Przedmiotem ninie jszego wynalazku jest urzadzenie do odmierzania benzyny lub podobnej cieczy, skladajace sie z dwóch cylindrów, z których jeden napelnia sie, podczas gdy drugi sie opróznia, przyczem odwrócenie roli cylindrów odbywa sie sa¬ moczynnie przy pomocy narzadu przesta¬ wiajacego. W urzadzeniach tego rodzaju narzad przestawny, utworzony z tloka o podwójnych glowicach, porusza sie dzieki cisnieniu benzyny w przewodach zasilaja¬ cych. Taki sposób dzialania posiada wady, które zostaly usuniete dzieki urzadzeniu, stanowiacemu przedmiot niniejszego wyna¬ lazku; w urzadzeniu tern pompa jest pola¬ czona mechanicznie z narzadem przesta¬ wiajacym tak, iz drobna czesc energji po¬ ruszajacej pompe powoduje w dowolnej chwili bezposrednie lub posrednie poru¬ szanie tego narzadu przestawiajacego.Na rysunku jest przedstawiony sposób wykonania przedmiotu niniejszego wyna¬ lazku w postaci przykladów, a mianowicie: fig. 1 przedstawia czesciowy schemat calo¬ sci urzadzenia dwucylindrowego; fig, 2 i 3 — przekrój pionowy i poziomy samo¬ czynnego ukladu, a raczej napedu kurka rozdzielczego; fig. 4 — boczny przekrój po linji A—A na fig. 2; fig. 5, 6 i 7—innego ro¬ dzaju samoczynne urzadzenie poruszajace, które daje sie zastosowac do tego samego urzadzenia dwucylindrowego, przyczem fig. 6 przedstawia przekrój po linji x—x na fig. 5, a fig. 7 — przekrój po linji y—yna fig. 5; fig. 8 — przekrój czesciowy, a fig. 9 —'przekrój osiowy urzadzenia, pozwala¬ jacego' zgóry "okreslic ilosc pobieranego plynu; fig. 10 — przekrój osiowy; fig. 11— przekrój po linji AlBt na fig. 10, a fig. 12— przekrój po linji CD na fig. 10 samoczyn¬ nego urzadzenia, przerywajacego wyplyw przy okreslonej wydajnosci.Oba szklane cylindry miernicze c^ i a2 polaczone sa przy pomocy przewodu b, przez który uchodzi powietrze z napelnio¬ nego cylindra, a jednoczesnie usuwa sie szybko benzyne, zawarta w drugim cylin¬ drze. Szybkosc usuwania benzyny mozna powiekszyc przez wtloczenie sprezonego powietrza (dostarczanego przez pompe), doprowadzanego przez przewód c. Zawo¬ ry dv d2 w postaci stalych klapek okresla¬ ja dokladnie granice zawartosci kazdego cylindra przy koncu napelniania, podno¬ szac i dociskajac sie do swych gniazdek.Pompa o zmiennym ruchu, os której o- znaczona jest litera o, wykonana jest w ten sposób, ze jednoczesnie tloczy benzyne i powietrze. Pompa ta, ze wzgledu na swa zwykla budowe, nie zostala przedstawiona na rysunku; pompa ta zaopatrzona jest np. w dwa sprzegniete tloki o podwójnem dzia¬ laniu, przyczem jeden z nich tloczy benzy¬ ne, drugi zas — powietrze. Za naped slu¬ zy wahadlowa dzwignia K, dzialajaca przy pomocy kola zebatego na uzebienie, lacza¬ ce oba sprzegniete tloki.Kurek rozdzielczy zawiera przestawnik /, zaopatrzony w dwa przeloty, które przy pomocy przewodów g1 i g2 lacza odpowied¬ nio i kolejno kazdy z cylindrów przewodem h z otworem doplywowym benzyny, zas przewodem i — z otworem odplywowym.Przestawnik ustawiony jest w ten sposób, iz porusza sie o cwierc obrotu. Przez za¬ stosowanie przestawnika mozna bez zad¬ nych trudnosci zamiast cwierci obrotu o- trzymac inny ulamek obrotu. W celu za¬ pewnienia szczelnosci, przestawnik zostaje przycisniety osiowo do swego stozkowego lozyska przy pomocy sprezyny (nieprzed- stawionej na rysunku).Plyta Z1 (fig. 3), zaopatrzona w we- netrzne uzebienie (np. w pólwalcowe ko¬ mórki) i napedzana lancuchowem kolem zebatem j2, obraca sie ruchem skokowym, lecz stale w tym samym kierunku (jak to wskazuje strzalka F) dzieki dzwigni K, po¬ ruszajacej pompe, oraz wskutek dzialania lancucha K2, zazebiajacego sie z kolami ze- batemi /2 i K1. Uklad kól zapadkowych lub podobnych (nieprzedstawionych na rysun¬ ku) zapewnia obrót w stalym kierunku, po¬ wstajacy dzieki wahadlowemu ruchowi dzwigni K. Taki sam wynik mozna otrzy¬ mac, jesli zamiast zebatego kola j2 zosta¬ nie zastosowane kolo zebate z wolnem ko¬ lem, jakie sie zwykle uzywa w rowerach.Pompa moze posiadac naped obrotowy, za¬ miast wskazanego napedu od dzwigni wa¬ hadlowej K.Plyta L zaklinowana na koncu prze¬ stawnika / posiada cztery tloki L1, cofajace sie pod dzialaniem spiralnych sprezyn L2 oraz zaopatrzone w oporkowe trzpienie po¬ przeczne L3, które slizgaja sie w otworach L4. W normalnym okresie napelniania i o- prózniania zaden z oporkowych trzpieni L3 nie zazebia sie z uzebieniem j1; trzy tloki L1 zostaja ukryte (to znaczy przesuniete w kierunku srodka plyty L) przez wewnetrz¬ na powierzchnie m z wystepami, zas czwar¬ ty tlok L1 (dolny na rysunku) jest ukryty (to znaczy przesuniety w kierunku srodka plyty L) przez wystep tarczki n1 walka n, który zkolei poruszany jest przez elastycz¬ na odksztalcajaca sie puszke o, zaopatrzo¬ na w sprezyne o1, na która dziala cisnienie przeplywajacej obok niej benzyny (tarcz¬ ka nx posiada wykrój n2).Gdy ciecz wtlaczana do jednego z cy¬ lindrów mierniczych wypelni go calkowicie, wówczas przy dalszem tloczeniu cisnienie benzyny wzrasta; puszka o odksztalca sie, a walek n przesuwa sie w kierunku strzalki F1 (fig. 4). Wówczas wyciecie n2 znajduje - 2 —sie naprzeciw konca tloka L1, który styka sie z wystepem n1 walka n; tlok ten prze¬ suwa sie natychmiast pod dzialaniem odpo¬ wiadajacej mu sprezyny L2 w kierunku strzalki F2. W tej samej chwili oporkowy trzpien Z,3 wchodzi we wglebienie /\ dzieki czemu plyta L zostaje polaczona z obroto¬ wa plyta /, przez co plyta L (a wiec i prze¬ stawnik f) obraca sie w kierunku strzalki F (fig. 1).Po dokonaniu cwierci obrotu trzpien o- porkowy L3 (omawianego tloka L1), który byl zlaczony z uzebieniem plyty /, wysuwa sie zen gwaltownie w nastepujacy sposób.Powierzchnia z wystepami L5 odpowiada¬ jaca (jest ich bowiem cztery, a wszystkie sa jednakowe) plycie L uwalnia wystep p\ tloka px, który, odepchniety mocno przez silna sprezyne p'2, natychmiast prze¬ suwa odpowiedni tlok L1 w kierunku srod¬ ka plyty L, dzieki czemu uwalnia trzpien oporkowy L3 z uzebienia z1; wtedy prze¬ stawnik / obraca sie dokladnie o cwierc ob¬ rotu, wypelniony cylinder mierniczy opróz¬ ni sie, o ile zas wówczas pompa obraca sie dalej, drugi cylinder zaczyna sie napelniac.Plyta /, poruszana przez pompe, obra¬ ca sie nadal, nie dzialajac na plyte L, to znaczy na przestawnik /, az do chwili na¬ stepnego calkowitego napelnienia, podczas którego nastepuje powtórne rozlaczenie sie, wywolujace ponowny obrót przestawnika o 90°.Wnetrze puszki o laczy sie z powie¬ trzem, wtloczónem w celu usuniecia benzy¬ ny przez przewód c1, dzieki czemu unika sie szkodliwych ruchów, spowodowanych przez przedwczesne rozlaczenie kciuka u1. ¦ Przy kazdym obrocie przestawnika wy¬ skakuje napis na liczniku ogólnym oraz na liczniku podajacym czesciowo odmierzane ilosci; tarcze licznika umieszcza sie za szklem, a to w celu unikniecia naduzyc.Licznik tarczowy opada stale zpowrotem do zera.W celu otrzymania samoczynnego od¬ mierzania okreslonych ilosci benzyny (wie¬ lokrotna objetosc kazdego cylindra mier¬ niczego) stosuje sie urzadzenie zgóry umoz¬ liwiajace przy pomocy wskazówki okresle¬ nie np. na tarczy pobieranej objetosci. W chwili uzyskania tej objetosci, nawet przy dalszem pompowaniu urzadzenie przestaje dzialac, przestawnik jest unieruchomiony i zaczyna dzialac przelew, przyczem wtlo¬ czona benzyna wraca do przewodu zasysa¬ jacego (fig. 8, 9, 10, 11 i 12).W urzadzeniu bedacem przedmiotem niniejszego wynalazku przestawnik posia¬ da naped od pompy; naped ten moze byc posredni (sprezyna lub wahadlowa dzwi¬ gnia, pobudzana kazdorazowo przez mecha¬ niczny ruch pompy, w celu spowodowania obrotu przestawnika w chwili oddzielania) lub, jak w danym przypadku, bezposred¬ ni, to znaczy ze ruch pompy dziala bezpo¬ srednio na przestawnik, przez co uzyskuje sie spokojniejsze i pewniejsze dzialanie, gdyz wszelkie gwaltowne wstrzasy sa przez to usuniete.Na fig. 5, 6 i 7 jest przedstawiony inny przyklad wykonania urzadzenia do samo¬ czynnego napedzania kurlka rozdzielczego, który polega na tej samej zasadzie i moze byc zastosowany do urzadzenia, bedacego przedmiotem niniejszego Wynalazku* Koniec przestawnika jest osadzony na wale jp. Wal p2 obraca sie skokami (ru¬ chem przerywanym) stale w tym samym kierunku (strzalka F1), wywolanym przez ruch pompy (to znaczy przez ruch kola ze¬ batego j2). Dwa trzpienie ej1 i q2 o skosnie scietych krawedziach, tworzace zapadki, slizgaja sie w czesci p i umocowane sa na ramieniu r przy pomocy sworznia r1. Ra¬ mie r obraca sie dokola osi r2, polaczonej z czescia p. Zwykle zapadki (f1 i q2 sa cof¬ niete, to znaczy oddalone od walów p1 i p2, i wal p2 obraca sie, nie pociagajac za soba niczego. Jezeli pod dzialaniem cisnienia benzyny ma nastapic rozlaczenie, kciuk n\9 polaczony z odksztalcajaca sie puszka, — 3 —przesuwa sie osiowo i w jego wyciecie ri2 wchodzi czesc r' ramienia r, posunietego przez sprezyne v. Ramie r, obracajace sie dokola osi r2 (pod dzialaniem sprezyny v) w kierunku strzalki F3, powoduje slizganie sie obu zapadek qx i q2, które, zaczepiajac o zazebienia walów p1 i p2, wywoluja prze¬ niesienie obrotowego ruchu walu p2 na wal p1 (przestawnik) przy pomocy czesci p.Lecz po dokonaniu cwierci obrotu po¬ wierzchnia z wystepami r3, polaczona z ra¬ mieniem r, napotyka oporek r\ wskutek czego ramie r obraca sie (dookola osi r2) w kierunku przeciwnym, wywolujac natych¬ miastowe przesuniecie zapadek cf1 i q2, a przez to samo przerywajac pociaganie walu p1 przez wal p2. W tej samej chwili kciuk n\, wróciwszy do swego zwyklego poloze¬ nia, podtrzymuje ramie (które nie znajdu¬ je sie juz naprzeciw wyciecia n\) w polo¬ zeniu cofnietem, a jednoczesnie sprezyna / popycha czesc p wraz ze wszystkiem co ona zawiera do polozenia poczatkowego, to znaczy do zetkniecia sie z Czescia u. Zja¬ wisko to powtarza sie w ten sam sposób przy kazdem rozlaczeniu.W przedstawionym na fig. 8 i fig. 9 do- datkowem urzadzeniu, pozwalajacem zgó- ry okreslic ilosc pobieranej benzyny (przy- czem ilosc ta jest wielokrotna zawartosci cylindrów mierniczych, np. 5 litrów), za¬ klinowane jest na koncu przestawnika f ko¬ lo/o czterech zebach 2. Przy kazdym obro¬ cie o 90° widelki 3, zaopatrzone w wystep 4, przesuwaja sie pod dzialaniem odpo¬ wiedniego zeba 2 w kierunku strzalki F\, a nastepnie pod dzialaniem odporowej sprezyny 5 wracaja do swego poczatkowe¬ go polozenia. Na widelkach 3, które swym walcowym koncem 6 slizgaja sie w zespole 7, umocowane sa dwie zapadki 8 i 9 (spre¬ zyny tych zapadek nie sa przedstawione na rysunku); przy przesuwaniu sie widelek 3 (w kierunku strzalki F'J zapadka 8 obra¬ ca kolo zapadkowe 10 np. o dwudziesta czesc obrotu w kierunku strzalki F\, zas zapadka 9 obraca kolo zapadkowe 12 rów¬ niez o dwudziesta czesc obrotu w kierunku strzalki F\.Kolo zebate 10 polaczone jest ze wska¬ zówka 13, tworzac czesciowy licznik; spre¬ zyna nawrotowa 14, dzialajac w kierunku przeciwnym kierunkowi ruchu strzalki F'Af sprowadza te wskazówke do zera. Przeciw- zapadka (nie przedstawiona na rysunku) utrzymuje zazwyczaj kolo 10 w kolejnych jego polozeniach. Oporkowy trzpien 15 o- granicza polozenie zerowe wskazówki. Za¬ miast dzialac bezposrednio na wskazówke 13, trzpien oporkowy 15 moze dzialac na wystep kolnierza kola 10 i w takim przy¬ padku oczywiscie musi sie znajdowac we¬ wnatrz urzadzenia.Kolo 12 polaczone jest na stale z tarcza 16, zaopatrzona w wystepy, która jest po¬ srednio polaczona z walem 17, guzikiem 18 i wskazówka 19. Na tarczy 16 znajduje sie dziewietnascie naciec 20 i oporkowy wy¬ step 21, równiez z nacieciem. Przez przesu¬ niecie guzika 18 w kierunku strzalki F'6 ca¬ ly uklad, skladajacy sie z kól zapadko¬ wych, tarczy z wystepami i wskazówek, przesuwa sie na lewo (fig. 9), przy- czem, poczynajac od kola 10, uwalnia sie oba kola zapadkowe 10 i 12 z pod odpowiednich zapadek 8 i 9. Natychmiast po uwolnieniu kola 10 jego wskazówka 13 .spada do zera. Przy dalszem przesu¬ waniu uwalnia sie kolo 12. Poczawszy od tej chwili guzik 18 mozna obracac w jed¬ nym lub drugim kierunku. Jezeli potrzeba odmierzyc okreslona ilosc benzyny (np. 15 litrów), wówczas przez obrót guzika 18 do¬ prowadza sie wskazówke 19 do polozenia naprzeciw podzialki oznaczajacej 15 litrów.Takie polozenie mozna otrzymac doklad¬ nie dzieki kciukowi 22, wchodzacemu w od¬ powiednie naciecie 20, oraz dzieki sprezy¬ nie 25. Nastepnie puszcza sie guzik 18. Bez¬ posrednio potem mocna sprezyna odporo- wa 23 przesuwa caly uklad na prawo (kie¬ runek przeciwny do wskazanego przez — 4 —strzalke F' czaja odpowiednio o kola zapadkowe 10 i 12 (ruch rozpoczynac moga zapadki lub ko¬ la zapadkowe). Zapadka przeciwlegla, nie przedstawiona na zalaczonym rysunku, u- trzymuje kolo zapadkowe 10 w stanie nie¬ ruchomym po jego przesunieciu sie o dwu¬ dziesta czesc obrotu.Teraz zkolei rozpoczyna sie pompowa¬ nie. Po kazdem calkowitem napelnieniu cy¬ lindra mierniczego nastepuje przesuniecie sie przestawnika o czwarta czesc obrotu o- raz opróznienie; ten obrót powoduje na¬ tychmiastowe przesuniecie widelek 3 (strzalka F'3), to znaczy przesuniecie sie o dwudziesta czesc obrotu wskazówki 13 w kierunku strzalki F'4, jak równiez takiz sam obrót w kierunku przeciwnym (strzal¬ ka F'J wskazówki 19. Z chwila, gdy ta o- statnia po koncowym obrocie spada do ze¬ ra, wystep 21 tarczy 16 popycha (jak to u- widoczniono na rysunku, ku dolowi) kciuk 22, którego drazek 24 opiera sie odtad przesunieciu na prawo (strzalka FJ kciu¬ ka n; dzieki temu puszka o (a wiec i po¬ wierzchnia z wystepem n1) zostaje calko¬ wicie unieruchomiona, poczem mozna dalej pompowac; skoro cylinder zostal juz cal¬ kowicie wypelniony, rozlaczanie juz nie za¬ chodzi, a wtloczona benzyna wraca przez przelew do przewodu ssawnego. Jak widac z powyzszego, po odmierzeniu zgóry okre¬ slonej ilosci benzyny, mozna bez obawy (lecz zbytecznie) pompowac nadal.Pod koniec pompowania wskazówka 13 cylindra mierniczego znajduje sie naprze¬ ciw odpowiedniej podzialki. Przez naci¬ sniecie guzika 18 doprowadza sie ja do zera.Licznik ogólny nie zostal przedstawio¬ ny na rysunku. Licznik ten jest napedzany w sposób bardzo prosty przez ruchy wide¬ lek 3, które, przy wspóldzialaniu pociaga¬ nej przez nie zapadki, poruszaja kolo za¬ padkowe umocowane na wale ogólnego licznika (widelki 3 sa wodzone przez kciuk 26 oraz waleczki 28)* Szyba 27 zapobiega dotykaniu wska¬ zówki 13 licznika czesciowego.To urzadzenie ma na celu unierucho¬ mienie odksztalcajacej sie puszki w chwili uzyskania pozadanej ilosci odmierzanej benzyny. Nie wychodzac zbytnio poza ramy niniejszego wynalazku, mozna zastosowac rozmaite zmiany w szczególach tego zespo¬ lu unieruchomiajacego, jak równiez w wo¬ dzeniu zapadek i t. d.W celu uzyskania okreslonej ilosci, ben¬ zyny mozna równiez zastosowac inne urza¬ dzenie, skladajace sie ze sztywnego opor- ka, którego polozenie zalezy od odmierzo¬ nej ilosci benzyny i który, po odmierzeniu pozadanej ilosci benzyny, unieruchomia przestawnik bez wspóldzialania odksztal¬ cajacej sie puszki* Mozna równiez zastosowac urzadzenie, które laczy przewód ssawny z przewodem tlocznym benzyny w chwili odmierzania po¬ zadanej jej ilosci, to znaczy w chwili, gdy przelew pracuje pod cisnieniem zerowem lub mniejszem od cisnienia, wywieranego przez dzialanie odksztalcajacej sie puszki.Na fig. 10* 11 M2 przedstawiono odmia¬ ne urzadzenia, bedacego przedmiotem ni¬ niejszego wynalazku, które zaopatrzone jest w przyrzad do samoczynnego wstrzy¬ mywania wyplywu benzyny; przyrzad ten opiera sie na tej samej zasadzie, co i urza¬ dzenie przedstawione na fig. 8 i 9, rózni sie jednak nieco szczególami wykonania.Przy kazdorazowem przesunieciu sie przestawnika / o cwierc obrotu, slizgajacy sie narzad 29 posuwa sie wdól (poczem wraca do punktu wyjscia) przy wspóldzia¬ laniu powierzchni 30 z wystepami, poru¬ szajacej kciuk 31, polaczony z przegubowa dzwignia 32. Narzad 29 posiada duze za¬ padki 33 i 34, które dzialaja w przeciw¬ nych kierunkach na odpowiednie kola za¬ padkowe 35 i 36.Kolo 35 laczy sie zazwyczaj z walem 37 zapomoca kciuka 38, znajdujacego sie aa tym wale \ ^chodzacego w 4olw uze- — 5 —bienie (20 naciec), które znajduje sie na kole 35. Sprezyna 39 przesuwa w lewo (jak to widac z rysunku) wal 37, dzieki cze¬ mu nastepuje powyzsze polaczenie. Wal 37 polaczony jest na swym koncu nieruchomo ze wskazówka 40, wskazujaca odmienne ilosci benzyny, oraz z guzikiem 41 Kolo 36 polaczone jest nieruchomo z tuleja 42, któ¬ ra tworzy przy pomocy kolnierza 43 stoz¬ kowe sprzeglo wraz z tuleja 44. Do tulei tej umocowana jest wskazówka 45, wska¬ zujaca odmierzane ilosci benzyny (licznik czesciowy), oraz sprezyna 46 sprowadza¬ jaca wskazówke do zera.Dzialanie tego przyrzadu jest analogicz¬ ne do dzialania urzadzenia przedstawione¬ go na fig. 8 i 9. Jesli guzik pociagnac w pra¬ wo, a nie popychac naprzód, wówczas tu¬ leja 44 odlacza sie od kolnierza 43 tulei 42 i w tej samej chwili sprezyna 46 doprowa¬ dza wskazówke 45 do zera (wystep 47 sty¬ ka sie wówczas z oporkiem 48). Przy dal- szem pociaganiu guzika 41 uwalnia sie kciuk 38 z dolnego uzebienia kola 35; dzie¬ ki temu uwolniony wal 37 obraca sie, dzia¬ lajac na guzik 41 w ten sposób, iz wska¬ zówka 40 ustawia sie naprzeciw cyfry, od¬ powiadajacej zgóry przewidzianej ilosci odmierzonej benzyny. Nastepnie przerywa sie naciskanie guzika i caly uklad, przesu¬ niety uprzednio, wraca do swego zwyklego polozenia.Dzieki kolejnym obrotom wskazówka 45 osiaga cyfre, odpowiadajaca pozadanej objetosci odmierzanej benzyny, wskazówka 40 cofa sie do zera, a w tej samej chwili wystep 49 ze wskazówka 40 staje naprze¬ ciw oporka n i, unieruchomia jac odksztalca¬ jaca sie puszke o, ogranicza ilosc odmierza¬ nej benzyny do pozadanej objetosci; te ben¬ zyne mozna nadal pompowac albo tez za¬ niechac pompowania.Kola zapadkowe 35 i 36 posiadaja o- czywiscie dwie zapadki przeciwne 50 i 55.L;cznik calkowity o osi 51 porusza sie przy kazdorazowym ruchu narzadu 29 przy wspóldzialaniu zapadki 52, dzialajacej na kolo 53. Zapadka przeciwna oznaczona jest cyfra 54.Powyzsze urzadzenie mozna uproscic, usuwajac kolo 35 oraz to wfczystko, co po¬ woduje samoczynny i skokowy powrót wskazówki 40 do zera, nalezy jednak mie¬ dzy koncem oporka n i wystepem 49 pozo¬ stawic przestrzen, w którejby miescil sie inny wystep, polaczony ze wskazówka 45 w chwili, gdy ta wskazówka osiagnie poza¬ dane polozenie, to znaczy, gdy znajdzie sie na tym samym poziomie, co wskazówka 40. PL