Wynalazek dotyczy urzadzenia hamul¬ cowego do przesuwanych wzgledem siebie czesci maszyn, zwlaszcza czesci skla¬ dowych broni palnej, np. do hamowania czesci broni palnej uruchomianych przy wystrzale, do hamowania broni palnej przesuwanej wskutek odrzutu wzgledem swego loza lub do podobnych urzadzen.Urzadzenie hamulcowe wedlug wynalazku wyróznia sie prosta budowa nie wymaga¬ jaca wielu czesci skladowych, malym cie¬ zarem i niezawodnoscia dzialania. Urza¬ dzenie jest zaopatrzone w mechanizm do hamowania uruchomianych czesci i przesu¬ wania ich w polozenie pierwotne oraz w tlumik, który tlumi ruchy spowodowane przez sile bezwladnosci podczas powrotne¬ go przesuwania i wprowadza uruchomiana czesc ostatecznie w pierwotne polozenie.Na rysunku przedstawiono dla przykla¬ du forme wykonania urzadzenia wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia urzadzenie w polozeniu wyjsciowem w przekroju po¬ dluznym; fig. 2 — w widoku zprzodu; fig. 3 — w przekroju poprzecznym wedlug linji /// — /// na fig. 1; fig. 4 — w przekroju poprzecznym wedlug linji IV — IV na fig. 1; fig. 5, 6 i 7 — przekroje podluzne urza¬ dzenia w róznych polozeniach, a fig. 8 — wykres sil dzialajacych w urzadzeniu.W przykladzie uwidocznionym na ry¬ sunku liczby 1 i 2 oznaczaja czesci przesu-warie wzgledem siebie. Czesc 1 jest w tym przypadku nieruchoma, a czesc 2 daje sie przesuwac wzgledem czesci 1 w kierunku strzalek p, q. ' Urzadzenie hamulcowe posiada mecha¬ nizm x, hamujacy ruchoma czesc 2 ma¬ szyny przy przesuwie w kierunku strzalki p i wprowadzajacy ja zpowrotem w polo¬ zenie pierwotne w kierunku strzalki q; u- rzadzenie posiada poza tern mechanizm y, tlumiacy ruchy zwrotne czesci 2 maszyny \ wprowadzajacy ja ostatecznie we wlasci¬ we polozenie spoczynku.Tak mechanizm hamujacy i cofajacy x, jak równiez tlumik y moze byc wykonany w rózny sposób i moze byc w rózny sposób polaczony z uruchomiana i nieruchoma cze¬ scia maszyny. W przedstawionym przykla¬ dzie wykonania nieruchoma czesc 1 maszy¬ ny posiada cylinder 10, w którym znajduje sie sprezyna 11. Jeden koniec IV sprezy¬ ny opiera sie na tloku 14 dajacym sie prze¬ suwac w cylindrze 10, a drugi koniec IV* na tloku 15, stanowiacym tlumik y. Tlok 14 posiada dwie pierscieniowe powierzchnie 17, 18% z których powierzchnia 17 styka sie z pierscieniem 19, znajdujacym sie na cy¬ lindrze 10 lub na czesci polaczonej z tym cylindrem, a powierzchnia 18 styka sie z powierzchnia 20 tloka pomocniczego 22.Tlok pomocniczy 22 jest polaczony zapo- moca drazka 24 z ruchoma czescia 2 ma¬ szyny.W przedstawionym przykladzie wyko¬ nania pierscien 19 jest wykonany na tulej¬ ce 25, nakreconej w miejscu 26 na cylinder 10. Tulejka 25 jest zaopatrzona w podluz¬ ne rowki 28, w które zachodza wystepy 29 tloka pomocniczego 22. Tlok pomocniczy 22 daje sie przesuwac w kierunku podluz¬ nym w tulejce 25 i jest z nia polaczony za¬ pomoca wystepów 29. Do ulatwienia obra¬ cania tulejki jest ona zaopatrzona na obwo¬ dzie we wglebienia 32.Drazek 24 jest koncem 24* polaczony zapomoca czopa 35 z pochwa 36 wkrecona w piaste tloka 22. Najlepiej, gdy gwinty 26 i 37 maja jednakowy skok. Przez obraca¬ nie tulejki 25 mozna zmieniac napiecie sprezyny iA W niniejszym przykladzie wykonania drugi koniec 24(t drazka 24 jest polaczony z trzpieniem 40 ruchomej czesci 2 maszyny. Polaczenie tloka pomocniczego 22 z ruchoma czescia 2 maszyny moze byc oczywiscie wykonane w inny sposób.Tlumik y sklada sie zasadniczo z ha¬ mulca ciernego, w przedstawionym przy¬ kladzie wykonania z tloka ciernego 15.Niezaleznie od budowy tlumik y posiada pierscieniowe powierzchnie 47, 48, styka¬ jace sie z powierzchniami 49, 50. Po¬ wierzchnie styku 49 stanowi w przedsta¬ wionym przykladzie wykonania pierscie¬ niowy wystep cylindra 10, który znajduje sie zatem na nieruchomej czesci 1 maszy¬ ny. Powierzchnia zas styku 50, znajduje sie na ruchomej czesci maszyny.Tlok hamujacy 15 posiada narzad ha¬ mujacy, sprezynujacy w kierunku promie¬ ni, który w tym przykladzie wykonania sta¬ nowi przecietny pierscien hamulcowy 55, osadzony zapomoca skosnych powierzchni kierowniczych 57, 58 pomiedzy pierscienia¬ mi 60, 61. Skosne powierzchnie kierowni¬ cze 57, 58 sa klinowo tak rozmieszczone, ze przy dosuwaniu pierscieni 60, 61 elastycz¬ ny pierscien 55 zostaje rozszerzany i wy¬ tlaczany nazewnatrz. Na pierscieniu 60 o- piera sie drugi koniec IV sprezyny 11. Na pierscieniu 61 znajduja sie powierzchnie styku 47 i 48.Wspóldzialajace powierzchnie styku 18, 20 i 48, 50 sluza do przenoszenia ru¬ chów i sily i sa w ten sposób polaczone z ruchoma czescia maszyny, ze przy jej ru¬ chach w kierunkach 70, 71 po jednej stro¬ nie prostej R, R, oznaczajacej jej polozenie pierwotne (fig. 8), wspóldzialaja po¬ wierzchnie styku 18, 20, a zatem urzadze¬ nia hamulcowego, podczas gdy przy ru¬ chach w kierunkach 72, 73 po drugiej stro¬ nie prostej R, R wspóldzialaja powierzch- - 2 -nie styku 48, 50, a zatem tlumik. Wspól¬ dzialajace powierzchnie styku 47, 49 two¬ rza narzady hamujace ruchy i przyjmuja¬ ce sile, które z nieruchoma czescia 1 ma¬ szyny sa w ten sposób polaczone, ze przy ruchach w kierunkach 70, 71 czesci 2 zo¬ staje wylaczony tlumik y, a przy ruchach w kierunkach 72, 73 czesci 2 — urzadzenie hamulcowe x.Sposób dzialania urzadzenia hamulco¬ wego wedlug wynalazku jest nastepujacy.W polozeniu pierwotnem czesci urzadzenia zajmuja polozenie uwidocznione na fig. 5.W tern polozeniu powierzchnie 17, 19; 18, 20; 47, 49 i 48, 50 stykaja sie jedne z dru- giemi. Gdy na ruchoma czesc 2 maszyny dziala pewna sila, np. w broni palnej ci¬ snienie gazów prochowych w kierunku strzalki p, to odbywa sie przesuw w kie¬ runku 70 (fig. 8). Podczas tego przesuwu czesci urzadzenia hamulcowego wspóldzia¬ laja ze soba tak, jak to uwidoczniono na fig. 6. Tlok pomocniczy 22, polaczony draz¬ kiem 24 z ruchoma czescia 2 maszyny, prze¬ suwa tlok 14, naciskajac swoja powierzch¬ nia 20 na powierzchnie 18 tloka 14. Spre¬ zyna zostaje scisnieta i hamuje przytem czesc 2 maszyny przy jej przesuwie w kie¬ runku 70. Tlumik y pozostaje w polozeniu nieruchomem, poniewaz powierzchnie styku 47, 49 zapobiegaja przesuwom tlumika. Po¬ wierzchnie styku 48, 50 i 17, 19 nie przyle¬ gaja jedne do drugich. Po zahamowaniu ruchomej czesci 2 maszyny zostaje ona przesunieta zpowrotem zapomoca napietej sprezyny 11. Podczas powrotnego przesu¬ wu czesci 2 maszyny dzialaja czesci me¬ chanizmu hamulcowego równiez tak, jak to uwidoczniono na fig. 5. Mechanizm ha¬ mulcowy i ruchoma czesc 2 maszyny prze¬ suwaja sie za pierwotne polozenie R, R ? od tej chwili wspóldzialaja czesci sklado¬ we mechanizmu hamulcowego x i tlumika y (fig. 7). Tlok pomocniczy zostaje zatrzy¬ many wskutek zetkniecia sie jego po¬ wierzchni 17 z pierscieniem 19; powierzch¬ nie 18, 20 odsuwaja sie jedna od drugiej.Ruchoma czesc 2 maszyny przy przesuwie za polozenie pierwotne styka sie z po¬ wierzchnia 48, a powierzchnia 47 pierscie¬ nia 61 odsuwa sie od pierscieniowego wy¬ stepu 49 cylindra. Podczas ruchu zwrotne¬ go w kierunku 72 (po przejsciu za poloze¬ nie pierwotne oznaczone linja R, R) pod dzialaniem sprezyny 11 zostaje rozszerzo¬ ny pierscien sprezynujacy 55 i docisniety do wewnetrznej powierzchni 10* cylindra 10. Tarcie pomiedzy pierscieniem 55 i cy¬ lindrem 10 w polaczeniu z sila sprezyny 11, dzialajaca w kierunku przeciwnym, powo¬ duje szybkie stlumienie ruchu w kierunku 72, poczem tlumik y i ruchoma czesc 2 ma¬ szyny przesuwaja sie w polozenie pierwot¬ ne pod dzialaniem sprezystego pierscienia 55 i sprezyny // (fig. 5), w którem to po¬ lozeniu pozostaje ruchoma czesc 2 maszy¬ ny i caly mechanizm hamulcowy.Urzadzenie hamulcowe wedlug niniej¬ szego wynalazku nadaje sie do róznego ro¬ dzaju czesci maszyn przesuwanych wzgle¬ dem siebie, oraz do hamowania drgan ca¬ lych maszyn wzgledem ich fundamentów lub zakotwiczenia. Urzadzenie nadaje sie zwlaszcza do broni palnej, np. do hamowa¬ nia zamka cofanego przy wystrzale pod dzialaniem cisnienia gazów prochowych, do hamowania cofajacej sie lufy lub do hamo¬ wania lufy broni palnej wzgledem jej loza lub umocowanej w ziemi podstawy strzel¬ niczej.Opisane wyzej i przedstawione na ry¬ sunkach urzadzenie hamulcowe stanowi tyl¬ ko przyklad wykonania wynalazku. Zamiast jednej sprezyny mozna zastosowac kilka sprezyn; mozna takze wykonac polaczenie mechanizmów x i y z ruchoma i nierucho¬ ma czescia w jakikolwiek inny sposób. PL