Najdluzszy czas trwania patentu do 18 listopada 1944 r.W patencie Nr 11292 opisano urzadze¬ nie do odmulania wód sciekowych, w któ- rem komora osadowa ma plaskie dno i w kiórem krazace skrobaczki zesuwaja osa¬ dzajacy sie mul ku srodkowi do nizej umie¬ szczonego zbiornika. Konstrukcje taka moz¬ na stosowac z powodzeniem w urzadzeniach o srednicy do 30 m. Przy tych juz jednak¬ ze rozmiarach ilosc obrotów skrobaczki, do¬ puszczalna j eszcze ze wzgledu na zapobie¬ ganie wirowaniu mulu na obwodzie kadzi, moze -wynosic zaledwie od 4 do 5 obrotów na godzine. W przypadku jeszcze wiek¬ szych srednic, poniewaz dopuszczalna szyb¬ kosc obwodowa nie moze juz byc wieksza, trzebaby ilosc obrotów skrobaczki znów zmniejszyc, a co za tern idzie i jej wydaj¬ nosc znacznieby spadla. W przypadkach tych moznaby nie zmniejszajac ilosci obro¬ tów zwiekszyc ilosc skrobaczek w kadzi, to jednakze pociaga znów za soba znaczne zwiejkszenie kosztów urzadzenia. Jesli na¬ wet, przy mniejszej ilosci mulu, wystarcza tylko jedna skrobaczkaj to znów czas, po¬ trzebny do przesuniecia mulu od obwodu az do srodkowej studzienki mulowej jest dluz¬ szy niz w innych dotychczasowych urzadze¬ niach. Powoduje to duze niedogodnosci, zwlaszcza przy przeprowadzaniu wtórnego (ostatecznego) odmetniania scieków, oczy-szczanych uprzednio w urzadzeniach (fil¬ trach) biologicznych. Mul z [takich scieków, latwo podlegajacy procesom gnilnym, po¬ zostajac tak dlugo bez sztucznego przewie¬ trzania, moze ulec zepsuciu.W urzadzeniu wedlug wynalazku unika sie wyzej wymienionych niedogodnosci w ten sposób, ze w kadzi osadowej tylko czesc osadzonego mulu zeskrobuje sie ku srodko¬ wi, zas mul, zalegajacy dno kadzi w wiek¬ szej odleglosci od osi srodkowej, zesuwa sie zapomoca krazacych skrobaczek, do spe¬ cjalnych kieszeni albo rynien zbiorczych, polozonych w srodku lub na brzegu obwo¬ dowej czesci kadzi.Na zalaczonych rysunkach (fig. 1 do 5) wyobrazono urzadzenie wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój pionowy okra¬ glego osadnika, w którym doprowadza sie scieki przy pomocy nieuwidocznionego na rysunku przepustu syfonowego do rynny /.Rynna 2 na obwodzie zbiera odmulona wo¬ de. Z belki 3, która sie wspiera na szynach 4 i 5, Lecz moze byc równiez urzadzona ply- wakowo, zwisaja skrobaczki 6, które pod¬ czas obrotu belki 3, tak jak w patencie Nr 11292, przesuwaja mul ze srodkowej czesci osadnika poprzez szczeline 7, do komory mulowej 8. Natomiast skrobaczki 9, zwisa¬ jace na drugim koncu bdki 3, zsuwaja mul z omiatanych przez siebie czesci dna, do rynny zbiorczej 10, z której mul nastepnie zostaje odessany jakiemkolwiek urzadze¬ niem 12 do odprowadzania mulu. Rynna 10 moze byc tez umierzczona na wewnetrznym albo zewnetrznym brzegu tej czesci osad¬ nika; w wiekszych urzadzeniach odmulaja- cych mozna stosowac kilka wspólsrodko- wych rynien 10. Usuwanie mulu zapomoca skrobaczek mozna uskuteczniac w dwojaki sposób, albo wszystkie skrobaczki 6 i 9 jed¬ noczesnie poruszaja sie po dnie, przyczem szybkosc obrotu belki 3 powinna byc taka, zeby szybkosc linjowa na obwodzie kadzi byla w dopuszczalnych granicach mozliwie najwieksza, albo tez pracuje sie w taki spo¬ sób, ze podciaga sie do góry skrobaczki 9 i rure ssawna 11 az ponad powierzchnie wo¬ dy i wtedy znacznie szybciej obraca sie bel¬ ke 3, przyczem pracuja tylko skrobaczki 6. które przesuwaja wieksza czesc mulu do studzienki srodkowej 8. W razie potrzeby, zwykle raz na dzien, belke 3 wraz ze skro¬ baczkami 9 i rura ssawna 11 opuszcza sie na czas krótki (np. na dwa obroty belki) w celu usuniecia stosunkowo niewielkich ilo¬ sci mulu, zebranych w tej czesci osadnika, przyczem szybkosc obrotowa belki 3 nalezy wtedy odpowiednio do warunków zmniej¬ szyc. To usuwanie mulu z zewnetrznego kregu kadzi moze sie np. odbywac w godzi¬ nach malego doplywu wody sciekowej.Fig. 2 i 3 przedstawiaja urzadzenie w nieco innej postaci w rzucie poziomym i pionowym przekroju.Kadz jest kolista i ciecz przeplywa przez nia promieniowo. Obracajaca sie belka jest tu zlozona z dwóch czesci. Czesc 13, do któ¬ rej przymocowane sa skrobaczki 6, skon¬ struowana jest plywakowo. Na czesci 17 poruszajacej sie po czynach 14 i 15, biegna¬ cych wkolo, zawieszona jest jedna, nieco wieksza skrobaczka 18, która mozna nasta¬ wiac na rózna wysokosc. Czesc 13 porusza sie albo razem z 17 przez odpowiednie po¬ laczenie, albo tez moze miec oddzielny na¬ ped. Skrobaczka 18 dziala tu nieco odmien¬ nie, niz odpowiednie skrobaczki 9 w urza¬ dzeniu wedlug fig. 1. Tam skrobaczki zsu¬ waly nagromadzony mul na boki do rynien, tu skrobaczka przesuwa go przed soba az do odpowiednich studzienek zbiorczych 19, które sa rozmieszczone wzdluz jej drogi.Mul opada do studzienek a skrobaczka przesuwa sie nad otworami po zebrach 20.Ilosc takich studzienek 19 zalezy od wielko¬ sci kadzi i od ilosci mulu; odciaga sie z nich mul codziennie w dowolny znany sposób.Skrobaczka 18 pracuje zazwyczaj w ciagu dnia tylko przez czas krótki. W celu zdej¬ mowania mulu plywajacego na powierzch¬ ni cieczy mozna belki 3, 13 i 17 zaopatrzyc — 2 —w znane urzadzenie plywakowe do zbiera¬ nia materialów plyTOfacycli.Na fig- 4 i 5 wyobrazono inny przyklad urzadzenia wedlug wynalazku, w którem kadz ma ksztalt kwadratowy* Kierunek przeplywu cieczy jest tu zno¬ wu promieniowy. Belka, dzwigajaca skro¬ baczki, w obu czesciach 21 i 22 jest urza¬ dzona plywakowo. Rama zelazna 23 laczy sztywno ze soba obie te czesci i umieszczo¬ na jest przegubowo na wózku 25, porusza¬ nym po szynie 24, biegnacej wkolo. Z belki 21 zwijaja znowu grupy skrobaczek 6, a z 22 skrobaczka 18, "która przekuwa mul przed soba do studzienek zbiorczych 19. Studzien¬ ki te w tym przypadku tak sa umieszczone, ze pokrywaja calkowicie cztery katy kwa¬ dratowej kadzi nie omiatane przez skro¬ baczki 18. Dzidki takiemu rozmieszczeniu studzienek nie potrzeba stosowac skompli¬ kowanych urzadzen potrzebnych zwykle do usuwania mulu z tych katów. Takie rozmie¬ szczenie studzienek mozna zastosowac we wszelkich osadnikach odmetniajacych o podstawie wielokatnej, zaopatrzonych w krazace skrobaczki dowolnej budowy, któ¬ re przesuwaja mul do srodkowej rury od¬ prowadzajacej. Kwadratowe osadniki pra¬ cuja czesto z zastosowaniem równoleglego przeplywu cieczy, t. zn. ze ciecz wprowa¬ dzana jest z jednej strony kwadratu, a od¬ prowadzana z drugiej strony. W takim przypadku zwykle wiekszosc mulu ciezkie¬ go opada na dno od strony wpustowej, a nastepnie pod dzialaniem krazacych skro¬ baczek odbywa droge az do srodkowej stu¬ dzienki mulowej. Powoduje to niepotrzeb¬ ne zmacenie mulu, wiekszy naklad ener- gji, a przedewszystkiem zuzycie skroba¬ czek, gdyz ciezki mul, osadzajacy sie naj¬ pierw, zawiera przewaznie piasek. Niedo¬ godnosci tych unika sie, stosujac w tych przypadkach studzienki zbiorcze 19 dla mulu nietylko w katach, lecz równiez od strony wpustowej wzdluz calego boku kadzi, jak to zaznaczono linja kreskowana 26 na fig. 4. W iirzjpteeani wedlug fig, 5 zzstom- wano jesacze tlalsza nowo^t a'mianowcie -dno kadzi w czesci, gdzie pracuje skróbiicz- ka 18, umieszczone jest nieco glebiej; iZaaJ- czenie tego urzadzenia polega ma tei&, ze ciecz przeplywajaca przez kadz od irodka do zewnetrznej rynienki dLa wody odmklo6- nej tnie moze wtedy wzburzyc osadzanego w tej czesci na dnie drobnego mulu, d co zatem idzie i wynik odmetnienia jestzraacr- nielepszy. - !¦ Glebsze to umieszczenie obwodowej czesci dna kadzi mozoa oczywiscie zastoso¬ wac równiez w lirzad^enki wedlagiig, 1 do 3. Zamiast poglebiania czesci obwodowej dna mozna osiagnac ten sam efekt, oddzie¬ lajac te czesc od czesci srodkowej zapomo- ca progu dostatecznie wystajacego ponad dno.Dla ostatecznego odmetnienia w obwo¬ dowej czesci osadnika waznem jest, zelby ciecz przeplywala przez te czesc nie wy¬ twarzajac wewnetrznych wirów. Aby to o* siagnac dobrze jest oddzielic te czesc od srodkowej zapomoca kraty dowolnego typu, jak to wyobrazono na fig. 4 i 5, gdzie zasto¬ sowano pionowe kraty 27 pod 'belka 24.Dzieki takiej kracie ciecz przeplywajaca zostaje jeszcze raz równomiernie rozdzielo¬ na i wszelkie wiry zostaja zniesione. PL