Przy maszynach wyciagowych stosowa¬ ne sa dwa hamulce, z których jeden (hamu¬ lec jazdy) uruchomiany jest zapomoca czynnika sprezonego a drugi (hamulec bez¬ pieczenstwa) wykonany jest w postaci ha¬ mulca ciezarowego. W urzadzeniach tych hamulec, uruchomiany zapomoca czynnika sprezonego, uzywany bywa nie tylko do ha¬ mowania w ruchu normalnym ale takze podczas niebezpieczenstwa, dopóki wystar¬ cza preznosc czynnika sprezonego. Hamu¬ lec ciezarowy zaczyna przytem dzialac do¬ piero wtedy, gdy szczeki hamulca przylgna do kola hamulcowego, albo tez zostaje wprowadzony tylko w stan pogotowia i za¬ czyna dzialac w razie calkowitego lub cze¬ sciowego braku doplywu czynnika sprezo¬ nego.Wynalazek dotyczy hamulca tego rodza¬ ju i polega na tern, ze przyrzad dlawiacy przy wylocie z cylindra hamulca ciezarowe¬ go uzalezniony jest od pewnych wielkosci, zlaczonych z ruchem. Jako wlasciwe w tym wzgledzie wielkosci mozna wybrac np. ruch tloka hamulca jazdy albo tez wytwarzany nacisk hamujacy, niekiedy zas polaczenie obydwóch wielkosci. Obok nich stopien dla¬ wienia mozna równiez polaczyc z droga maszyny wyciagowej np. w ten sposób aby na jej koncach w razie niebezpiecznstwamozliwy byt nizszy stopien dlawienia niz podczas zwolnienia hamulca w srodku szy¬ bu. Dzieki takiemu urzadzeniu zapobiega sie podczas niebezpieczenstwa szybkiemu opadaniu ciezaru dopóty, póki czynnik sprezony, doprowadzany do hamulca ja¬ zdy, jest w stanie wytwarzac potrzebny na¬ cisk hamujacy. Przy ruchu tloka w cylin¬ drze hamulca jazdy opróznianie z powie¬ trza cylindra hamulca ciezarowego jest dlawione, wskutek czego ciezar opada je¬ dynie stopniowo. W pewnych razach dla¬ wienie mozna tak zwiekszyc, ze ciezar be¬ dzie mógl calkowicie lub prawie calkowi¬ cie zachowac swój stan nieczynny.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania wynalazku. Do hamowania maszyny wyciagowej sluzy cylinder 1 z tlo¬ kiem 2, który zapomoca drazka 3 oddzialy¬ wa na dzwignie 4 a zatem i na szczeke 5, a przy pomocy dalszego ukladu drazków 6 z druga, nieprzedstawiona na rysunku szcze¬ ka na kolo hamulcowe 7. Czynnik sprezony przewodem 8 doprowadza sie do cylindra hamulca jazdy a rozrzadza sie nim w cza¬ sie ruchu normalnego zapomoca dzwigni recznej, w razie zas niebezpieczenstwa — przy pomocy czlonu wyzwalajacego, na który dzialaja przyczyny niebezpieczen¬ stwa. Obok hamulca jazdy istnieje jeszcze hamulec ciezarowy, który sklada sie z cie¬ zaru opadowego 9 oraz cylindra 10, i jest polaczony z dzwignia 4 zapomoca dzwigni dwuramiennej 11 i drazka 12. Czynnik sprezony doprowadzany jest do cylindra 10 przewodem 13, do którego wlaczony jest kurek 14. Cylinder 10 pozostaje zwy¬ kle polaczony z przewodem 13, wsku¬ tek czego czynnik sprezony utrzymu¬ je ciezar 9 w polozeniu swobodnem, uwidocznionem na rysunku. W razie nie¬ bezpieczenstwa natomiast nastepuje samo¬ czynne przestawienie kurka 14 i polaczenie cylindra 10 z przewodem oprózniajacym 15, zaopatrzonym w dlawik 16, posiadaja¬ cy dwa wyloty 17 i 18, których przekrój mozna zmieniac zapotilocA rocznie regulo* wanego kurka 19 lub tez zaworu 21, obcia¬ zonego sprezyna 20. Z zaworem 21 polaczo¬ ny jest przegubowo drazek 22, który zapo¬ moca dzwigni katowej 23, drazka 24, dzwi¬ gni katowej 25 i obciazonego sprezyna 26 drazka 27 pozostaje w lacznosci z dzwignia krazkowa 28, oparta o tlok 2 hamulca jazdy.Z dzwignia 25 laczy sie dalej zapomoca czopa 29 drazek 30 z podluznym wykrojem 31, którego polozenie uzaleznione jest od luku 33, po którym toczy sie obciazona cie¬ zarem dzwignia krazkowa 32. Ten luk od¬ twarza w zmniejszeniu droge wydobywania, na którego koncach umieszczone sa krzy¬ wizny 34, które powoduja przestawienie drazka 30 a zatem i ograniczaja ruchy dzwigni 25.Urzadzenie dziala w sposób nastepuja¬ cy. Kiedy ciezar znajduje sie w polozeniu nieczynnem, uwidocznionem na rysunku, cylinder 1 hamulca jazdy jest oprózniony z powietrza a cylinder 10 hamulca ciezaro¬ wego laczy sie z przewodem 13, wobec cze¬ go czynnik sprezony utrzymuje ciezar 9 za¬ wieszony. Z nastaniem niebezpieczenstwa o- twiera sie do cylindra 1 doplyw czynnika sprezonego przewodem 8 a jednoczesnie nastepuje obrót kurka 14, dzieki czemu cy¬ linder 10 jest polaczony z przewodem o- prózniajacym 15. W razie nalezytego dzia¬ lania hamulca czynnik sprezony podnosi tlok 2 i powoduje zapomoca dzwigni 4 przy¬ lgniecie szczek hamulca. Pod dzialaniem sprezyny 26 dzwignia 28 podaza za rucha¬ mi cylindra, przyczem dzwignia katowa 23 zwalnia w wyzszym lub nizszym stopniu drazek 22, wskutek czego sprezyna 20 naci¬ ska zawór 21 ku dolowi. Hamuje to oprózr nianie sie cylindra 10, zwlaszcza, ze w razie calkowitego zamkniecia tego zaworu pozo¬ staje jedynie niewielki otwór wylotowy 17, którego przekrój mozna jeszcze zmniejszyc zapomoca zaworu 19.Jezeli nacisk hamujacy, wytworzony w cylindrze hamulca jazdy, ma oddzialywac - 2 —na dlawik, to wlacza sie pomiedzy tlok 2 a dzwignie 4 hamulca np. na drazku 3 czlon, regulujacy zawór 21 zapomoca ukladu drazków.Jezeli jednak w razie niebezpieczen¬ stwa brakuje w dostatecznej ilosci czynni¬ ka sprezonego, aby mógl wywolac przy¬ lgniecie szczek hamulcowych, albo jezeli hamulec nie dziala z innych powodów np. wskutek zaciecia sie tloka lub ukladu draz¬ ków, to tlok 2 albo wogóle zachowa swe po¬ lozenie poczatkowe albo wykona tylko nie¬ wielki ruch. W tych razach wylot powietrza albo zupelnie nie jest dlawiony albo tylko w niewielkiej mierze, wobec czego hamulec ciezarowy zaczyna dzialac bezzwlocznie al¬ bo z niewielkiem tylko opóznieniem i po¬ woduje przywarcie szczek hamulca.Takie urzadzenie zapobiega zatem nie¬ potrzebnym stratom czynnika sprezonego, umozliwia jednak mimo to we wszelkich przypadkach niebezpieczenstwa natychmia¬ stowe przywieranie szczek hamulcowych i to niezaleznie od tego, czy czynnik sprezo¬ ny jest w potrzebnej ilosci czy tez nie.Poniewaz w razie niebezpieczenstwa klatka maszyny wyciagowej na krancach drogi jest szczególnie zagrozona, przeto przedstawiony na rysunku hamulec wypo¬ sazony jest w uklad dodatkowy, który sa¬ moczynnie ogranicza dlawienie wylotu cy¬ lindra na tych odcinkach drogi. Kiedy klat¬ ki dostana sie np. do strefy opóznionego dlawienia, to krzywizna 34 luku 33 przesu¬ wa krazek 32 i drazek 30 w kierunku strzal¬ ki. Ogranicza to polozenie krancowe czopa 29 dzwigni 25, dzieki czemu podczas dzia¬ lania cylindra hamulca jazdy dlawienie przekroju wylotowego jest calkowicie lub czesciowo wstrzymane. PL