Przy uszczelnianiu czesci zaworu, opie¬ rajacych sie jedna na drugiej lub przesu¬ wajacych sie wzgledem siebie, stosuje sie czesto, zwlaszcza w razie przeznaczenia za¬ woru do pracy przy wysokich temperatu¬ rach i cisnieniach, mozliwie twarde czesci uszczelniajace, np. pierscienie ze stali chro- moniklowej, docierane nastepnie w zawo¬ rze. W zaworach zas tlokowych stosuje sie znane miekkie szczeliwo z azbestu, kauczu¬ ku lub podobnych materjalów. Twarde pierscienie uszczelniajace odksztalcaja sie czesto wskutek naprezen, powodowanych dzialaniem ciepla, i staja sie nieszczelnemi, a wada miekkiego szczeliwa jest jego szyb¬ kie scieranie sie.Pierscienie, przyciskane do gniazd z miekkiego materjalu, wyposaza sie czesto w ostre krawedzie, wskutek czego gniazdo ulega zniszczeniu.Przedmiotem wynalazku jest bardzo trwale uszczelnianie, osiagane w ten spo¬ sób, ze jedna z obydwóch wspóldzialaja¬ cych ze soba czesci zaworu wykonywa sie ze specjalnego materjalu podatnego i jed¬ noczesnie niesprezystegO' nawet przy tem¬ peraturze przegrzanej pary i wysokich ci¬ snieniach, np. z podatnej lecz niesprezystej miedzi, mosiadzu, bronzu, zelaza, cynku, cyny lub olowiu, i otacza sie oprawa prawie do krawedzi powierzchni stykowej, pod¬ czas gdy druga z tych czesci jest twarda iprawie calkowicie przykrywa swa po¬ wierzchnia stykowa powierzchnie wzmian¬ kowanej czesci z podatnego lecz niesprezy¬ stego materjalu. Czesc uszczelniajaca, mia¬ nowicie pierscien uszczelniajacy z tego po¬ datnego tworzywa dostosowuje sie przy wspóldzialaniu z twardym pierscieniem u- szczelniajacym do tego pierscienia w taki sposób, ze nawet w razie odksztalcenia sie jednej z tych czesci zapewnione jest sku¬ teczne uszczelnienie, przyczem nie wytwa¬ rzaja sie naciecia i nie zachodza inne uszko¬ dzenia podatnego pierscienia uszczelniaja¬ cego.Najlepiej jest wykonac zawór takf aby grzybek byl zabezpieczony przed obraca¬ niem sie wzgledem gniazda i w danym ra¬ zie nierównomiernie odksztalcony grzybek nie odksztalcal stale pierscienia, umie¬ szczonego w gniezdzie i wykonanego z ma- terjalu podatnego lecz niesprezystego.Korzystnie jest równiez osadzac pier¬ scienie z powyzszego podatnego materjalu w oprawie z twardego materjalu w taki spo¬ sób, aby powierzchnia pierscienia podatne¬ go byla nieco cofnieta wzgledem powierzch¬ ni oprawy. W ten sposób zapobiega sie two¬ rzeniu rowków lub innemu zuzywaniu sie tego pierscienia, poniewaz ciecz, para lub gaz przeplywa bez znaczniejszego tarcia po powierzchni tego pierscienia.Inna zalete wynalazku stanowi to, ze narzad zamykajacy zaworu w niektórych jego odmianach jest zaopatrzony w dodat¬ kowe uszczelnienie, mianowicie uszczelnie¬ nie dlawnicowe. Ponadto gniazdo zaworu lub narzad zamykajacy moze byc wyposa¬ zony w wystep pierscieniowy, dlawiacy przeplyw cieczy wpoblizu pierscienia z metalu podatnego, lecz niesprezystego, Rysunek przedstawia kilka przykladów wykonania zaworu wedlug wynalazku. Fig. 1 — 3 przedstawiaja rózne zawory w prze¬ kroju podluznym; fig,, 4 — 6 — gniazda za¬ worów wedlug wynalazku w czesciowym przekrojur nadajace sia równiez do zawo¬ rów samoczynnych lub zaworów steruja- cych maszyn tlokowych; fig. 7 i 8 — grzybki zaworów wedlug wynalazku w czesciowym przekroju^ fig. 10 — zawór tlokowy w prze¬ kroju czesciowym, fig. 11 — w wiekszej podzialce uszczelnienie zaworu, przyczem zawór jest nieco otwarty; fig. 12 — te same czesci w zupelnie otwartym zaworze, fig. 13 — odmiane uszczelnienia wedlug wyna¬ lazku w przekroju, a fig. 14 — nastepna odmiane tegoz uszczelnienia w przekroju.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 w oslonie zwyklego1 zaworu na wysokie cisnienie znajduje sie, grzybek 1, a w nim pierscien 2 z miedzi lub innego wzmianko¬ wanego powyzej podatnego lecz niesprezy stego materjalu. Pierscien uszczelniajacy, osadzony w gniezdzie 3, w mostku oslony zaworu, jest wykonany jak zwykle ze sto¬ sunkowo twardego zelaza lanego lub stali.W razie odksztalcenia sie którejkolwiek z powyzszych czesci zaworu pierscien 2 do¬ stosowuje sie do twardszego pierscienia gniazda 3 i przylega do niego szczelnie.Skrzydelka prowadnicze 4 grzybka 1 prze¬ suwaja sie w rowkach scianek 5 oslony w taki sposób, ze uniemozliwiaja obracanie sie grzybka,, wskutek czego powierzchnie stykowe pierscieni grzybka i gniazda, do¬ pasowane jedna do drugiej, przylegaja do siebie zawsze w tych samych miejscach.Na oslonie znajduje sie pokrywka 6, przyczem pomiedzy nia a oslona umie¬ szczony jest pierscien 7, równiez wykona¬ ny z odpowiedniego miekkiego materjalu, np. miedzi. Dookola wrzeciona zaw*Mfu znajduje sie miekkie szczeliwo 8.Fig. 2 przedstawia zawór na wysokie cisnienie, zaopatrzony w tlok 1\ Tlok jest wykonany z twardej stali, a pierscien u- szczelniajacy 2, wykonany z podatnego lecz niesprezystego materjalur znajduje sie w gniezdzie 3 zaworu. W celu uszczelmknia wzgledem oslony tlok V jest otoczony pier¬ scieniami uszczelniajacemi 9 z miedzi lub innego odpowiedniego materj^alu, które sa - 2 -oddzielone od siebie zapontGoa jednego lnb kilku pierscieni W i przycisniete pokrywka 6, przymocowana srubami i/, tworzac jck szczelnienie dlawnicowe.Takiez uszczelnienie moze byc równiez zastosowane w pokrywce 6 wedlng fig. 1.Fig. 3 przedstawia podobny zawór z tlokiem T. Tlok nie jest wykonany z twar¬ dego materialu, jest natomiast zaopatrzony w pierscien 2 z podatnego lecz naesp«ezy- stego metalu, przylegajacy do pierscienia z twardego materjalu, okadzonego w gnie¬ zdzie 3. Tlok V fest zaopatrzony w ceba n- szczelnienia w pierscienie /2, osadzone w zwezonej czesci tloka w oe&n zmniejszenia sily, niezbednej do zamykania lub otwiera* nia zaworu. Te pierscienie uszczelniajace 7Z z miekkiego metalu przylegaja do- znacz- r nie twardszej nasady pokrywki 6, wskutek czego tworza dobre uszczelnienie/Uszczel¬ nienie samej pokrywki stanowi pierscien ? z miekkiego metal-u.Fig. 4 przedstawia pierscien z podatne¬ go lecz niespnezystego metalu, umieszczo¬ ny tak gleboko w grzybku zawoni o dwóch gniazdach lub innym narzadzie zamykaja¬ cym, ze straftiien pary tub cieczy przeply¬ wa przez nieco otwarty zawór z nieznacz- nem tarciem o pierscien 2 w prostej linji o- bok tego pierscienia pomiedzy zaslaniaja- cemi go brzegami oprawy. W celu skutecz¬ nego umocowania pierscien ten jest nietylfco zwezony, lecz zaopatrzony w dodatkowe wglebienie na swej górnej powierzchni.Fig. 5 przedstawia taki sam przyklad wykonania z ta róznica, ze w gniezdzie 3 znajduje sie pierscien 13 z twardej stala, np. ae stali chromonikiowej, wskutek czego pierscien ten fest bardzo odporny na scie¬ ranie i zawsze wspóldziala odpowiednio z pierscieniem 2 z podatnego lecz niesprezy- stego metalu.Tla fig. 6 przedstawiony jest zawór, któ¬ rego otwór przeplywowy jest dostosowa¬ ny *wym ksztaltem do ksztaltu strumienia, przeplywajacego przez zawór, przycztem grzybek i tego zavnom jest wykonany z twardefo fnatenjaln, a w atozkewem gniezdzie 3 znajduje sie pierscien z podat¬ nego lecz niesprezystego metalu, umie¬ szczony w tein sposób, iz me przeszkadza przeplywowi czyauntka roboczego. W tym przypadku mozna równiez wykonac gniazdo 3 z twardego materialu, a grzybek 7 zaopa¬ trzyc w pierscien z podatnego tocz niespnfe- zystego metalu.Fig. 7 przedstawia grzybek zawora, o dwóch gniazdach, zaopatrzony w pierscie¬ nie 2 wedlug.-fig* 4 i5, Fig. 8 praedstawia tany grabek, feao- patrzmy w taki sam pieróóen 2.Fig. 9 przedstawia pierscien tlakowy 14, zaopatrzony w pierscien uszczelniajacy 2 z podatnego lecz niesprfzystego nafetaln.Takie pierscienie moga byc np. zastosowa¬ ne zamiast pierscieni 12 wwttng lig. 3. Mo¬ ga byc nne wykonane ze zwyklego zelaza lanego i sprezynowac podobnie da zwyk¬ lych pieiscieni tlokowych. Wkladka z n»e- talu podatnego lecz niesprezystego powo- durje równoczesnie nalezyte smaitowanig po¬ wierzchni roboczych i poleruje cylinder podczas ruchu wskutek tego, ze pierscienie sie dasztófowuja. Po ©dpowaednieai doszli¬ fowania sie zalozonego pierscienia jaiedzia- nego wlasciwy pierscien ttefcowy 14 przy¬ lega szczelnie do gladko wypolecowaaego cylindra.Powierzchni twardego gniazda najlepiej jest nadac nieco wypukly kfcztetli lub zao¬ kraglic jego krawedzie.Wedlng fig. 10 — 12 zawftr tlokowy 21 jest zaopatrzony w« wglebiony *w tlok pier¬ scien 22 z podatnego lecz niesppezystego metalu, wtloczony w rozszerzajjacy sie w góre rowek, wytoczony w tloku 21. W gniezdzie 23 umieszczony jest pierscien 24 z twardego metalu w ten sposób, ze wcho¬ dzi swa powierzchnia stykowa w pierscie¬ niowy rowek tloka 21 i przylega w nini do pierscienia 22. Gniazdo 23 jest zaopatrzo¬ ne w wystep pierscieniowy 25, ©taczajacy _ S -tlok 21 z malym luzem 26; wysokosc tego wystepu jest oznaczona liczba 27. Wymia¬ ry te sa w przyblizeniu nastepujace: wiel¬ kosc luzu 26 — 0,2 h- 0,3 mm, zaglebienie pierscienia 22 w oprawie — 1 -h- 3,5 mm, wysokosc 27 wystepu pierscieniowego 25— okolo 8 -s- 15 mm.Gdy tlok zaworu zostanie przesuniety tak, iz bedzie znajdowal sie od pierscienia 24 w odleglosci 28 (fig. 11), to najpierw otwarta jest tylko szczelina pierscieniowa 26, wskutek czego przeplyw w tej szczeli¬ nie odbywa sie z wielka stosunkowo szyb¬ koscia, podczas gdy przy pierscieniach 22, 24 szybkosc przeplywu, odpowiadajaca od¬ stepowi28, jest znacznie mniejsza. Wsku¬ tek tego zuzycie przeniesione zostaje z gniazda na krawedz wystepu pierscienio¬ wego 25, gdzie jest ono nieszkodliwe, pier¬ scien zas 22 staje sie trwalszym i pewniej¬ szym w uzyciu. Równiez przy dalszem o- twieraniu zaworu (fig. 12) szybkosc prze¬ plywu przy narzadzie uszczelniajacym za¬ wsze pozostaje stosunkowo mala.W przykladzie wykonania wedlug fig. 13 wystep pierscieniowy 25a znajduje sie na tloku 21. Dzalanie takiego zaworu nie róz¬ ni sie zasadniczo niczem od opisanego po¬ przednio, natomiast ochrona pierscienia 22 jest skuteczniejsza.Wedlug fig. 14 wystep pierscieniowy 256 równiez znajduje sie na tloku 21, lecz po stronie wewnetrznej pierscienia 24 z twardego metalu. Dzialanie zaworu jest ta¬ kie samo, jak w przykladzie wykonania wedlug fig. 13. Natomiast zmniejsza sie w tym przypadku wysokosc zaworu, poniewaz wystep pierscieniowy 256 wchodzi w otwór przeplywowy gniazda.W tenze sposób moga byc wykonywane z równie dobrym skutkiem zawory z gnia¬ zdami stozkowemi. PL