PL187906B1

PL187906B1 - Kompozycja odż^ccza i biostymulująca dla zwierząt

Info

Publication number: PL187906B1
Application number: PL98326438A
Authority: PL
Inventors: Tadeusz Wolski; Mirosław Grzęda; Iwona Oleksiak
Original assignee: Biowet Pulawy Sp Z Oo
Priority date: 1998-05-22
Filing date: 1998-05-22
Publication date: 2004-10-29
Also published as: PL326438A1

Abstract

Kompozycja odżywcza i biostymulująca dla zwierząt na bazie surowców roślinnych o działaniu adaptogennym i biostymulującym znamienna tym, że zawiera koncentrat ekstraktu jeżówki purpurowej o zawartości 50-70% suchej masy, otrzymany z soku świeżych ziół uprzednio stabilizowanych parami alkoholu i zawierający 1,5-4,0% związków polifenolowych, stosowany w ilości 0,2-7,0 części wagowych, czwartorzędową aminę znaną pod nazwą L-karnityna, będącą chlorowodorkiem kwasu 3-hydroksy-4-betainomasłowego w ilości 0,2-7,0 części wagowych, koncentrat ekstraktu korzenia żeń-szenia w ilości 0,1-2,0 części wagowych, kwas a-amino-y-metylotiomasłowy (metionina), w ilości 0,2-5,0 części wagowych oraz witaminy w częściach wagowych w ilościach: E - 0,5 1,0; C - 1,0-5,0; Bć - 0,1-3,0 oraz dwucukry w ilości 40-60 części wagowych, polisacharydy, korzystnie skrobię ziemniaczaną w ilości 10-20 części wagowych, fosforan paszowy będący fosforanem wapnia, w ilości 20-30 części wagowych, mączkę mięsno-kostną w ilości 1-3 części wagowych i lepiszcze oraz środki poślizgowe korzystnie, żelatynę i/lub stearynian magnezu w ilości 2,0-4,0 części wagowych. 2. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera koncentrat z jeżówki z dodatkiem koncentratu dziurawca w ilości 0,1-90% na masę koncentratu z jeżówki.

Description

Przedmiotem wynalazku jest nowa kompozycja odżywcza i biostymulująca (immunostymulująca) na bazie surowców roślinnych o działaniu adaptogennym i biostymulującym, zawierająca także inne związki biologicznie czynne i witaminy. Kompozycja ta jest szczególnie przydatna dla zwierząt monogastrycznych, zwłaszcza dla psów i kotów.

Układ odpornościowy, czyli immunologiczny chroni organizm przed działaniem różnych niekorzystnych czynników, a przede wszystkim bakterii i innych substancji białkowych obcego pochodzenia. W skład układu odpornościowego wchodzą narządy (grasica, szpik kostny, węzły chłonne, migdałki podniebienne, wyrostek robaczkowy, śledziona) i naczynia limfatyczne oraz specjalne komórki odpornościowe krążące we wszystkich tkankach i płynach ustrojowych, takie jak: limfocyty, granulocyty i makrofagi. Ponadto liczne wysepki tkanki limfatycznej znajdują się w układzie oddechowym, pokarmowym i płciowym. Zjawisko niszczenia agresorów nazywa się fagocytozą i jest przejawem komórkowej odpowiedzi immunologicznej. Tą barierą ochronną dla organizmu jest nieuszkodzona skóra o kwaśnym odczynie, kwaśny sok żołądkowy czy rzęski w błonach śluzowych układu oddechowego.

Drugi mechanizm obrony immunologicznej wiąże się z czynnikami genetycznymi. Masowe pojawianie się substancji genotoksycznych, czyli uszkadzających geny (np. awarie ją187 906 drowe) wpływa na obniżenie odporności ludzi i zwierząt. Konsekwencją genotoksyczności środowiska jest obserwowany wzrost zachorowań na choroby infekcyjne, a także choroby nowotworowe.

Układ immunologiczny spełnia istotną rolę w funkcjonowaniu organizmów ludzi i zwierząt. Stosowanie między innymi szczepionek bakteryjnych i wirusowych jest przykładem indukowania odporności mającej jednak u podłoża wprowadzanie antygenów i odpowiednią reakcję organizmu. Obecne tendencje inspirowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), zmierzają do opracowywania i wprowadzania do profilaktyki, leków regulujących działanie układu immunologicznego, tak zwanych immunoregulatorów, zwanych inaczej biostymulatorami, które nie miałyby charakteru antygenowego.

Jak już wspomniano zjawiska reaktywności układu immunologicznego są bardzo złożone i biorą w nich udział liczne organy i elementy morfotyczne, między innymi grasica, szpik kostny, a przede wszystkim makrofagi - limfocyty T lub limfocyty B, aktywowane przez grasicę. Te pierwsze, które dzielą się na wiele subpopulacji o różnym znaczeniu, są odpowiedzialne za tak zwaną odporność komórkową, natomiast te drugie, limfocyty B odpowiadają za odporność typu humoralnego.

Aktywność immunologiczna wyciągów roślinnych lub izolowanych z nich substancji wyraża się licznymi efektami, wśród których na szczególną uwagę zasługuje wytwarzanie interferonu - czynnika przeciwwirusowego.

Immunostymulacja (biostymulacja) oznacza przede wszystkim oddziaływanie na nieswoisty, niezależny od antygenów układ odpornościowy, jednak z uwagi na ścisłe zazębianie się układu nieswoistego i swoistego, niemożliwe jest precyzyjne rozdzielenie obu tych mechanizmów obronnych. Środki lecznicze o działaniu nieswoistym mogą zatem, poprzez rozmaite mediatory, wzmacniać również działanie swoistych systemów obronnych i odwrotnie.

Odpowiednio do formalnego podziału nieswoistego układu odpornościowego na część komórkową i humoralną, podanie immunostymulatora może mieć wpływ na obydwa te systemy. Do systemu humoralnego zalicza się także układ dopełniacza.

Od zarania dziejów ludzie i zwierzęta narażani są na niekorzystne warunki życia mające wpływ na ich zdrowie. Głównym czynnikiem skracającym życie jest stres egzo- i endogenny, rozumiany jako choroba, czy stan degeneracyjny organizmu związany z procesem starzenia, a także stany wywołane szkodliwością i zatruciem środowiska. Stres może być: fizyczny, chemiczny lub biologiczny. Substancje lub surowce antystresowe (adaptogenne) to takie, które pomagają w przystosowaniu się (adaptacji) człowiekowi lub zwierzętom do niekorzystnych warunków.

Dziś ciągle jeszcze niezbyt dokładnie poznano mechanizmy przystosowawcze ustroju. Wiadomo tylko, że podłożem adaptacji są zmiany morfologiczne, biochemiczne i fizjologiczne jakie mogą się rozwijać na wszystkich poziomach organizacji czynnościowej organizmu, zarówno na poziomie molekularnym, jak i regulacji narządowej. Wynikiem adaptacji jest homeostaza, czyli stan wewnętrznej równowagi organizmu. Utrzymanie homeostazy jest uwarunkowane działaniem odpowiednich enzymów (w komórkach) i hormonów (w narządach). Istotnym aspektem adaptacji jest jej zależność nie tylko od genetyki, ale także od zmienności organizmu związanej z upływem czasu. Adaptacja wspomagająca polega na podawaniu substancji wzmagających rezystencję, czyli odporność organizmu, tak więc substancje lub surowce adaptogenne to takie, które zwiększają niespecyficzną zdolność przystosowawczą organizmu (rezystencję) i podwyższają jego siły obronne przeciw stresom. Często także działają immunomodulująco i anabolizująco porównywalnie z działaniem anabolików steroidowych.

Efekty immunostymulujące są pożyteczne we wspomaganiu chemioterapii i stanów pooperacyjnych nowotworowych, chorobach infekcyjnych, jako wspomagające po stosowaniu szczepionek itp.

Wśród związków regulujących odpowiedź immunologiczną, czyli związków immunotropowych należy wyróżnić: immunostymulatory i immunomodulatory, które działają na odpowiedź immunologiczną hamująco (supresyjnie) lub pobudzająco, przy czym rodzaj tego działania zależy od stanu odpornościowego organizmu. Substancje o charakterze modulato4

187 906 rów układu immunologicznego mają różną strukturę chemiczną, w wielu przypadkach niewyjaśnioną. Aktywność modulująca, jak wykazały ostatnie badania, zależy od zespołu różnorodnych związków i jest cechą charakterystyczną dla poszczególnych surowców. Znanych jest wiele związków pochodzenia naturalnego wykazujących działanie immunomodulujące. Właściwości te posiadają zarówno związki wielkocząsteczkowe takie jak: nukleotydy, polisacharydy (heteroglikany), glikoproteidy (lektyny) i inne, a także związki niskocząsteczkowe jak np.: alkaloidy, fenole, polifenole i fenolokwasy, olejki eteryczne, flawonoidy i inne.

Ważną grupą związków biologicznie czynnych odgrywających istotną rolę w przemianie materii są aminokwasy, a zwłaszcza aminokwasy siarkowe, których przedstawicielem mającym duże znaczenie farmakologiczne jest metionina. Metionina jest aminokwasem egzogennym dostarczającym organizmowi grup metylowych oraz siarki. Aminokwasy siarkowe odgrywają bardzo ważną rolę w syntezie keratyny, podstawowego składnika włosów, sierści i kopyt. Metionina wykazuje działanie ochronne na komórkę wątrobową. W organizmie zwierząt występuje często niedobór tego aminokwasu.

Znane są różne postacie preparatów zawierających substancje czynne o właściwościach biostymulujących. Związki immunoaktywne podawane są najczęściej w postaci pojedynczych ziół lub mieszanek ziołowych oraz różnych wyciągów głównie alkoholowych, a także w postaci roztworów do iniekcji. Preparaty immunoaktywne mogą być przygotowywane jako leki galenowe (nalewki odwary, maceracje), jak również w postaci innych form leków (drażetki, tabletki, iniekcje). Przykładem tego typu preparatów może być preparat torfowy Tołpy lub tabletki powlekane Echinapur zawierające ekstrakty z jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea). W preparatach farmaceutycznych produkowanych na skalę przemysłową, substancji biologicznie czynnej najczęściej towarzyszą środki odżywcze. Preparaty te zawierają często jeden rodzaj składnika biologicznie czynnego wykazującego jednokierunkowe działanie i zastosowanie. Dotychczasowe postacie leków zawierające metioninę są produkowane z dodatkiem witamin i środków odżywczych. Przykładem tego typu preparatu jest Methiovit, który zaliczany jest do preparatów lipotropowych wykazujących ochronne działanie na komórkę wątrobową Preparat ten stosuje się w uszkodzeniu miąższu wątrobowego, w leczeniu marskości wątroby, a pomocniczo w cukrzycy oraz niedoborach białkowych i ma działanie usprawniające procesy przemiany materii, zwłaszcza gospodarkę tłuszczową. Jednakże działanie tego preparatu jest jednostronne.

Wynalazek rozwiązuje zagadnienie opracowania sposobu otrzymywania preparatu zawierającego immunostymulatory, aminokwasy oraz witaminy, a także inne substancje odżywcze w jednym zestawie, łatwo przyswajalne przez organizm, o skojarzonym działaniu odtruwającym komórkę wątrobową i wzmacniającym, a także dostarczającego niezbędnych składników wzmacniających i regenerujących siły witalne zwierząt starszych lub osłabionych infekcjami zwierząt młodszych.

Kompozycja odżywcza i biostymulująca według wynalazku, zawiera koncentrat ekstraktu jeżówki purpurowej, o zawartości 50 - 70% suchej masy, otrzymany z soku świeżych ziół uprzednio stabilizowanych parami alkoholu i zawierający 1,5 do 4% związków polifenolowych, stosowany w ilości 0,2 do 7,0 części wagowych, IV-rzędową aminę, znaną pod nazwą handlową L-karnityna, będącą chlorowodorkiem kwasu 3-hydroksy-4-betainomasłowego w ilości 0,2 do 7,0 części wagowych, koncentrat ekstraktu korzenia żeń-szenia w ilości 0,1 do 2,0 części wagowych, kwas α-amino-y-metylotiomasłowy znany jako metionina w ilości 0,2 do 5,0 części wagowych, witaminy: E w ilości 0,5 do 1,0 części wagowych, C w ilości 1,0 do 5.0 części wagowych, B₆ w ilości 0,1 do 3,0 części wagowych oraz dwucukry w ilości 40 do 60 części wagowych, poli sacharydy, korzystnie skrobię ziemniaczaną w ilości 10 do 20 czę ści wagowych, fosforan paszowy, będący fosforanem wapnia w' ilości 20 do 30 części wagowych, mączkę mięsno-kostaą w ilości 1,0 do ^a,0 i letyszcze wraz ^śro dki poślizgowe, kowzysfnie żelatynę i/lub stearynian magnezu w ilości 2,0 do 4,0 części wagowych.

Jako ekstrakty roślinne w kampazecri według wwynalazku stosowane są również mieszaniny koncenhatu jeżówki z dodatkicm konwentrafo dziurawca w ilości 0,1 do 90%o, w stosunku do masy koncetarata jeżówki;.

187 906

Jak wykazały badania, kompozycja według wynalazku posiada szczególnie korzystne działanie osłaniające w infekcjach i intoksykacjach (podnosząc poziom odporności organizmu zwierzęcia) oraz poprawiając bilans aminokwasów siarkowych, co ma istotny wpływ na okrywę włosową i ochronę komórek wątrobowych przed toksynami. Dodatek koncentratu dziurawca działa antydepresyjnie i antystresowo oraz wzmacnia działanie adaptogenne preparatu.

Oprócz wyżej opisanych właściwości farmakologicznych składników zawartych w preparacie, korzystny wpływ na wiele procesów metabolicznych, a przede wszystkim na metabolizm energetyczny ma karnityna. Niedobór tego związku występuje zwłaszcza przy zakłóceniach jej syntezy w wątrobie, upośledzonym wchłanianiu w jelicie cienkim lub nadmiernym wydalaniu karnityny z moczem. Zwierzęta mięsożerne karmione dietami z małym udziałem produktów mięsnych oraz noworodki ssaków żywione mlekiem matki lub preparatami mlekozastępczymi o niskiej zawartości karnityny wykazują znaczny niedobór tego związku. Niedobór karnityny jest przyczyną deficytu energetycznego, który ma wpływ na rozwój niektórych chorób wątroby, uszkodzeń mięśnia sercowego i mięśni szkieletowych.

Alternatywnie, przedmiotem wynalazku jest kompozycja odżywcza, zawierająca następujące składniki: koncentrat ekstraktu jeżówki o zawartości 50 - 70% suchej masy otrzymany z soku świeżych ziół, uprzednio stabilizowanych parami alkoholu, zawierający 1,5 - 4,0% związków polifenolowych w ilości 0,2-7,0 części wagowych, ewentualnie z domieszką kon-

centratu dziurawca w ilości 0,1 - 90% w stosunku do masy koncentratu jeżówki, koncentrat korzenia żeń-szenia w ilości 0,1-1,0 części wagowych, metionina w ilości 0,2-5,0 części wa-
gowych, witaminy w częściach wagowych w ilościach: E -	0,5-2,0; C - 1,0-5,0; B, - 0,1-3,0
oraz dwucukry w ilości 40-60 części wagowych, a także polisacharydy, korzystnie skrobię ziemniaczaną w ilości 10-20 części wagowych, fosforan paszowy w ilości 20-30 części wagowych, mączkę mięsno-kostną w ilości 1 -3 części wagowych i lepiszcze oraz środki poślizgowe korzystnie żelatynę i/lub stearynian magnezu w ilości 2,0-4,0 części wagowych.
Kompozycja według rozwiązania alternatywnego ma	zastosowanie zwłaszcza w tych
przypadkach, gdy występuje niedobór karnityny.
Przykład I. Sporządzono kompozycje o składzie:
- Koncentrat jeżówki o zawartości 57% suchej masy
i 2,5% związków polifenolowyfch	6,70 części wagowych
- Konncntrat żeń - szenia	0,20 części wagowych
- Κ8πήί^π	6,70 części wagowych
- Mettomna	3,30 części wagowych
- Witamina C	1,70 części wagowych
- Witamina E	0,70 części wagowych
- Witaminn -B oraz masa tabletkowa o składzie:	0,20 części wagowych
- Mączka mięsno-kostna	2 części wagowe
- Cukier puder	22 części wagowe
- Laktoza	22 części wagowe
- Fosforan paszowy	20 części wagowe
- Maczka ziemniaczana	12 częśc- wagovyych
- Żelatyna	1 częśc- wagowa
- Barwnik czerwony	OJ części wagowa
- Stearynian Mg	1J częśc- wagowej

Całość tej kompozycji poddaje się granulowaniu, a następnie tabletkowaniu. Tabletki przechowywane w temperaturze pokojowej, bez dostępu światła i wilgoci wykazywały trwałość ponad 24 miesiące. Preparat był chętnie pobierany przez zwierzęta. Podawanie preparatu przez okres 3 miesięcy, wyraźnie poprawiło kondycję leczonych zwierząt w różnych stanach chorobowych, a zwłaszcza infekcjach bakteryjnych i wirusowych oraz w okresie rekonwalescencji.

Zastosowanie preparatu jako dodatku żywieniowego u młodych, szybko rosnących zwierząt oraz w stanach zwiększonego wysiłku fizycznego jest bardzo korzystne. Preparat podawany zwierzętom w stanach stłuszczenia wątroby, znacznie łagodził ten stan chorobowy.

187 906

Preparat stosowany był także w leczeniu infekcji bakteryjnych i wirusowych, a także w stanach geriatrycznych.

Przykład II. Wykonano kompozycję o składzie jak w przykładzie I stosując zamiast koncentratu jeżówki, mieszaninę tego koncentratu z dodatkiem koncentratu dziurawca w ilości 30% w stosunku do masy koncentratu jeżówki. Uzyskano efekty podobne jak w przykładzie I oraz dodatkowo uzyskano korzystny wpływ preparatu na przyswajanie tłuszczów.

Przykład III. Sporządzono kompozycje o składzie:

- Koncentrat jeżówki o stężeniu i zawartoścc związków

fenolowych jak w przykładzie I w ilości	6,70 części wagowych
- Metionina	3,30 częścć wagowych
- Koncentrat	0,20 częścc wagowych
- Witamina C	1,70 częścć wagowych
- Witamina E	0,70 częścc wagowych
- Witami na Bó	0,20 częścć wagowych
oraz masa tabletkowa o składzie:
- Mączka kostna	2 części wagowe
- Cukier puder	24 części wagowe
- Laktoza	24 części wagowe
- fosforan potasu	21,3 C3ęści wagowe
- Mączka ziemniaczana	13,3 częścć wagowych
- Żelatyna	l,ę częćc i wagowcych
- Barwnik czerwony	0,1 częśc i wagowych
- Stearynian Mg	1,2 częśc i wagowc^i
Preparat przechowywany w temperaturze pokojowej, bez dostępu światła i wilgoci wy-
kazywał trwałość oraz korzystne właściwości w leczeniu stanów chorobowych, a także w
rekonwalescencji zwierząt jak opisano w przykładzie I.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz. Cena 2,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Kompozycja odżywcza i biostymulująca dla zwierząt na bazie surowców roślinnych o działaniu adaptogennym i biostymulującym znamienna tym, że zawiera koncentrat ekstraktu jeżówki purpurowej o zawartości 50-70% suchej masy, otrzymany z soku świeżych ziół uprzednio stabilizowanych parami alkoholu i zawierający 1,5-4,0% związków polifenolowych, stosowany w ilości 0,2-7,0 części wagowych, czwartorzędową, aminę znaną pod nazwą L-karnityna, będącą chlorowodorkiem kwasu 3-hydroksy~4-betainomasłowego w ilości 0,2-7,0 części wagowych, koncentrat ekstraktu korzenia żeń-szenia w ilości 0,1-2,0 części wagowych, kwas α-amino-y-metylotiomasłowy (metionina), w ilości 0,2-5,0 części wagowych oraz witaminy w częściach wagowych w ilościach: E - 0,5-1,0; C - 1,0-5,0; B6 - 0,1-3,0 oraz dwucukry w ilości 40-60 części wagowych, polisacharydy, korzystnie skrobię ziemniaczaną w ilości 10-20 części wagowych, fosforan paszowy będący fosforanem wapnia, w ilości 20-30 części wagowych, mączkę mięsno-kostną w ilości 1-3 części wagowych i lepiszcze oraz środki poślizgowe korzystnie, żelatynę i/lub stearynian magnezu w ilości 2,0-4,0 części wagowych.

2. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera koncentrat z jeżówki z dodatkiem koncentratu dziurawca w ilości 0,1-90% na masę koncentratu z jeżówki.

3. Kompozycja odżywcza i biostymulująca dla zwierząt na bazie surowców roślinnych o działaniu adaptogennym i biostymulującym znamienna tym, że zawiera koncentrat ekstraktu jeżówki o zawartości 50-70% suchej masy, otrzymany z soku świeżych ziół uprzednio stabilizowanych parami alkoholu, zawierający 15-4,0% związków polifenolowych stosowany w ilości 0,2-7,0 części wagowych, ewentualnie z domieszką koncentratu dziurawca w ilości 0,1-90% na masę koncentratu jeżówki, koncentrat z korzenia żeń-szenia w ilości 0,1-1,0 części wagowych, kwas a-amino-y-metylotiomasłowy (metionina) w ilości 0,2-5,0 części wagowych oraz witaminy w częściach wagowych w ilościach.: E - 0,5-2,0; C - 1,0-5,0; B₆ - 0,1-3,0 oraz dwucukry w ilości 40-60 części wagowych, polisacharydy, korzystnie skrobię ziemniaczaną w ilości 10-20 części wagowych, fosforan paszowy w ilości 10-20 części wagowych, mączkę mięsno-kostną w ilości 1-3 części wagowych i lepiszcze oraz środki poślizgowe, korzystnie żelatynę i/lub stearynian magnezu w ilości 2,0-4,0 części wagowych.