PL185885B1 - Wentylator do samolotu skróconego startu i lądowania lub do poduszkowca - Google Patents

Abstract

Wentylator do samolotu skróconego startu i lądowania lub do poduszkowca posiadający dwa wirniki o osiach równoległych, jeden łopatkowy z prostymi zarysu przekroju poprzecznego łopatek, przecinającymi się wjego osi obrotu i drugi wewnętrzny wirnik wrębowy współpracujący z jego łopatkami, znamienny tym, że wirnik wrębowy (15) ułożyskowany jest w dwóch krążkach (11) zagłębionych w tarczach (7 i 9) wirnika łopatkowego łączących łopatki (8), zaś krążki (11) połączone są sztywno osłoną walcową (10) opasującą częściowo wirnik wrębowy (15).

Description

Przedmiotem wynalazku jest wentylator do samolotu skróconego startu i lądowania lub do poduszkowca.

W technice lotniczej znane i stosowane są urządzenia do skracania startu i lądowania samolotu przez zmechanizowanie płata w celu zwiększenia współczynnika siły nośnej. W samolocie typu DC-9 zastosowano wysuwane do przodu sloty oraz nastawne klapy stoso185 885 wane we wszystkich typach płatowców. W samolotach specjalnych znane są próby zbliżenia samolotu do pionowzlotu przez pochylenie siły ciągu silnika odrzutowego z kierunku osi kadłuba samolotu do kierunku pionowego za pomocą specjalnego układu kierownic jak na. przykład w samolocie typu AV-8B Harier. Innym rozwiązaniem do wytwarzania siły nośnej jest wytwarzanie strumienia powietrza przez turbowentylatory zainstalowane w płacie w strefie przykadłubowej. Końce łopat wentylatora są połączone wieńcem łopatek turbiny zasilanej spalinami silnika ciągu samolotu odrzutowego. Dotychczas również w technice znany jest samolot pionowego startu i lądowania typy V22-Osprey z przestawionymi osiami wzdłużnymi silników śmigłowych zamontowanych obrotowo na końcach płata. Z polskiego opisu patentowego nr 152 027 znana jest maszyna wirnikowa łopatkowa pt. „Silnik spalinowy i doładowarka do tego silnika lub maszyna chłodnicza i grzewcza”. Mechanizm tej maszyny stanowią dwa wirniki walcowe styczne wewnętrznie wzdłuż tworzącej, jednego wrębowego i drugiego łopatkowego, sprzężone parą kół zębatych, przy czyn każda łopatka współpracująca z wrębem wirnika wrębowego w dwóch jego tworzących zawiera w zarysie dwie proste przecinające się w osi obrotu wirnika łopatkowego, którego średnica teoretyczna jest podwojoną średnicą teoretyczną wirnika wrębowego. Z literatury A.Moldenhawer „Poduszkowce” Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1966 znane są w poduszkowcach wentylatory odśrodkowe niskiego sprężu, montowane w ich środkowych częściach a powietrze wypływa z wentylatorów układem kanałów doprowadzających go na obrzeże poduszki powietrznej. W małych poduszkowcach stosowane są wentylatory osiowe.

Istotą, wentylatora do samolotu skróconego startu i lądowania lub do poduszkowca posiadającego dwa wirniki o osiach równoległych, jeden łopatkowy z prostymi zarysu przekroju poprzecznego łopatek, przecinającymi się w jego osi obrotu i drugi wewnętrzny wirnik wrębowy współpracujący z jego łopatkami jest to, że wirnik wrębowy ułożyskowany jest w dwóch krążkach zagłębionych w tarczach wirnika łopatkowego łączących łopatki, zaś krążki połączone są sztywno osłoną walcową opasującą częściowo wirnik wrębowy. Łożyska wirnika łopatkowego osadzone są na tulejach jego tarcz i umieszczone są w tulejach żeber płata, wzdłuż którego biegnie oś obrotu wentylatora od kadłuba samolotu do końca wydłużenia klapy płata, przy czym oś leży za kesonem przednim płata, za płaszczyzną jego maksymalnej grubości. Pobocznica wirnika wrębowego oraz głów łopatek jest zbliżona na wielkość luzu do ścianki przedniej kesonu tylnego płata, zaś cały wentylator składa się z kilku sekcji symetrycznie do osi wzdłużnej kadłuba samolotu, z których przykadłubowa sekcja sprzężona jest z silnikiem napędowym w ten sposób, że układ tych sekcji umieszczony jest w wydłużonym wzdłuż płata oknie przepływowym w kształcie prostokąta. Tylna ścianka kesonu przedniego płata znajduje się przed strefą obrotów wentylatora i ma w przekroju poprzecznym zarys spiralny, zaś wylot kanału spiralnego zakończony jest klapą wentylatora połączoną zawiasem z płatem. Każdy przegub międzysekcyjny wentylatora przenoszący moment obrotowy do sekcji sąsiedniej zawiera tuleję zewnętrzną z dwoma wpustami w jej przekroju osiowośrednicowym, przy jej pobocznicy wewnętrznej, w które wchodzą suwliwie dwa wypusty tulei łączącej, posiadające obrys wspólnego okręgu w płaszczyźnie jej osi i średnicy tej tulei wyposażonej w dwa wpusty przy jej pobocznicy wewnętrznej, przy czym wpusty te znajduję się w płaszczyźnie średnicowo-osiowej prostopadłej do płaszczyzny średnicowo-osiowej wypustu tej tulei, zaś we wpustach tulei łączącej znajdują się dwa wypusty tulei wewnętrznej posiadające obrys wspólnego okręgu w jej płaszczyźnie średnicowo-osiowej, natomiast symetrycznie względem płaszczyzny symetrii poprzecznej tulei łączącej, jej powierzchnia zewnętrzna jest zbieżna ku końcowi tej tulei, natomiast jej otwór jest rozbieżny ku jej końcowi.

Istotą wentylatora do poduszkowca jest to, że oś wirnika wrębowego leży w płaszczyźnie poziomej, przechodzącej przez oś obrotu wirnika łopatkowego i prostopadłej do osi pionowej poduszkowca pomiędzy nią a osią obrotu wirnika łopatkowego, przy czym bryła opływowa cyrkulacji powietrza położona jest pomiędzy wirnikiem wrębowym a osią pionową poduszkowca, zaś wentylator znajduje się na obrzeżu poduszkowca. W poduszkowcu znajdują się układy wentylatorów ułożone parami symetrycznie względem płaszczyzny pionowej, przechodzącej przez oś pionową poduszkowca i jednocześnie przez jego oś wzdłużną.

185 885

Korzystnym skutkiem stosowania wynalazku w samolocie jest stosowanie dużych kątów natarcia płata z podciśnieniem ssania nad kesonem przednim płata i nadciśnieniem pod płatem z intensywnym napływem powietrza na klapę ze szczelinę, zwiększającym skuteczność jej działania i wzrost współczynnika siły nośnej co spowoduje skrót długości startu i lądowania. Wentylator według wynalazku zachowuje kesonową budowę płata. Zastosowanie wentylatora w poduszkowcu skróci znacznie długość kanałów powietrza tłoczonego do poduszki powietrznej i spowoduje wykorzystanie jego energii kinetycznej dzięki cyrkulacji w strefie wentylatora. Obniży to moc silnika do wytworzenia poduszki powietrznej. Wentylator według wynalazku może być zastosowany do intensywnej wentylacji pomieszczeń o dużej kubaturze.

Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny A-A wentylatora do samolotu, fig. 2 - przekrój 8-6 osiowy wentylatora samolotu, fig. 3 - przekrój D-D poprzeczny połączenia przegubowego dwóch kolejnych sekcji wentylatora samolotu, fig. 4 - przekrój poprzeczny C-C płata z wentylatorem samolotu w uproszczeniu do opisu jego działania, fig. 5a - półwidok z kierunku A i półprzekrój tulei łączącej przegubu, fig. 5b - rzut aksonometryczny obrotowego połączenia przegubowego wentylatora samolotu, fig. 5c - widok z kierunku B tulei wewnętrznej przegubu, fig. 6 - rzut pionowy samolotu z położeniem wentylatora w płacie, fig. 7a - przekrój poprzeczny silnika spalinowego napędowego, fig. 7b - zarys rzeczywisty łopatki wirnika silnika spalinowego z zarysem krawędzi wrębu, fig. 8a - układ wentylatorów w poduszkowcu, fig. 8b - przekrój poprzeczny układu wentylatorów w poduszkowcu prostopadły do jego osi wzdłużnej.

Wirnik łopatkowy sekcji wentylatora samolotu składa się z dziesięciu łopatek 8 połączonych sztywno swoimi końcami z tarczą 7 posiadającą tuleję wału napędowego i wgłębienie walcowe oraz z tarczą 9, której tuleja łączy się wielowypustem z tuleją 20 wewnętrzną przegubu międzysekcyjnego. Wirnik wrębowy 15 ułożyskowany jest w łożyskach 16 umieszczonych w dwóch krążkach 11 połączonych sztywno osłoną walcową 10 posiadających krótkie tuleje, na których osadzone są pierścienie wewnętrzne łożysk, zabezpieczone pierścieniami 39. Pierścienie zewnętrzne łożysk 12 osadzone są wewnątrz tulei tarcz 7 i 9. Końcowa sekcja osłony walcowej 10 z krążkami 11 połączona jest sztywno z płatem 1. W jednakowych odcinkach długości wirnika łopatkowego w sekcji nałożone są pierścienie opasujące 17. Łożyska 13 i pierścienie osadcze 14 wirnika łopatkowego osadzone są w tulejach żeber 3 płata 1, wzdłuż którego przechodzi oś obrotu wirnika łopatkowego wentylatora o rozpiętości od kadłuba samolotu do końca wydłużenia klapy 4, przy czym oś ta leży za kesonem przednim 2 płata 1 za płaszczyzną jego maksymalnej grubości. Pobocznica wirnika wrębowego 15 oraz głów łopatek 8 jest zbliżona na wielkość luzu do ścianki przedniej tylnego kesonu płata 1. Cały wentylator składa się z kilku sekcji, symetrycznie do osi wzdłużnej 5 kadłuba samolotu, z których przykadłubowe sekcje sprzęgnięte są z silnikami spalinowymi 26. Układ tych sekcji umieszczony jest w wydłużonym wzdłuż, płata 1 oknie przepływowym w kształcie prostokąta. Tylna ścianka kesonu przedniego 2 ma spiralny zarys w przekroju poprzecznym, zaś kanał u wylotu łączy się z klapą wentylatora samolotu 24 połączoną zawiasem z płatem 1. Część wlotowa okna przepływowego jest wyposażona w żaluzje 25. Dwie kolejne sekcje wirnika łopatkowego wentylatora połączone są przegubem w skład, którego wchodzą tuleja zewnętrzna 18 połączona wielowypustem z tuleją tarczy sąsiedniej sekcji wirnika łopatkowego, zaś tuleja wewnętrzna 20 z tuleją łączącą połączona jest wielowypustem z tuleję tarczy 9. Dwie kolejne sekcje zespołu osłony walcowej 10 i krążków 11 połączone są przegubem stałym, w skład którego wchodzą tuleja zewnętrzna stała 21 połączona wielowypustem z tuleją krążka 11 sekcji sąsiedniej, tuleja wewnętrzna stała 23 z tuleją łączącą 22 połączona jest wielowypustem z tuleją krążka 11. W tuleję zewnętrzną 18 z dwoma wpustami wchodzą suwliwie dwa wypusty tulei łączącej 19 posiadające obrys wspólnego okręgu D, wyposażonej w dwa wpusty przy jej pobocznicy wewnętrznej w płaszczyźnie średnicowo-osiowej prostopadłej do płaszczyzny średnicowo-osiowej wypustu tej tulei. We wpustach tulei łączącej 19 znajdują się suwliwie dwa wypusty tulei wewnętrznej 20 posiadające obrys wspólnego okręgu d w jej płaszczyźnie średnicowo-osiowej.

W zastosowaniu wentylatora do poduszkowca wchodzi on w układ czterech wentylatorów na bokach prostokąta obrysu poduszkowca z osią 42 utworzoną z osi wzdłużnej x, z osi

185 885 pionowej z i osi poprzecznej y. Oś wirnika wrębowego 15 leży w płaszczyźnie poziomej przechodzącej przez oś obrotu wirnika łopatkowego i prostopadłej do osi pionowej z poduszkowca, pomiędzy tą osią a osią wirnika łopatkowego. Bryła opływowa 44 położona jest pomiędzy wirnikiem wrębowym a osią pionową z poduszkowca z korpusem 41, osłoną brzegową 40, tworzącą w przekroju poprzecznym kanał spiralny, którego wylot leży nad podłożem 43 wodnym lub lądowym.

Silnik spalinowy do napędu wentylatora jednego skrzydła ma podobną budowę jak wentylator, zwłaszcza wirnik wrębowy 35 i łopatkowy 36. Część zewnętrzna korpusu 26 zamyka komory międzyłopatkowe i łączy się z komorą spalania 30 dwoma szeregami otworów, szeregiem otworów 37 powietrza sprężonego i szeregiem otworów 38 wypływu spalin. Otwory powietrza i spalin są umieszczone przemiennie.

Komora spalania wyposażona jest we wtryskiwacz paliwa 32 i świecę zapłonową 31 do inicjacji spalania. Korpus 26 w części przy kesonie przednim 2 płata 1, przechodzi w kanał spiralny 29 wylotu spalin. Część wewnętrzna korpusu 26 tworzy element 27 z oknem przepływowym 28 i króćcem 33. Klapa spalinowa 34 połączona jest zawiasem z kesonem przednim 2.

Działanie wentylatora samolotu w czasie jego startu polega na tym, że po otwarciu żaluzji 25, klapy 24, klapy 34 i wychyleniu klapy 4, po uruchomieniu silnika 26 następuje rozpędzanie wirników do prędkości kątowej co wentylatora do wartości nominalnej obrotów. Na skutek siły odśrodkowej powietrze znajdujące się w przestrzeniach miedzyłopatkowych przepływa promieniowo w dolnej strefie łopatek 8 i następnie w strefie kanału spiralnego. Wypływ ten powoduje tworzenie się podciśnienia we wnętrzu wirnika łopatkowego i w jego górnej strefie następuje zasysanie strumienia powietrza z nad kesonu przedniego 2 płata 1, wytwarzając nad nim podciśnienie i nad oknem przepływowym. Wówczas następuje przepływ poprzeczny strumienia powietrza przez wentylator. Otwarta klapa 24 kieruje strumień wentylatorowy powietrza pod ciśnieniem pod płat 1 i na klapę 4 ze szczeliną z dużą prędkością, przekraczającą małą chwilową prędkość samolotu. Na skutek tego powstaje przyrost siły nośnej przy małej prędkości samolotu i jego rozpędzanie, co z kolei zwiększa siłę nośną i oderwanie samolotu od ziemi, przy dużych kątach natarcia, możliwych do osiągnięcia przez przysysanie strug powietrza nad kesonem przednim 2 płata 1 przez wentylator. Dzięki temu następuje znaczny skrót drogi startu samolotu. Po oderwaniu się od ziemi samolotu i jego wznoszeniu następuje wzrost siły ciągu silników lotu poziomego z jednoczesnym zwalnianiem obrotów wentylatora, zamykaniem żaluzji 25 i klapy 24 aż do całkowitego wyłączenia układu wentylatora z pracy. Podczas podchodzenia samolotu do lądowania następuje redukcja ciągu jego silników, wychylenie nieznaczne klapy 4, zwiększenie kąta natarcia płata 1 i zniżanie lotu. Po tych operacjach następuje uruchomienie wentylatorów, powolne otwieranie żaluzji 25, klapy 24 i dalsze zwiększanie kąta natarcia płata 1 co powoduje zmniejszenie prędkości lotu. Wzrost współczynnika siły nośnej jest kompensowany spadkiem prędkości lotu aż do dotknięcia samolotu ziemi 6 i długość drogi ładowania jest krótka.

Działanie wentylatora w poduszkowcu polega na tym, że sprzężony układ wentylatorów jest uruchomiony i wywołuje ruch cyrkulacyjny powietrza w jego strefach, taki że przy podłożu powietrze wciągane jest pod korpus poduszkowca, gdzie wzrasta ciśnienie dające siłę nośną. W czasie ustalonej, pracy wentylatorów następuje nieznaczny wypływ powietrza z poduszki powietrznej przy podłożu 43, a ubytek powietrza jest uzupełniany przez zasysanie go otworami w osłonie 40 poduszkowca. Moment Mb obrotowy silnika spalinowego 26 uzyskuje się z różnicy momentów rozprężania czynnika spalin w rosnący objętościach komór międzyłopatkowych prącego na łopatki 8 i momentu przy sprężaniu przez zmniejszanie się objętości komór międzyłopatkowych. Sprężone powietrze przepływa otworami 37 do komory spalania 30, gdzie rozpylone paliwo miesza się w cyrkulacji i spala, wypływając otworami 38 do rosnących objętości komór międzyłopatkowych. Po rozprężeniu w kanale spiralnym 29 następuje wymiana ładunku czynnika przez odśrodkowy jego przepływ w komorach międzyłopatkowych i zasysanie nowych porcji powietrza przez króciec 33 z atmosfery, poprzez okno przepływowe 28. W ten sposób zamyka się obieg cieplny czynnika, zapewniając ciągłą pracę silnika.

185 885

185 885

185 885

Fig.3

185 885

185 885

185 885

185 885 £-£

1 26

3§72§7

Fg.7b^:

I

185 885

185 885 ri β 2 11

Fig. 1

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims (7)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Wentylator do samolotu skróconego startu i lądowania lub do poduszkowca posiadający dwa wirniki o osiach równoległych, jeden łopatkowy z prostymi zarysu przekroju poprzecznego łopatek, przecinającymi się w jego osi obrotu i drugi wewnętrzny wirnik wrębowy współpracujący z jego łopatkami, znamienny tym, że wirnik wrębowy (15) ułożyskowany jest w dwóch krążkach (11) zagłębionych w tarczach (7 i 9) wirnika łopatkowego łączących łopatki (8), zaś krążki (11) połączone są sztywno osłoną walcową (10) opasującą częściowo wirnik wrębowy (15).
2. 2. Wentylator według zastrz. 1, znamienny tym, że łożyska (13) wirnika łopatkowego osadzone są na tulejach jego tarcz (7,9) i umieszczone są w tulejach żeber (3) płata (1), wzdłuż którego biegnie oś obrotu wentylatora od kadłuba samolotu do końca wydłużenia klapy (4) płata (1), przy czym oś leży za kesonem przednim (2) płata (1), za płaszczyznąjego maksymalnej grubości.
3. 3. Wentylator według zastrz. 1 i 2, znamienny tym, że pobocznica wirnika wrębowego (15) oraz głów łopatek (8) jest zbliżona na wielkość luzu do ścianki przedniej kesonu tylnego płata (1), zaś cały wentylator składa się z kilku sekcji symetrycznie do osi wzdłużnej kadłuba samolotu, z których przykadłubowa sekcja sprzężona, jest z silnikiem napędowym (26) w ten sposób, że układ tych sekcji umieszczony jest w wydłużonym wzdłuż płata (1) oknie przepływowym w kształcie prostokąta.
4. 4. Wentylator według zastrz. 1, 2 i 3, znamienny tym, że tylna ścianka kesonu przedniego (2) płata (1) znajduje się przed strefę obrotów wentylatora i ma w przekroju poprzecznym zarys spiralny, zaś wylot kanału spiralnego zakończony jest klapą (24) wentylatora połączoną zawiasem z płatem (1).
5. 5. Wentylator według zastrz. 1 do 4, znamienny tym, że każdy przegub międzysekcyjny wentylatora przenoszący moment obrotowy do sekcji sąsiedniej zawiera tuleję zewnętrzną (18) z dwoma wpustami w jej przekroju osiowo-średnicowym, przy jej pobocznicy wewnętrznej, w które wchodzą, suwliwie dwa wypusty tulei łączącej (19), posiadające obrys wspólnego okręgu (D) w płaszczyźnie jej osi i średnicy tej tulei wyposażonej w dwa wpusty przy jej pobocznicy wewnętrznej, przy czym wpusty te znajdują się w płaszczyźnie średnicowo-osiowej prostopadłej do płaszczyzny średnicowo-osiowej wypustu tej tulei, zaś we wpustach tulei łączącej (19) znajdują się dwa wypusty tulei wewnętrznej (20) posiadające obrys wspólnego okręgu (d) w jej płaszczyźnie średnicowo-osiowej, natomiast symetrycznie względem płaszczyzny symetrii poprzecznej tulei łączącej (19), jej powierzchnia zewnętrzna jest zbieżna ku końcowi tej tulei, natomiast jej otwór jest rozbieżny ku jej końcowi.
6. 6. Wentylator do poduszkowca, znamienny tym, że oś wirnika wrębowego (15) leży w płaszczyźnie poziomej, przechodzącej przez oś obrotu wirnika łopatkowego i prostopadłej do osi pionowej (z) poduszkowca pomiędzy nią a osią obrotu wirnika łopatkowego, przy czym bryła opływowa (44) cyrkulacji powietrza położona jest pomiędzy wirnikiem wrębowym (15) a osią pionową (z) poduszkowca, zaś wentylator znajduje się na obrzeżu poduszkowca.
7. 7. Wentylator według zastrz. 6, znamienny tym, że w poduszkowcu znajdują się układy wentylatorów ułożone parami symetrycznie względem płaszczyzny pionowej, przechodzącej przez oś pionową (z) poduszkowca i jednocześnie przez jego oś wzdłużną (x).