Najdluzizy czas trwania patentu do 11 kwietnia 1946 r.Wynalazek dotyczy odmiany sprzegla ciernego wedlug patentu Nr. 13539, zaopa¬ trzonej w komore cisnienia, która na obwo¬ dzie jest znacznie zwezona, a w srodku roz¬ szerzona w ksztalcie misy. Wynalazek ma na celu zapewnienie nalezytego przenosze¬ nia napedu zapomoca jeszicze mniejszej ilo¬ sci cieczy niz w sprzegle wedlug patentu Nr 13539 oraz zmniejszenie przestrzeni, nie¬ zbednej do umieszczenia sprzegla. Wedlug wynalazku powyzsize umozliwione jest wskutek tego, ze w wylaczonem sprzegle scianki komory przylegaja jedna do dru¬ giej czesci komory cisnienia, znacznie zwe¬ zonej na obwodzie.Rysunek przedstawia dwa przyklady wykonania przedmiotu wynalazku, miano¬ wicie fig. 1 przedstawia rozrusznik do silni¬ ków, uruchomianych bez obciazenia, a fig. 2 — sprzeglo, dajace sie wylaczac i wla¬ czac podczas biegu.Rozrusznik, przedstawiony na fig. 1, po¬ siada zabierak 2, umocowany na wale na¬ pedzajacym /, na którym osadzone jest luzno kolo pasowe (kolo zebate) 3. Zabie¬ rak 2 jast polaczony z zabierakiem 5 ko¬ mory cisnienia, zaopatrzonym w ramiona 4, Scianki komory cisnienia stanowia pierscien 6, przepony 7 i 16, pokrywa 8, plyta 9, da¬ jaca sie przesuwac w kierunku osiowym, o-raz pierscien 10. Komora cisnienia, wyko¬ nana w ten sposób, jest wypelniona cze- scijpwp ciecze/(jteciL *gliceryna lub podob¬ na ciecza), która"w nieobracajacym sie roz¬ ruszniku znajduje sie w dolnej, rozszerzo¬ nej czesci tej komory. Komora cisnienia, za¬ wierajaca ciecz, jest przymocowana zapo- moca srub 11 do ramion 4 zabieraka 5. Za- pomoca tych srub 11 mozna zmieniac po¬ lozenie komory cisnienia, mianowicie moz¬ na ja przyblizac do ramion 4 zabieraka i odsuwac od nich, a zapomoca podkladek, srub zaciskowych i t d. nastawiac doklad¬ nie jej polozenie i w tern polozeniu ja za¬ bezpieczac. Wskutek zmiamy polozenia ko¬ mory cisnienia zmienia sie odleglosc pomie¬ dzy plytkami 13 i czopami 12 sprzegla, któ¬ ra mozna równiez regulowac zapomoca czo¬ pów 12. Przy wlaczaniu rozrusznika plyta 9 musi wykonac mniejszy lub wiekszy prze¬ suw w kierunku osi rozrusznika, przyczem zmienia sie wartosc cisnienia cieczy oraz stopien rozrzedzenia powietrza w zamknie¬ tej komorze cisnienia. Zmiana ta oddzialy¬ wa na wielkosc przenoszonej energji. Opi¬ sana postac komory cisnienia oprócz nale¬ zytej latwosci jej wbudowywania posiada ponadto te zalete, ze wielkosc przenoszo¬ nej energji wzglednie czas trwania rozru¬ chu moze byc latwo zmieniany przy nie¬ zmiennej ilosci cieczy.Rozrusznik, przedstawiony na fig. 1, mo¬ ze byc równiez wykonany jako sprzeglo do walów, jezeli na czesc 3 nasadzi sie nasuw- ke, laczaca te czesc z walem napedza¬ nym.Komora cisnienia, utworzona zasadni¬ czo z pokrywy 8 i przesuwnej osiowo ply¬ ty 9, zawiera oprócz pewnej ilosci cieczy równiez powietrze* Podczas wprawiania rozrusznika w ruch, gdy ciecz pod dziala¬ niem sily odsrodkowej spowoduje przesuw plyty 9 w kierunku osiowym, nastepuje w tej zamknietej komorze cisnienia pewne roz¬ rzedzenie powietrza, które moze byc utrzy¬ mywane w pewnych granicach przez odpo¬ wiednie dobranie objetosci tej komory. To rozrzedzenie, a wiec nadcisnienie powie¬ trza zewnetrznego, przy zastosowaniu za¬ mknietej komory jest do pewnego stopnia korzystne, poniewaz dziala na podobien¬ stwo sprezyny w kierunku wylaczenia sprzegla.Czesci skladowe takiego sprzegla win¬ ny posiadac, zwlaszcza w razie zalozenia takiego sprzegla w kole pasowem lub w ko¬ le zebalem (fig. 1), mozliwie male wymia¬ ry, a zwlaszcza mala srednice. Z tej przy¬ czyny stosuje sie jako ciecz rtec. Ze wzgle¬ du na wysoka cene rteci jest rzecza wazna, aby ilosc rteci byla mozliwie mala przy o- siaganiu najwiekszej mozliwej wartosci ci¬ snienia.Wedlug wynalazku komora cisnienia, znacznie zwezona przy obwodzie, a w srod¬ ku rozszerzona na podobienstwo misy, jest uksztaltowana tak, ze w wylaczonem sprzegle scianki 8, 9 przylegaja jedna do drugiej wpoblizu obwodu komory, jak to u- widocznia fig. 1. Takie uksztaltowanie ko¬ mory umozliwia stosowanie najmniejszej mozliwef ilosci cieczy, nadanie malych wy¬ miarów komorze cisnien, a wiec i nadanie malych wymiarów calemu sprzeglu. W ko¬ morze pozostaje równiez dostateczna ilosc powietrza, wskutek czego niedopreznosc, powstajaca przy przesuwie ruchomej plyty; pozostaje w ziwyklych granicach.Przy mniejszych szybkosciach obroto¬ wych (np. przy osmiobiegunowych silni¬ kach elektrycznych) lub przy wiekszym przesuwie plyty 9 nadcisnienie powietrza zewnetrznego jest za wielkie w porównaniu z cisnieniem obracajacej sie cieczy, wsku¬ tek czego przenoszona moc maleje. Wobec tego zaopatruje sie komore cisnienia w tym przypadku w otwór 14 (fig. 1) lub w prze¬ pone, przepuszczajaca tylko powietrze, lecz nieprzepuszczajaca cieczy; mozna rów¬ niez komore cisnienia zaopatrzyc *w odpo¬ wiedni zawór. W rozruszniku z niedzielo- nym walem otwór powyzszy, laczacy sie z — 2 —kon»r^ oisnienm, mozna wykonac w tym wale.Aby powierzchnie obydwóch scianek bocznych komory cisnienia przylegaly do siebie, przyciska sie plyte 9, przesuwna w kierunku osiowym, zapomoca sprezyn lub zapomoca przepony kauczukowej (fig. 1), docisnietej w miejscu 15 do pokrywy 8. Ta scisnieta przepona kauczukowa dazy do przesuniecia plyty 9 w kierunku osiowym.Poniewaz powierzchnia przylegania przepo¬ ny kauczukowej 7 do plyty 9 znajduje sie wpoblizu wewnetrznego obwodu przepony w miejscu 16 i moze byc przesuwana wzgle¬ dem powierzchni przylegania przepony 7 do pokrywy 8 wpoblizu izewnetrznego obwo¬ du przepony w miejiscu 17, wiec scisnieta przepona kauczukowa dociska plyte 9 do pokrywy 8 tak dlugo, az nacisk obracajacej sie cieczy przezwyciezy nacisk przepony.Fig. 2 przedstawia sprzeglo, które daje sie wlaczac i wylaczac w biegu. Przesuwna osiowo plyta 9, polaczona z podatna prze¬ pona 7, jest oparta tylko zapomoca pier¬ scienia 20, umocowanego na zewnetrznym brzegu tej plyty, na pokrywie 8 komory ci¬ snienia, wskutek czego w komorze tej moze byc umieszczona tarcza 18, osadzona luzno na wale i zaopatrzona w zebra, której czesc, otaczajaca wal, wystaje ze sprzegla i jest zaopatrzona w pierscien slizgowy 19, umoz¬ liwiajacy hamowanie obrotowego ruchu tej tarczy. Gdy tarcza zebrowa 18 obraca sie swobodnie wraz ze sprzeglem, to sprzeglo jest wlaczone. Przez hamowanie tarczy ze¬ browej 18 zapobiega sie obrotowi cieczy w komotze cisnienia, wskutek czego na ciecz przestaje dzialac isila odsrodkowa lub dzia¬ lanie tej sily zmniejsza sie tak, iz sprzeglo zostaje wylaczone. PL