PL185253B1

PL185253B1 - Środek do zwalczania pasożyta pszczół roztocza Varroa jacobsoni

Info

Publication number: PL185253B1
Application number: PL96317452A
Authority: PL
Inventors: Bohdan Śledziński; Ludwika Cieślak
Original assignee: Inst Przemyslu Organiczego
Priority date: 1996-12-11
Filing date: 1996-12-11
Publication date: 2003-04-30
Also published as: PL317452A1

Abstract

Środek do zwalczania pasożyta pszczół roztocza Varroa jacobsoni, zawierający jako substancję warroabójczą bromfenwinfos, fluwalinat lub ich mieszaninę inkorporowaną w kształtce stanowiącej wkładkę do ula z rodzinąpszczelą, znamienny tym, że kształtka z tworzywa sztucznego, metalu, drewna lubjego przetworówjestpokrytamikrowarstwąo grubości od 1 do 50 mikronów, zawierającą od 5 do 60% wagowych substancji warroabójczej w postaci bromfenwinfosu, fluwalinatu lub ich mieszaniny oraz co najmniej jeden typowy dodatek pomocniczy preparatów pasożytobójczych, zwłaszcza polibutadien, polichlorek winylu, polistyren, plastyfikator, stabilizator, barwnik.

Description

Przedmiotem wynalazku jest środek do zwalczania pasożyta pszczół roztocza Varroa jacobsoni.

Znane jest zwalczanie tego roztocza metodą chemioterapii, istotą której jest toksyczne oddziaływanie substancji roztoczobójczych w środowisku rodziny pszczelej w dawkach wyniszczających roztocze, a mało szkodliwych lub w pełni bezpiecznych dla pszczół. Początkowo stosowano różne substancje o mało skutecznym działaniu warrobójczym jak np. naftalen, tymol, fenotiazynę i inne różne metodyjak np. odymianie, opryskiwanie lub opylanie rodzin pszczelich. Następnie wprowadzono do ochrony pszczół akarycydy o silnym działaniu warrobójczym. Substancje te o nazwach międzynarodowych: amitraz, bromopropylat, cymiazol, kumafoz i malation, w postaci preparatów do fumigacji i oprysku, przyczyniły się do powstrzymywania rozwoju roztoczy Varroa jacobsoni i zmniejszenia strat pszczół.

Ze względu na krótkotrwałe działanie warrobócze (1 -2 dni) preparatów fumigacyjnych lub do opryskiwania, osiągnięcie w praktyce wysokiej skuteczności wymaga wielokrotnych zabiegów aplikacyjnych powtarzanych co kilka dni w okresie po miodobraniu i przygotowywania rodzin pszczelich do przezimowania. Pomimo wysokiej skuteczności warrobójczej stosunku do roztoczy znajdujących się na pszczołach dorosłych, wielokrotność zabiegów jest konieczna, gdyż większość roztoczy w postaci młodych form rozwojowych (jaja, nimfy) znajduje się w zasklepionych komórkach czerwiowych i jest niedostępna dla toksycznego, krótkotrwałego oddziaływania substancji aktywnej do czasu opuszczenia komórek i ponownego zabiegu. Tego rodzaju sposób ochrony pszczół ma liczne niedogodności, a mianowicie jest pracochłonny, wymaga wielokrotnej obecności w pasiekach oraz może powodować nadmierne skażenie chemikaliami środowiska rodzin pszczelich, zwłaszcza wosku, prolisu i miodu np. Trwałym, kumulującym się bromopropylatem i produktem jego termicznego rozkładu 4,4-dibromobenzofenonem.

Znane z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki Płn nr 4243819 odkrycie silnego działania roztoczobójczego niektórych pyretroidów, zwłaszcza fluwalinatu o małej apitoksyczności oraz opracowanie nowego typu formy użytkowej preparatu warroabójczego o postaci paska-wkładki do ula stanowiło znaczący postęp w ochronie pszczół przed roztoczmi Varroa jacobsoni. Preparat warrobójczy nowego typu, w postaci paska do zawieszania pomiędzy plastrami w ulu, wykonany jest z mieszaniny plastyfikowanego polichlorku winylu i fluwalinatu wprowadzonego w ilości 800 mg do masy paska. Pasek zawiesza się na okres 6-8 tygodni, w którym oddziaływuje kontaktowo na roztocze znajdujące się na pszczołach dorosłych oraz na roztocze, z kolejnych zmniejszających się liczbowo pokoleń, opuszczające komórki czerwiowe.

Zawieszenie 2 pasków zawierających łącznie 1600 mg fluwalinatu, na okres 6-8 tygodni późnym latem, zapewnia wysoce skuteczną ochronę rodziny pszczelej, aż do kolejnego zabiegu w roku następnym i jest zabiegiem mało pracochłonnym i wygodnym dla pszczelarzy. Tylko część fluwalinatu obecnego w termoplastycznej kompozycji paska warrobójczego jest pobierana powierzchniowo i rozprzestrzeniana przez pszczoły w okresie 6-8 tygodniowej ekspozycji. Po

185 253 wyjęciu z ula zanieczyszczony woszczyną pasek wraz z pozostałą w nim częścią fluwalinatu przeznaczony jest do możliwie bezpiecznego zniszczenia.

Pomimo zalet preparatu warroabójczego nowego typu stwierdzono pewne istotne niedogodności, a mianowicie duże zużycie kosztownej substancji aktywnej oraz kłopotliwe niszczenie zużytych pasków, ponieważ w trakcie spalania następujące wydzielanie się chloru, fluoru i chlorowcowodorów.

Celem wynalazkujest opracowanie środka warroabójczego o silnym działaniu warrobójczym i małej ilości substancji aktywnej, rozwiązującego także trudności wynikające ze wzrostu odporności roztoczy na działanie pyretroidów, wygodnego w stosowaniu i bezpiecznego przy niszczeniu po aplikacji.

Powyższe wymagania spełnia środek do zwalczania pasożytów pszczół roztoczy Varroa jacobsoni według wynalazku stanowiący kształtkę z tworzywa sztucznego, metalu, drewna lub jego przetworów. Kształtka pokryta jest mikro warstwą o grubości od 1 do 50 mikronów, zawierającąod 5 do 60% wag. substancji warroabójczej oraz co najmniej jeden ze znanych dodatków pomocniczych środków pasożytobójczych zwłaszcza polichlorek winylu, polistyren, polibutadien, palstyfikator, stabilizator, barwnik.

Jako substancję warrobójczą w środku według wynalazku stosuje się znany akarycyd fluwalinat, bromfenwinfos, którego własności warroabój cze zostały opisane w polskim opisie patentowym o numerze 169 579.

Środek według wynalazku zawierający fluwalinat może być stosowany w tych rodzinach pszczelich, w których roztocze Varroa jacobsoni w tych rodzinach pszczelich, w których roztocze Varroa jacobsoni nie sąuodpomione na działanie tej substancji, a praktycznie w pasiekach, w których używano preparaty zawierające fluwalinat w latach ubiegłych, nie więcej niż przez dwa kolejne sezony pasieczne.

W rodzinach pszczelich, w których stopień uodpornienia roztoczy jest już znaczący (3-lub

4-krotne użycie w latach ubiegłych preparatów zawierających fluwalinat lub inne pyretroidy) można stosować środek według wynalazku zawierający mieszaninę bromfenwinfosu i fluwalinatu.

W przypadkach silnego uodpornienia roztoczy Varroa jacobsoni, obserwowanego po wielokrotnym (5 i więcej) używaniu do ochrony pszczół preparatów zawierających fluwalinat, stosuje się środek według wynalazku zawierający bromfenwinfos jako substancję warroabój czą.

Środek według wynalazku charakteryzuje się tym, że zawiera substancję aktywną tylko w mikro warstwie o grubości od 1 do 50 mikronów naniesioną na zewnętrzne powierzchnie stałego nośnika.

W skład mikro warstwy środka według wynalazku wchodzi substancja aktywna w ilości od 5 do 60% wag. oraz co najmniej jeden ze znanych składników pomocniczych preparatów pasożytobójczych zwłaszcza polichlorek winylu, polibutadien lub inne tworzywa sztuczne, plastyfikator, stabilizator, barwnik.

Jako nośnik środka według wynalazku, stanowiący kształtkę-wkładkę do ula, może być stosowane tworzywo sztuczne obojętne dla pszczół np. polietylen lub polipropylen, metal np. glin lub jego stopy, drewno lub jego przetwory np. twarda tektura i inne.

Nośnik powinien mieć kształt ułatwiający umieszczenie środka według wynalazku pomiędzy plastrami w ulu. Dogodnym kształtem jest pasek lub płytka o grubości od 0,5 do 2 mm, o długości odpowiedniej do wielkości ramki plastra pszczelego od 150 do 300 mm i szerokość od 20 do 50 mm.

Ilość substancji aktywnej w mikrowarstwie biologicznie czynnej środka według wynalazku wynosi od 10 do 100 mg, zależnie od wymagań użytkowych dotyczących dynamiki działania biologicznego, grubości warstwy i stężenia substancji aktywnej. Wysoką skuteczność warroabójczą(99-100%) i efektywną ochronę pszczół uzyskuje się zapomocąjednokrotnego zawieszenia w ulu 2 pasków środka według wynalazku o łącznej zawartości około 100 mg fluwalinatu, 40-100 mg bromfenwinfosu lub jego mieszaniny z fluwalinatem. Taką samą wysoką skuteczność uzyskuje się przy pomocy znanego preparatu o łącznej zawartości w 2 paskach 1600 mg fluwalinatu, jeśli roztocza Varroa jacobsoni nie sąuodpomione na jego działanie.

Środek według wynalazku otrzymuje się przez naniesienie aktywnej biologicznie mikrowarstwy na powierzchnię nośnika np. przez powleczenie powierzchni nośnika roztworem substancji aktywnej i składników pomocniczych w rozpuszczalniku i odparowaniu rozpuszczalnika.

185 253

Efektywność warroabójczą środka do zwalczania pasożyta pszczół roztocza Varroa jacobsoni według wynalazku ilustrują następujące przykłady.

Przykład I. Środek według wynalazku w postaci paska polietylenowego o wymiarach 220 x 40 x 1 mm pokrytego powierzchniowo mikrowarstwą o grubości około 10 mikronów, zawierąjącą21,7% wag. fluwalinatu (50 mg) i plastyfikowany polichlorek winylu (180 mg) zawieszono, w ilości po 2 paski w 5 ulach pszczelich o 8 ramkach wielkopolskich, pomiędzy obsiadłymi przez pszczoły plastrami. Bezpośrednio przed zawieszeniem i po 7-tygodniowym okresie ekspozycji i wyjęciu paskówpobrano próbki po kilkaset pszczół, uśpiono je eterem i policzono ilość roztoczy i pszczół.

Obliczono stopień porażenia roztoczami Varroajacobsoni rodziny pszczlej przed (X_o) i po zabiegu (Xj), który jest ilorazem ilości roztoczy i pszczół w próbce, wyrażony w procentach. Na podstawie ustalonych liczbowo stopni porażenia obliczono skuteczność warrobójc:aą(S) według wzoru:

S(%) = (1 -^)100

Dla porównania wykonano identycznie próby zawieszając w 5 rodzinach pszczelich po 2 paski znanego preparatu warrobójczego o nazwie Apistan zawierającego po 800 mg fluwalinatu w pasku. Uzyskano następujące wyniki (średnio z 5 rodzin pszczelich):

środek według wynalazku (100 mg fluwalinatu) znany środek (1600 mg fluwalinatu)

X0 (%)	Xt (%)	skuteczność, S(%)
11,7	0,02	99,8
9,3	0,03	99,7

Przykładu. Środek według wynalazku w postaci deseczki z drewna lipowego o wymiarach 200 x 30 x 2 mm, pokrytej powierzchniowo mikrowarstwą o grubości około 6 mikronów, zawieraj^^^45% wag. bromfenwinfosu (40 mg) i mieszaninę kopolimeru butadien-styren (29 mg) z plastyfikowanym polichlorkiem winylu (20 mg) zawieszono w ilości po 2 deseczki w 5 ulach i wyjęto po 7 tygodniach ekspozycji. Kontrolę stopnia porażenia rodzin pszczelich roztoczami Varroa jacobsoni przed (Χ0) i po zabiegu (X,) oraz obliczenia skuteczności warroabójczej (S) wykonano jak w przykładzie I. Uzyskano nastepujące wyniki (średnio z 5 rodzin pszczelich):

	X«(%)	X. (%)	skuteczność, S(%)
Środek według wynalazku
(80 mg bromfenwinfosu)	18,4	0,04	99,7
znany środek
(1600 mg fluwalinatu)	9,3	0,03	99,7

Przykład III. Środek według wynalazku w postaci paska tekturowego o wymiarach 200 x 40 x 1,5 mm pokrytego powierzchniowo mikrowarstwą o grubości około 5 mikronów, zawierającą35% wag. Mieszaniny bromfenwinfosu (20 mg) i fluwalinatu (20 mg) oraz mieszaniny polistyrenu (35 mg) i piastyfikowanego polichlorku winylu (40 mg), zawieszono w ilości po 2 paski w 5 ulach i wyjęto po 7 tygodniach ekspozycji. Kontrolę stopnia porażenia rodzin pszczelich roztoczami Varroa jacobsoni przed (Χ0) i po zabiegu (X,) oraz obliczenia skuteczności warroabójczej (S) wykonano jak w przykładzie I. Uzyskano następujące wyniki (średnio z 5 rodzin pszczelich):

Środek według wynalazku	X0(%) X₁(%)	skuteczność, (S)%
(40 mg bromfenwinfosu)
+ 40 mg fluwalinatu) znany środek	12,1 0	100
(1600 mg fluwalinatu)	9,3 0,03	99,7
Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz. Cena 2,00 zł.

Claims

Zastrzeżenie patentowe

Środek do zwalczania pasożyta pszczół roztocza Varroa jacobsoni, zawierający jako substancję warroabójczą bromfenwinfos, fluwalinat lub ich mieszaninę inkorporowaną w kształtce stanowiącej wkładkę do ula z rodzmąpszczelą, znamienny tym, że kształtka z tworzywa sztucznego, metalu, drewna lub jego przetworów jest pokryta mikrowastwąo grubości od 1 do 50 mikronów, zawierającą od 5 do 60% wagowych substancji warroabójczej w postaci bromfenwinfosu, fluwalinatu lub ich mieszaniny oraz co najmniej jeden typowy dodatek pomocniczy preparatów pasożytobójczych, zwłaszcza polibutadien, polichlorek winylu, polistyren, plastyfikator, stabilizator, barwnik.