PL18939B1 - Przyrzad do wyznaczania^polozenia samolotu w powietrzu. - Google Patents

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadzenie, umozliwiajace, wysyla¬ jacemu spólrzedne azymutu punktu przy¬ szlego jak równiez spólrzedne kata wznie¬ sienia, uskuteczniac te czynnosci' bez sto¬ sowania jakichkolwiek badz odczytywan.W tym celu w srodku wykresu cotan¬ gensów alidada przesuwa sie po podzialce azymutu, umieszczonej na brzegu tego wy¬ kresu. Alidade obraca bezposrednio przy¬ rzad do przekazywania na odleglosc spól¬ rzednych azymutu, zapomoca dowolnego napedu, przyczem obslugujacy ten przy¬ rzad winien jedynie stale utrzymywac ali¬ dade na punkcie przyszlym, powstalym z przeciecia sie kola poprawek z droga srednia.W tym przypadku przyrzad do prze¬ kazywania na odleglosc spólrzednych kata wzniesienia moze posiadac przyrzad, po¬ wtarzajacy katy, rozrzadzany zapomoca tego przyrzadu przekazujacego, przyczem obslugujacy go winien jedynie uzgadniac wskazania przyrzadu, powtarzajacego ka¬ ty, ze wskazaniami wartosci kata wznie¬ sienia, odozytywanemi na wykresie cotan¬ gensów.Aby uwolnic i tego obslugujacego od odczytywania odpowiednich wskazan, na¬ lezy umiescic na alidadzie ruchoma wska¬ zówke, przesuwana wzdluz alidady pod dzialaniem przyrzadu, przekazujacego wspólrzedne kata wzniesienia przy wspól¬ udziale dowolnego napedu; dzieki temu dzialanie obslugi przyrzadu, przekazujace¬ go spólrzedne kata wzniesienia, ogranicza sie jedynie do utrzymania tej wskazówki na punkcie przyszlym.Mechaniczne przekazywanie z przyrza¬ dy przekazujacego spólrzedne kata wznie¬ sienia w kierunku wskazówki, odbywa sie w ten sposób, ze uwzglednia sie równiez rozszerzanie sie podzialki alidady. Poza tern przekazywanie to winno odbywac sie ] tak, aby wskazówka przesuwala sie nie- / zaleznie od alidady i aby nie drgala pod¬ czas jej obrotu, Na rysunkach uwidoczniono dwie po¬ stacie wykonania wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia widok zgóry pierwszej postaci wy¬ konania, fig. 1* — widok szczególu urza¬ dzenia, przedstawionego na fig. 1, fig. 2 — podobny widok szczególu, fig. 3 — szcze¬ gólowy widok powiekszony alidady, przed¬ stawionej na fig. 2, fig. 4 — widok czesci, rozrzadzajacej wskazówke alidady wedlug fijg. 2, fig. 5 — przekrój wzdluz linji A — B — C — Dna fig. 4, fig. 6 — szczególo¬ wy widok wystepu, przedstawionego na fig. 4 i 5.Na fig. 1 jest przedstawiony stolik 1 z wykresem cotangensów przyrzadu do wy¬ znaczania polozenia samolotów zapomoca wskaznika swietlnego.Na srodku tego wykresu alidada 2 z po- dzialka 3 kata wzniesienia obraca sie wzdluz azymutowej podzialki 4, umie¬ szczonej na brzegu stolika 1.Zapomoca zebatych kól stozkowych 5, 6 i walka 7, obracanego korbka 8, obsluga przez jej obracanie moze przesuwac alida¬ de 2 wzdluz podzialki 4 oraz wysylac za¬ pomoca znanego przyrzadu do przekazy¬ wania na odleglosc 9 spólrzedne azymutu przyszlego punktu a do projektora lub lu¬ nety. W tym celu obsluga, przekazujaca spólrzedne azymutu przyszlego punktu, obraca korbe 8 tak, aby os alidady 2 byla przeprowadzona przez punkt przyszly a (punkt przeciecia kola poprawek b i sred¬ niej drogi c), przesuwajac go stale zgodnie z przesuwaniem sie tego punktu. Dzieki powyzszemu obsluga unika koniecznosci odczytywania.W celu przekazania temu sarniemu pro- jektorowi lub lunecie spólrzednych kata wzniesienia punktu przyszlego, drugi obslu¬ gujacy obraca korba 10, przesuwajac zapo¬ moca drazka 11 oraz ukladu zebatych kól — 2 —stozkowych 12, 13 wskazówke 14 przyrza¬ du do powtarzania katów 15. Tenze obslu¬ gujacy odczytuje na podzialce 3 alidady 2 wartosc kata wzniesienia, odpowiadajaca uprzednio okreslonemu przyszlemu punk¬ towi a, poczem obraca korbe 10 tak, aby uzgodnic wskazania wskazówki 14 przyrza¬ du do powtarzania kata z wartoscia kata wzniesienia, która w kazdej chwili odczy¬ tuje na alidadzie 2.Jak i poprzednio zapomoca przyrzadu 16 do przekazywania na odleglosc obsluga przekazuje spólrzedne kata wzniesienia przyszlego punktu do projektora lub lune¬ ty, ale musi odczytywac za kazdym razem kat wzniesienia, który ma byc przekazany.Aby ulatwic obsludze takie odczytywa¬ nie umieszcza sie (fig. 1") na ramieniu kor¬ by 10 mala kulke 17 ze sprezyna, która przy kazdem polozeniu korby, odpowiada- jacem danej podzialce lub stopniowi na po¬ dzialce przyrzadu 15, spada z lekkim dzwiekiem do wglebienia 18, umieszczone¬ go w kadlubie przyrzadu przekazujacego 16. Jezeli wiec w danej chwili obsluga, przekazujaca katy wzniesienia, stwierdzila zgodnosc miedzy wskazaniami przyrzadu 15 i przyszlym punktem a, wówczas unika sie koniecznosci odczytywania na tarczy przyrzadu 15, gdyz po dzwieku poznaje sie (a w niektórych przypadkach nawet reka wyczuwa sie opór, jaki stawia obrotowi korby 10 kulka 17, podnoszac sie z wglebie¬ nia 18 i spadajac do nastepnego} o ile jed¬ nostek nalezy przesunac te korbe, a tern samem wskazówke 14.W odmianie wykonania, przedstawionej na fig. 2 i 3, korba 8 obraca stolik i alidade 2. Na alidadzie 2 znajduje sie wskazówka 19, przesuwajaca sie wzdluz podzialki 3, która pociaga korba 10 zapomoca odpo¬ wiedniego napedu. Obslugujacy, który przekazuje wartosci kata wzniesienia, wi¬ nien wskazówke 19 stale utrzymywac na punkcie a. Tensposób przekazywania spól- rzednych, wyrazonych przez wartosci kata wzniesienia i azymutu, przyrzadom czyn¬ nym (projektor i luneta) odbywa sie bez odczytywania.Na fig. 4 — 6 jest przedstawiona postac wykonania urzadzenia, rozrzadzajacego wskazówke 19, które umozliwia wprowa¬ dzanie wartosci rozszerzania podzialki, wy¬ razonej w wartosciach kata wzniesienia a- lidady 2, które zachodzi wedlug reguly e calg S (w której S jest to kat wzniesie¬ nia, a e — wysokosc rzutu wykresu).Raczka 8 przyrzadu 9 do przekazywa¬ nia na odleglosc wartosci azymutalnych rozrzadza, obrót alidady 2 zapomoca ze¬ spolu stozkowych kól zebatych 20, 21, czo¬ lowych kól zebatych 22, 23 i czolowych kól zebatych 24, 25, przyczem te ostatnie sa za¬ klinowane na kolnierzu 26 .alidady 2.Korba 10 przyrzadu do przekazywania na odleglosc wartosci kata wzniesienia obraca tarcze 27 z gniazdem 28, którego rzut tworzy kshik, odtwarzajacy e colg S rozszerzania podzialki, wyrazonej w warto¬ sciach kata wzniesienia (fig. 6). Na rysun¬ ku wystep ten wykreslono np. w cotangen¬ sach katów wzniesienia, zawartych miedzy 20° i 90°.W gniezdzie 28 przesuwa sie kólko 29, nieruchomo polaczone z zebatka 30, które zapomoca zebatki 30 i ukladu kól zebatych 31, 32 rozrzadza kolo zebate 33. Kolo to rozrzadza zkolei kolo zebate 34, zazebiaja, ce sie z kolem 35, zazebionem z kolem ze¬ batem 36; to ostatnie zazebia sie nastepnie z kolem zebatem 37, polaczonem nierucho¬ mo z kolem zebatem 38, które obraca kolo zebate 39, umieszczone swobodnie na wale 40, podczas gdy poprzednie kola zebate 36, 37y 38 obracaja sie na kole 25, polaczonem nieruchomo z kolnierzem 26. Kolo zebate 39 jest nieruchomo polaczone z kolem ze¬ batem 41, które zazebia sie z kolem zeba¬ tem 42, polaczonem nieruchomo z kolem zebatem 43, zazebiajacem sie zkolei z ko¬ lem zebatem 44, napedzaj acein wal 40. Na wale 40 znajduje sie slimacznica 45, ohra- — 3 —cajaca slimak 46, powodujac obrót sruby 47, na której przesuwa sie wskazówka 19 w postaci nakretki.W przedstawionej postaci wykonania kola zebate posiadaja nastepujace liczby zebów: 34 35 36 37 38 39 41 42 43 44 11 U M 11 11 ff 11 11 11 11 24 24 14 18 30 40 30 30 20 40 Gdy kolo 33 jest nieruchome a obraca sie rozrzad azymutalny zapomoca korby 8, to wówczas obróci sie kolnierz 26 alidady (jak to wynika z poprzedniego), przyczem gdy kolfoierz wykona jeden obrót, kolo ze¬ bate 41 wykona dwa obroty, ale jednocze¬ snie kolo zebate 44 obróci sie tylko raz je¬ den w tym samym kierunku, co i kolnierz 26, a tern samem i alidada 2. Wzgledna szybkosc kola zebatego 44 wzgledem ruchu azymutalnego jest znikoma. Gdy alidada 2 obróci sie, wówczas kolo zebate 44 obróci sie o ten sam kat, sruba 47 pozostaje jed¬ nak nieruchoma, unieruchomiajac przez to wskazówke 19. Gdy kolo 33 obróci sie pod dzialaniem korby 10, wówczas jego odchy¬ lenia zostana calkowicie przekazane wska¬ zówce 19, która wówczas przesunie sie wzdluz sruby 47.Powyzsze urzadzenie umozliwia prze¬ kazywanie wskazówce 19 zmiennego ruchu prostolinijnego wedlug wyrazu e cotg S nie¬ zaleznie od zasady przesuwania alidady 2, na której jest umieszczona ta wskazówka.Urzadzenie to, dzieki któremu unika sie odchylenia systematycznego, to znaczy od¬ chylania sie wskazówki 19 w chwili poru¬ szania alidady 2, optera sie na znanem twierdzeniu kinetycznem, zwanem parado¬ ksem Fergusson'a. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe. 1. Przyrzad do wyznaczania polozenia samolotu, w którym kolowa plamka swietl¬ na, przesuwajaca sie po wykresie cotan¬ gensów, wskazuje w kazdej chwili rzeczy¬ wiste lub poprawione polozenie samolotu (punkt przyszly) i w którym spólrzedne te¬ go punktu, wyrazone w wartosciach kata wzniesienia i azymutu, przekazuje sie za¬ pomoca wyznaczania na odleglosc takim przyrzadom jak projektor lub luneta, zna¬ mienny tern, ze alidada (2) z podzialka (3) kata wzniesienia, przesuwana wzdluz azy- mutalnej podzialki (4), znajdujacej sie na brzegu stolika (1), umieszczona jest rucho¬ mo w srodku wykresu cotangensów, przy¬ czem alidada ta poruszana jest bezposred¬ nio przyrzadem (9) do przekazywania war¬ tosci azymutalnych zapomoca napedu me¬ chanicznego, celem zaoszczedzenia, obslu¬ gujacemu ten przyrzad, odczytywania war¬ tosci azymutu. 2. Przyrzad wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze na alidadzie (2), umieszczona jest ruchoma wzdluz niej wskazówka (19), poruszana bezposrednio przyrzadem (16), przekazujacym wartosci kata wzniesienia zapomoca odpowiedniego napedu mecha¬ nicznego celem zaoszczedzenia odczytywa¬ nia wartosci kata wzniesienia obslugujace¬ mu ten przyrzad, przekazujacy wartosci tego kata. 3. Przyrzad wedlug zastrz. 1 i 2, zna¬ mienny tern, ze przekladnia pomiedzy wskazówka (19) a przyrzadem (16), sluza¬ cym do przekazywania kata wzniesienia, sklada sie z gniazda (28) z kciukiem, od¬ twarzajacym cotangens w celu uwzgled¬ nienia rozszerzenia sie podzialki alidady, wskazujacej wartosci kata wzniesienia. 4. Przyrzad wedlug zastrz. 1, 2 i 3, — 4 —znamienny tern, ze przekladnia pomiedzy wskazówka (19) a przyrzadem (16) do przekazywania kata wzniesienia sklada sie z ukladu kól zebatych (30 — 47), opartego na paradoksie Fergusson'a i sluzacego do uniezalezniania przesuniec wskazówki wzdluz alidady od jej przesuniec i odwrot¬ nie. 5. Przyrzad wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tern, ze przyrzad do przekazywania wartosci kata wzniesienia jest zaopatrzony w uklad do powtarzania katów (15), roz¬ rzadzany przez ten ostatni, 6. Przyrzad wedlug zastrz. 1 i 5, zna¬ mienny tern, ze korba (10), uruchomiajaca przyrzad do przekazywania wartosci kata wzniesienia i jego przyrzadu do powtarza¬ nia katów, posiada kulke (17) ze sprezy¬ na, wywolujaca dzwiek lub przeciwstawia¬ jaca opór kazdemu obrotowi o jednostke w celu ulatwienia odczytywania. Anciens E t a b 1 i s s e m e n t s Sautter-Harle. Zastepca: Inz. S. Pawlikowski, rzecznik patentowy. •TlCr. 1 TlCkl Do opisu patentowego tir Ark.

1. TKSi 3i ^ j_o i n a i a 'fMtzws^ 'i^§ i oftp(8MV|fiiSog "j ^njg Mb U |k^^\V\\VT^^p^ 9/ ua k uk k s ^sL^\mS^S ?*, £* f*i 0# /* ^W^\\\\\Y^Vn^^ ^LJ *6C68l JN o9dM.o^n9;vd nsido oq PL