Przedmiot wynalazku stanowi dzialo, zapomoca którego przy katach podniesienia nie przekraczajacych 15° mozna ostrzeliwac skutecznie poruszajace sie szybko cele po¬ wietrzne, np. samoloty lub tym podobne aparaty lotnicze.W prózni tor pocisku jest parabola, przyczem pocisk, który opusci lufe dziala z szybkoscia poczatkowa Vo i pod katem po¬ czatkowym 99, po t sekundach znajdzie sie w punkcie, oznaczonym wspólrzednemi: x = V01 cos. y = V0tsin.Punkt ten znajduje sie pod katem 7, któ¬ ry okresla równanie igY =- = ti g 2 Vo cos q lub g 2 Vo cos cp • t = tg sin ( coscp .cosy Poniewaz dziala przy ostrzeliwaniu w tym przypadku celów powietrznych posiadaja bardzo plaska trajektorje, wiec katy y \ cp róznia sie od siebie nieznacznie tak, iz posiada bardzo mala wartosc. Mozna zatem z duzem przyblizeniem przyjac sin[cp—y)=q—yA przyczem miarach luku. Ostatnie równanie przecho¬ dzi wiec w -' * g ,_ 2 Vo cos lub y =c — g cos y ~W7 t U) Rozpatruje sie dwa pociski, które wystrze¬ lono kolejno po sobie w tak krótkim odste¬ pie czasu r, ze drugi pocisk opuszcza wylot lufy dziala jeszcze w czasie lotu / pierw¬ szego pocisku. Na rysunku przedstawiono tory lotu obu pocisków, przyczem fig. 1 przedstawia rzut boczny, a fig. 2 —rzut po¬ ziomy. Przez liczbe / oznaczono tor lotu pierwszego pocisku, a przez liczbe // — tor lotu drugiego pocisku, a przez m srodek wylotu lufy dziala.Po wystrzeleniu pierwszego pocisku od¬ powiednie urzadzenie w ten sposób samo¬ czynnie porusza lufe dziala i z taka szyb¬ koscia katowa, ze jej os, która poczatkowo w polozeniu m m1 byla nachylona pod ka¬ tem cpx=a wzgledem poziomu wylotu m n, jest skierowywana stale ku czasowemu miejscu pierwszego pocisku. W chwili wy¬ strzelenia drugiego pocisku, to jest w cza¬ sie r, pierwszy pocisk znajduje sie np. w punkcie P19 który wedlug równania (1) znajduje sie pod katem g. cos Yt, 2V Ten kat stanowi jednoczesnie kat podnie¬ sienia dziala, pod jakim wylatuje drugi po¬ cisk, a wiec: g.cos yz * 2V„ (2) W czasie t pierwszy pocisk znajduje sie w punkcie P2, którego kat y1 w mysl równania (1)» gdy kat wylotu cp1 = a, posiada war¬ tosc yl = CL — g. cos y 2V i-i (3) Drugi pocisk znajduje sie w czasie /, to jest po (l — x) sekundach, w punkcie P3, którego wartosc kata polozenia wynika z równania (1) g.cosy»,A , /2= ^2 2V * Z)f lub, uwzgledniajac równanie (2), / g cos yz \ g cos y2 Jezeli do prawej strony równania dodac i g cos yi odjac —j=z—- . t, wówczas otrzyma sie równanie: skad, po uwzglednieniu równania (3), otrzymuje sie: g* = n + 2V~ [cos Vl~cos y* ~^~ T(cosn~ cos 7x*\ (4) Drugi wyraz prawej strony tego równania rach luku) katowi. Po uwzglednieniu wzoru stanowi bardzo maly kat, którego cosinus na cosinus sumy dwóch katów otrzymuje wynosi 1, a którego sinus równa sie (w mia- sie:cos y2 = cos yx — sin Y\ ^yy~ \(cos yx - cos y2) + — (cos y2 - cos yz) 1, lub 2V cos y2 — cos yz (e-. cos yt — cos y2 = ^=-sinyx (5) g* sin yx 2V, _ / i &cos ^i /\ _ icos y* z (cos y1 — cos y2), wówczas przybierze ono \7i* 2 Vo J 2Vo * Skoro w równaniu (4) podstawic wartosc postac _ , gt cosy2 -cosyz (fA lub 2V g* . g* I T Pt = Ti +~2y I C0S yi 7C05^ 2 V «n yi Drugi wyraz po prawej stronie tego równa¬ nia jest bardzo maly, wiec stosujac wzór na cosinus sumy dwóch katów otrzymuje sie: Z równania (2) i (3) wynika, ze ; yz = cos yx - sin yl -y^- (cos y, - -cos yz\ COS Vz = < i g* • I z cos y2 cos yz = cos y2 — cos y1 -\- ^y- sin yx cos y t — — cos yz Uwzgledniajac równanie (5) otrzymuje sie nastepnie g* . cosy2— cos yz =Yy Sln Yi z T cos y2 - cos yx cosy1--lcosy1-1 — 1 — yyrsin yx lub cosy2 cosyz= Yy-sinyl cosyi — -cosyz J + gt sinyi 2V, gl . " 2VSmyi Podstawiajac te wartosc do równania (6) otrzymuje sie: z / „j v a • cos Yi — 7 cos fi , . gt \2*siny1 t ^\2V) t Yi < g (i—*) . x °' 1 ~ ot/ sinyi ¦Hz cosyx - -cosyz 2 V smyi gdzie 2^r stanowi bardzo mala wartosc, a (^^) jest wartoscia mala drugiego rze- — 3 —^u* (9V I s*an0w* ulamek rzeczywisty, cze¬ go nawet nie potrzeba dowodzic. Tembar- dziej wiec caly drugi wyraz wyrazenia, znajdujacego sie w nawiasach, jest warto¬ scia mala drugiego rzedu i w porównaniu z 1 moze byc opuszczony. A wiec: y2 = yl9 to jest pierwszy i drugi pocisk znajduja sie z duzem przyblizeniem stale na prostej zbiegajacej sie z osia lufy, skoro lufa dzia¬ la porusza sie wedlug równania (3) z szyb* koscia katowa^' v • y± stanowi jedno- czesnie kat podniesienia qt osi lufy w cza¬ sie /, stale skierowanej na pocisk. Jest to wiec szybkosc katowa, z jaka musi sie po- 0 , COS (fit-tl X ' * ruszac os lufy, równa ' P*ZJ malych katach podniesienia mozna zastapic zmien¬ na wartosc oV bez wiekszego bledu &. cos ol - przez niezmienna wartosc - v—, gdyz w tym przypadku cosinusy obydwu katów (pt i a, rózniacych sie od siebie nieznacznie, sa praktycznie sobie równe.W rzucie poziomym tory / i // maja równiez postac krzywych (fig. 2) wskutek zboczenia pocisku, spowodowanego przez gwinty. Aby os lufy skierowana byla stale ku czasowemu polozeniu pierwszego poci¬ sku, lufa dziala winna sie stale odpowied¬ nio przesuwac wbok podczas lotu pierw¬ szego pocisku.Poniewaz krzywe, przedstawiajace w rzucie poziomym tory, mozna przyjac z wielkiem przyblizeniem za parabole, wiec równiez w stosunku do kierunku bocznego mozna przyjac, ze pierwszy i drugi pocisk leza stale na jednej prostej zbiegajacej sie z osia lufy, skoro lufa dziala porusza sie wibok z okreslona szybkoscia katowa odpo¬ wiadajaca warunkom balistycznym. Jezeli podczas lotu pierwszego pocisku wystrzeli sie oprócz drugiego jeszcze caly szereg po¬ cisków, np. szesc, to leza one wszystkie, po wylocie ostatniego pocisku, w kazdej chwili stale na prostej, zbiegajacej sie z osia lufy.Skoro os lufy dziala przechodzi przez cel (fig. 1), wówczas cel lezy co najmniej w przyblizeniu na prostej, zawierajacej o- we szesc pocisków; na fig. 1 oznaczono ko¬ lejno polozenia tych szesciu pocisków licz¬ bami 1, 2, 3, 4, 5 i 6. Skoro kat podniesie¬ nia przy pierwszym strzale jest tak duzy, ze odleglosc do celu m — /, mierzona po linji celu, jest wieksza od odleglosci do ce¬ lu m — Z, a poszczególne pociski zostaja tak szybko wystrzelone jeden po drugim (co jest zupelnie mozliwe), ze okres czasu pomiedzy poszczególnemi strzalami jest mniejszy od czasu jaki zuzywa os lufy przy swym ruchu, aby przejsc przez cel o pew¬ nej wielkosci przestrzennej, wówczas cel zostaje bezwzglednie trafiony przez jeden z pocisków.Uprzednie obliczenia dotycza lotu po¬ cisku w prózni. W przestrzeni wypelnionej powietrzem nastepuja, oczywiscie, pewne odchylenia od podanych wyników, sa one jednak tak male, ze mozna je calkowicie pominac.Na fig. 3 przedstawiono widok zgóry dziala do ostrzeliwania celów powietrznych sposobem wedlug wynalazku.Litera A oznaczono lufe dziala, przesu¬ wajaca sie po daniu strzalu w kolysce A1, która jest osadzona na lozu V zapomoca dwóch czopów a2. Na wspólnej osi z czopa¬ mi a2 osadzona jest na kolysce A1 w zwy¬ kly sposób luneta celowtnicza K. Loze mo¬ ze sie obracac dookola pionowej osi wraz z podstawa B zaopatrzona w wieniec zeba¬ ty B1. Do obrotu lufy dziala, na jej czopach sluzy mechanizm podniesien, skladajacy sie z uzebionego luku er3, przymocowanego do jednego z czopów a2, i zczepionego z tym lukiem kola zebatego C, osadzonego na lozu V. Do napedzania kola C sluzy mechanizm napedowy o dwóch niezalez¬ nych od siebie walach napedowych wraz — 4 —z zespolem biegowym fy umieszczonym po¬ miedzy temi walami a kolem zebatem. Je¬ den z walów napedowych daje sie sprzegac z walem E elektrycznego silnika E1, a wal F zaopatrzony jest w reczne kolo F1. Do obracania loza V z podstawa B sluzy sru¬ ba slimakowa G, zczepiona z uzebionym wiencem B1 podstawy; wal slimaka posia¬ da zespól biegowy R. Do napedzania ze¬ spolu biegowego H sluza dwa niezalezne waly napedowe, z których jeden daje sie sprzegac z walem E silnika E1 sluzacego jednoczesnie do napedzania zespolu biego¬ wego D mechanizmu podniesien, a drugi wal J jest zaopatrzony w reczne kolo J1.Pomiedzy walem E i zespolem biegowym D mechanizmu podniesien znajduje sie ze¬ spól o dwóch kolach ciernych L i M, z któ¬ rych jedno M znajduje sie po stronie ze¬ spolu biegowego i moze sie przesuwac w kierunku promienia po powierzchni czolo¬ wej drugiego kola ciernego L. Odpowiedni zespól cierny skladajacy sie z kola ciernego L1, sztywno polaczonego z kolem cieniem L, oraiz z kola ciernego N, dajacego sie przesuwac podobnie do kola ciernego Af, jest wlaczony pomiedzy wal E i zespól bie¬ gowy H mechanizmu kierunkowego. Kolo cierne H przesuwa sie w kierunku promie • nia za posrednictwem sterowego drazka Q pod dzialaniem suwaka R, a kolo cierne N za posrednictwem sterowego drazka S pod dzialaniem suwaka T. Suwaki R i T suwa¬ ja sie w prowadnicach U i U1, przyczem kazdy z tych suwaków zapomoca odpo¬ wiedniej sruby W lub W1 mozna zamoco¬ wac w polozeniu odpowiadajacem nadane¬ mu stosunkowi przekladni kól ciernych L, M i L\ N.Przy strzelaniu z opisanego dziala, sko¬ ro silnik E1 znajduje sie w spoczynku, na¬ daje sie lufie dziala przez obrót recznego kola t/1 mechanizmu kierunkowego odpo¬ wiedni kierunek, a jednoczesnie przez obrót recznego kola F1 mechanizmu podniesien odpowiedni kat podniesienia, wystarcza jacy do uzyskania danej odleglosci, np. m 1, (fig. 1). Nastepnie w chwili pierwszego strzalu z grupy szybko po sobie nastepuja¬ cych strzalów uruchomia sie silnik E1, któ¬ ry nadaje lufie dziala ruch kierujacy os dziala stale conajmniej w przyblizeniu na czasowe miejsce pierwszego pocisku. W przytoczonym przypadku przy malych wzniesieniach wystarcza, gdy ruch wgóre i wbok, nadawany lufie dziala przez silnik E1, odbywa sie z równomierna szybkoscia katowa, odpowiadajaca warunkom bali¬ stycznym, która odpowiada np. wartosci 0 C&S OL 9tt— przy ruchu wgóre. Szybkosc kato¬ wa nastawia sie poprostu przez odpowied¬ nie ustawienie suwaków R i T (fig. 3) na prowadnicach U i U1. PL