia¬ la, obracajac jedna reka mechanizm kie¬ runkowy, druga zas pokretke 12, utrzymu¬ je w sposób ciagly krzyz lunety na celu; przez utrzymywanie pbfefetka 12 linji po¬ ziomej krzyza na celu, zostaje w sposób ciagly nadawany wskazówce 18 k*at polo¬ zenia celu. Drugi z obslugi, obracajac me¬ chanizm podniesien, zgirywri w sposób cia¬ gly komenderowane odleglosci z brzegiehi wskazówki; w tell sposób tylko dwóch lu¬ dzi z obslugi sledzi ccl W sjjpbsób ciagly.Skrzynka 25 z kólkami z^batemi i wy¬ cinki zebate sa unii^szczftne ptzy we¬ wnetrznej scianie ldza* bo daje zabezpie¬ czenie od uszkodzcfi; niezaleznie od tego dla zabezpieczenia ód kurzu calosc moze byc przykryta jesztezte karterehi, n.p. z bla¬ chy, nieuwidoczilidhym ha rysiMkti. Krag celownika przylegd plasko do zewnetrznej strony loza i wskiirfek tego nie jest narazo¬ ny na uszkodzenie; do marszu moze byc przykrywany jeszcze poktywa nieuwidocz- niona na rysunku.Wal 3 móglby byc Wykonany tak, jak to przedstawiono iia fig* 8; w tyni wypadku jeden z czopów kolyski jftialby zamykane wyciecie. PL