Wynalazek niniejszy dotyczy wyrobu pustych przedmiotów szklanych, a zwla¬ szcza wyrobu butelek i flakonów, przyczem roztopione szklo wsysa sie do form z odpo¬ wiedniego zbiornika.Maszyna do wyrobu butelek ze szkla, wessanego do form przygotowawczych, jest typu maszyny o kilku formach, rozmieszczo¬ nych regularnie na dwóch tarczach, z któ¬ rych jedna podtrzymuje formy przygoto¬ wawcze a druga — formy wykonczajace.Przedmioty wytworzone w formach przygotowawczych, umieszczonych w pierw¬ szej plycie, zostaja przeniesione do form wykonczajacych drugiej plyty, gdzie zosta¬ ja wydete i przybieraja ksztalt ostateczny.Taki sposób wyrobu jest znany oddaw- na; przedmiotem wynalazku niniejszego jednak jest ulepszenie sposobu wyrobu dzieki takiemu ukladowi, który usuwa pew¬ ne niedogodnosci urzadzen znanych i posia¬ da liczne zalety.Przedewszystkiem w chwili pobierania szkla zapomoca wsysania powierzchnia szkla, narazona na zetkniecie z powierzem zewnetrznem, winna byc jak najmniejsza.Jedna z wazniejszych cech znamien¬ nych wynalazku polega na unieruchomieniuformy przygotowawczej podczas wsysania szkla. W tym celu plyta podtrzymujaca formy przygotowawcze obraca sie doryw¬ czo, aby kolejno kazda forma mogla zanu¬ rzyc sie w szklo w okreslonym punkcie i po¬ zostawac nieruchoma przez czas wystarcza¬ jacy do wessania porcji szkla.Chociaz przy takim sposobie pobierania szkla, ilosc szkla, narazona na wplyw po¬ wietrza atmosferycznego, jest bardzo mala, to jednak chcac uniknac niszczenia szkla nalezy zgarniac je po kazdym wessaniu. W tym celu stosuje sie wedlug wynalazku ko- la z lopatkami zgarniajacemi, sprzezone z maszyna tak, iz kazda forma przygotowaw¬ cza dochodzi do powierzchni szkla, z której warstwa poprzednia zostaje zgarnieta do wnetrza pieca.Trzecia cecha znamienna urzadzenia jest ruch wgóre i wdól plyty podtrzymuja¬ cej formy przygotowawcze. Ruch taki ma nietylko na celu zanurzenie formy w zbior¬ niku roztopionego szkla, lecz równiez zapo¬ biega niedokladnosciom, wynikajacym z niedostatecznej dlugosci odlewów pierwot¬ nych, które nalezy przeniesc do form wy¬ konczajacych, rozmieszczonych na plycie sasiedniej. Opuszczanie sie odlewu pier¬ wotnego wskutek opuszczania sie plyty form przygotowawczych daje moznosc ta¬ kiego wykonania odlewu pierwotnego, aby byl on nieco dluzszy od wykonczonej butel¬ ki. Wskutek tego podstawa odlewu pierwot¬ nego zgniata sie i splaszcza na dnie formy wykonczajacej. W takich warunkach moz¬ na, jak wiadomo przyspieszyc wydymanie koncowe, dzieki czemu uzyskuje sie znacz¬ na oszczednosc czasu zuzywanego na wy¬ rób przedmiotu.Nalezy zauwazyc, ze zasada ruchu do¬ rywczego plyty obrotowej, bardzo pozada na przy pobieraniu szkla przez wsysanie, z trudem daje sie pogodzic z ruchami, jakie winny byc wykonane podczas zatrzymania plyt z formami. W tym czasie bowiem na¬ lezy wprawic w ruch poszczególne narzady, zapomoca których otrzymuje sie ostateczna obróbke butelek. Jesli zatem, w celu otrzy¬ mania tych ruchów dodatkowych, umiesci sie na walach plyt tarcze kciukowe, wów¬ czas ruchy narzadów dodatkowych nie mo¬ ga byc wykonane po zatrzymaniu tych plyt.Aczkolwiek pewne ruchy moga byc prze¬ prowadzone podczas obrotu plyt, to w kaz¬ dym razie pozostaja jeszcze ruchy, które winny byc wykonane tylko po zatrzymaniu plyt.Z tych wlasnie powodów przewazna czesc maszyn tego rodzaju napedzana jest powietrzem sprezonem, aby uniknac potrze • by korzystania z ruchu kinetycznego. W maszynach tego rodzaju niedogodnosc zwia¬ zana z zatrzymywaniem form zostala usu¬ nieta w ten sposób, iz plyty z formami ob¬ racaja sie wówczas ruchem ciaglym wspól- srodkowo wzgledem tarcz kciukowych.Wspomniane maszyny maja jednak te wa¬ de, ze powietrze atmosferyczne dziala na wieksza powierzchnie szkla, a przesuwanie po tej powierzchni form przygotowawczych wzmaga tylko proces niszczenia szkla.Dalsza cecha wynalazku polega na do¬ dawaniu do kazdej plyty z formami tarczy kciukowej, której mozna nadac ruch wa¬ hadlowy tak, aby okres ruchu wahadlowego byl odpowiednio dostosowany do okresu ru¬ chu dorywczego plyt. O ile ruch wahatliwy odbywa sie w kierunku przeciwnym do ru¬ chu plyt i podczas zatrzymania tych plyt wówczas jasnem jest, iz ten ruch wahatli¬ wy moze posluzyc do spelnienia wszystkich czynnosci, niezbednych podczas zatrzyma¬ nia plyty. Poza tern wystarczy, aby beben byl odstawiony w polozenie wyjsciowe pod¬ czas nastepnej fazy obrotu plyt, a po po- nownem unieruchomieniu tych plyt beben ten winien znowu rozpoczac swa czynnosc.Co do praktycznego wykonania takiego urzadzenia, nalezy zwrócic uwage na pola¬ czenie dwóch plyt zapomoca kól zebatych, — 2 —U»ie€SKcz^ftyoh ponad ieKmami Uklad ten, chroniacy uzebienie kól przed odpadkami sakla, przedstawia jpoza tern zalete iatwegp sprzezenia z kolem lopolSkowem, znajduja¬ cym aie w zbiorniku sdtla roztopionego. W ten sposób zapewniona zostaje synchronicz¬ nosc ruchu ferm i lopatek, przyczem maszy¬ na nie posiada ladnych dodatkowych na¬ rzadów do sprzegania poszczególnych jej czesci. Sprzezenie to nastepuje lub ustaje peprostu z fchwila uruchomienia lub zairzy- mania maszyny* Poza iem, bardzo jest pozadanem miec moznosc latwego wyrobu butelek róznych rodzajów zapomoca jednej maszyny, wy¬ posazonej w kilka zespolów iorm. Poniewaz przy takim sposobie wyrobu ciezar fautelki zalezy jedynie od pojemnosci iornry przy¬ gotowawczej i poniewaz inne cechy tej ma¬ szyny zaleza równiez od wymiarów form, zatem jedynym, waznym czynnikiem regu¬ lacji niezbednym przy wyrobie butelek raz¬ nego tyFU, sa tylko formy pierscieniowe, które dajasie latwo wyitegulowac osobno na wysokosc. Taka latwosc regulacji daje moz¬ nosc korzystania ze specjalnego urzadzenia do rozrzadzania forma pierscieniowa, która lacznie z obsada wymaga tylku jednego ru¬ chu i to w kierunku ruchu calego urzadze¬ nia, przyczem w ten sposób mozna wytwa¬ rzac butelki iróznej wysokosci.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia przekrój maszyny wzdluz osi plyt z formamii wcdlnz osi dtriornika szkla, fig. 2— widok tejze maszyny zgary, fig; 3 — #ówniez widok agory i w przekrojtu, w oelu uwidocznienia glównego mechanizmu rozrtadcetgo. »F^. 4 przedstawia odlew pierwotny, zawieswany na farmie przygoto¬ wawczej przed oparciem fp keriozajaoej, a fig/Spi-zesdstarwriaiinapirenie uwidocznione na fig. 4, lecz po opuszczeniu plyty nosnej form przygfi*kow»wczych.Maszyna umieszczona ijrest na wózku / (£g. 1) podtezymuiacym podstawe 2, w któ~ rej osadzone sa glówne narzady maszyny* W górnej czesci podstawy znajduja sie osie 3 i 4, podtrzymujace plyty 21 i 17. Os 3 mo¬ ze przesuwac sie w kierunku pionowym, na¬ tomiast os 4 przymocowana jest nieprze- suwnie wzgledem podstawy 2.Silnik elektryczny 5 wprawia w ruch obrotowy glówny wal pionowy 12 za po¬ srednictwem przekladni pasowej i kól zeba¬ tych 6 — IL w korbe 13, zaopatrzona w krazek 14, któ¬ ry moze zazebiac sie z wydeciami 15 Strzy¬ za maltanskiego 16, przymocowanego do plyty 17 Iorm wykonczajacych. Liczba wy¬ ciec 15 (fig. 3) jest równa liczbie form (w niniejszym przykladzie 6) wobec tczeggo ply¬ ta 17 wykonywa % obrotu przy kazdem za¬ zebieniu sie korby 13 z wycieciem iSu Wo¬ bec tego przy kazdym ruchu walu 12 plyta 17 wykona % obrotu i pozostasje nksimcho- ma przez czas dalszego ruchu k&azka 14.Polozenie bezruchu jest zapewnione zapo- moca zazebienia wycinka 18 na frerib&e 13 z pólkolistemi wycieciami 19 krzyza maltan¬ skiego 16.;Rlytta fi form wykanczajacych (.fig. 1 i 2) podtrzymaj e górna swa czescia kolo ze¬ bate 20* zazebiajace sie z podobnem kolem zebatem 22, przymocowanem do górnej czesci plyty farm przygotowawczych 21.Wynika z powyzszego, ze ruchy pfyfcy 17 sa calkowicie sprzezone z ruchem plyty 2#* Wynika z powyzszego, iz plyty nosne form sa wprawiane w przerywamy ruch obrotowy, przyczem wszystkie formy u- mie&zezone na plytach przybieraja kolej¬ no to samo polozenie* Os 3, na której obraca sie plyta 21, mo¬ ze przesuwac sie pionowa W tym celu os prowadzona jest w podstawie 2 oraz w gór¬ nym wsporniku 23, przymocowanym do podstawy 2 zapomoca podpórek 24 i osi 4.W dolnej czesci osi & osadzony .fest krazek - 3 -25, toczacy sie po krzyWef powierzchni 54 kola zebatego 11, dzieki czemu w okreslo¬ nym czasie i w okreslonem polozeniu os, a razem z nia i plyta 21 podnosi sie lub o- pada. Nalezy zauwazyc, ze sprezyny 26 równowaza czesc ciezaru plyty 21, przy- czem krazek 27 przyjmuje na siebie cisnie¬ nie osi 3 podczas podnoszenia tej plyty.Na osiach 3 i 4 osadzone sa tarcze kciu¬ kowe 28 i 29, których czesci kciuków zao¬ patrzone sa w wycinki uzebione zazebia¬ jace sie z innemi wycinkami 30 (fig. 3) na¬ pedzaj acemi zapomoca ukladu korbowego 31, 32, 35. Glowice korbowe 35 polaczone sa z kolami zebatemi 33, których ruch ob¬ rotowy jest dokladnie taki sam jak i ruch walu 12. W tym celu przekladnia zebata 33, 34 obsluguje obydwa systemy ukladu korbowego. Oczywiscie latwo jest teraz zrozumiec, ze obydwie tarcze kciukowe 28 i 29 wykonywuja jednakowe ruchy wa¬ hadlowe, przyczem wystarczy tylko nadac odpowiednie polozenie katowe glowicy 35, aby ten ruch wahadlowy odbywal sie w kierunku odwrotnym do ruchu plyt 17 i 2t po ich zatrzymaniu, a w tym samym kie¬ runku — podczas ich obrotu.Nowoscia w powyzszem urzadzeniu( fig. 1 i 2) jest wal 36 z dwiema lopatkami 37, przyczem górna czesc walu zaopatrzona jest w kolo zebate 38, które daje sie zaze¬ biac z kolem zebatem 22 maszyny.Wal 36 prowadzony jest w obsadzie 39 przytwierdzonej do uzbrojenia pieca, a lopatki przesuwaja sie w szkle, znaj duj a- cem sie w zbiorniku 40, polaczonym z pie¬ cem do topienia szkla.Wystarczy, aby przekladnia kól zeba¬ tych 22 i 38 byla tak dobrana, by wal z lo¬ patkami 36 wykonal pól obrotu w tym cza¬ sie, kiedy plyta form przygotowawczych 21 wykona % obrotu. Wynika stad, ze przed kazdem zanurzeniem sie formy przygoto¬ wawczej 41 kazda lopatka odgarnia przed¬ tem wierzchnia warstwe szkla, umozliwia¬ jac pobranie ze zbiornika swiezej dawki.Oczywiscie zaleznie od przekladni kól ze¬ batych 22 i 38, przyrzad zgarniajacy moze posiadac jedna, dwie, trzy lub cztery lo¬ patki, przyczem istota urzadzenia pozosta¬ je niezmieniona.Nalezy zaznaczyc, ze niezaleznie od wysokosci butelki, jaka ma byc wykonana podstawa formy przygotowawczej 41 i pod¬ stawa formy wykonczajacej 42 sa zawsze w jednej plaszczyznie i ze osobna formy szyjowe 43 moga byc przesuwane pionowo na osi 44, na której moga byc osadzone w dowolnem polozeniu.Dzieki takiemu ukladowi zapomoca ma¬ szyny wedlug wynalazku mozna wyrabiac jednoczesnie butelki dowolnej wysokosci, przyczem nastawienie na rózne wymiary butelek uskutecznia sie przedewszystkiem przez zmiany wymiarów samej formy.Uruchomienie formy szyjowej 43 i rdze¬ nia 45 oraz regulowanie tego zestawu sa tak pomyslane, aby czynnosc zmiany wy¬ robu byla jak najprostsza. Wystarczy po¬ wolac sie na fig. 1 i 4 dla wyjasnienia, iz ruch pionowy walu 46 zostaje przeniesio¬ ny zapomoca uchwytu 47 na rdzen 45 i na obydwie polówki formy szyjowej 43 zapo¬ moca korb i dzwigni 48 i 49.Kolejne otwieranie i zamykanie obu form przygotowawczych 41 lub form wy¬ kanczajacych 42 nastepuje naskutek ru¬ chu krazków 51 po zlobku kciuka 50, po¬ niewaz suwaki 52, zblizajac sie i oddalajac od srodka, napedzaja drazki sprzegajace 53; do konców których sa przymocowane te formy. Na rysunku pominieto zawory, przewody powietrza sprezonego, narzady do ciecia szkla, przyrzady wyrzutowe i in¬ ne urzadzenia nie wchodzace w zakres ni¬ niejszego wynalazku.Maszyna opisana wyzej dziala w spcK- sób nastepujacy.Jezeli maszyna zajmuje polozenie we¬ dlug fig. 1, to forma przygotowawcza 41 — A —znajduje sie w polozeniu ssania. Poniewaz wal 12 obraca sie stale, zatem po nabraniu szkla do formy os 3 zostaje podnoszona przez krzywa powierzchnie 54 kola zebate¬ go 11, podnoszac jednoczesnie wgóre i ply¬ te 21, a tem samem i formy przygotowaw¬ cze 41. Krazek 14 wywoluje wówczas ob¬ rót plyty 17, która zapomoca kól zebatych 20 i 22 obraca plyte 21. Ponad zbiornikiem roztopionego szkla znajdzie sie wówczas druga forma przygotowawcza, a jednocze¬ snie lopatka 37 zgarnie górna warstwe szkla w tym miejscu, gdzie ma byc pobrana nowa dawka szkla. Pobrana porcja 55 szkla przesuwa sie skokami dzieki dziala¬ niu tarczy kciukowej 28, która dziala pod¬ czas unieruchomienia plyty 21, dopóki nie zostanie oswobodzona ze swej formy przy¬ gotowawczej 41, poczem dochodzi do ply¬ ty form wykonczajacych 17 (fig. 4). Dzieki opuszczeniu plyty 21 form przygotowaw¬ czych pobrane szklo przybiera polozenie i ksztalt przedstawiony na fig. 5. Forma szyjowa 43 otwiera sie po otwarciu formy wykonczajacej, pozostawiajac w formie 42 szklo pobrane 55. Plyta 21 form przygo¬ towawczych podnosi sie i zwalnia pierscien pobranej porcji szkla 55. Poniewaz takie ruchy moga byc wykonane tylko podczas unieruchomienia plyt 17 i 21, moga byc wiec otrzymane tylko dzieki ruchom wa- hatliwym tarcz kciukowych 28 i 29. Pobra¬ na porcja szkla 55, pozostawiona w formie wykanczajacej, znajdzie sie w ten sposób na innej plycie i szklo, przesuwajac sie po innym torze, zostaje poddane teraz dal¬ szej obróbce, a wiec zostaje wydete w po¬ staci butelki, która ostyga w formie i zo¬ staje z niej wyrzucona z chwila otwarcia formy, wobec czego forma ta moze ponownie rozpoczac swój obieg z inna porcja szkla.Najlepiej jest, gdy otwieranie formy wy¬ konczajacej odbywa sie podczas unieru¬ chomienia plyty tak, by mozna bylo latwo wyjac butelke, która przejdzie w ten spo¬ sób wszystkie fazy obróbki, poczynajac od chwili wessania szkla ze zbiornika 40 pie¬ ca, az do chwili wyrzucenia butelki.W ten sposób kazda z form spelnia ko¬ lejno swe zadanie, przyczem kazda forma przygotowawcza 41 wspólpracuje zawsze z ta sama forma wykonczajaca 42, wobec czego na jednej i tej samej maszynie i w jednym czasie moga byc wytwarzane bu¬ telki dowolnych ksztaltów i wymiarów; PL