Przy reditkcji rud w wysokim piecu z 2 ma CO, powsfcaf^oegp ze spalania 1 'kg wegla, z tle»era rudy tylko 0.5 m3. Odpowiada to iioici lepila 9,5 x 3080 = l'Sf©0 kalorji, a -wlacznie z oreptem w iftosci 2470 kalorji1 które uwiairara sie przy spaleniu wegla na dy odbywa sie me w wysokim piecu, lecz ^oddzielnie od procesu stapiania specjalnym sposobem iaza gabczastego, wykorzystacie .paliwa pestt jeszcze gorsze, (poniewaz w tym przy¬ padku wynosi tylko okolo ;2WW) kalorji ma kazdy kg -wegla.Okolo % ;prowa$lza sie z ^wysokiego pieca w postaci CO celem innego zuzytkowania, a tern sa¬ mem traci sie je dla procesu, gdyz gaz roz¬ rzedzony do 30 % bezwodnikiem kwasu we¬ glowego nie nadaje sie do ponownego za¬ stosowania przy /redukcji rud. Frzez re¬ dukcje zawartosci bezwodnika Wara we¬ glowego w regeneratorze mozna wprawdzie powyzsze niedomagania usunac, ale wsku¬ tek tego powieksza sie ilosc £#, wcra^ta- jac stale z iloscia XjQ2, ^gdyz przy regene¬ racji z jednej czesci OQ2 powstaja stale 2 czesci CO$ wsktftek czegto -równiez i w tym przypadku wynika folka sama strata *na cie¬ ple. Azeby ilosc *C0 irtijzymac zawsze na -równym poziomie, jpoiiowa zawartosci ibez- •wodnika kwasu weglowego xsmsi %yc usu¬ wana attale przed regeneracja i tylkodruga polowa zawartosci C02 redukowana na CO. m.f Przedmiotem ;yyrynalazku jest sposób wymrozenia tego nadmiaru bezwodnika kwasu weglowego przez zwrotne niskie ochlodzenie, a nastepnie oddanie powsta¬ lego przez wymrozenie szronu przez subli- macje powietrzu albo innemu gazowi, a tern samem i usuniecie szronu z aparatów mrozacych.Pare wodna z gazu i powietrza z wy¬ mieniacza równiez usuwa sie, o ile przy po¬ stepowaniu tym samym sposobem osadza sie ona jako szron lub wilgoc na powierzch¬ niach zasobnika. Warunkiem dzialania sub- limujacego jest, aby powietrze i uchodza¬ cy gaz mialy wieksza objetosc, anizeli do¬ prowadzane powietrze i wchodzacy gaz, gdyz pobranie par przez gaz jest funkcja objetosci.W tym celu spreza sie gaz, wzglednie powietrze, do okolo 0,5 atm, a nastepnie przy przejsciu z wejsciowego do wyjscio¬ wego zasobnika zimna rozpreza w strefie niskiego chlodzenia, aby w ten sposób mie¬ dzy wpuszczanym gazem, wzglednie wpu- szczanem powietrzem, i wypuszczanym ga¬ zem albo wypuszczanem powietrzem wy¬ tworzyc róznice objetosci. Ta róznica jest potrzebna dla ostatecznego usuniecia szro¬ nu i wilgoci.W takich przypadkach, gdzie gaz po¬ zbawiony C02 stosuje sie w stanie sprezo¬ nym, np. przy pracy w wysokim piecu, spreza sie go podlug potrzeby do okolo 0,5 atm, jeszcze przed traktowaniem go w przyrzadach do oddzielania bezwodnika kwasu weglowego, aby po wypuszczeniu mozna go bylo wdmuchiwac do wysokiego pieca pod tern samem cisnieniem. W tym celu wprowadzane powietrze spreza sie o 0,5 atm wyzej, t. j. do okolo 1 atm, i po ochlodzeniu rozpreza do okolo 0,1 atm przez wykonanie zewnetrznej pracy w sil¬ niku. Wskutek wykonania tej pracy po¬ wstaje zimno, które sluzy na pokrywanie nieuniknionych strat zimna podczas pracy w zakladach wytwarzajacych bezwodnik kwasu weglowego.A wiec przez sprezenie osiaga sie po¬ dwójna korzysc, po pierwsze wytwarza róznice w objetosci pomiedzy ogólna iloscia wprowadzanego i odprowadzanego gazu gaz -+- powietrze\ - i A i — I, a po drugie, wskutek rozprezenia gazu i powietrza albo tylko wyzej sprezonego powietrza, uzyskuje sie zimno potrzebne do pokrycia strat.Na zalaczonym rysunku (fig. 1) poda¬ ny jest przyklad, wyjasniajacy urzadzenie do przeprowadzenia powyzszego sposobu.Urzadzenie to sklada sie z czterech za¬ sobników zimna f± i /3, /2 i /4 dwóch gór¬ nych zaworów przelacznikowych bx i b2 i dwóch silników rozprezajacych cx i c2.Przed rozpoczeciem pracy ochladza sie wszystkie cztery zasobniki zimna do okolo —125°.Gaz, który ma byc pozbawiony C02, doprowadza sie przy g przez zawór prze¬ lacznikowy a z cisnieniem 0,5 atm, ochla¬ dza sie najpierw w górnej trzeciej czesci zasobnika zimna f1 do —30°, przyczem skrapla sie jego wilgoc na powierzchniach wypelnienia zasobnika, a ponizej 0° zamie¬ nia na szron. Na dalszej drodze wdól za¬ sobnika zimna fx wymtraza sie potem bez¬ wodnik kwasu weglowego, który równiez w postaci szronu osadza sie na powierzch¬ niach. Gaz pozbawiony C02 i H20 przeply¬ wa przez zawór przelacznikowy bA przewo¬ dem 6 do silnika rozprezajacego Cv w któ¬ rym ochladza sie o 6°, nastepnie przeply¬ wa przewodem 7 przez zawór przelaczni¬ kowy 62 do zasobnika zimna f3, ochladza sie i nabiera znowu w jego górnej trzeciej czesci wilgoci przez odsublimowanie szro¬ nu z powierzchni. Przy tym procesie pobie¬ ra sie równiez plynna wilgoc, która osadzi¬ la sie przedtem na powierzchniach jako ro¬ sa. Gaz wypuszcza sie nastepnie przez za¬ wór przelacznikowy a2 pirzy k. Te droge — 2 —gazu oznaczono pelnemi strzalkami. W za¬ sobniku zimna / znajduje sie teraz wy¬ dzielona z gazu wilgoc oraz C02, który znajdowal sie w gazie, podczas gdy za¬ sobnik zimna /3 jest teraz calkowicie suchy, W tym samym czasie przy m przez zawór przelacznikowy a2 wprowadza sie do za¬ sobnika zimna powietrze o 0,5 atm, które oddaje tutaj najpierw swoja wilgoc, nizej w dole takie bezwodnik kwasu weglowego, a nastepnie wchodzi przez zawór przelacz¬ nikowy b2 przewodem 8 do silnika rozpre¬ zajacego C2, gdzie rozpreza sie, wytwarza¬ jac zimno, nastepnie przewodem 9 przez zawór przelacznikowy b1 wprowadzone zo¬ staje do zasobnika zimna /2, w którym po¬ wietrze oddaje znowu swoje zimno i po¬ biera kwas weglowy, dalej zas u góry — wilgoc w postaci szronu i rosy, a wkoncu wypuszcza sie wraz z C02 i H20 przez za¬ wór przelacznikowy ax przy n nazewnatrz.Droga przebyta przez powietrze podczas tego okresu przelaczania oznaczona jest krótkiemi pelnemi strzalkami.Teraz przestawia sie wszystkie cztery zawory i wpuszcza sie znowu gaz o 0,5 atm przez zawór przelacznikowy av przy g, ale juz do zasobnika zimna /2, z którego po¬ wietrze pochlanialo kwas weglowy i wilgoc; w niem gaz pochlania znowu wilgoc, a po¬ tem dalej w dole kwas weglowy i uchodzi przez przestawiony wlasnie teraz zawór przelacznikowy 6X przewodem 6 do silnika rozprezajacego Cl9 a z niego, ochlodzony o dalszych 6° i rozprezony, przewodem 7 przez przestawiony zawór przelacznikowy b2 wchodzi do zasobnika zimna /4, w któ¬ rym sie znowu ogrzewa; w górnej czesci tegoz zasobnika znowu nabiera wilgoci, az pozbawiony C02, ale wilgotny przez prze¬ stawiony zawór przelacznikowy a2 zosta¬ je odbierany. Droga Wykonana przez gaz w tym drugim okresie przelaczenia oznaczo¬ na jest dlugiemi kropkowanemi strzalkami.Równoczesnie wprowadza sie przy m przez zawór przelacznikowy a2, który jest przeciwnie przestawiony, jak oznaczono na rysunku, powietrze, ale teraz juz do za* sobnika zimna /3, w nim ochladza sie na —125°, przyczem oddaje ono w górnej czesci swoja wilgoc. Dalej powietrze ucho¬ dzi przez zawór przelacznikowy 62, który jest przestawiony przeciwnie do oznacze¬ nia na rysunku, przewodem 8 do silnika rozprezajacego C2, a z tegoz rozprezone i ochlodzone o —6° wchodzi przewodem 9 przez zawór przelacznikowy 61f odwrotnie nastawiony, jak podaje rysunek, do za¬ sobnika zimna /x. Z dolnej czesci zasobnika powietrze porywa przez sublimacje kwas weglowy, który znajduje sie w postaci szro¬ nu, w górnej zas czesci zasobnika — w&l* goc oddaje swoje zimno temuz zasobniko¬ wi; gaz obciazony C02 i H20 zostaje wreszcie wypuszczony nazewnatrz przez zawór przelacznikowy ax przy n, który jest odwrotnie przestawiony, jak podaje rysu¬ nek, A wiec przez obydwa zasobniki zimna /3 i /4 wprowadza sie stale tylko powie¬ trze, a odprowadza wilgotny pozbawiony C02 gaz, podczas gdy przez zasobniki zim¬ na f2 i f 1 wprowadza sie tylko gaz, zas odprowadza sie wilgotne zawierajace kwas weglowy powietrze. Wszystko, co uchodzi i wprowadzone zostaje do zasobnika zimna, jest stale wilgotne, natomiast z medjów u-< chodzacych tylko powietrze zawiera C02, podczas gdy gaz jest pozbawiony C02. Gaz podczas doprowadzania posiada zawartosc C02 dochodzaca do V3, zas powietrze pod¬ czas doprowadzania prawie nie posiada bezwodnika kwasu weglowego.Powietrze wiec pobiera bezwodnik kwa¬ su weglowego z gazu oraz jego wilgoc, pod-* czas gdy gaz pobiera z powietrza tylko je¬ go wilgoc.Zasobniki f1 z f3 oraz f2 z /4 i odwrotnie maja stale polaczenie.Przy wejsciu do zasobników zimne tak gaz jak i powietrze sa w stanie sprezonym, natomiast przy wyjsciu w stanie rozprezo* - 3 -nym. Wskutek tego powstaje róznica w objetosciach konieczna dla calkowitej subli- maeji. Przy sprezaniu wykonana prace mozna bardzo korzystnie zuzytkowac na wytwarzanie zimna i tym sposobem pokry¬ wac straty na zimnie powstale w toku pra¬ cy, bedace wynikiem niemozliwej bez strat wymiany ciepla, a równiez strat powsta¬ lych przez powierzchnie. Proces poza tern jest termicznie doskonale wyrównany, po¬ niewaz odzyskuje sie zimno zuzyte na chlo¬ dzenie-i wymrozenie C02 i H20 oraz na¬ stepne pobieranie C02 i H20, jak równiez zimno uzupelniajace.Jesli gaz sprezony jest potrzebny dla wszystkich pieców, wówczas mozna prze¬ prowadzic sposób zapomoca jednej maszy¬ ny rozprezajacej. W tym przypadku spre¬ za sie powietrze wyzej anizeli zwykle, to znaczy do okolo 1 atm i rozpreza az do 0,1 atm, podczas gdy gaz, nie bedac rozprezo¬ nym, bierze udzial w procesie oddzielaja¬ cym C02.Przeprowadzenie sposobu tego irodzaju jest przedstawione na fig. 2.Oznaczenia sa te same jak na fig. 1, tylko zamiast zaworów przelacznikowych 62 i b2 w strefie zimnej sa zwrotne klapy b1 do 66.Glównym warunkiem w tym wypadku jest zgeszczenie obydwóch medjów, pod¬ czas gdy wystarcza rozprezenie samego powietrza, ale tylko wtedy, jezeli powie¬ trze bylo sprezone o 0,5 atm wyzej, anizeli g*z, Zamiast powietrza do pobrania wyla¬ czonego bezwodnika kwasu weglowego mozna uzyc innego gazu, jak równiez od¬ dzielac mozna tym sposobem zamiast kwa¬ su weglowego takze inne pary i gazy.Przeprowadzenie sposobu jest mozliwe takze przy uzyciu jednej pary zasobników, ale wtedy kompesor gazowy i powietrzny musza byc wylaczone na polowe czasu, a oprócz tego w celu wyrównywania strat musi byc stosowany zbiornik gazowy zawie¬ rajacy gaz pozbawiony C02. Gaz i powie¬ trze mozna oziebic w stanie sprezonym w dowolnym wejsciowym zasobniku zimna w ten sposób, ze zapomoca przelaczenia osia¬ ga sie zmiane w ruchu. W tych zasobnikach gaz i powietrze oddaja swoja wilgoc, a oprócz tego z gazu wymraza sie takze bez¬ wodnik kwasu weglowego. Przy przejsciu do wyjsciowego zasobnika zimna w strefie niskiego chlodzenia albo gaz i powietrze, albo tylko wyzej sprezone powietrze moze byc rozprezone w jakims silniku, a przez wykonanie tej pracy mozna pokrywac stra¬ ty na zimnie powstale w toku pracy oraz osiagnac potrzebna dla calkowitej sublima- cji róznice w objetosciach, poczem obydwa medja w dowolnych wyjsciowych zasobni¬ kach zimna znowu oddaja zimno i zabiera¬ ja wilgoc, a rozprezone powietrze oprócz tego pobiejra bezwodnik kwasu weglowego, który przedtem zostal z gazu wydzielony. PL