Wynalazek dotyczy lamp rentgenow¬ skich, w których anoda i ognisko na niej wytworzone moga sie poruszac wzgledem siebie, W lampach tego rodzaju powierzch¬ nia anody, na której tworzy sie ognisko, jest przy pewnej mocy promieniowania znacznie mniej obciazona, anizeli przy nie- zmiennem polozeniu ogniska na anodzie, dzieki czemu lampy te znosza wieksze ob¬ ciazenia, przy obciazeniu zas takiem, jakie znosza lampy o nieruchomem ognisku, wy¬ kazuja wieksza trwalosc lub tez moga po¬ siadac mniejsze wymiary, W patencie Nr 19405 proponowano juz nadawac ognisku lampy rentgenowskiej z wirujaca anoda ksztalt wydluzony w kie¬ runku prostopadlym do kierunku ruchu.Przy kazdym obrocie anody kazdy punkt powierzchni anody, przyjmujacy u- dzial w wytwarzaniu ogniska, jest obciazo¬ ny w ciagu okreslonego czasu, wskutek cze¬ go anoda nagrzewa sie do pewnej tempe¬ ratury.Przy dotychczas stosowanych ksztal¬ tach ogniska nagrzewanie anody jest nie¬ równomierne. Nie jest to wprawdzie wa¬ da, lecz wobec tego, ze obciazenie najwiek¬ sze lampy zalezy od powstajacej gdziekol¬ wiek wyzszej temperatury, przeto najwiek¬ sze obciazenie takiej lampy jest mniejsze od obciazenia, odpowiadajacego równo¬ miernemu nagrzewaniu anody do najwyz¬ szej dopuszczalnej temperatury. Czas, w ciagu którego pewien punkt powierzchnianody przy kazdym obrocie lub okresie wzglednego ruchu anody znajduje sie w o- gnisku, zalezy od szybkosci, z jaka ten punkt anody porusza sie wzgledem ogniska, oraz od dlugosci drogi, zakreslanej przez ten punkt w ognisku. Jezeli rózne punkty powierzchni anody poruszaja sie z rózna szybkoscia w stosunku do ogniska, to przy jednakowej dlugosci dróg tych punktów w ognisku, te z nich, które posiadaja szybkosc najwieksza, beda obciazane najkrócej i wskutek tego beda nagrzewac sie najmniej.Przy wirujacej anodzie i ognisku prostokat- nem dzieje sie tak z punktami powierzchni anody, najbardziej oddalonemi od osi obro¬ tu.Wedlug wynalazku równomierne na¬ grzewanie osiaga sie zapomoca nadania szczególnego ksztaltu ognisku.Lampa rentgenowska wedlug wynalaz¬ ku posiada ognisko ksztaltu wydluzonego, którego os podluzna jest prostopadla do kierunku ruchu. Ognisko to posiada na znacznej czesci swej dlugosci takie wymia¬ ry poprzeczne, ze poszczególne punkty a- nody przebiegaja je w jednakowych, prak¬ tycznie biorac, przeciagach czasu. W lam¬ pie, która jest zaopatrzona w anode, wiru¬ jaca podczas pracy lampy i w której ogni¬ sko lezy na powierzchni czolowej tej anody, ognisko posiada szerokosc, zwiekszajaca sie proporcjonalnie do odleglosci od osi ob¬ rotu. W tym celu ognisko jest ograniczone zapomoca dwóch linij, przecinajacych sie na osi obrotowej lub w jej poblizu.Wynalazek jest objasniony zapomoca rysunku, na którym fig. 1 przedstawia cze¬ sciowo w przekroju przyklad wykonania lampy rentgenowskiej wedlug wynalazku, fig. 2 i 3 — czesc anody, na. która trafiaja promienie katodowe, wytwarzajac na niej ognisko lampy.Fig. 2 przedstawia ksztalt dawniej sto¬ sowanego ogniska, podczas gdy ognisko we¬ dlug wynalazku przedstawiono na fig. 3.Fig. 1 przedstawia lampe rentgenowska, której scianka zewnetrzna sklada sie z dwóch szklanych czesci 1, które otoczone sa tulejami 2 z materjalu, zle przepuszcza¬ jacego promienie Rontgena. Czesci szklane sa przypojone do srodkowej czesci 3, wy¬ konanej z metalu, najlepiej z zelaza chro¬ mowego. Czesc 3 posiada okienko 4, przez które promienie Rontgena moga wychodzic nazewnatrz. Lampa zawiera katode zarowa 5, która umieszczona jest w oslonie metalo¬ wej 6, przyczem jeden koniec katody jest polaczony bezposrednio z jednym z zaci¬ sków 7 lampy, drugi zas koniec jest przyla¬ czony do oslony metalowej 6, polaczonej z drugim z zacisków 7. Dzieki oddzialywaniu oslony 6, która stanowi urzadzenie zbior¬ cze, wiazka elektronów, wysylanych przez katode, ma niewielki przekrój. Ksztalt przekroju wiazki promieni katodowych za¬ lezy od otworu 9 urzadzenia zbiorczego.Wskutek mimosrodowego umieszczenia ka¬ tody zarowej i otworu 9 ognisko, w które padaja promienie katodowe, znajduje sie po jednej stronie wierzcholka stozkowatej powierzchni anody. Anoda jest umocowana obrotowo na wrzecionie 10, którem konczy sie czesc metalowa 11, przypojona do szklangj scianki lampy; anoda jest polaczo¬ na z zaciskiem 20. W czasie pracy lampy anoda wiruje, poniewaz stanowi ona wirnik silnika indukcyjnego. Sklada sie ona w tym celu z walca z dobrze przewodzacego ma¬ terjalu, np. z miedzi, otaczajacego drugi walec z materjalu o duzej przenikalnosci magnetycznej.Stator 15 silnika znajduje sie calkowi¬ cie nazewnatrz banki lampy. Uzwojenie 17 statora 15, wytwarzajace wirujace pole ma¬ gnetyczne silnika, moze byc przylaczone do wielofazowej sieci pradu zmiennego lub tez, przy zastosowaniu odpowiednich urzadzen, do zródla jednofazowego pradu zmiennego.Kadlub 16 statora jest przymocowany do metalowej tulei 18 i polaczony z ziemia, dzieki czemu mozna sie nie obawiac ze¬ tkniecia z czesciami o wysokiem napieciu. - 2 —Ta tuleja otacza powloke olowiana 19 me¬ talowej czesci 3 scianki lampy. Powloka o- lowiana 19 zapobiega wychodzeniu niepo¬ zadanych promieni Rontgena.Fig. 2 przedstawia oddzielnie po¬ wierzchnie koncowa anody 8, posiadajaca ksztalt stozka o duzym kacie rozwarcia.Wytwarzajace sie podczas pracy lampy o- gnisko jest na tej figurze oznaczone liczba 21. Jest to miejsce, w którem elektrony, wyslane przez katode zarowa, trafiaja na powierzchnie anody 8 i z którego wychodza promienie Rontgena. Ksztalt ogniska zale¬ zy od otworu 9 urzadzenia zbiorczego.Na fig. 2 ognisko to posiada ksztalt pro¬ stokata, którego dluga os lezy wzdluz linii tworzacej powierzchni stozkowej. Okres czasu /, w jakim przy kazdym obrocie punkt powierzchni anody znajduje sie w ognisku, jest proporcjonalny do ilorazu — gdzie d oznacza szerokosc ogniska, r zas odleglosc od odnosnego punktu do wierzcholka stoz¬ ka. Podwyzszenie temperatury, wywolane przez obciazenie, jest tern wieksze, im wiek¬ szy jest czas t. Jezeli T1 jest najwyzsza dopuszczalna temperatura, to najwiekszem dopoiszczalnem obciazeniem bedzie to, któ¬ re pozwala na zwiekszenie do tej wartosci T1 temperatury tej czesci ogniska, która znajduje sie najblizej osi obrotowej i która jest obciazana przy kazdym obrocie w cia¬ gu okresu czasu t19' temperatury w innych punktach anody, posiadajacych wieksze r, a zatem znajdujacych sie w ognisku przez krótszy okres czasu t sa mniejsze.Wieksze obciazenie lampy moznaby o- siagnac, doprowadzajac temperature w po¬ zostalych punktach ogniska równiez do wartosci 7\. Wynik ten mozna osiagnac, na¬ dajac czasowi trwania obciazenia tych punktów podczas kazdego obrotu war¬ tosc f1.Mozna to osiagnac zapomoca ogniska 22 ksztaltu, uwidocznionego na fig. 3, przy któ¬ rego zastosowaniu okres czasu, w jakim przy kazdym obrocie kazdy poszczególny punkt powierzchni anody lezy w ognisku, jest zawsze ten sam, a to dzieki temu, ze sze¬ rokosc ogniska w kierunku ruchu zwieksza sie proporcjonalnie do odleglosci od osi ob¬ rotu. Poniewaz /jest proporcjonalne do ilo¬ razu—,to na /mozna oddzialywac zapomo¬ ca zmiany d. Jezeli d jest proporcjonalne do r, to iloraz — jest liczba stala, a zatem / jest takze stale. W tym przypadku nagrze¬ wanie jest równomierne, obciazenie zas do¬ puszczalne jest najwieksze. Poniewaz ogni¬ sko wytwarza sie w powyzej opisanym przykladzie wykonania na stozkowej po¬ wierzchni anody, to teoretycznie idealne ognisko moze byc ograniczone dwiema li- njami prostemi, przecinajacemi sie na osi obrotu, a wiec dwiema linjami tworzacemu powierzchni stozkowej. W praktyce niema koniecznosci zupelnie scislego przestrzega¬ nia reguly powyzszej, jak równiez i nada¬ wania krótszym bokom ogniska ksztaltu od¬ cinków kól wspólsrodkowych z osia anody, wystarcza bowiem, jezeli podana proporcja miedzy szerokoscia ogniska a odlegloscia do osi jest zachowana na znacznej czesci dlugosci ogniska. Ognisko moze byc takze zaokraglone na jednej lub obydwóch stro¬ nach. Przedstawiony ksztalt ogniska jest korzystny pod wzgledem ksztaltu stozka promieni Rontgena, wychodzacych z lam- py PL