Wynalazek niniejszy dotyczy lacznic samoczynnych, stosowanych w urzadze¬ niach telefonicznych lub w urzadzeniach podobnych, w szczególnosci zas dotyczy lacznic telefonicznych, poruszajacych sie w dwóch kierunkach.Przedmiotem wynalazku jest lacznica telefoniczna powyzszego rodzaju, odzna¬ czajaca sie wieloma udoskonaleniami i po¬ siadajaca bardziej symetryczny uklad po¬ szczególnych czesci skladowych oraz mniej skomplikowany przebieg przewodów w po¬ równaniu z lacznicami telefonicznemi, uzy- wanemi dotychczas.Grupy sprezyn kontaktowych, zastoso¬ wane w rozmaitych zespolach lacznicy ni¬ niejszej, jak np. sprezyny niemacierzyste, poruszane tarcza ksiukowa, sprezyny ma¬ cierzyste czyli sprezyny o# polozeniu nor- malnem oraz podobne sprezyny zostaly rozmieszczone po obu bokach lacznicy tak, ze sa równowazne sobie, zakonczenia zas tych sprezyn do uskuteczniania polaczen zostaly przeprowadzone przez odpowied¬ nie otwory w tablicy montazowej lacznicy, dzieki czemu wszystkie przewody mozna przeprowadzac po tylnej stronie tej tabli¬ cy, podczas gdy na jej przodzie umieszczo-no jedynie tylko mechanizm lacznicy.Dzieki takiemu rozmieszczeniu czesci skla¬ dowe lacznicy staja sie dostepne, ponie¬ waz nie sa zasloniete kablami i rózhemi przewodami. Prócz tego rama lacznicy ja¬ ko calosc posiada jednolity wyglad.W lacznicy wedlug wynalazku zastoso¬ wano dzwignie kolankowe, poruszane tar¬ cza ksiukowa, osadzona na wale napedo- 'wym lacznicy, przyczem ramiona robocze tych dzwigni sa wysuniete ku tylowi, po¬ ruszajac wzmiankowane juz zespoly spre¬ zyn, umieszczone w Jednym szeregu z po- dobnemi zespolami sprezyn, poruszanych zapomoca przekazników.Na rysunkach przedstawiono jedynie te czesci lacznicy samoczynnej, które sa po¬ trzebne do zrozumienia wynalazku. Fig. 1 przedstawia widok zboku z prawej strony, fig. 2 — widok zprzodu, fig. 3 '¦— widok zboku lewej strony lacznicy, przyczem szeregi kontaktów, dolna czesc ramy lacz¬ nicy, jak równiez i niektóre przekazniki o- raz górna czesc tablicy montazowej lacz¬ nicy zostaly pominiete. Na fig. 4—9 przed¬ stawione sa dalsze niektóre szczególy. Fig. 4 i 5 podaja widok zgóry i zprzodu i wy¬ jasniaja sposób dzialania sprezyn, które sa kontrolowane wskutek ruchu walu lacznicy.Fig. 6 i 7 wyjasniaja bardziej szczególowo sposób dzialania pionowych sprezyn prze¬ rywajacych, podczas gdy na fig. 8 i 9 przedstawiono szczególy dzialania obroto¬ wych sprezyn przerywajacych. Przedsta¬ wiona lacznica jest typu tak zwanego strowgerowskiego, dobrze znanego w tele- fonji, tak ze pelnego opisu jej dzialania nie potrzeba podawac. Nalezy jednak zwrócic uwage, iz wal, na którym sa umieszczone szczoteczki, wspóldzialajace z odpowied- niemi szeregami kontaktów, jest najpierw przesuwany wzdluz swej osi zapomoca e- lektromagnesu pionowego 61, a nastepnie wprowadzany w ruch obrotowy zapomoca elektromagnesu obrotowego 45. Elektro¬ magnesy te sa uruchomiane w sposób prze¬ rywany, a to w tym celu, azeby szczotecz¬ ki byly wprawiane w ruch skokami zapo¬ moca urzadzenia, zaopatrzonego w kolo ze¬ bate i w zapadke, wyposazona w odpo¬ wiednie wystepy, sluzace do zatrzymywa¬ nia walu w zadanych polozeniach. Do zwalniania lacznicy sluzy elektromagnes wyzwalajacy 46, który po wzbudzeniu sie odciaga odpowiednie zapadki, dzieki cze¬ mu lacznica przekreca sie do swego polo¬ zenia wyjsciowego wskutek rozkrecania sie sprezyny 26, umieszczonej na koncu wa¬ lu, nastepnie zas lacznica opada do poloze¬ nia pierwotnego dzieki sile ciezkosci.Obwody elektryczne, w których sa wzbudzane elektromagnesy, maja rózne przebiegi w zaleznosci od celów, do jakich sluzy dana lacznica. Jesli lacznica jest u- zyta jako wybierak, wówczas ruch pionowy jest wynikiem impulsów, nadawanych np. z urzadzenia tarczy numerowej abonenta, ruch zas obrotowy powstaje samoczynnie dzieki pracy szczoteczki próbnej, która zmusza lacznice do zatrzymania sie, gdy szczoteczka ta napotyka linje niezajeta.Jesli lacznica jest uzyta jako szukacz, wówczas obydwa ruchy maja charakter wa¬ hadlowy, natomiast gdy jest ona uzyta ja¬ ko wybierak koncowy, wtedy obydwa jej ruchy sa wynikiem nadawanych impulsów pradowych. Nie wszystkie sprezyny kon¬ taktowe, których uruchomianie jest powo¬ dowane ruchem mechanicznym walu laczni¬ cy lub wzbudzaniem sie elektromagnesów, beda prawdopodobnie potrzebne w obwo¬ dach; sprezyny zbyteczne moga wiec byc pominiete, jednak sa podane na rysunkach, w celu pokazania róznych mozliwosci za¬ stosowania przedmiotu wynalazku.Opisana teraz bedzie szczególowo kon¬ strukcja lacznicy oraz sposób jej dzialania- W górnej czesci lacznicy (fig. 2) sa umie¬ szczone przekazniki 51 i 52 wraz z odpo- wiedniemi grupami sprezyn 70 i 71, przy¬ czem nalezy zauwazyc, ze wszystkie po¬ zostale przekazniki sa umieszczone ponad — 2 —powyzszcmi przekaznikami w taki sposób, iz wszystkie grupy sprezyn tych przekazni¬ ków znajduja sie w jedne; plaszczyznie pionowej.Na dolnym koncu walu 1 lacznicy jest osadzona tarcza ksiukowa 2, zaopatrzona w dwa wystepy 3 i 4, tworzace ksztalt li¬ tery V. Przy normalnem polozeniu walu / wystep 4 wywiera nacisk za posrednictwem sprezyny miseczkowej 26 na powierzchnie 74 dzwigni kolankowej 5, poruszajacej obrotowe sprezyny niemacierzyste 6, osa¬ dzone na wsporniku 8, przymocowanym do dolnej czesci lewego boku ramy lacznicy.Gdy lacznica znajduje sie w polozeniu wyj- sciowem, wtedy krawedz tarczy ksiukowej 2 naciska rolke 49 (fig. 4 i 5), osadzona na znajdujacej sie dalej dzwigni kolankowej 9, poruszajacej sprezyny niemacierzyste 10.Gdy wal lacznicy dokona pierwszego skoku pionowego, wtedy krawedz tarczy ksiukowej nie naciska juz wiecej na rolke 49, umozliwiajac dzialanie sprezyn niema- cierzystych 10. Sprezyny te znajduja sie bezposrednio pod obrotowemi sprezynami niemacierzystemi 6 i sa przymocowane do tego samego wspornika na dole zboku ram/ lacznicy.Wystep 3 tarczy ksiukowej, posiadaja¬ cy równiez ksztalt litery V, zaczyna dzia¬ lac z chwila, obrócenia sie walu 1 do polo¬ zenia jedenastego, a mianowicie wystep ten napotyka na swej drodze powierzchnie 73 dalszej dzwigni kolankowej 11 f sluzacej do poruszania sprezyn 12, uruchomianych tar¬ cza ksiukowa podczas jedenastego stopnia jej ruchu. Sprezyny te sa umieszczone na wsporniku 13, przymocowanym do dolnej czesci prawego boku ramy lacznicy. Nale¬ zy zauwazyc, ze obie dzwignie kolankowe 5 i 11 sa takiego ksztaltu, iz moga przecho¬ dzic poza wal 1 lacznicy, dzieki czemu od¬ powiednie grupy sprezyn, poruszanych te- mi dzwigniami, znajduja sie po stronach walu, przeciwleglych powierzchniom tych dzwigni, naciskanych rzeczonemi wyste¬ pami tarczy ksiukowej, posiadajacemi ksztalt litery V. Powierzchnie robocze 74 i 73 dzwigni kolankowych 5 i 11, porusza¬ jacych obrotowe sprezyny niemacierzyste i sprezyny, dzialajace podczas ruchu jede¬ nastego stopnia tarczy ksiukowej, posiada¬ ja taka sama dlugosc w kierunku piono¬ wym, jaka posiada piasta robocza, osadzo¬ na na wale lacznicy, dzieki czemu dzwignie te moga byc poruszane przy rozmaitych po¬ lozeniach walu, w zaleznosci od tarczowa- nego poziomu. W zwiazku z tern koniec dzwigni 5 jest wykonany w ksztalcie litery T, podczas gdy dzwignia 11 jest rozwidlo¬ na. Trzy dzwignie kolankowe, poruszajace sprezyny niemacierzyste, obrotowe sprezy¬ ny niemacierzyste i sprezyny, dzialajace podczas jedenastego ruchu tarczy, sa przy¬ mocowane do ramy lacznicy zapomoca sru¬ bek osiowych z glówkami 53, 54, 55. Srubki te przechodza przez nieco za duze otwory we wspomnianych dzwigniach kolankowych i sa dokrecone mocno do ramy lacznicy, wo¬ bec czego luz, istniejacy pomiedzy temi srubkami i dzwigniami, umozliwia lekkie wahania sie tych ostatnich podczas dziala¬ nia dzwigni.Pionowe sprezyny przerywajace 14, tworzace czwarta grupe od dolu na lewym boku ramy lacznicy, sa poruszane przy po¬ mocy dzwigni pomocniczej 15 zapomoca wysiegu 16, utworzonego na tej dzwigni, o- sadzonej obrotowo na wsporniku 57, umie¬ szczonym na ramie lacznicy, przyczem dzwignia ta jest w taki sposób sprzezona luzno z kotwica 56 elektromagnesu piono¬ wego, iz przy kazdym ruchu tej kotwicy wysieg 16 dzwigni pomocniczej przesuwa sie nazewnatrz, w celu uruchomienia grupy sprezyn 14. Obrotowe sprezyny przerywa¬ jace 17, umieszczone bezposrednio pod pio- nowemi sprezynami przerywajacemi na le¬ wym boku ramy lacznicy, znajduja sie w takiem polozeniu, iz kotwica obrotowa 72 elektromagnesu moze poruszac te sprezyny, wobec czego dzwignia pomocnicza opisane- — 3 —go powyzej typu nie jest potrzebna. Obro¬ towe sprezyny przerywajace 17 dzialaja wiec bezposrednio pod dzialaniem malego wysiegu 18 obrotowej kotwicy elektro¬ magnesu, osadzonej na jego koncu. Wysieg 18, uwidoczniony na fig. 8 i 9, znajduje sie wtyle za obrotowemi sprezynami przery¬ waj acemi 17 (fig. 3) i za dzwignia pomocni¬ cza 15 (fig. 2) i dlatego na obu tych figu¬ rach wysieg ten oznaczony jest linjami przerywanemi. Aby grupa obrotowych sprezyn przerywajacych mogla byc poru¬ szana z pewnej odleglosci zapomoca obro¬ towej kotwicy elektromagnesu, poruszajaca sie w danej chwili sprezyna, nalezaca do grupy obrotowych sprezyn przerywajacych, jest zaopatrzona w wysieg 19 w ksztalcie li¬ tery U, który laczy te sprezyny z czescia robocza wysiegu 18.Sprezyny niemacierzyste 20, znajduja¬ ce sie bezposrednio ponad pionowemi spre¬ zynami przerywajacemi 14, sa poruszane dzwignia 21, mogaca poruszac sie w lewo lub w prawo, przyczem sprezyny te moga byc równiez poruszane na zadanych pozio¬ mach zapomoca plytki 22, osadzonej luzno na wale / lacznicy zapomoca swych dwóch ramion, zagietych poziomo w taki sposób, iz plytka ta moze poruszac sie w kierunku pionowym, lecz nie moze obracac sie na tym wale. Ruch pionowy plytki 22 odbywa sie pomiedzy dwiema rolkami, umieszczonemi na koncu dzwigni 21, przyczem jedna z tych rolek 23 jest uwidoczniona na fig. 2, a druga 23' znajduje sie za wspornikiem 30. Plytka 22 posiada dziesiec otworów, odpowiadajacych dziesieciu polozeniom pionowym, jakie moze przyjmowac wal lacznicy. W otwory mozna wsrubowac od¬ powiednie guziczki z zaokraglonemi kon- cami, wspóldzialajace z rolkami, umie¬ szczonemi na koncu dzwigni 21 w okreslo¬ nych poprzednio polozeniach lacznicy, a to w celu uruchomiania sprezyn macierzy¬ stych 20. Na fig. 2 uwidoczniono dwa takie guziczki 24 i 25, umieszczone po przeciw¬ nych stronach plytki 22 tak, iz kazdy z tych guziczków wspóldziala z inna rolka i porusza dzwignie 21 w jednym z dwóch kierunków w celu uruchomienia jednego z dwóch zespolów sprezyn 58 lub 59.Na górnej czesci ramy lacznicy, bezpo¬ srednio pod sprezyna miseczkowa 26 z jed¬ nej jej strony znajduje sie pionowy szereg kontaktów 27, do plytki zas 22 jest przy¬ mocowany pionowy szereg szczoteczek, kontrolujacych dzialanie sprezyn macie¬ rzystych 20. Ten zespól szczoteczek moze nie posiadac laczników szczoteczkowych, poniewaz kazda szczoteczka jest typu mostkowego, czyli laczy ze soba dwa od¬ dzielne kontakty, znajdujace sie po oby¬ dwóch stronach pionowego szeregu kon¬ taktów. Aby umozliwic scisle rozmieszcze¬ nie czesci lacznicy, ramiona szczoteczkowe 28 i 29 sa skierowane pionowo i moga po¬ ruszac sie w plaszczyznie pionowej, przy¬ czem nalezy zauwazyc, ze ramiona te po¬ winny posiadac taka dlugosc, aby posiada¬ ly dostateczny zakres ruchu bez powodo¬ wania nacisku wspornika 30 tych szczote¬ czek na przylegly koniec kontaktów 27.Mechanizm, sluzacy do kierowania zwalnianiem sie lacznicy (fig. 1), zawiera podwójna zapadke, kontrolujaca zwalnia¬ nie sie walu lacznicy, przyczem zapadka ta sklada sie z dwóch czesci, z których jedna, jej czesc glówna 31 jest poruszana kotwica 38 glównego elektromagnesu zwalniajace¬ go, czesc zas obrotowa 32 jest poruszana kotwica 33 obrotowego elektromagnesu zwalniajacego. Czesc glówna oraz czesc ob¬ rotowa zapadki sa kontrolowane jednocze¬ snie zapomoca glównego elektromagnesu zwalniajacego, ponadto czesc obrotowa 32 jest jeszcze kontrolowana, niezaleznie od czesci glównej 31, zapomoca obrotowego e- lektromagnesu zwalniajacego, znajdujace¬ go sie wedlug fig. 3 za swa kotwica 33, osa¬ dzona na stopce elektromagnesu zapomoca dwóch czopków, z których wedlug fig. 1 u- widoczniono tylko, czopek 34, przyczem — 4. —ruch obrotowy tej kotwicy otrzymuje sie wskutek lekkiego zaokraglenia konca, ci¬ snacego na stopke elektromagnesu, dzieki czemu stopka ta dziala jako os krawedzio¬ wa. Kotwica 33 jest utrzymywana normal¬ nie zdala od obrotowej czesci 32 zapadki zapomoca plaskiej sprezyny 60, znajduja¬ cej sie w tym samym zespole spezyn, co i grupa sprezyn kontaktowych 35, kontrolo¬ wanych zapomoca obrotowego elektroma¬ gnesu zwalniajacego. Sprezyny te sa nor¬ malnie odpowiednio naciagniete. Sprezyny 36, wspóldzialajace z glównym elektroma¬ gnesem zwalniajacym 46, sa normalnie na¬ prezone dzwignia 37, cisnaca na zewnetrz¬ na powierzchnie kotwicy 38 glównego e- lektromagnesu zwalniajacego. W tym przy¬ padku jednak dzwignia ta nie jest obroto¬ wa, lecz ma postac plaskiej, zwezajacej sie sprezyny o dosc duzych rozmiarach. Spre¬ zyna ta moze wyginac sie wtyl i naprzód w celu uruchomiania grup sprezyn 36 glówne¬ go elektromagnesu zwalniajacego.Nalezy zauwazyc, ze grupy sprezyn kontaktowych, poruszanych mechanicznie, sa tak rozmieszczone, iz konce wmontowa¬ ne znajduja sie zasadniczo na jednej linji, równoleglej do osi obrotu szczoteczek lacz¬ nicowych, podobnie jak to ma miejsce z wmontowanemi koncami grup sprezyn prze¬ kaznikowych, przyczem wszystkie grupy sprezyn sa tak rozmieszczone, iz ich lapki lacznikowe przechodza przez odpowiednie otwory w tablicy montazowej laczni¬ cy 69.Zprzodu walu lacznicy i w przyblizeniu na poziomie obrotowych sprezyn niemacie- rzystych 6 znajduje sie pomocniczy szereg kontaktów, zwany zazwyczaj szeregiem lu¬ kowym P. B. X. (centrali odgalezienia pry¬ watnego). Ten pomocniczy szereg kontak¬ tów, uwidoczniony na fig. 3, posiada zasad¬ niczo pólkolista plytke 40 z wsrubowanemi w nia oddzielnemi kontaktami, z któremi moze stykac sie malutka szczoteczka 41 (fig. 2), umocowana bezposrednio pod pia¬ sta walu. Ten szereg kontaktów nie posiada laczników, poniewaz szczoteczka jest typu mostkowego. Bezposrednio pod plyta pod¬ stawowa lacznicy 75, po prawej stronie jest umieszczone gniazdko próbne 42, zespól zas koncówek szczoteczkowych 43, który w dotychczasowych konstrukcjach byl umie¬ szczany na ramie lacznicy, znajduje sie o- becnie w polozeniu, odpowiadajacem polo¬ zeniu gniazdka próbnego 42, lecz po prze¬ ciwnej stronie plyty podstawowej.Dzieki takiemu urzadzeniu laczniki (przewodniki) szczoteczkowe moga byc do¬ prowadzone bezposrednio do szczoteczek, a polaczenia, biegnace do przekazników kon¬ trolnych, mozna przeprowadzic w postaci odpowiednich kabli przez izolowane otwo¬ ry w tablicy montazowej lub tez, gdy spo¬ sób ten jest niedogodny, wszystkie przewo¬ dy mozna przeprowadzic bezposrednio pod plyte podstawowa i nastepnie przeciagnac je ku górze po tylnej stronie tej tablicy.Nalezy zauwazyc, ze dzieki temu urzadze¬ niu i przesunieciu lapek lacznikowych wszystkich sprezyn kontaktowych przez o- twory w tablicy montazowej lacznicy przednia strona lacznicy posiada minimal¬ na liczbe przewodów, wobec czego lacznica posiada ladniejszy wyglad, jako tez jej czesci skladowe latwiej jest regulowac, po¬ niewaz nie sa one pomieszane z malemi kablami i wszelkiego rodzaju innemi prze¬ wodnikami. Sprawdzanie przewodników lacznicy jest równiez znacznie latwiejsze, przyczem naprawa ich jest dokonywana tylko od tylnej strony, gdzie wszystkie te przewodniki sa latwo dostepne.Oprawka 50 tabliczki, na której jest wypisana litera lub numer, wyrózniajacy lacznice od innych, jest umieszczona na li¬ nji srodkowej lacznicy i znajduje sie na przedniej krawedzi plyty podstawowej, a zatem tabliczka powyzsza jest w takiem polozeniu, iz niemozliwe jest omylkowe przyjecie jej za tabilczke, nalezaca do lacznicy sasiedniej. — 5 — PL