Wynalazek dotyczy smigi z plaszczy¬ znami nosnemi do samolotów, w których wokolo pionowej osi jesit ruchomo umie¬ szczonych kilka plaszczyzn nosnych, pola¬ czonych przegubowo ze wspólna piasta w ten sposób, ze pod dzialaniem sily nacisku powietrza podczas wznoszenia sie lub opa¬ dania samolotu, bezwladnosci mas po¬ wierzchni 'nosnych oraz sil odsrodkowych podczas wirowania tych powierzchni, te ostatnie moga przyjmowac rozmaite, nieza¬ lezne od siebie, polozenia. Wynalazek do¬ tyczy zwlaszcza sinig z plaszczyznami no¬ snemi, obracanemi przez strumien powie¬ trza, powstajacy podczas lotu samolotu.Poszczególne plaszczyzny nosne sa w ten sposób osadzone na piastach walów smig, ze moga sie swobodnie wahac nieza¬ leznie od siebie w plaszczyznach, skierowa¬ nych pod pewnym katem do glównej osi obrotu plaszczyzn nosnych. Poza tern po¬ szczególne plaszczyzny nosne moga wyko¬ nywac wzgledem siebie ruchy wahadlowe równiez w glównej plaszczyznie obrotu.Wynalazek dotyczy urzadzenia, ograni¬ czajacego pionowe ruchy kazdej z pla¬ szczyzn nosnych, a wiec ruchy o kierunku poprzecznym do glównej plaszczyzny o- brotu. Urzadzenie wedlug wynalazku ma na celu ograniczenie tych ruchów zwla¬ szcza wtedy, gdy smiga nie obraca sie juz pod wplywem szybkosci lotu, t j. w chwilistartu, ladowania lub w czasie spoczynku samolotu. W dotychczasowych wykona¬ niach tego rodzaju *smig ograniczono wiel¬ kosc opadania niewirujacych smig, wzgled¬ nie wielkosc wychylen podczas wahania sie w dól wirujacych plaszczyzn nosnych w smigach, w których plaszczyzny nosne sa osadzone niezaleznie od siebie, zapomoca lin lub drazków nosnych, polaczonych z górnem przedluzeniem piasrty walu smigi.W smigach, w których przeciwlegle pla¬ szczyzny nosne stanowia sztywna calosc i sa osadzone na jednym tylko przegubo¬ wym czopie, próbowano umieszczac pod kazda plaszczyzna nosna zderzaki oporo¬ we, ograniczajace ruch wahadlowy sztyw¬ nych par plaszczyzn nosnych. Wedlug ni¬ niejszego wynalazku w tego rodzaju kon¬ strukcjach plaszczyzny nosne sa osadzone niezaleznie od siebie na wspólnej piascie smigi.Wedlug wynalazku plaszczyzny nosne smig samolotów, w których osadza sie kil¬ ka plaszczyzn nosnych niezaleznie od siebie na wspólnej piascie, kazda plaszczyzna nosna moze wykonywac oddzielnie ruchy wahadlowe w kierunku naogól poprzecz¬ nym do glównej (plaszczyzny obrotu, przy- czem oddzielne zderzaki oporowe umie¬ szcza sie dla kazdej poszczególnej pla¬ szczyzny nosnej, które fbo zderzaki ograni¬ czaja wielkosc wspomnianych wahan po¬ przecznych przez wywieranie przeciwci- snienia na wewnetrzne konce plaszczyzn nosnych.W mysl wynalazku piasta smigi, z któ¬ ra sa polaczone przegubowo i niezaleznie od siebie plaszczyzny nosne, zaopatrzona jest w zderzaki oporowe, 'dzialajace na po¬ szczególne plaszczyzny nosne wpoblizu ich czopów przegubowych, przez co ogranicza¬ ja, skierowane wdól oraz wigóre, wahadlo¬ we ruchy plaszczyzn nosnych.Na rysunku przedstawiono dwie od¬ miany wykonania wynalazku. Fig, 1 przed¬ stawia czesciowy widok i czesciowy prze¬ krój piasty smigi plaszczyzn nosnych wraz z czescia plaszczyzn nosnych, a fig. 2 — odmiane wykonania smigi.Smiga plaszczyzn nosnych, przedsta¬ wiona na fig. 1, sklada sie z kilku drazkóiw Wspornikowych 3, które wystaja ku górze z kadluba samolotu i których górne konce sa ujete we wspólna nasade 4. Nad nasada znajduje sie czop 5, na którym osadzona jest luzno piasta 6 smigi. Pomiedzy rucho- memi wzgledem siebie czopem 5 a piasta 6 utnieszczone isa lozyska 7.W postaci iwykonania, przedsta^wionej na fig. 1, plaszczyzny nosne smigi sa pola¬ czone przegubowo z piasta 6 zapomoca po¬ ziomych (w zasadzie) czopów 8, wspólpra¬ cujacych z obejmujacemii je wodzikami 9.Wodziki te, osadzone ruchomo na czopach 8, polaczone sa nastepnie zapomoca piono¬ wych fw zasadzie) czopów 11 z widelko- wemi uchwytami 10. W tej poisrtaci wyko¬ nania kazda z podluznie 12 plaszczyzn no¬ snych jest przymocowana do uchwytu 10.Dzieki tego rodzaju osadzeniu plaszczyzn nosnych na diwóch czopach przegubowych, poszczególne plaszczyzny nosne moga przybierac wzgledem plaszczyzny obrotu niezalezne od siebie polozenia, a mianowi¬ cie zarówno w plaszczyznie obrotu tych plaszczyzn dookola osi czopa 5, jak rów¬ niez w kierunku poprzecznym da tej osi.W mysl niniejszego wynalazku do ogra¬ niczania ru'chu poszczegókiych plaszczyzn nosnych dookola ich poziomych (w zasa¬ dzie) czopów 8 sluza odpowiednie zderza¬ ki oporowe. Na dolnym koncu piasta 6 przechodzi w wieniec 13, przyczem wie¬ niec 13 jest umieszczony ponizej wodzi¬ ków 9 plaszczyzn nosnyfch. Nadto wieniec 13 zaopatrzony jest w sprezyste zderzaki 14, wykonane np. z gumy, które sa umie¬ szczone w ten sposób, ze stykaja sie z czolowemi powierzchniami pionowych czo¬ pów 11 po opadnieciu wdól plaszczyzn no¬ snych.Oprócz tego urzadzenie wedlug wyna- — 2 —lazku jest wyposazone w srodki, ograni¬ czajace wielkosc wahan plaszczyzn no¬ snych wgóre dookola czopów 8. W tym celu w postaci wykonania, przedstawionej na fig. 1, nad wodzikami 9 znajduja sie scianki oporowe 15 piasty 6.Nalezy zaznaczyc, ze slily wywierane na plaszczyzny nosne podczas wznoszenia sie i beztwladmosc mas tych powierzchni, wystepujace podczas zwyklego: lotu, sa tak wielkie,, ze wodziki 9 plaszczyzn nosnych znajduja sie w odpowiedniej odleglosci za¬ równo od górnych, jak i od dolnych zde¬ rzaków oporowych. Dzieki temu podczas normalnego lotu plaszczyzny nosne moga sie swobodnie obracac dookola poziomych czopów 8 pod dzialaniem wystepujacych podczas lotu sil. Zadanie zderzaków opo¬ rowych polega tylko na ograniczeniu nad¬ miernych wahan poszczególnych pla¬ szczyzn. Skoro jednak samolot1 znajduje sie na ziemi, a smiga plaszczyzn nosnych pozostaje w spoczynku lub tez wiruje z nieznaczna szybkoscia, wówczas korzyst- nem fest podparcie poszczególnych pla¬ szczyzn nosnych w celu zapobiezenia zbyt znacznemu ich opadnieciu, przy którem moglyby dotknac innych czesci samolotu, np. smigla o osi poziomej lub czesci ka¬ dluba samolotu. Dolne powierzchnie opo¬ rowe, zaopatrzone w gumoiwe zderzaki 14, umieszczone isa w ten sposób, ze plaszczy¬ zny nosne, opierajac sie na nich, zachowu¬ ja dostateczny odstep od innych czesci sa¬ molotu. Jak wyzej wspomniano, w tym przypadku, gdy poszczególne plaszczyzny nosne smigi sa polaczone niezaleznie od siebie ze wspólna piasta smigi lub jej czo¬ pem, trzeba bylo dotychczas przedluzac piaste lub czop wgóre, a z górnego konca tego przedluzenia prowadzic do poszcze¬ gólnych plaszczyzn nosnych ciegna linowe lub inne narzady podtrzymujace, aby pla¬ szczyznom nosnym, pomimo zabezpiecze¬ nia ich w stanie spoczynku przed zbyt ni¬ skiem opuszczeniem sie, umozliwic wyko¬ nywanie wzajemnie niezaleznych ruchów podczas lotu. Tego rodzaju wsporniki byly niezbedne w tych przypadkach, w których stosowano zarówno poziome, jak i piono¬ we czopy obrotowe, gdyz przy tego rodza¬ ju konstrdkcfi plaszczyzny nosne mogly sie wahac zarówno wlbok, jak Wgóre i wdól. Wprawdzie tego rodzafu urzadze¬ nia wspornikowe dzialaja w pozadany sposób, tern niemniej jednak posiadaja te wade, ze ciegna linowe ulegaja z latwoscia splataniu. Nastepnie w razie zerwania sie takiego narzadli wspornikowego plaszczy¬ zna nosna ulega uszkodzeniu.Górna scianka oporowa 15 sluzy, jak wspomniano, do zapobiegania zbyt wiel¬ kim wychyleniom sie plaszczyzn nosnych wgóre w przypadku, gdy plaszczyzny no¬ sne obracaja sie z niewielka szybkoscia i ulegaja przytern uderzeniu wiatru. Do¬ tychczas stosowane narzady linowe nie moga wogóle spelniac tego zadania. Scian¬ ke oporowa 15 umieszcza sie najodpowied- nief w ten sposób, aby w razie, gdy pla¬ szczyzna nosna wychyla sie wgóre i ude¬ rza o scianke oporowa, jej nastepny mich wdól nie byl tak wielki, aby spowodbwal dzialanie niedopuszczalnie wielkiej sily na dolina scianke oporowa. W ten sposób wszystkie plaszczyzny nosne moga pod¬ czas zwyklego lotu wykonywac swobod¬ nie wszelkie ruchy. Jednoczesnie jednak nadmierne ruchy plaszczyzn nosnych sa tak ograniczone, ze 'zapobiega sie uszko¬ dzeniu plaszczyzn nosnych lub piasty smi¬ gi, zwlaszcza wówczas, gdy samolot znaj¬ duje sie na powierzchni ziemi. Górna scianke oporowa 15 mozna zaopatrzyc w gumowe nakladki podobne do dolnych zde¬ rzaków 14.Poniewaz zderzaki 14 stykaja sie z czopami 11, wiec plaszczyzny nosne po¬ siadaja w kazdej chwili dostateczna swo¬ bode ruchów dookola pionowych czopów 11, nawet wówczas, gdy smiga zaczyna sie obracac. W tym przypadku zderzaki 14 - 3 —dzwigaja plaszczyzny nosne, które pomi¬ mo tego- moga sie swobodnie obracac na czopach 11. Nalezy przyttem zaznaczyc* ze przy napedzaniu plaszczyzn nosnych przy starcie wykonywaja one stosunkowo znacz¬ ne ruchy wahadlowe dookola czopów pio¬ nowych, W odmianie wykonania przedstawionej na £ig, 2 wal /6 stnigi osadzony jest w ob¬ sadzie 17, przedstawionej ka czesciowo. Równiez i w tym przypadku stoiiga posiada piaste 18, obracajaca sie swobodnie dookola os* walu 16. Do piasty 18 przymocowane sa przegubowo pla¬ szczyzny nosne zapomoca poziomych Czo¬ pów 19, wspólpracujacych ze zwróconemi nazewnafferz i z&opatrzenemi w otwory wspornikami 27. Na kazdym czopie 19 o- sadzouy est wodzik 20. Pomiedzy walem 16 i piasta 18 znajduja sie lozyska 3L W iej odmianie Wykonania widelkowe obsady 21 i pionowe czopy 22 sa w fen sposób polaczone, ze poszczególne plaszczyzny nosne moga sie oddzielnie wahac w glównej plaszczyznie obrotu* Podluznice 23 pla¬ szczyzn nosnych umieszczone sa koncami w widelkowych obsadach 21.W odmianie wykonania, przedsta¬ wionej fctarter, który sklada sie z bebna 24, umie- fezefeonego na dolnym koncu piaety 18 i za¬ opatrzonego w stozkowe kolo 25f zazebio¬ ne z kólkiem napedowem 26. Startera tego uzywa sie tylko wówczas, gdy smidze na¬ daje sie przy starcie poczatkowa szyb¬ kosc.W odmianie wykonania przedmiotu wynalazku, przedstawionej na fig. 2, opo¬ rowe powierzchnie sa wykonane w postaci ramion 28, które siegaja ponad wewnetrz¬ ne, to jest zwrócone ku osi walu 16, konce 29 dzwigni 20. Ramiona oporowe 28 moga byc zaopatrzone w elastyczne zderzaki 14, zastosowane w odmianie wykonania przed¬ stawione} na fig, 1. Piasta 18 posiada nad¬ to wystajace powierzchnie 30 ponizej dzwi¬ gni 20, tak ze dosrodkowy koniec 29 tej dzwigni opiera sie na nich, w celu zapo¬ biezenia zbyt silnemu wychylaniu sie wgó- re plaszczyzn, nosnych dookola ich Czo¬ pów 19. W zwiazku z tern nalezy zazna¬ czyc, ze odmiany wykonania przedstawio¬ ne na fig. 1 i 2 róznia sie zasadniczo od siebie umieszczeniem prawie poziomych czopów przegubowych oraz wykonaniem doilinych i górnych powierzchni oporowych.W odmianie wykonania wedlug fig. 1 po¬ ziome czopy 8 sa stosunkowo blisko osi walu 5, a powierzchnie oporowe sa tak u- mieszczone, ze wspólpracuja z wodzikami 9 w miejscach znajdujacych sie ponizej czopów 8. Natomiast w odmianie wedlug fig. 2 poziome czopy 19 sa bardziej odda¬ lone od osi walu 16, a powierzchnie opo¬ rowe umieszczone sa w ten sposób, ze wspólpracuja ze zwróconemi ku srodkowi koncami 29 dzwigni 20. W ten sposób w odmianie wedlug fig. 1 ruch wahadlowy plaszczyzn mostiych jest ograniczony przez powierzchnie oporowe, lezace ponizej pla¬ szczyzn nosnych, zas w odmianie wedlug fig. 2 wahanie sie plaszczyzn nosnych wdól jest ograniczone przez powierzchnie oporowe, lezace ponad dzwignia. Pozostale powierzchnie oporowe sa w obu odmia¬ nach wykonania umieszczone, oczywiscie, w odpowiednio przeciwleglych miejscach.Obydwie odmiany wykonania, w któ¬ rych górne i dolne powierzchnie oporowe znajduja sie prawie w plaszczyznie gór¬ nego i dolnego lozyska pomiedzy piasta i walem, a czopy poziome leza pomiedzy górnem i dokiem lozyskiem, posiadaja wielka wytrzymalosc oraz te zalete, ze sily, wywierane na powierzchnie oporowe, rozkladaja sie bezposrednio i równomier¬ nie. Oprócz tego obydwie odmiany wyko¬ nania maja bardzo korzystny ksztalt pod wzgledem aerodynamicznym, gdyz nie po. siadaja umieszczonych nazewnatrz swobod¬ nych lin lub tym podobnych narzadów, a piasta walu smigi, w porównaniu ze znane- — 4 —mi postaciami wykonania, posiada znacz¬ nie mniejsza wysokosc.Odmiana wykonania wedlug fig. 1 jest równiez z tego powodu bardzo korzystna, ze poziome czopy przegubowe mozna u- mieszczac stosunkowo blisko osi obrotu smigi. PL