Wynalazek dotyczy sposobu wytwarza¬ nia zmetnionych na bialo emalij i glazur zapomoca zmetniania gazem.Wynalazek niniejszy opiera sie na spo¬ strzezeniu, ze dla osiagniecia najlepszych warunków matowania i zapobiegniecia przypalaniu i zabarwianiu emalij przez niezupelne wypalenie gazowego srodka zmetniajacego musi byc stosowana dla kazdego rodzaju emalji rozmaita ilosc ga¬ zu w pecherzykach o okreslonej wielkosci i ze przydatnosc materjalu, wydzielajace¬ go gazowy srodek zmetniajacy, jest tern lepsza, im silniej materjal ten zostaje po¬ chlaniany i im odporniejszy na temperatu¬ re jest tworzacy sie zwiazek skutkiem po¬ chlaniania gazu.Im wieksza jest pochlanialnosc danego materjalu, tern mniejsza jego ilosc jest po¬ trzebna do zmetniania emalji, poniewaz istotnie tylko ilosc zaabsorbowana stanowi ilosc czynna, a tern samem, nawet stosujac minimalne ilosci srodka zmetniajacego, mozna osiagnac pozadany wynik.Takie dajace sie silnie pochlaniac ma- terjaly, skuteczne juz w minimalnych ilo¬ sciach, moga przeto byc najtansze i posia¬ daja te zalete, ze zapobiegaja przypalaniu sie brzegów. Powodem przypalania sie brzegów jest prawdopodobnie gromadzenie sie srodka zmetniajacego na krawedzi skutkiem zachodzacej tam wzmocnionej ab¬ sorpcji, wywolanej przez wzmocnione wy¬ twarzanie sie gazu z powodu przerwy po¬ wierzchni emalji. Przy uzyciu zle albo mniej dobrze dajacego sie pochlaniac ma-terjalu jako srodka zmetniajacego nalezy materjalui te^o uzyc tak ^Uio, ze nie moz¬ na uniknac przypalania trzegów. Takiego przypalania mozna uniknac przez zmniej¬ szenie ilosci srodka zmetniajacego, ale mozna to uczynic tylko w przypuszczeniu, ze srodek ten zmetnia juz w tak malych ilosciach, ze nie wystepuje przypalanie krawedziowe. A zatem jako srodki zmet¬ niajace nadaja sie specjalnie takie mate- rjaly, przy których zmetnianie zostaje wywolane tak malemi ilosciami, ze przy¬ palanie krawedziowe nie daje sie stwier¬ dzic* Ilosc gazu, potrzebna do najlepszego zmetniania, daje sie dla kazdego dajacego sie rozlozyc albo lotnego materjalu w sta¬ nie pochlonietym w temperaturze wypala¬ nia ustalic empirycznie dla kazdej emalji, a mianowicie zapomoca 1. zmiany srodka zmetniajacego w za¬ leznosci od jego zdolnosci do tego, by byc pochlonietym, 2. zmiany srodka chlonnego w zalez¬ nosci od jego zdolnosci pochlaniania, 3. zmiany ilosci srodka zmetniajacego i srodka chlonnego i ich wzajemnego sto¬ sunku.Spostrzezenie, na którem oparty jest wynalazek, umozliwia wywieranie dziala¬ nia pod kazdym wzgledem z jednej strony przez wybór srodka chlonnego i srodka zmetniajacego pod wzgledem jakoscio¬ wym, a z drugiej strony — przez zmiane stosunkowa ilosci obu tych srodków, da¬ lej — przez zmiane bezwzglednej ilosci srodków chlonnych i zmetniajacych.Przy wykonaniu sposobu wedlug wy¬ nalazku zostaja stosowane przy danym srodku chlonnym takie materjaly zmetnia¬ jace zapomoca wytwarzania gazu, ze ich absorpcja przez materjal pochlaniajacy jest tak wielka i silna, iz przy zupelnie malych ilosciach materjalów zmetniaja¬ cych osiaga sie doskonale zmetnienie.Jako materjaly zmetniajace nadaja sie substancje organiczne, nieorganiczne, jak równiez i mieszane organiczno-nieorga¬ niczne.Ilosc srodków zmetniajacych, które mo¬ ze pochlaniac emalja, mulik emaljowy albo skladnik emalji wzglednie mulika, jak np. glinka, jest bardzo duza. Dla stwierdzenia, jakie wydzielajace gaz cialo, przy danym srodku chlonnym, najlepiej odpowiada wymaganiom, to jest najbardziej daje sie pochlaniac, trzeba przeprowadzic próby.Przy zwiazkach organicznych zdolnosc pochlaniania zdaje sie wzrastac wraz z ciezarem czasteczkowym tak, ze barwniki i wysokoczasteczkowe zwiazki, jak np. naf¬ tol, okazaly sie szczególnie nadajacemi sie do tego celu. Chlonnosc blekitu metyleno¬ wego przez kwas mrówkowy równa sie 100 : 1.Dla danego srodka zmetniajacego nale¬ zy wybrac taki srodek pochlaniajacy, któ¬ ry najlepiej wiaze dany srodek zmetniaja¬ cy. Rozmaite gatunki glinki juz umozliwia¬ ja wybór wedlug chlonnosci tej z nich, któ¬ ra przy danym srodku zmetniajacym wy¬ wiera najlepsze dzialanie na zmetnianie.Odpowiedniemi srodkami zmetniajacemi i pochlaniajacemi sa dane srodki wtedy, je¬ zeli koncentracja srodka zmetniajacego w srodku pochlaniajacym jest mozliwie mala.Jako srodki pochlaniajace moga byc stosowane np. glinka, kaolina, substancje, które same przez sie nie wywieraja zmet¬ niajacego dzialania, szczególnie koloidal¬ ne substancje, nastepnie takie, wprawdzie zmetniajace substancje, które jednak sa stosowane w takich ilosciach, które nie wy¬ starczaja do zmetnienia, przyczem zdol¬ nosc pochlaniania srodków zmetniajacych moze byc powiekszona przez dodatki, któ¬ re podnosza chlonnosc. Najodpowiedniej¬ szy srodek pochlaniajacy moze byc znale¬ ziony zapomoca prób.Ilosci stosowanego wedlug wynalazku srodka zmetniajacego i srodka pochlania¬ jacego zaleza od zdolnosci pochlaniania - 2 —srodka chlonnego. Im wieksza jest ta zdol¬ nosc, tern mniej uzywa sie srodka zmet¬ niajacego.Prócz tego przy danym srodku zmet¬ niajacym i danym srodku chlonnym moz¬ na wywierac dzialanie na zmetnianie przez zmiane stosunku wzajemnego pomiedzy srodkiem pochlaniajacym i materjalem po¬ chlanianym. Wielkosc pecherzyków gazo¬ wych, a zatem i zmetnianie jest zalezne od ilosci gazu, wytwarzanego z pierwotnej czastki kompleksu pochlaniania. Im mniej¬ sza jest przeto ilosc pochlonieta ciala, wy¬ dzielajacego gaz, przy czastce pierwotnej, tern mniejsze sa pecherzyki gazowe. Im wiecej stosuje sie srodka chlonnego, to jest, im wiecej czastek pierwotnych okla¬ da sie srodkiem zmetniajacym, tern wie¬ cej wytwarza sie pecherzyków gazowych.Z powyzszego wynika, ze powiekszanie ilosci srodka pochlaniajacego w stosunku do ilosci srodka zmetniajacego powoduje zmniejszenie pecherzyków gazowych, a zmniejszenie ilosci tego srodka — powiek¬ szenie pecherzyków gazowych. Dalej jed¬ nak, bezwzgledne powiekszenie ilosci srodka pochlaniajacego powoduje zwiek¬ szenie ilosci pecherzyków gazowych, a zmniejszenie ilosci tego srodka — zmniej¬ szenie ilosci pecherzyków gazowych. Po¬ niewaz zas oba czynniki, wielkosc peche¬ rzyków gazowych i ilosc pecherzyków ga¬ zowych wywieraja rozmaite dzialanie na zmetnienie, to przez zmiane ilosci srodka pochlaniajacego, srodka zmetniajacego i stosunku pomiedzy niemi mozna regulo¬ wac stopien zmetniania.Przeznaczone do pochlaniania substan¬ cje (srodki zmetniajace) moga byc stoso¬ wane jako takie i dodawane do emalji wzglednie do mulika emaljowego, albo mo¬ ga byc dodawane do emalji wspólnie ze srodkiem pochlaniajacym, a zatem — po¬ chloniete przez ten srodek.Wytwarzanie zwiazku skutkiem pochla¬ niania przed dodaniem do emalji, to jest stosowanie pochlonietego srodka zmetnia¬ jacego, w danym razie przy jednoczesnej peptyzacji, koagulacji, mieleniu albo sto¬ sowaniu innych srodków do wywierania od¬ powiedniego dzialania na srodek chlonny, ma te zalete, ze tworzenie sie zwiazku skut¬ kiem pochlaniania moze sie odbywac nieza¬ leznie od emaljowania. Tak np. mielenie powieksza zdolnosc pochlaniania, o ile sro¬ dek pochlaniajacy zostaje drobno zmie¬ lony wraz z materjalem pochlanianym.Jednak osiaganie tego skutku przez mie¬ lenie jest o tyle niepozadane, ze zbyt drob¬ ne mielenie na mlynku wywiera szkodliwy wplyw na emalje.Wytwarzanie zwiazku skutkiem po* chlaniania przed zmieleniem jest niedopu- szczalne, jezeli podczas przebiegu emaljo¬ wania niema miejsca pochlanianie.Nierozpuszczalne w wodzie srodki zmetniajace, wzglednie takie, które tylko z trudem daja sie pochlaniac w wodzie, moga byc uczynione zdatnemi wedlug wy¬ nalazku dzieki temu, ze rozpuszcza ^ie je w odpowiednim rozpuszczalniku, przez co daja sie one pochlaniac. Ten sposób daje równiez moznosc wywierania pomyslnego wplywu na srodki zmetniajace, rozpu¬ szczalne i nierozpuszczalne w wodzie, przy- czem co do tych ostatnich, maja one jeszcze te zalete, ze sa one równomiernie rozdzie¬ lone w srodku chlonnym.Przy wyborze srodków zmetniajacych, które silnie daja sie pochlaniac, w danym razie, przy równoczesnem stosowaniu srod¬ ków peptyzujacych, mozna wywierac dzia¬ lanie juz mniej wiecej przy 0,01% srodka zmetniajacego.Zgóry nie mozna okreslic wartosci po¬ szczególnych czynników, która najlepiej o- kresla sie droga empiryczna.Przyklad I. 1000 g szkliwa, 500 g wody, 0,15 g blekitu metylenowego, 0,5 g soli ku¬ chennej, 60 g glinki.Przyklad II. 1000 g szkliwa, 500 g wo¬ dy, 1 g saletry, 60 g glinki. — 3 —Przyklad III< 1000 g szkliwa, 500 g wo¬ dy, 10 g kwasu mrówkowego, 60 g glinki. PL