Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu odzyskiwania gazów lub par zapomoca sta¬ lych cial chlonnych oraz przyrzadu sluza¬ cego do wykonywania tego sposobu, umoz¬ liwiajacego odzyskiwanie ciepla przy stoso¬ waniu zasady gromadzenia ciepla.W znanych obecnie procesach, zmierza¬ jacych do odzyskiwania gazów i par z sta¬ lych cial chlonnych, gazy i pary przeply¬ waja przez mase chlonna az do jej dosta¬ tecznego nasycenia, poczem dla odzyska¬ nia ich przepuszcza sie pare wodna nasy¬ cona lub przegrzana, nastepnie otrzyma¬ na mieszanine pary i substancji, która ma byc odzyskana, skrapla sie zapomoca chlo¬ dzenia, poczem .oddziela sie substancje od wody skroplonej w jakikolwiek znany spo¬ sób. Zregenerowana mase chlonna chlodzi sie i uzywa na nowo do pochlaniania ga¬ zów lub par.Przy koncu fazy wypedzania i chlodze¬ nia srodek chlonny jest dosyc wilgotny wskutek skraplania sie pary wodnej, zwla* szcza wówczas, gdy do wypedzania nie u- zyto pary przegrzanej. Wilgoc, powstala wskutek pary skroplonej, tworzy sie dla¬ tego, ze para musi podniesc temperature masy do co naj¬ mniej 100°C, oraz wypedzic rozpuszczalnik lub substan¬ cje, podlegajaca regeneracji.Srodek chlonny nalezy wiec naj.sam-przód osuszyc przed uzyciem go do po¬ chlaniania, co zwykle uskutecznia sie za- pomoca strumienia goracego powietrza, poczem trzeba srodek chlonny znowu ostu¬ dzic, do czego sluzy przewaznie powie¬ trze chlodne.Ujemna strona tego sposobu jest, ze do ogrzania powietrza osuszajacego trzeba u- zyc nowych ilosci ciepla.Celem niniejszego wyjialazku jest uzy¬ skanie bardzo znacznej oszczednosci cie¬ pla, a dalsza jego zaleta jest, ze mozna go wykonywac w sposób prosty i tani nietylko pod wzgledem potrzebnych inwestycyj, lecz takze i w ruchu.Zasada wynalazku jest odzyskiwanie ciepla potrzebnego do ogrzewania powie¬ trza lub gazu osuszajacego, mianowicie, zapomoca masy, gromadzacej cieplo i sta¬ nowiacej akumulator ciepla. Masa ta w dalszym opisie bedzie sie nazywala masa cieplna.Gromadzenie ciepla zapomoca masy cieplnej umozliwia bardzo znaczne zmniej¬ szenie powierzchni wymieniajacej cieplo w skraplaczach i chlodnicach. Uzyskana o- szczednosc ciepla zmniejsza wydatnie ilosc zimnej wody, potrzebnej do zasilania skra¬ placzy i chlodnic, a równiez ilosc pary, wymaganej po wypedzeniu do ogrzewania i suszenia masy chlonnej.Przy stosowaniu wynalazku w strumien gazów i par, wewnatrz pochlaniaczy lub poza niemi wlacza sie odpowiednia mase gromadzaca cieplo. Masa ta moze sie skla¬ dac z kawalków krzemienia lub kwarcu lub z jednego kawala materjalu, posiadajace¬ go równoczesnie nietylko dostateczna po¬ wierzchnie do wymiany ciepla, lecz takze odpowiednia pojemnosc cieplna. Taka ma¬ sa moze, np., byc kawal metalu lub cemen¬ tu, zaopatrzony w kanaly wszelkiego ro- dzaiu lub ksztaltu, lub rury zebrowe, albo tez wiazki rur, których przestrzen ze¬ wnetrzna lub wewnetrzna iest wypelniona cialami stalemi lub plynnemi, np. rozczy- nami soli o duzej zawartosci ciepla kry¬ stalizacji, rozczynami rozcienczonemi, na- syconemi lub przesyconemi, oraz stopami metalowemi o odpowiednim spólczynniku ciepla wlasciwego lub ciepla topienia.Najlepiej jest tak wybrac pojemnosc cieplna masy cieplnej, aby czas trwania powolnego chlodzenia jej zapomoca powie¬ trza zimnego, które podczas fazy suszenia masy chlonnej przejmuje cieplo masy cieplnej, odpowiadal czasowi trwania fazy suszenia.Wówczas wynika bezposrednio z istoty rzeczy, ze w czasie stalego przedmuchiwa¬ nia powietrza zimnego przez mase cieplna, masa ta nie wstrzymuje studzenia masy chlonnej, poprzednio juz osuszonej. Jest jasnem, ze operacja techniczna jest nader prosta, poniewaz faza studzenia z natury rzeczy nastepuje zawsze po fazie osusza¬ nia, oraz ze, zgodnie z zasada wynalazku, nie potrzeba zamykac lub regulowac zad¬ nych kurków, ani innych czesci zamykaja¬ cych przeplywy.W pewnych przypadkach, przy wyko- nywaniu sposobu wedlug wynalazku, moze byc wskazanem wlaczanie w strumien ga¬ zów, miedzy masa cieplna a masa chlonna, wiazek rur, wezownic, rur z zebrami lub podobnych czesci, do których oprócz tego doprowadza sie pare w celu ogrzewania lub zimna wode w celu chlodzenia.Czasem jest równiez wskazanem ogrze¬ wanie lub studzenie bezposrednie masy cieplnej, np. zapomoca wdmuchiwania pa¬ ry lub skrapiania zapomoca zimnej wody, aby zwiekszyc bedaca do dyspozycji ilosc ciepla dodatniego lub ujemnego. Mozna wreszcie skrapiac w dalszym ciagu mase cieplna podczas fazy chlonnej i osiagnac w ten sposób ostudzenie gazów podlegaja- cyh pochlanianiu, co jest zwlaszcza wów* czas korzystne, gdy gazy te sa gorace.Na rysunku przedstawiono przyklady odpowiednich aparatów. Rozumie sie, ze mozna zlaczyc kilka aparatów równolegle — 2 —lub w szereg oraz poszczególne czesci apa¬ ratów mozna kombinowac miedzy soba w sposób dowolny.W aparacie przedstawionym schema¬ tycznie w przekroju podluznym na fig. 1 umieszczono masy: chlonna i cieplna w dwóch warstwach poziomych, znajduja¬ cych sie jedna nad druga, przyczem wyso¬ kosc i powierzchnia czynna mas moga zmieniac sie w granicach jak najobszer¬ niejszych.Kazdy pochlaniacz lub kazda czesc po¬ chlaniacza zawiera w dolnej swej czesci mase cieplna A, a nad nia mase chlonna B, np. wegiel aktywny, ziarnista ziemie krze¬ mionkowa lub jakikolwiek inny staly sro¬ dek chlonny. Jezeli jako mase cieplna wy¬ brano krzemienie nadbrzezne, a jako mase chlonna wegiel aktywny, wówczas stosunek obu mas moze wynosic 1 : 2 lub 1:1, za¬ leznie od wlasciwosci rozpuszczalnika, który ma byc odzyskany.Otwory 8 i 9 sluza do napelniania lub oprózniania masy cieplnej, otwory zas 10 i 11 do napelniania lub oprózniania masy chlonnej. Zapomoca termometrów 12 stwierdza sie temperature wewnetrzna.Potrzebnych kurków lub zaworów nie przedstawiono i nie opisano, poniewaz za¬ stosowanie ich jest znane kazdemu fa¬ chowcowi.Przyrzad dziala w nastepujacej kolej¬ nosci faz: pochlaniania, wypedzania, osu¬ szania, chlodzenia i ponownego pochlania¬ nia.Mieszanina gazów i par doplywa do a- paratu przez otwór 1. Z otworem tym naj¬ lepiej jest zlaczyc rure w postaci T lub ru¬ re rozwidlona, nie przedstawiona na ry¬ sunku, przez której jedno ramie mozna do¬ prowadzac mieszanine gazów i par, podle¬ gajaca pochlanianiu, a przez drugie ra¬ mie — powietrze, sluzace do osuszania i chlodzenia. Mieszanina gazów i par prze¬ plywa przez zimna mase cieplna A, ruszt 2, na którym spoczywa masa chlonna B, przez która mieszanina przeplywa od dolu ku górze, poczem po oddaniu substancji, które maja byc odzyskane (np. par rozpu¬ szczalników), mieszanina ta uchodzi przez otwór wylotowy 3 do komina lub pompy ssacej i t. d.Masa chlonna nasyca sie powoli sub¬ stancja, która ma byc odzyskana, a gdy zostanie osiagniety stopien dostatecznego nasycenia, zamyka sie doplyw strumienia gazów i par lub skierowuje sie go do innego pochlaniacza. Wówczas laczy sie otwór 5 ze skraplaczem i wpuszcza powoli przez rure 4 pare nasycona lub przegrzana w po¬ trzebnej ilosci i z predkoscia odpowiednia.W zetknieciu z wzglednie zimna masa chlonna B para ta skrapla sie najsamprzód i ogrzewa mase chlonna od góry ku dolowi, przyczem wypedza ona, rozpuszczalnik, który ma byc odzyskany, z górnych warstw masy chlonnej A do dolnych, w których pa¬ ry rozpuszczalników poczatkowo skrapla¬ ja sie calkowicie lub czesciowo.W miare postepowania procesu wype¬ dzania mozna, regulujac odpowiednio do¬ plyw pary, podniesc predzej lub wolniej temperature calej masy chlonnej do tem¬ peratury pary. Produkty dystylacji oraz pary przeplywaja wówczas przez ruszt 2 i przenikaja zgóry ku dolowi przez mase cieplna A. W miare coraz dalej posuniete¬ go wypedzania rozpuszczalników, masa ta nagrzewa sie równiez do temperatury pa¬ ry.Podczas ogrzewania gromadzi sie w ma¬ sie cieplnej cale cieplo, oswobodzone wsku¬ tek skraplania par.Ewentualnie nieskroplone w masie cieplnej pary wraz z para wodna, która nie zostala skroplona, uchodza z pochlaniacza przez otwór 5 i plyna, podobnie jak i pary skroplone, do skraplacza, separatora i zbiornika.W czasie wymienionych czynnosci, za¬ leznie od wiekszego lub mniejszego stopnia przegrzania uzytej pary, masa chlonna sta- - 3 -je sie wiecej lub mniej wilgotna. W celu o- suszenia masy, zamyka sie doplyw pary przez rure 4 oraz otwór 5 i wprowadza przez ten otwór powietrze lub inny gaz osu¬ szaj acy. Powietrze ogrzewa sie podczas przeplywu przez mase cieplna, powoduje szybkie osuszenie masy chlonnej i uchodzi z aparatu wraz z zabrana wilgocia przez otwór 3, skad odprowadza sie je do atmo¬ sfery lub tez, po przepuszczeniu powietrza przez odwadniacz, skierowuje je zpowro- tem do aparatu do ponownej reakcji. Do osuszania mozna stosowac, ewentualnie, za¬ miast powietrza równiez gazy lub miesza¬ nine gazów, i to przed oczyszczeniem ich z pochlanialnych i dajacych sie odzyskac skladników lub po takiem oczyszczeniu.Nastepnie studzi sie osuszona mase chlonna. Studzenie to odbywa sie samo¬ czynnie zapomoca dalszego doprowadzania powietrza zimnego, o ile wielkosc masy cieplnej byla tak dobrana, ze ostudzila sie ona dostatecznie pod koniec fazy osuszania lub, innemi slowy, oddala ona do tego cza¬ su przewazajaca czesc swej zawartosci cieplnej gazowi osuszajacemu. Mozna jed¬ nak studzic mase chlonna równiez i w inny sposób, np. przez skrapianie masy cieplnej A zimna woda zapomoca odpowiednich rur 7. Wówczas wprowadzone chlodne powie¬ trze nie przesyca sie wilgocia w stopniu wyzszym, anizeli to odpowiada niskiej tem¬ peraturze, wywolanej przez skrapianie.Ewentualnemu porywaniu przez powietrze drobnych kropelek wody mozna latwo prze¬ ciwdzialac zapomoca znanych ogólnie srod¬ ków. O ile jako mase chlonna stosuje sie wegiel aktywny, posiadajacy tylko bardzo nikla chlonnosc w stosunku do pary wod¬ nej, nie szkodzi bynajmniej uzycie powie¬ trza lub innych gazów, przesycajacych sie para wodna w niskiej temperaturze.W wszystkich opisanych fazach poste¬ powania wedlug wynalazku wystarcza wiec dodac jedynie te ilosc ciepla, która jest nieodzowna do wypedzenia substancji (rozpuszczalnika) pochlonietej, a podlega¬ jacej regeneracji. Ta ilosc bywa praktycz¬ nie zupelnie zakumulowana przez mase cieplna i zuzyta do ogrzewania gazu osu¬ szajacego; równoczesnie ostudza ona w sposób skuteczny mase cieplna, wskutek czego potrzeba wkoncu tylko bardzo nie¬ znacznego skrapiania woda, by móc uzy¬ skac przy koncu procesu okreznego szybkie ostudzenie masy chlonnej.Na fig. 2 masa cieplna A jest zawarta w naczyniu 14 otwartem u góry i u dolu Masa chlonna B znajduje sie w zbiorniku pierscieniowym, zgóry i zdolu zupelnie za¬ mknietym, którego sciany boczne sa zaopa¬ trzone w dziurki lub szczeliny, lub tez sa wykonane jako kraty. Czesc dolna tej prze¬ strzeni pierscieniowej, zawierajacej mase chlonna, jest u podstawy zupelnie szczel¬ nie polaczona z sciana wystajaca z pochla¬ niacza ku wnetrzu i ku górze, wskutek cze¬ go powstaje przegroda miedzy czescia ze¬ wnetrzna a wewnetrzna tej przestrzeni pierscieniowej. W czesci zewnetrznej jest umieszczona rura pierscieniowa, doprowa¬ dzajaca pare, a wewnetrzna przestrzen pierscieniowa jest zaopatrzona w króciec 6. Pary i skropliny, doplywajace z masy cieplnej A, odplywaja otworem 5.Górna czesc przestrzeni pierscieniowej, zawierajacej mase chlonna, jest szczelnie polaczona z górna czescia lub przykrywa pochlaniacza. Gaz moze wiec tylko w ten sposób krazyc, ze przeplywa on zupelnie przez mase cieplna i mase chlonna.Pochlaniacz w wykonaniu wedlug fig. 2 rózni sie od pochlaniacza wedlug fig. 1 roz¬ mieszczeniem mas: cieplnej A i chlonne) B. Pierwsza z nich znajduje sie w wnetrzu cylindrycznego naczynia 14 i jest oddzielo- \ na od masy chlonnej B przestrzeniadziela- < ca. Przyrzady do oprózniania naczyn, ter¬ mometry i t. d. oznaczono na fig. 2 temi samemi literami, co na fig. 1.Mieszanine gazu i pary, a równiez i po¬ wietrze chlodzace, wprowadza sie do apa- — 4 —ncnr pi zuz otwór t. suDsuuicje tc^ "przem* wierajacegp te mase nrffiK^fth* J»5*% W^ itftj uzescr LOpcnSfe HSTwarlc^ftepHeplywaj4 Ou wWctrza n3ZVWlNftrZ przez mase XTTIOir* na, umieszczona Tiiiecizy scnKcnann suowi£im 2 i 2' i odplywaja nazcwnatrz przez otw&f Wyrdldwyv5 'z w^tiyi ^zetftfaSfi1perlcie- u^nif^^iSSfBfdjAccf^t^ miedzy s&ttfn^snfo* wtj'^2" H itSwW^trziiA sul^m^ ^dcnfóniracza. ' "* ^iroro Tffrarea cmontóa "fest fm* ufrraffife(&* nie naladowana substancjami podleptj^&e^ niiTe^nc^^p;z^si^^ w nnejsctrr*rwpuszcza *psre przez inire prer* screnrow^ "l;1Yar^,x eweiflnHnnnre nrdplonfe' #^8ft&ieiimTOnn£% odprowcftra^ 6. r przeplywaja przez mase ~^l@p1ii|r^6ry tóf dolowi i plyna razem z skroplonemi sklad- nfcaftri *#chlód- mc, ^|zl#aM# 1[s^)M:tór6^j ^zTMt&fow / vpg *%kt^cz1Sdiu procesu wypedzania (ekstrakcji) wilgotna i goraca masa chlon* na podlega suszeniu, a mianowicie, jak na fig, 1, zapomoca powietrza lub innego gazu osuszajacego, który doplywa przez otwór /, ogrzewa sie podczas przeplywu przez mase cieplna A, przeplywa od wewnatrz nazewnatrz przez mase chlonna B i ucho¬ dzi z zewnetrznej przestrzeni pierscienio¬ wej nazewnatrz przez otwór wylotowy 3.W celu szybszego studzenia masy chlon¬ nej B mozna skrapiac mase cieplna A za¬ pomoca rury natryskowej 7, tak jak w po¬ przednio opisanym przykladzie. Pomija sie dalszy opis i dalsze wyjasnienia, poniewaz wszystkie pozostale czynnosci odpowiada* ja scisle czynnosciom opisanym w przykla- dze poprzednim.Zamiast typu pochlaniacza o jednej ma¬ sie, przedstawionego na fig. 1 i 2 — który nadaje sie przedewszystkiem do regenera¬ cji gazów lub par silnie rozcienczonych — mozna zastosowac równiez pochlaniacze o kilku masach, zwlaszcza w przypadku po- leiupEraiury^ puucj-uj^^fjoppranuuuu* \**Ey ro?f&P^afe1fW4^%ia^,TOi&afy*fe fwfcyiawy«vAjmsHsiLi\tm^hpimfoii cie ttirtMTUftow^ra'rnfLptfjelicic -Trencusinm 203&90 Ort* fa^ytoRittytiK1 ^«ei«*»Hto-» stac*§wM£zM%fi^j*^«&«e iVak§ek plcf&fti,^! flol'p^llr«lrtifttTWat^ttfti" wartego ^ lub rpffzcivWcl gonp/ywi nwwttSraHi gazów i par it1^1^* SpliAH&H^ tfóeKszej ttcottoi)wR* Taczy n^puszczetfolne Konior8r BajrepMr) Hpr*szwegi, pi zyLiwui^jc1, etynie wyioi osRtuinjjj B.uuiuint jest uczpu* snwinro polaczonym KanaieHi uupierwauzo* jacym- .asaflia rWspfcirinraftfe p#ii({nSffie^jw8rStózegóinych czescr*w 'szem^ xi&jt %c niizysc pwrczzw unresu pucuianicun«t|^ce^uuz.ija. siusuwa^ CIWIKM^ T. «»RWf WBt^ffWy SUUSIdBCJT ¥UHII1" nej, miedzy dwa okresy pochlaniania moz¬ na wlaczyc jeden okres chlodzenia, a w okresie wypedzania (ekstrakcji) mozliwem jest traktowanie kazdej czesci zosobna, niezaleznie od drugich.Czasem jest jednak wskazanem laczyc poszczególne pochlaniacze lub czesci po¬ chlaniaczy równolegle wzgledem siebie, mianowicie, w celu zmniejszenia do mini¬ mum strat podczas pochlaniania, wypedza¬ nia, osuszania i chlodzenia.Mase cieplna mozna umieszczac dowol¬ nie wewnatrz lub nazewnatrz pochlaniacza, i to tak samo w aparatach jedno, jak i wie¬ lokomórkowych. PL