Wedlug dotychczasowych sposobów wytwarzania cukru buraczanego krajanke buraczana wylugowuje sie pod cisnieniem w baterjach dyfuzorów. Otrzymany sok jest ciemny i zawiera koloidalne i rozpuszczal¬ ne skladniki buraków, a mianowicie sacha¬ roze, kwas szczawiowy i winny, proteiny, pektyny, albuminy i podobne zwiazki, ja¬ ko tez male ilosci cukru inwertowanego.Zawartosc cukru w soku wynosi 9 — 16% i wiecej, a reakcja jego jest slabo kwasna.Zawieszone wlókniste materjaly, jako tez albuminy, wydziela sie z soku, poczem o- grzewa sie go do 85°C i dodaje sie wapno, zwykle w postaci mleka wapiennego lub cu¬ krzanu wapniowego w ilosci 2 — 3% wa¬ gi buraków. W ten sposób zalkalizowany sok miesza sie przez 15 — 20 minut przy podwyzszonej temperaturze, poczem przez sok przepuszcza sie gaz, zawierajacy w przyblizeniu 30% dwutlenku wegla, dzieki czemu tworzy sie weglan wapniowy. Do przeprowadzania tej reakcji stosuje sie kil¬ ka naczyn. Przy doprowadzaniu gazu po¬ wstaje najpierw galaretowaty osad, nie o- sadzajacy sie , nastepnie jednak osad zmie¬ nia sie, a po zmniejszeniu alkalicznosci na 0,10 — 0,15 g wapna na 100 cm3 materjalu filtrowanego osad staje sie platkowaty i moze byc latwo filtrowany. Przy dalszem zmniejszaniu alkalicznosci osad staje sie coraz bardziej platkowaty, wkoncu jednak czesc zanieczyszczen, wydzielonych z roz¬ tworu, rozpuszcza sie ponownie.Sposób ten wymaga wielkiej ilosci za¬ biegów i dokladnej uwagi robotników. Je- * zeli iip. pienyszy oikres nasycania dwutlen¬ kiem wegla jest za dlugi lub za krótki, nie¬ mozliwe jest otrzymanie czystej cieczy, to znaczy, jezeli oddzialywanie gazów nie jest doprowadzane do pewnego oznaczone¬ go stopnia, niemozliwe jest Wydzielenie o- sadu z cieczy. Poniewaz zabiegi odbywaja sie jeden za drugim i zostaja przeprowadza¬ ne z oznaczonemi ilosciami cieczy, a regu¬ lowanie tych ilosci odbywa sie recznie lub zapomoca odpowiednich przyrzadów, nie zawsze otrzymuje sie czyste i jasne soki.Sposób wedlug wynalazku umozliwia znaczne uproszczenie Wytwarzania cukru i dokladne dozorowanie oczyszczania soków i wydzielania osadów tak, ze otrzymuje sie wysokowartosciowy sok buraczany.Wynalazek polega na tern, ze obróbke soku przeprowadza sie tak, aby sok nie byl nasycony wapnem. Wapno dodaje sie mia¬ nowicie do soku równoczesnie z przepu¬ szczeniem gazów, albo surowy sok z dyfu- zorów miesza sie z sokiem nasyconym dwu¬ tlenkiem wegla, zanim sok surowy zostaje poddany dzialaniu gazów. Dalsza cecha wynalazku polega na tern, ze przeprowadza sie kilkakrotnie czesc soku przez prze¬ strzen, w której dzialaja gazy. Chociaz kaz¬ dy z tych zabiegów moze byc przeprowa¬ dzany oddzielnie, wedlug wynalazku zabie¬ gi te przeprowadza sie lacznie.Znany jest sposób samoczynnego i szyb¬ kiego regulowania nasycania soków cukro¬ wych na oznaczona alkalicznosc, jako tez samoczynnego regulowania nasycania dwu¬ tlenkiem wegla, odbywajacego sie bez prze¬ rwy. Sposób ten moze byc równiez stoso¬ wany przy wynalazku.Próby wykazaly, ze dodawanie do soku buraczanego wapna lub cukrzanu wapnio¬ wego równoczesnie z nasycaniem dwutlen¬ kiem wegla jest bardzo korzystne. Weglan wapniowy wydziela sie mianowicie z roz¬ tworu, który posiada o wiele mniejsze ste¬ zenie, niz przy dodawaniu wapna przed na¬ sycaniem lub po nasycaniu dwutlenkiem wegla. W tym przypadku przechodzi w roztwór ilosc wapna, powodujaca nasyce¬ nie, na poczatku wydziela sie wiec weglan wapnia z roztworu, nasyconego zupelnie lub prawie zupelnie. Wedlug wynalazku jedhak weglan wapnia wydziela sie z roz¬ tworu zwapnionego soku, nasyconego tylko czesciowo rozpuszczonem wapnem.Zapobiega sie wiec alkalicznosci soku, odpowiadajacej nasyceniu soku rozpuszczo¬ nem wapnem, a tern samem powolnemu o- sadzaniu sie czastek weglanu wapniowego i trudnemu filtrowaniu mieszaniny. Dopro¬ wadzanie wapna do soku swiezego, oddziel¬ nie od nasycania dwutlenkiem wegla, jest szkodliwe, poniewaz sok nasyca sie rozpu¬ szczonem wapnem i staje sie bardzo alka¬ liczny. Wapno rozpuszczone dziala szkodli¬ wie na albuminoidy, zawarte w soku i po¬ woduje wytwarzanie bardzo drobnych ko¬ loidów, które zostaja pochlaniane na po¬ wierzchni czastek weglanu i przeszkadzaja powstawaniu wiekszych krysztalów. Jezeli jednak sok nasycony jest tylko czesciowo wapnem i posiada mala alkalicznosc, ilosc wytwarzajacych sie koloidów jest nieznacz¬ na, a poniewaz pochlanianie ich na po¬ wierzchni czastek weglanu wapniowego jest znacznie zmniejszone dzieki stalemu na¬ wadnianiu, zwieksza sie wzrost krysztal¬ ków. Przy mniejszej alkalicznosci wydzie¬ la sie mniejsza ilosc wiekszych czastek we¬ glanu wapniowego. Wapno zawieszone, a wiec nierozpuszczone nie wplywa zas na al¬ kalicznosc soku.Próby wykazaly, ze mieszanie nasyco¬ nego dwutlenkiem wegla soku z sokiem su¬ rowym przed nasycaniem go gazem jeist ko¬ rzystne dla oczyszczania. Poniewaz sok su¬ rowy jest slabo kwasny, a sok nasycony dwutlenkiem (dzieki rozpuszczeniu wapna) alkaliczny, mieszanina odpowiednich ilosci obu rodzajów soków staje sie powoli alka¬ liczna. Oczyszczanie soku odbywa sie mc- - 2 —chanicznie lub chemicznie. Mechaniczne 0- czyszczanie jest konieczne, poniewaz za¬ wieszone czastki weglanu wapniowego po¬ wlekaja sie materjalami koloidalnemi, za- wartemi w soku surowym. Czesc tych ma- terjalów przylega do czastek weglanu, a u- suniecie tych koloidów jest korzystne dla wydzielania czastek weglanu wapniowego, poniewaz nie powinny one byc obecne przy reakcji.Rozpuszczone wapno reaguje chemicz¬ nie z pewnemi rozpuszczonemi zanieczy¬ szczeniami soku surowego, np. z solami po- tasowemi i sodowemi kwasu fosforowego, siarkowego, szczawiowego lub winnego, tak ze wytwarzaja sie zwiazki nierozpuszczal¬ ne. Surowy sok zawiera np. zawsze rozpu¬ szczony fosforan sodowy, który przy reakcji z rozpuszczonem wapnem wytwarza fosfo¬ ran wapniowy, nierozpuszczalny w wodzie.Przy obiegu soku nasyconego dwutlenkiem wegla i surowego, takie stale materjaly stykaja sie ze soba i tworza brylki, wydzie¬ lane latwo osadzaniem i filtrowaniem.Czastki te oprócz dzialania chemicznego oczyszczaja sok mechanicznie, poniewaz szkodliwe koloidy przylegaja do ich po¬ wierzchni.Na rysunku przedstawione jest sche¬ matycznie urzadzenie do przeprowadzania sposobu wedlug wynalazku.Urzadzenie sklada sie z naczyn 1, 2, 3, które w górnych czesciach zaopatrzone sa w przewody odplywowe dla niepochlonie- tych gazów.Ponad naczyniami 1, 2, 3 umieszczony jest zbiornik zapasowy 4 dla soku, polaczo¬ ny zapomoca rury 5 z naczyniem 6, w któ- rem plywak 7 utrzymuje stale ciecz na pewnym poziomie. Z naczynia 6 prowadzi do naczynia 1 przewód 8, w którym umie¬ szczony jest kurek 9, uruchomiany lancu¬ chem.Zbiornik dla wapna 10, umieszczony równiez powyzej naczyn 1, 2, 3, polaczony jest zapomoca rury 11 z naczyniem 12, któ¬ re zaopatrzone jest w plywak i$, utrzymu¬ jacy iw niem wapno na stalym poziomie, Z naczynia 12 prowadzi przewód 14, zaopa¬ trzony w kurek 16 do urzadzenia 15, które sluzy do mierzenia przeplywajacej ilosci wapna i które polaczone jest z naczyniami 2 i 3 zapomoca przewodów 17 i 18, zaopa¬ trzonych w kurki 19 i 20. Do uruchomiania kurka 16 sluzy lancuch.Przewód 21 prowadzi od dna naczynia 1 az do srodkowej czesci naczynia 2, pod¬ czas gdy przewód 22, polaczony z przewo¬ dem 21 otwiera sie w srodkowej czesci na¬ czynia 3. Kurki 23 i 24 umozliwiaja pola¬ czenie naczynia 1 z naczyniem 2 lub 3.Urzadzenie filtrujace 28 polaczone jest zapomoca przewodów 25, 26, 27, zaopa¬ trzonych w kurki 29, 30, z naczyniami 2 i 3.Odgalezienie 32 przewodu 27 sluzy do u- trzymywania poziomu cieczy w naczyniach na pozadanej wysokosci, podczas gdy kró- ciec 33 zapobiega dzialaniu lewarowemu.W przewodzie 34, polaczonym przewo¬ dami 25, 26 i zaopatrzonym w kurek 35, u- mieszczona jest pompa 36, przeprowadza¬ jaca zawartosc naczyn 2 i 3 do naczynia 1.Z przewodu 37 odgaleziaja sie przewo¬ dy 38, 39 zaopatrzone w kurki 38', 39V jaka tez w niewielkiem oddaleniu od den naczyn 2 i 3 w urzadzenia rozdzielajace 40. Prze¬ wód gazowy 37 posiada narzad 42, regulu¬ jacy preznosc, i kurek 43 pomiedzy narza¬ dem 42 a przewodami 38, 39, który sluzy do regulowania ilosci doprowadzanego ga¬ zu. Sterowanie tego kurka odbywa sie sa¬ moczynnie.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace.Ze zbiornika 4 doprowadza sie odpo¬ wiednia ilosc surowego soku do naczynia 6 tak, ze osiaga sie stale cisnienie, oznaczane plywakiem 7. Po otwarciu kurka 9 sok do¬ plywa przewodem 8 do naczynia 1, a z te-* go przewodem 21 do naczynia 2 tak dlugo, az osiagnie sie pozadany poziom cieczy.Kurek 24 przewodu 22 jest zamkniety.Mleko wapienne plynie ze zbiornika 10 — 3rura ii do naczynia J2, a nastepnie po o- Lwaiatiu kurka 16 do urzadzenia 15. Ponie¬ waz kurefc /j8 jest zamkniety, a kurek 19 otwarty, imieko wapienne dostaje sie do na¬ czynia 2„ iw którem miesza sie ono z sokiem.Po osiagnieciu odpowiedniego poziomu w naczyniach przerywa sie na pewien czas doplyw soku i wapna, uruchomia pompe 36 i doprowadza sie -gaz, zawierajacy dwutle¬ nek wegla.Podczas doprowadzania dwutlenku weglowego przewodem 37, przyczem zawo¬ rem 42 reguluje sie jego preznosc, kurek 39' jest zamkniety, gaz doplywa wiec do dna naczynia 2 i przenika przez caly slup cieczy* Po osiagnieciu pozadanego stopnia nasycenia otwiera sie przewody, któremi doplywa sok i wapno , jako tez kurek 31.Czesc soku nasyconego dwutlenkiem wegla w naczyniu 2 plynie przez przewody 25, 27 do urzadzenia filtrujacego 28, podczas gdy pampa 36 przeprowadza reszte do naczy¬ nia i. Próby wykazaly, ze dobrze jest do¬ prowadzac na 1 czesc swiezego soku 8 cze¬ sci soku nasyconego dwutlenkiem wegla.Ilosc soku przeprowadzanego do urzadze¬ nia 28 odpowiada ilosci swiezego soku, dzie¬ ki czemu nasycanie dwutlenkiem wegla od¬ bywa sie bez przerwy.Mleko wapienne doplywa do soku w naczyniu 2 równoczesnie z doprowadza¬ niem gazu. Przed nasycaniem dwutlenkiem wegla isoku nie miesza sie mechanicznie, a banki gazu stykaja sie z sokiem podczas mieszania go z wapnem. Czas pomiedzy mieszaniem z wapnem a nasycaniem dwu¬ tlenkiem wegla w praktyce nie ma znacze¬ nia, poniewaz na sok nasycony dwutlenkiem wegla dziala gaz przed nasyceniem sie so¬ ku rozpuszczonem wapnem. Innemi slowy gaz dziala aa sok, nasycony tylko czescio¬ wo wapnem* a wzglednie posiadajacy alka¬ licznosc mala w porównaniu z alkaliczno¬ scia przy zupelaem nasyceniu rozpuszczo¬ nem wapnem.Soki nasycony dwutlenkiem wegla w na¬ czyniu 2, miesza sie z sokiem surOWytn W naczyniu i, mieszanina oczyszcza sie wiec.Czastki weglanu wapniowego, zawieszone w soku, nasyconym dwutlenkiem wegla, o- czyszcza ja mechanicznie sok surowy w na¬ czyniu 1, nim tenze dostal sie do naczynia 2, poniewaz materjaly koloidalne soku suro¬ wego przylegaja do czastek weglanu wap¬ niowego. Rozpuszczone wapno, doplywaja¬ ce z naczynia 2 do naczynia 1, powoduje zas chemiczne oczyszczanie soku surowego, gdyz reaguje ono z solami, rozpuszczonemi w soku surowym i podobnemi zwiazkami, które w mieszaninie nie rozpuszczaja sie.Koloidalne materjaly stykaja sie równiez z temi zwiazkami i przylegaja do nich.Sok surowy, który doplywa do naczynia 2, jest juz oczyszczony i zostaje nasycany dwutlenkiem wegla celem wydzielania cza¬ stek weglanu wapniowego, przyczem mate¬ rjaly koloidalne nie przylegaja do po¬ wierzchni tych czastek. Czastki te tworza rdzen, na którym osadza sie weglan wap¬ niowy.Dla oczyszczenia naczynia 2 zamyka sie odpowiednie kurki, a otwiera sie kurki przewodów, doprowadzajacych ciecz i ga¬ zy do naczynia 3.Zamiast stosowania oddzielnych naczyn i, 2 i 3 mozna przeprowadzac sposób we¬ dlug wynalazku w jednem odpowiednio Wysokiem naczyniu. Górna czesc tego na¬ czynia sluzy w tym wypadku do mieszania soku surowego z sokiem, nasyconym dwu¬ tlenkiem wegla, podczas gdy mieszanie z wapnem i nasycanie dwutlenkiem wegla od¬ bywa sie w czesci dolnej, oddzielonej od czesci górnej. Urzadzenie moze byc zmie¬ nione równiez w innym kierunku, nie wy¬ chodzac przez to poza ramy wynalazku. PL