Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób i urzadzenie do wywolywa¬ nia swiatloczulych papierów, które zostaja wywolane przez traktowanie ich plynami.W praktyce tyczy sie to w ostatnim czasie glównie odbitek dwuazowych, a wiec pa¬ pierów spreparowanych zwiazkami dwua- zowemi i wywolywanych przez poddawanie ich dzialaniu roztworu alkalicznego, np. roztworu sody albo podobnego roztworu.Skladnik azowy, laczacy sie ze zwiazkiem dwuazowym i tworzacy barwnik, moze byc nalozony zgóry na papier obok zwiazku dwuazowego albo tez moze sie znajdowac w roztworze wywolujacym i dopiero przy wywolywaniu papieru doprowadzany do zwiazku dwuazowego.Wywolywanie tego rodzaju papierów uskutecznia sie w ostatnim czasie w prak¬ tyce zapomoca odpowiedniego urzadzenia w ten sposób, ze papiery tylko krótki czas pozostaja w stycznosci z plynem wywolu¬ jacym, doprowadzanym do papieru np. przez walec, przyczem do papieru dopro¬ wadza sie tylko niewielka ilosc plynu albo usuwa sie wszelki nadmiar jego tak, ze praktycznie otrzymuje sie suchy papier.W praktycznem wykonaniu tego sposo¬ bu jest jednak bardzo trudno nadac swia¬ tloczulemu papierowi wlasciwy stopien wilgotnosci. Wielokrotnie swiatloczule pa¬ piery wychodza z urzadzenia wywolujacego albo zbyt mocno zwilzone tak, ze wymaga¬ ja dluzszego czasu na przeschniecie i spe-cjalnego urzadzenia suszacego, albo tez pa- v /^/Ujerjr(stykaja sie niedostatecznie z dopro- v. ,Wadzsj4cy^n wilgoc walcem, wskutek czego obraz wychodzi bardzo nierówno albo chwi¬ lami zupelnie go niema.Wedlug wynalazku wada ta jest usu¬ nieta przez to, ze papier jest prowadzony po walcu z regulowanem napieciem przy równoczesnem nastawieniu dlugosci drogi, na jakiej styka sie on z walcem. W tym ce¬ lu mozna uzywac np. urzadzenia kierowni¬ czego, polaczonego z walcem, które posia¬ da jedna krawedz, lezaca przed miejscem nabiegu papieru na walec i — druga kra¬ wedz, lezaca za miejscem zejscia papieru z walca. Papier biegnie po obu krawedziach i wskutek tego zostaje dociskany do walca w stanie napietym. Wskazane jest, by urza¬ dzenie prowadzace bylo nastawialne, np. bylo wychylne kolo osi tak, zeby stosownie do ustawienia urzadzenia prowadzacego mozna bylo zmieniac napiecie papieru i je¬ go droge stykania sie z walcem.Przed miejscem nabiegu papieru na wa¬ lec mozna umiescic stól albo podobne urza¬ dzenie, które wraz z urzadzeniem prowa- dzacem tworzyc bedzie rodzaj urzadzenia zaciskowego albo hamulcowego do papieru, dajac moznosc regulowania napiecia nabie¬ gajacego papieru.Szczególnie wazna postac wykonania nowego urzadzenia prowadzacego polega na tern, ze punkt obrotu tego urzadzenia lezy za walcem, przytem tstk nisko, ze pa¬ pier, zbiegajacy okolo tylnej krawedzi tego urzadzenia, wytwarza przez swój ciag taki moment obrotu dla urzadzenia prowadzace¬ go, ze zostaje ono dociskane do papieru.Przy takiem urzadzeniu posiada sie moz¬ nosc, przez zmiane kierunku sciaganego, papieru, dowolnie regulowac cisnienie ha¬ mujace urzadzenia prowadzacego i regulo¬ wac jego napiecie. Urzadzenie moze byc równiez tak wykonane, ze papier zostaje sciagany zawsze w jednym okreslonym i u- stalonym kierunku. Ta postac wykonania jest szczególnie wazna dla malych przyrza¬ dów wywolujacych, obslugiwanych recznie bez specjalnego napedu silnikowego.Stosownie do nastawienia dlugosci dro¬ gi stykania sie papieru z walcem, stosownie do napiecia, przy jakiem ten papier doci¬ skany jest do walca, nastepuje tylko bardzo lekkie albo mocniejsze zwilzenie papieru plynem. Zbyteczny plyn, doprowadzany przez walec na papier, zostaje wycisniety przez cisnienie, panujace pomiedzy walcem a papierem w miejscu nabiegu, i splywa zpowrotem do zbiornika. Ilosc plynu, do¬ starczanego przez walec, moze byc przytem regulowana przez to, ze tasma papierowa jest przeciagana z rózna szybkoscia, dosto¬ sowana do rodzaju papieru i jego zdolno¬ sci wsysania.W opisany sposób mozna wiec w szero¬ kim zakresie regulowac stopien zwilzenia papieru i czas jego stykania sie z plynem wywolujacym i przez to osiagnac, ze pa¬ pier zbiega z walca zupelnie wykonczony i nie wymaga zadnego lub tylko niewielkie¬ go suszenia dodatkowego.Dzialanie hamujace urzadzenia regulu¬ jacego moze byc regulowane jeszcze i przez to, ze klocek hamulcowy przyrzadu prowa¬ dzacego albo stól podstawowy urzadzenia, albo obie te czesci razem zostaja wykonane z okreslonych materjalów albo tez wylozo¬ ne niemi. W praktyce okazalo sie np., ze znaczne cisnienie hamujace bedzie wywie¬ rane na papier, jezeli spodnia powierzchnia klocka hamulcowego albo górna powierzch¬ nia stolu podstawowego zaopatrzona bedzie w wylozenie z miekkiej gumy. Przeciwnie, dzialanie hamujace urzadzenia zostaje pra¬ wie zupelnie zniesione, jezeli np. obie po¬ wierzchnie sa wykonane z gladkiego drze¬ wa, wzgl. z metalu. Wymienione materja- ly moga byc zastapione iimemi, celowo ta- kiemi, które, jak np. ebonit lub bakelit sa odporne na dzialanie plynów wywoluja¬ cych.Na zalaczonym rysuriku przedstawiony — 2 —jest przyklad wykonania urzadzenia we¬ dlug "wynalazku. Fig. 1 przedstawia prze¬ krój przyrzadu wywolujacego wedlug wy¬ nalazku, przystosowanego do napedu recz¬ nego; fig. 2 i 3 przedstawiaja schematycz¬ nie wplyw kierunku sciagania papieru na cisnienie hamujace; fig. 4 przedstawia przy¬ rzad wywolujacy z odrzuconem wstecz u- rzadzeniem prowadzacem; fig. 5 przed¬ stawia widok przyrzadu wywolujacego, przedstawionego na fig. 1, Na plycie podstawowej 1 opieraja sie dwie boczne powierzchnie 2 i 3, pomiedzy któremi jest umieszczony zlobkowaty zbior¬ nik 4. W zbiorniku znajduje sie plyn wy¬ wolujacy 5. W plynie wywolujacym zanu¬ rza sie do pewnej glebokosci walec 6. Wa¬ lec 6 osadzony jest obrotowo na osi 7 w o- bu bocznych scianach 2 i 3. Aby móc regu¬ lowac glebokosc zanurzenia, nalezy prze¬ suwnie osadzic walec albo tez zbiornik 4 o- sadzic na osi 8, w sciankach bocznych 2, 3.Do unieruchomiania zbiornika sluza sruby zaciskowe 9. O ile zbiornik nie jest wyko¬ nany przechylnie, mozna go wykonac z jed¬ nego kawalka razem ze sciankami boczne- mi 2 i 3.Przednia czesc zbiornika moze byc ce¬ lowo uksztaltowana jako rozszerzenie albo jako stól 10. Zamiast tego, odpowiednio do fig. 4, przed zbiornikiem moze byc umie¬ szczona specjalna plyta stolowa 11, która zostaje wykonana np. z jednego ramienia katownika.Nad walcem jest umieszczone urzadze¬ nie prowadzace na ramionach 12, 13, wy¬ chylanych wokól punktów przegubowych 14, 15. Ramiona 12, 13 podtrzymuja kadlub prowadniczy 16, który moze byc pokryty na spodniej stronie plyta gumowa, filcowa albo podobna plyta, posiadajaca od strony walca wiecej lub mniej ostro uksztaltowa¬ na albo zaokraglona krawedz 17, kolo któ¬ rej biegnie papier. Tylnakrawedz urzadze¬ nia prowadniczego zostaje wykonana np. z blachy 18, umocowanej pomiedzy ramiona¬ mi 12 i 13. Okolo zaokraglonej krawedzi 19 blachy 18 obiega papier przy zbieganiu z walca. Pomiedzy obiema krawedziami pro- wadniczemi 17 i 19, odpowiednio do fig. 1, papier jest utrzymywany z ókreslonem. na¬ pieciem i na okreslonej przestrzeni w stycz¬ nosci z walcem.Aby móc dokladnie nastawiac kierunek zbiegania papieru, przy urzadzeniu prowa¬ dzacem moze byc zastosowane urzadzenie pomocnicze, które wyznacza kierunek zbie¬ gania papieru. Wedlug fig. 1 takie urzadze¬ nie sklada sie z jednego malego, obrotowe¬ go albo stalego walca 20, ulozonego pomie¬ dzy raminami 21, 22, które umieszczone sa obrotowo albo przesuwnie w blachach lo¬ zyskowych 23, 24. Przez przechylenie o pe¬ wien kat walca 20 i zamocowanie go otrzy¬ muje sie stala podpore do sciagania papie¬ ru tak, ze ten moze byc sciagany stale w jednym kierunku.Dzialanie sciagania w róznych kierun¬ kach wyplywa z fig. 1 — 3. Jezeli papier ciagnie sie odpowiednio do fig. 1, wówczas przedluzenie kierunku ciagnienia przecho¬ dzi przez punkt obrotu 14 urzadzenia. Sila ciagnienia zostaje wiec zupelnie zniesiona w lozysku obrotowem tak, ze nie wywiera wplywu na cisnienie, jakie wywiera kadlub prowadniczy na papier. Hamowanie papie¬ ru przy obieganiu przez waska szpare, u- tworzona przez stól 10 i kadlub prowadni¬ czy 16, jest wiec uskuteczniane jedynie przez ciezar kadluba 16.Wedlug fig. 2 urzadzenie pomocnicze jest tak wychylone w lewo, ze przy sciaga¬ niu papieru przez to urzadzenie pomocnicze sila ciagnienia nie przebiega juz przez lo¬ zysko obrotowe 14, ale — nazewnatrz jego.Powstaje moment obrotu, dzialajacy w kie¬ runku strzalki, przedstawionej w lozysku 14 na fig. 2, który przyciska kadlub pro¬ wadniczy 16 do papieru. Przez to zwieksza sie hamowanie papieru pomiedzy kadlu¬ bem prowadniczym 16 i stolem 10, a tern sa¬ mem — zwieksza sie równiez i napiecie pa-pieni przy nabieganiu jego na walec. We¬ dlug fig. 3 urzadzenie pomocnicze 20 jest przechylone w prawo tak, ze przy sciaganiu papieru powstaje moment obrotu o odwrot¬ nym kierunku w stosunku do fig. 2. Tenmo-. ment obrotu dziala wbrew ciezarowi orga¬ nu prowadniczego 16 tak, ze cisnienie ha¬ mujace zostaje zmniejszone, a odpowied¬ nio do tego maleje równiez i napiecie pa¬ pieru.Na fig. 4 przedstawione jest to samo u- rzadzenie z odchylonem wstecz urzadze¬ niem prowadzacem. Tourzadzenie jest naj¬ dogodniejsze do zakladania papieru. Pa¬ pier zostaje napiety wówczas poprostu przez opuszczenie nan urzadzenia prowa¬ dzacego.Zamiast doprowadzania plynu przez zanurzanie w nim walca 6 mozna ten plyn równiez w inny sposób przenosic na walec 6, np. przez natryskiwanie lub zapomoca in¬ nego walca, zanurzonego w plynie. Rów¬ niez i urzadzenie nastawcze, które pozwala na regulowanie napiecia papieru i drogi je¬ go zwilzania, moze byc inaczej uksztalto¬ wane i uzupelnione. Np. blacha prowadni- cza 18 moze byc osadzona przesuwnie od¬ powiednio do polozenia, przedstawionego na fig. 1 linja przerywana, przez co daje sie osiagnac bez stosowania specjalnych srodków dluzsza lub krótsza droga styka¬ nia sie papieru, przy stalem cisnieniu ha¬ mujacem.Urzadzenie moze byc uzyte do wywo¬ lywania wszelkiego rodzaju odbitek swia¬ tloczulych, których chemiczne przygotowa¬ nie pozwala na dostatecznie szybkie wy¬ twarzanie ich podczas przebiegania papieru po walcu. W tym przypadku ani walec zwil¬ zajacy, ani papier nie wymagaja od nape¬ du specjalnych srodków pomocniczych.Zalozony papier mozna uchwycic poprostu reka i nastepnie przeciagac go w dowolnym albo wyznaczonym na stale kierunku. Z drugiej strony urzadzenie nadaje sie do prowadzenia maszynowego. Napedzac moz¬ na albo walec zwilzajacy, albo tez zastoso¬ wac specjalne urzadzenie pomocnicze, prze¬ ciagajace papier przez urzadzenie wywolu¬ jace, np. walec ciagnacy lub podobny, leza¬ cy za walcem zwilzajacym. PL