Wynalazek niniejszy dotyczy sortowa¬ nia materjalów i ma na celu zwlaszcza wy¬ dzielanie odpadów z wegla, lecz nie ograni cza sie tylko do tego celu i dotyczy równiez oczyszczania i sortowania np. plodów rol¬ nych.Specjalnie dotyczy to urzadzenia, w którem stól, podtrzymujacy warstwe mate¬ rjalów, jest pochylony do poziomu pod ta¬ kim katem, ze ta warstwa bedzie lezala na pochylej powierzchni, przepuszczajacej po¬ wietrze, dopóki na spodzie takiej po¬ wierzchni nie bedzie zastosowana stala preznosc powietrza lub tetniaca, tak ze spowoduje to opuszczanie se warstwy ku dolowi po tej pochylej powierzchni.Wynalazek dotyczy równiez sposobu sortowania materjalów na nieruchomej lub poruszanej w jednym tylko kierunku po¬ wierzchni poziomej, przepuszczajacej po¬ wietrze, oraz urzadzenia na którem czastki masy zostaja doprowadzone do stanu plyn¬ nosci wskutek ciaglej preznosci powietrza albo tetniacej. Urzadzenie takie jest zaopa¬ trzone w srodki mechaniczne, zapomoca których górna warstwa materjalów, skla-dajaca sie z czastek o mniejszym ciezarze wlasciwym i dolna warstwa, zawierajaca czastki o wiekszym ciezarze wlasciwym, sa przesuwane w przeciwleglych sobie równo¬ leglych i poziomych kierunkach.W znanych urzadzeniach do sortowa¬ nia, nieposiadajacych ruchów zwrotnych, czastki o wiekszym ciezarze wlasciwym u- kladaly sie warstwami ponizej czastek o mniejszym ciezarze wlasciwym wskutek stalej preznosci powietrza czy to ciaglej, czy to tetniacej ponizej przepuszczajacej powietrze pochylej powierzchni. Obydwie warstwy byly rozdzielane jedna od drugiej przez odchylanie górnej warstwy w jedna strone a dolnej — w druga, przyczem obie te warstwy spadaly w jednej i tej samej poziomej plaszczyznie z dolnego konca sto¬ lu, albo tez na zmiane dolna warstwa byla usuwana przez otwór ku dolnemu koncowi pochylej powierzchni stolu. Usuwanie dol¬ nej warstwy, zawierajacej czastki o wiek¬ szym ciezarze wlasciwym, przez taki otwór bylo rozrzadzane zapomoca mechanicznych srodków, podczas gdy usuwanie górnej warstwy, zawierajacej czastki o mniejszym ciezarze wlasciwym, odbywalo sie ponad temi otworami, gdzie odbierane byly od¬ dzielnie. Czastki o wiekszym i mniejszym ciezarze wlasciwym spadaly w miejscach, polozonych nizej od tego, do którego pier¬ wotny materjal byl doprowadzany, poza tern obydwa gatunki byly odprowadzane pod dzialaniem wlasnego ciezaru.Celem wynalazku jest utworzenie urza¬ dzenia do rozdzielania suchych materjalów na nieruchomych, pochylych, przepuszcza¬ jacych powietrze powierzchniach wskutek róznicy w ciezarach wlasciwych czesci skla¬ dowych masy materjalów w stanie nie¬ ksztaltnym bez koniecznosci nadawania ru¬ chu zwrotnego duzym i ciezkim masom, o- raz srodki, zapomoca których pojemnosc na jednostke powierzchni urzadzenia zosta¬ je równiez zwiekszona, wreszcie utworzenie srodków, dzieki którym moznaby bylo uzy¬ wac wiekszych poszczególnych jednostek, niz dotychczas.Wynalazek polega w ogólnych zarysach na ukladaniu masy warstwami zapomoca ciaglego albo tetniacego strumienia powie¬ trza i na posuwaniu jednej z warstw do wy¬ lotu przy pomocy przenosnika, podczas gdy druga warstwa jest przesuwana do wylotu zapomoca sily ciezkosci, urzadzenia me¬ chanicznego lub polaczenia obydwóch tych srodków, przyczem nalezy przesuwac te warstwy w kierunkach przeciwnych lecz równoleglych.Na rysunku fig. 1 przedstawia rzut po¬ ziomy jednej postaci urzadzenia o nieru¬ chomej powierzchni, przepuszczajacej po¬ wietrze, fig. 2 — przekrój podluzny wzdluz linji 2— 2 na fig. 1, patrzac w kierunku strzalek, fig. 3 — rzut poziomy odmiany, w której powierzchnia, przepuszczajaca po¬ wietrze, stanowi jednoczesnie tasme prze¬ nosnika, fig. 4 — przekrój podluzny wzdluz linji 4 —- 4 na fig. 3, patrzac w kierunku strzalek, fig. 5 — szczegól polaczenia po¬ wierzchni, przepuszczajacej powietrze, z przenosnikiem (fig. 3 i 4), fig. 6 — rzut po¬ ziomy fig. 5, fig. 7 — widok czolowy, fig. 8 — przekrój podluzny jednej postaci wy¬ konania wzdluz linji 8 — 8 na fig. 7, fig. 9— szczegól krazka; fig. 10 przedstawia widok czolowy innej odmiany wykonania, fig. 11 — przekrój wzdluz linji 11 — 11 na fig. 10, patrzac w kierunku strzalek, fig. 12 — rzut poziomy fig. 11, fig. 13 — szczegól przewracania plyt przenosnika, fig. 14 — czesciowy przekrój innej odmiany urzadze¬ nia; lewa strona fig. 15 jest przekrojem po¬ ziomym wzdluz linji A — A na fig. 14, a prawa strona jest przekrojem * poziomym wzdluz linji B — B na fig. 14.W odmianie wynalazku, przedstawionej jako przyklad na fig. 1 i 2, zbiornik 1 zao¬ patrzony jest w otwór 2, przez który po¬ wietrze doprowadza sie w sposób ciagly* albo tetniacy zapomoca np. wentylatora.Nieruchoma powierzchnia 3, przepuszcza- - 2 —jaca powietrz, jest przytwierdzona u góry zbiornika 1 i jest pochylona pod odpowied¬ nim katem do poziomu (okolo 20° lub mniej).Materjaly do sortowania sa doprowa¬ dzane od górnego konca powierzchni 3 przez zasyp 4, przyczem wypadanie mate- rjalu jest regulowane zapomoca sruby 6, nastawiajacej zasuwe 5.Do zbiornika / sa przytwierdzone boczne scianki 7, stanowiace wraz z po¬ wierzchnia 3 zlób, wzdluz którego materjal opuszcza sie pod polaczonem dzialaniem si¬ ly ciezkosci i strumieni powietrza. Zlób jest dostatecznej dlugosci, co pozwala materja¬ lowi ukladac sie warstwami pod polaczo¬ nem dzialaniem preznosci powietrza i ru¬ chu warstwy, przyczem czastki o wiekszym ciezarze wlasciwym opadaja przez mase i sa usuwane w kierunku równoleglym i przeciwleglym do przesuwanych czastek o mniejszym ciezarze wlasciwym zapomoca przenosnika, skladajacego sie z poprzecz nych plytek 9 i lancuchów 8, napedzanych zapomoca kól uzebionych 10.W celu regulowania ilosci usuwanych czastek o wiekszym ciezarze wlasciwym jest przewidziana zasuwa 11, nastawiana zapomoca sruby 12.Grubosc warstwy materjalu utrzymuje zastawka 14, której polozenie jest regulo¬ wane zapomoca sruby 13, przyczem czastki o mniejszym ciezarze wlasciwym przesu¬ waja sie nad ta zastawka. Zagieta scianka 15, zblizona do poprzecznych plytek 9, jest umieszczona na górnym koncu zbiornika w celu utworzenia zamkniecia powietrza, t. j. zapobiegania odplywowi powietrza tam? gdzie powracajaca tasma przenosnika do¬ staje sie do zbiornika 1.Na fig. 3 — 6 przepuszczajaca powie¬ trze powierzchnia jest ruchoma oraz wy¬ konana z podziurkowanych plytek 16, przytwierdzonych do lancuchów 17 przeno¬ snika.Regulowanie ilosci usuwanych czastek o wiekszym ciezarze wlasciwym osiaga sie czesciowo przez zmiany predkosci posuwu przenosnika zapomoca zmiennej przeklad¬ ni zebatej 18 oraz zasuwy 1.1..Materjal do sortowania moze byc do¬ prowadzany zapomoca srodków mecha¬ nicznych, sily ciezkosci lub jego doprowa¬ dzanie moze odbywac sie wskutek predko¬ sci spadajacych czastek oddzielonych.Moga byc równiez umieszczone oslony, do zbierania pylu, powstajacego podczas sortowania, niezbedne zas róznice prezno¬ sci powietrza miedzy górna, a dolna po¬ wierzchnia warstwy moga byc spowodowa¬ ne przez sprezanie ciagle lub tetnienia po¬ wietrza ponizej warstwy albo przez rozpre¬ zanie ciagle lub tetnienia powietrza powy¬ zej warstwy.W przykladzie wykonania, przedsta¬ wionym na fig. 7 — 9, mieszanina wegla i odpadów doprowadzana jest do otwartego zlobu i plynie nad przepuszczalnem dnem, gdzie na nia oddzialywa preznosc powie¬ trza i doprowadza ja do stanu cieklego, co sprawia, ze odpady opadaja nadól a we¬ giel podnosi sie do góry. Skladniki te, po ulozeniu sie w warstwy zostaja obecnie roz¬ dzielone w kierunkach poziomych, równole¬ glych i przeciwleglych sobie, przyczem naj¬ nizsza warstwa odpadów jest przesuwana wzdluz dna zlobu przy pomocy jednego cie¬ gna przenosnika, a druga warstwa wegla jest przenoszona równolegle w odwrotnym kierunku zapomoca powrotnego ciegna przenosnika.Wysokosc pionowych plytek wewnatrz zlobu jest tak dopasowana, ze obydwa cie¬ gna przenosnika nie napotykaja na mecha¬ niczne przeszkody; przegroda, która ogra¬ nicza pionowa wysokosc materjalu i na któ¬ ra oddzialywa kazde ciegno przenosnika, wytwarza równiez ciagla strefe materjalu pomiedzy dwoma oddzielonemi warstwami.Plytki nalezy wprawiac w ruch drgaja¬ cy lub zwrotny i przez to zwiekszyc plyn¬ nosc tej strefy, o ile to jest mozliwe zapo- — 3 —moca srodków mechanicznych i nie dopu¬ szczac do nadmiernego odplywania powie¬ trza przez warstwe, W Jednej postaci wykonania stosuje sie tylko jeden przenosnik, którego jedno cie¬ gno przesuwa dolna warstwe o wiekszym ciezarze wlasciwym, a ciegno powracajace przesuwa górna warstwe o mniejszym cie¬ zarze wlasciwym w przeciwleglym kierun¬ ku. Oczywiscie, kazda warstwa moze byc przesuwana zapomoca odrebnego przeno¬ snika. Na fig. 7 — 9 w zbiorniku 1* otwór 2* jest przeznaczony do wpuszczania powie¬ trza, które moze byc doprowadzane w spo¬ sób ciagly albo tetniacy zapomoca np. wen¬ tylatora. Nieruchoma przepuszczajaca po¬ wietrze powierzchnia 3* jest przytwierdzo¬ na poziomo do wierzcholka zbiornika /'.Ponad powierzchnia 3* jest utworzony zlób za posrednictwem bocznych scianek 4* i koncowych scianek 5*. Te boczne i konco¬ we scianki sa przesuwane, tak ze glebokosc zlobu mozna zmieniac zapomoca nastawia¬ nych srub 24. Materjal do sortowania jest doprowadzany do zlobu przez zasyp 6\ którego polozenie mozna zmieniac w kie¬ runku dlugosci. Zlób ten jest dostatecznej dlugosci, aby pozwolic materjalowi ulozyc sie warstwami pod dzialaniem strumieni powietrza, przyczem czastki ukladaja sie warstwami pod polaczonem dzialaniem sprezonego powietrza i ruchu warstwy, czastki zas o wiekszym ciazarze wlasciwym opadaja przez mase. Czastki te zostaja u- suwane zapomoca dolnego ciegna przeno¬ snika, zlozonego z lancuchów 7* i poprzecz¬ nych plytek 8'. Górne ciegno przenosnika posuwane jest przez warstwe na powierzch¬ ni lub wpoblizu powierzchni w kierunku odwrotnym do kierunku dolnego ciegna. Po¬ lozenie górnego ciegna mozna zmieniac, aby dostosowac go do grubosci warstwy, przy¬ czem te zmiany sa wykonywane zapomoca walków 9'.Przenosnik jest napedzany za posred¬ nictwem skrzynki biegów 25 zapomoca kól uzebionych 10\ przyczem napiecie lancu¬ chów przenosnika nastawiane jest przy po¬ mocy sruby naciagajacej 1L Dolne konce zlobu maja wystajace na- zewnatrz zwezenie 12*, przez które przesu¬ wa sie dolne ciegno przenosnika i zamyka¬ ja w ten sposób doplyw powietrza. Tam, gdzie dolne ciegno lancucha przenosnika wysuwa sie z koryta, górna scianka 13* zwezenia 12* jest nastawiana tak, ze mozna zmieniac ilosc usuwanych czastek o wiek¬ szym ciezarze wlasciwym. Tam, gdzie gór¬ ne ciegno przenosnika opuszcza zlób, sa u- mieszczone przedluzenia, tworzace pro¬ wadnice wsuwanych poprzecznych plytek 8*.Górna scianke 15* wylotu 14* mozna na¬ stawiac tak, iz ilosc czastek, wypadajacych ze zlobu, moze byc zmieniana.Wpoprzek zlobu sa umieszczone pro¬ wadnice 16* i 17*, które mozna nastawiac niezaleznie od siebie. Prowadnice sa osa¬ dzone na ramie 18*, przytwierdzonej do przyrzadów drgajacych 19, zaopatrzonych w reczne kólka, iw ten sposób warstwa, znajdujaca sie w stanie plynnoscif moze byc wprawiona w stan zaklócony. Rame 18* mozna opuszczac lub podnosic w zlobie w razie potrzeby.W odmianie, przedstawionej na fig. 10 —13, jest zastosowany jeden przenosnik, skladajacy sie z przepuszczajacych powie¬ trze katowników z wystajacemi do góry ra¬ mionami zgarniajacemi. Wysokosc tych ra¬ mion jest wzglednie niewielka w porówna¬ niu do dlugosci tych katowników, które sa ze soba polaczone zapomoca lancuchów; na przedniem ciegnie tworza one polaczone ra¬ zem dno przenosnika zgarniajacego, pod¬ czas gdy na powrotnej stronie sa umieszczo¬ ne blachy, zapomoca których kazdy katow¬ nik jest wywracany, przez co górna warstwa moze byc usuwana z wiekszej glebokosci w porównaniu do glebokosci dolnej warstwy, usuwanej zapomoca ramion. Tego rodzaju uklad jest dogodny np. przy oddzielaniu — A —odpadów z wegla, gdy glebokosc górnej warstwy przewaza.Powierzchnia, przepuszczajaca powie¬ trze, jest utworzona z dziurkowanych plyt tak wykonanych, ze gdy posuwaja sie one wzdluz dna zlobu, tworza ciagla jpowierzch- nie, przyczem krótsze ramie katownika jest odwrócone do góry w celu przesuwania czastek o wiekszym ciezarze wlasciwym.Katowniki, opuszczajace zlób, sa obracane w takie polozenie, ze dluzsze ich ramie wy¬ staje ku dolowi.Ramiona 21 sa przytwierdzone do kon¬ ca czopa obrotowego katowników 20 i sa tak wykonane, ze zaczepiaja o palaki 22, o- sadzone na wale kola palczastego 23; w ten sposób zabieraja one katowniki promie¬ niowo od srodka dopóki katowniki nie doj¬ da do polozenia pionowego, z którego opa¬ daja one o 180°, przyczem dlugie ramie znowu przybiera pionowe polozenie i wsuwa sie do górnego zlobu. Na przednim koncu przenosnika katowniki zachowuja pionowe polozenie wskutek swego ciezaru i przy po¬ nownem dostaniu sie do koryta zostaja przeprowadzone w swoje polozenie pozio¬ me zapomoca zakrzywionej blachy 26.W jednej postaci wykonania wynalaz¬ ku jest zastosowany jeden przenosnik, skladajacy sie z przepuszczajacych powie¬ trze katowników z wystajacemi do góry ra¬ mionami zgarniajacemi, przyczem wysokosc tych ostatnich jest wzglednie mala w po¬ równaniu do dlugosci katowników. Jednost¬ ki te sa polaczone ze soba zapomoca lancu¬ chów i na przedniem ciegnie tworza one po¬ laczenie przepuszczalnego dna z przenosni¬ kiem zgarniajacym, podczas gdy na po¬ wrotnej stronie sa umieszczone palaki, za¬ pomoca których kazda jednostka sie wy¬ wraca, dajac w ten sposób srodki, zapomo¬ ca których mozna usuwac z wiekszej glebo¬ kosci górnej warstwy w porównaniu z gle¬ bokoscia dolnej warstwy, która jest usuwa¬ na zapomoca wystajacych do góry ramion.Tego rodzaju uklad jest korzystny przy od¬ dzielaniu odpadów z wegla, gdy glebokosc górnej warstwy przewaza.Rama 181 (fig. 8) niekoniecznie musi posiadac ruch zwrotny w kierunku pozio¬ mym lub tylko w kierunku poziomym. Jed- nem z zadan ramy i polaczonej z nia czesci jest dopomaganie w doprowadzaniu masy do stanu plynnosci, innem jej przeznacze¬ niem jest zatrzymywanie pomiedzy prze- ciwnemi ruchami górnych i dolnych zespo¬ lów plytek.Zgodnie z jedna z odmian mozna za¬ stosowac nieruchoma rame 181. Mozna równiez zastosowac srodki do usuwania ku* rzu, powstajacego podczas sortowania.Mozna uzyc takze kilku jednostek, polaczo¬ nych ze soba szeregowo, w celu ponownego sortowania jednego lub kilku gatunków, o- trzymanych z poprzedzajacej jednostki.Urzadzenia wedlug wynalazku moga byc uzyte do sortowania suchych materja- lów, przyczem miedzy rozmaitemi jednost¬ kami sa umieszczone przesiewacze do roz¬ dzielania podlug wielkosci.Na fig. 14 i 15 przedstawiony jest przy¬ klad innej postaci wykonania wynalazku.W okraglym zbiorniku, zaopatrzonym w podstawe, przepuszczajaca powietrze, kie¬ runek obrotu dolnego zgarniacza jest taki, ze czastki o wiekszym ciezarze wlasciwym sa odprowadzane do wylotu, wykonanego w srodku przepuszczalnego dna.Okragly zbiornik 1" jest rozdzielony plyta 2", stanowiaca podstawe powietrzne¬ go zbiornika 3", zaopatrzonego we wlot 4', przez który doprowadza sie powietrze w sposób ciagly lub tetniacy zapomoca wenty¬ latora. Górna czesc zbiornika 3" jest przy¬ kryta pokrywa 5", przepuszczajaca powie¬ trze, której zewnetrzny obwód jest przymo¬ cowany do zbiornika 1" zapomoca pierscie¬ nia 6" z katownika. Ponad zbiornikiem 1" jest umieszczony kaptur, u góry jest osa¬ dzony zasyp 7", posiadajacy otwór 8", którego srednica jest niewielka w porówna¬ niu do srednicy zbiornika /". — 5 —Wysokosc polozenia zasypu 7" w sto¬ sunku do zbiornika mozna zmieniac zapo- moca nastawianych srub 9", osadzonych w pokrywie 10", przytwierdzonej do zbiorni¬ ka 1", przyczem w pokrywie 10" znajduje sie wylot 11" do wypuszczania powie¬ trza.Obracane wrzeciono 12" jest umieszczo¬ ne wzdluz osi zbiornika i napedzane jest za- pomoca przekladni 13", przy której pomo¬ cy mozna zmieniac predkosc obrotu wrze¬ ciona- Na górnym koncu tego wrzeciona jest osadzona przesuwnie tuleja 14", obracana wraz z wrzecionem 12" i zaopatrzona w szereg wygietych ku tylowi ramion 15", znacznie wystajacych poza górna po¬ wierzchnie zbiornika. Zewnetrzne konce ra¬ mion 15" wystaja poza scianki zbiornika 1" do pierscieniowej komory 16" i posiada¬ ja na koncach lapki 17", zgarniajace z dna komory 16", do której dostaja sie materja- ly wygarniete nazewnatrz zapomoca ra- mion 15 .Komora 16" jest zaopatrzona w otwory 18", przez które wypadaja materjaly, wy¬ garniane naokolo z podstawy.Wysokosc ramion 15" w stosunku do zbiornika 1" mozna zmieniac zapomoca na¬ stawianych srub 19", na których sa osadzo¬ ne ramiona 20", przytwierdzone do pier¬ scienia 21", sprzezonego z tuleja 14".Wysokosc wylotu 22" mozna regulowac zapomoca plytki 23", przesuwanej przy po¬ mocy srub 24".Na dolnym koncu tulei 14" znajduje sie pierscien 25", do którego sa przytwierdzo¬ ne ramiona 26", do których zewnetrznych konców jest przymocowany pierscien z kol¬ nierzem 27, znajdujacy sie zawsze w jed¬ nej i tej samej odleglosci od ramion 15".Na pionowym wale 12" sa osadzone wygie¬ te do przodu ramiona 28", zasadniczo sty¬ kajace sie z przepuszczajaca powietrze po¬ wierzchnia, przyczem wysokosc ramion zwieksza sie od konców ich ku srodkowi.Obracane ramiona 28" zgarniaja czastki o wiekszym ciezarze wlasciwym ku przodo¬ wi i do srodka i wyrzucaja przez wylot srodkowy 29.Warstwe moze mieszac szereg lopatek 30, które moga byc wprawione w ruch drga¬ jacy zapomoca odpowiedniego przyrzadu drgajacego 31, dzialajacego za posrednic¬ twem drazka 32, osadzonego wewnatrz wrzeciona 12".Niekiedy np. uklad ramion 28 moze byc odwrócony, to jest beda one zakrzywione wtyl i wyrzucaja ciezszy materjal przez szereg otworów lub wylotów na obwodzie zbiornika 1" lub na dolnym koncu piono wych scianek zbiornika.Mozna takze stosowac srodki do usuwa¬ nia kurzu, powstajacego podczas sortowa¬ nia, oraz mozna stosowac szereg jednostek, polaczonych szeregowo. PL