W porównaniu ze znanemi swidrami spiralnemi, wykonanemi ze stali okraglej, maja swidry plaskie wykonane z walco¬ wanej, eonajwyzej wyciagnietej przez od¬ kucie stali profilowanej, wielka wyzszosc ekonomiczna, gdyz do wykonania ich zu¬ zywa sie zaledwie polowa tego materjalu, który niezbedny jest do wykonania rów¬ niez silnych swidrów spiralnych.Ma to doniosle znaczenie wobec nad¬ zwyczaj wysokich cen stali. Wykonanie swidrów spiralnych pociaga za soba pra¬ wie pieciokrotnie wyzsza dniówke robocza, niz wykonanie swidra plaskiego, albowiem przy tych ostatnich odpadaja wysokie koszta obróbki na wyfrezowanie obustron¬ ne rowków spiralnych z pelnej stali okra¬ glej, dodatkowe frezowanie waskich wal¬ cowych plaszczyzn prowadzacych, obto¬ czenie i oszlifowanie cylindrycznego lub stozkowatego chwytu (stozek Morse'a), o- szlifowanie obu tnacych powierzchni po¬ dlug powierzchni stozkowych, jako tez zbyteczne sa potrzebne do tych robót ko¬ sztowne maszyny.Uksztaltowanie krawedzi tnacej swidra plaskiego w ksztalcie sierpa, co stanowi czesc skladowa wynalazku, powoduje la¬ twe odrzucanie wiórów, to znaczy spraw¬ nosc swidra przy równem zuzyciu sily jest znacznie wieksza, niz przy swidrze spiral¬ nym, którego krawedz tnaca jest prostoli¬ nijna. Krawedzie zdzierajace wióra, jako tez skrócenie krawedzi poprzecznej noza u omawianego swidra plaskiego przyczy¬ niaja sie równiez do zwiekszenia sprawno¬ sci swidra, zwlaszcza zas przyczynia sie do tego uzyskane przez ten wynalazek izmniejszenie sie kata zbieznosci swidra przez zastosowanie wydrazen w nozu* Wkoncu mozna krawedzie tnace, posiada¬ jace w mysl wynalazku ksztalt sierpów, wydluzyc nieco w kierunku obrotu, aby uzyskac wieksza sprawnosc wiercenia. .We wszystkich konstrukcjach swidra plaskie¬ go powinny równiez, w mysl wynalazku, powierzchnie prowadzace przedstawic tyl¬ ko czastke powierzchni walcowej, aby ze wzgledu na ekonomje zmniejszyc znacz¬ nie koszta obróbki i zmniejszyc tarcie o sciany wierconego otworu.Wynalazek uwidoczniony jest na rysun¬ ku w kilku przykladach wykonania.Fig. 1 przedstawia swider plaski z wal¬ cowanej stali profilowej w widoku w kie¬ runku osi na prostolinijne krawedzie tnace z wycieciem podluznem scian szerszych i obustronnym rowkiem podluznym, przy- czem rowki te biec moga symetrycznie do osi centralnej swidra lub moga byc wzgle¬ dem siebie przesuniete; fig. 2 — przekrój noza po linji A1—C; fig. 3 — swider plaski o dwóch sierpo- watych krawedziach tnacych z dwiema krawedziami lamiacemi wióry; fig. 4 — swider z dwiema sierpowemi krawedziami tnacemi i podobnemi krawe¬ dziami lamiacemi wióry, w którym ksztalt sierpa obejmuje cala prawie szerokosc swidra i fig. 5 wreszcie przedstawia swider z czterema sierpowemi nozami i czterema krawedziami lamiacemi wióry.W zwyklych sierpach plaskich lub spi¬ czastych kat piersiowy (miarodajny dla pracy ciecia) wynosi p = 90° (fig. 2). Przez zastosowanie, naprzyklad przez wyszlifo- wanie, wydrazenia 5* kat piersiowy p jest mniejszy od 90°, skutkiem czego sprawnosc wiercenia zwieksza sie. Na fig 1 jest to wydrazenie S zaznaczone linja kropkowa¬ na przy obu krawedziach tnacych A1 — C i F1 — H.Ponadto fig. 1 uwidacznia rowki A1 — A — A2 i F1 — F —F2 — biegnace wzdluz swidra, wskutek czego powstaja krawe¬ dzie lamiace wióry A1 i F1 i krawedz tna¬ ca poprzeczna, biegnaca przez punkt srod¬ kowy, zuzywajaca wedlug doswiadczen z swidrami okolo 2/3 calkowitego zapotrze¬ bowania sily, moze byc mozliwie najkrót¬ sza bez zbytniego oslabienia jadra swidra.Dalsze zwiekszenie sprawnosci swidra nastepuje wte_dy, gdy krawedziom tnacym, wedlug fig. 3 i 4, w kierunku obrotu na¬ damy ksztalt sierpów. Zaleta tego wysta¬ pi jasno gdy w punkcie C na fig. 1, 3, 4 i 5 poprowadzimy styczna. Kat wielki A1 — C — F (fig. 1) zmienia sie skutkiem tego na znacznie mniejszy kat L — C — F (fig .3, 4, 5), L —C jest styczna krzywej sierpowej w punkcie C, t. j. osiagamy w kierunku ciecia korzystne zmniejszenie ka¬ ta i latwiejsze lupanie wióra.Fig. 3 i 4 przedstawiaja rowkowe swi¬ dry plaskie z wycieciem prawie przez cala szerokosc swidra, którego poprzeczna kra¬ wedz tnaca jest równiez skrócona dzieki obustronnym rowkom tworzacym krawe¬ dzie odrywajace wióry.Na fig. 5 zaznaczone sa cztery krawe¬ dzie odrywajace wióry A1, B i F1 G, przy- czem skutkiem tego z obu stron podwójne¬ go lamania wiórów, a zwlaszcza skutkiem znacznego przez to zmniejszenia poprzecz¬ nej krawedzi tnacej A — F, osiagamy wiel¬ kie i ekonomicznie wazne zaoszczedzenie sily podczas pracy, wzglednie przy równem zuzyciu sily, jak przedtem, wieksza spraw¬ nosc swidra. Nastepnie, skutkiem dwu¬ krotnego lamania wióra, osiagamy w po¬ równaniu z poprzedniemi rezultatami po¬ prawe w pracy. Fig. 5 uwidacznia jeszcze podobnie jak fig. 1—2, zastosowanie zagle¬ bienia S w nozu B — C i G — H, jako tez rowki podluzne A1 — A — A2 — i F1 — F — F2 do podwójnego zalamywania wió¬ rów po obu stronach i celem skrócenia po¬ przecznego ostrza A — F. Tak jeden jak %i drugi wzglad wplywaja na skutecznosc ciecia.Przy obróbce metali jak np. miedzi, miekkiego zelaza zlewnego i t. p., zwla¬ szcza, gdy przedmioty obrabiane nie moga byc silnie umocowane, jak to zazwyczaj bywa przy budowie mostów, kotlów i okre¬ tów i sa wystawiane podczas wiercenia na silne drgania, mozna przy bardzo silnie sierpowo wycietych ostrzach nie stosowac juz wewnetrznych krawedzi A1 i F, usu¬ wajacych wióry.Przy wszystkich ksztaltach wspólna jest ta cecha, ze celem zaoszczedzenia sta¬ li i zmniejszenia kosztów wyrobu swidra, uzywamy do wyrobu jego ramkowego pro¬ filu stali z odwalcowanemi wycieciami, tak, iz wyrób swidra ogranicza sie do oszlifo¬ wania na okraglo waskich, cylindrycznych powierzchni prowadzacych (C — C1, H — H1 na fig. 1, 3, 4 i 5) do oszlifowania kata przylozenia a (fig. 2) i w ostatecz¬ nosci czesciowego doszlifowania rowków podluznych.Dalsza zaleta plaskiego swidra jest to, ze do oszlifowania jego katów uzyta byc moze kazda maszyna do narzedzi, podczas gdy do ostrzenia nozy spiralnych potrzeb¬ ne sa drogie maszyny specjalne, które za¬ leznie od polozenia ostrzonych powierzch¬ ni stozkowych daja tylko jeden staly kat zaostrzenia, który nie da sie juz po oszli¬ fowaniu zmierzyc, ani co do wielkosci swej skontrolowac.Cofniecie powierzchni C1—D— i H1— J, wzgledem powierzchni walcowej, jest male, aby w razie przegiecia sie lub skre¬ cenia swidra, krawedzie D i J przyczynia¬ ly sie do wsparcia prowadzenia C — C1 i H — H1 i zapobiegaly zlamaniu sie swi¬ dra.Umocowanie omawianego swidra pla¬ skiego mozna uskutecznic przy uzyciu nor¬ malnych uchwytów zapomoca zwyklej cy¬ lindrycznej lub stozkowej tulejki ze szpa¬ ra lub lepiej jeszcze przy uzyciu uchwytu dwuszczekowego, którego szczeki wchodza bezposrednio w wyciecia podluzne z obu stron swidra i równoczesnie dobrze cen¬ truja. PL