najdluzszy czas trwania patentu do 11 lipca 194Ó r.Wedlug patentu Nr 14147 do wewnatrz zapuszczanej rury nasypuje sie najpierw warstwe tlucznia lub zwyklych kamieni, a nastepnie sypie sie warstwe suchego beto¬ nu, która pod dzialaniem uderzen ubijaka wytwarza szczelny czop z betonu, silnie przylegajacy do scianki rury i stanowiacy ostrze parzy jej zapuszczaniu. Istotna rze¬ cza przy tym sposobie jest to, aby ubijana warstwa dawala sie tdbijac w zwarty scisly czop.Sposób wedlug niniejszego wynalazku polega na tern, ze odrzuca wprowadzanie pierwszej warstwy z tlucznia lub ze zwy¬ klych kamieni, a wprowadza do zapuszcza¬ nej rury warstwe dajaca sie ubijac, niezu¬ pelnie sucha, nawet zlekka wilgotna i w miare potrzeby zmieszana z kamieniami. W pewnych przypadkach warstwa ta moze sie skladac z samych tylko materjalów ka¬ miennych.Pod dzialaniem pierwszych uderzen u- bijaka, które moga byc bardzo silne, wpro¬ wadzona do rury warstwa bedzie mocno dociskana do scianek rury i wytworzy zwarty czop, który przez tarcie bedzie sil¬ nie przylegal do jej scianek. Dalsze ude¬ rzenia ubijaka w czop, stanowiacy terazosbrze i&pmtottotoaa r#ry, stopniowe zaglebianie sie rury w gruncie do zadane] glebokosci. Utworzony "W ten sposób czop tworzy szczelne polaczenie z rura i wskutek tego nie dopuszcza do prze¬ nikania wody do zapuszczanej rury.Po zapuszczeniu rury na zadana glebo¬ kosc nalewa sie wedlug wynalazku do niej stopniowo ponad czop pewna ilosc wody, wystarczajaca do rozmiekczenia masy czo¬ pa, który wówczas nie bedzie juz tak mocno przylegal da scianek rury, Jezeli ta masa zawiera cement, to po dodaniu wody staje sie ona betonem, który nadaje sie danej roboty.Teraz dopiero przystepuje sie do wy¬ konywania samego pala. Zapuszczona rura zostaje nieco podniesiona na taka wyso¬ kosc, aby czop mógl z niej czesciowo wyjsc.Teraz znpw nastepuja uderzenia ubijaka na czop. Poniewaz rura jest teraz nieco podniesiona i utrzymywana w tern poloze¬ niu, uderzenia ubijaka nie wywoluja opu¬ szczania sie rury, a sluza do wypychania zawartej w niej masy jeszcze miekkiego be¬ tonu, którego wieksza czesc zostaje wy¬ pchnieta z rury i docisnieta do gruntu pod rura. Czop, który sluzyl pierwotnie jako o- strze zapuszczanej rury, staje sie w ten sposób czescia podstawy wykonywanego pala betonowego. W tym okresie czesc czo¬ pa pozostaje jeszcze w rurze, aby zapewnic jej szczelnosc, a wiec uniemozliwic dostep wody i mulu do dolnego konca rury.Nastepnie zapuszczona rura zostaje stopniowto podnoszona i za kazdym razem ^oprowadzane ea kolejno dawki betonu, rozrobionego potrzebna iloccia wody. Kazda dawka jest ubijana zapomoca ubijaka; w ten sposób otrzymuje sie gotowy pal.Na rysunku uwidocznione sa rozmaite rodzaje pali,, wykonanych sposobem wedlug wynalazku, przyozem fig. 1—7 przedsta¬ wiaja kolejne okresy wykonywania piono¬ wego pala betonowego; fig. 8 — 12 — ko¬ lejne okresy wykonywania pala Jtelazobe- tonowego; fig. 13 i 14 — wykonywanie po¬ chylego pala betonowego i fig. 15 — 21 przedstawiaja kolejne okresy wykonywa¬ nia pala, gdy rura natrafia na nieoczeki¬ wany opór przy jej zapuszczaniu.Wedlug fig. 1 — 7 do dolnej czesci za¬ puszczanej rury a wprowadza sie najpierw pewna ilosc mieszaniny betonu (cement, piasek, tluczen, zwir lub kamienie) lub tyl¬ ko kamienie bez tworzywa wiazacego. Mie¬ szanine te, która moze byc sucha lub nieco wilgotna, ubija sie zapomoca ubijaka b az do wytworzenia w dolnej czesci rury szczelnego czopa c, który sluzy jako ostrze zapuszczanej rury i pociaga za soba te ru¬ re dzieki tarciu i mocnemu przyleganiu do jej scianek.Na skutek uderzen ubijaka w czop rura zostaje wbita w grunt do zadanej gleboko¬ sci (fig. 3). Nastepnie wprowadza sie do rury wode w celu rozmiekczenia czopa (fig. 4), który po odpowiedniem podniesieniu rury i na skutek uderzen ubijaka b odrywa sie od jej scianek, zostaje czesciowo z niej wypchniety i mocno docisniety do gruntu pod rura a (fig. 5). W celu wykonania pala, wrzuca sie do rury kolejno dawki betonu, które stopniowo sa ubijane zapomoca ubi¬ jaka i w ten sposób, osiadajac w gruncie, tworza pal (fig. 7).Na fig. 8 — 12 przedstawione sa kolej¬ ne okresy wykonywania pala zelazobetono- wego. Najpierw zapuszcza sie rure, w któ¬ rej dnie ubija sie z masy betonu czop, wy¬ pchniety nieco z rury. Nastepnie do rury opuszcza sie uzbrojenie w postaci cylin¬ drycznej siatki n—m, miedzy która a scian¬ ka rury pozostaje niewielka przestrzen wolna (fig. 9).Nastepnie wprowadza sie do rury dawke swiezego betonu do okreslonej wysokosci tak, aby dolna czesc uzbrojenia byla w nim zanurzona (fig. 10).Wówczas nalezy uruchomic ubijak b (fig. 11), który ze wzgledu na stozkowa glowice q i srednice znacznie mniejsza od — 2 —cylindrycznego uzbrojenia moze sie swo¬ bodnie opuszczac i ubijac beton, wytlacza¬ jac gó pod rura na boki. W tym samym czasie rura a zostaje nieco podniesiona, aby masa betonu, znajdujaca sie na dole rury, mogla z niej wyjsc. Wytlaczany pod rura beton naciska na grunt i pokrywa pod du- zem cisnieniem uzbrojenie, którego podluz¬ ne prety spoczywaja na mocno scisnietej rozszerzonej podstawie pala, przedstawio¬ nego w stanie wykonczonym na fig. 12.Takie samo uzbrojenie w postaci cylin¬ drycznej siatki moze byc stosowane i do pali pochylych.Opisany wyzej sposób szybkiego zapu¬ szczania rury do gruntu zapomoca ubijaka o stozkowej glowicy, którego srednica win¬ na byc znacznie mniejsza od srednicy rury, jest szczególnie korzystny do szybkiego racjonalnego i ekonomicznego wykonywa¬ nia w gruncie pochylych pali betonowych.Dotychczas pochyle pale betonowe nie mogly byc wykonywane szybko i ekono¬ micznie ze wzgledu na znaczne trudnosci scislego zachowania pochylenia.Przy sposobach stosowanych dotych¬ czas ubijak, którego waga jest zawsze znaczna, musial pokonywac znaczny opór tarcia przy slizganiu sie w zapuszczanej pochylej rurze. Wskutek tego jego sila ude¬ rzenia oraz ubijania znacznie malala i to temwiecej, im wieksze bylo pochylenie ru¬ ry. Prócz tego tarcie poslizgowe ubijaka o scianki rury wywolywalo szybkie jej zu¬ zycie. Mimo kosztownych i skomplikowa¬ nych przyrzadów, majacych na celu spól- srodkowe prowadzenie ubijaka, slizgal sie on w rurze mimosrodowo, a poza tern sto¬ sowane do tego przyrzady nie nadawaly sie do wykonywania pochylych pali uzbro¬ jonych.W mysl wynalazku przytoczone powy¬ zej niedogodnosci zostaja usuniete w ten sposób, iz stozkowa glowica ubijaka, pro¬ wadzonego po pochylej prowadnicy, ude¬ rza o zewhetrzna krawedz rury, wskutek czego ubijak opisuje wewnatrz tej rury luk, nie uderzajac jednak o wewnetrzna jej scianke. Na fig. 13 i 14 uwidocznione jest wykonywanie pochylego pala betono¬ wego.Na pochylej prowadnicy d spoczywa zapuszczana rura a, która jest prowadzo¬ na w pierscieniu prowadniczym k zapo¬ moca lancuchów /. Poza rura a spoczywa równiez na pochylej prowadnicy d ubijak b, przesuwany zapomoca linki g.Ubijak ten posiada stozkowa glowice e, jak w poprzednim przykladzie wykonywa¬ nia pali betonowych i jak ubijaJk, stosowa¬ ny do wykonywania sposobu wedlug pa¬ tentu Nr 14147.Zgodnie ze swem przeznaczeniem ubi¬ jak jest stosowany do ubijania czopa be¬ tonowego c w dolnej czesci rury a, do za¬ puszczania tej rury na skutek uderzen u- bijaka w czop, do wypychania czopa poza rure z chwila zapuszczenia jej na zadana glebokosc, do wytwarzania z rozmiekczo¬ nego czopa rozszerzonej podstawy pala c i do ostatecznego formowania pala / przez ubijanie kolejnych warstw betonu, wlewa¬ nego do rury a.Kiedy ubijak b zostaje opuszczany wzdluz prowadnicy d, polozenie jego wzgledem rury a o srednicy wewnetrznej, znacznie wiekszej od srednicy ubijaka, jest oczywiscie mimosrodowe.Dolny koniec ubijaka swa stozkowa powierzchnia e uderza o górny brzeg at rury a; wskutek tego nastepuje zmiana kierunku opadania ubijaka, który podczas ruchu wewnatrz rury zakresla luk, nie do¬ tykajac jednak jej scianek.Azeby-otrzymac taki ruch ttbijaka we¬ wnatrz rury, nalezy nietylko zmieniac wy¬ sokosc opadania ubijaka, zaleznie od sred¬ nicy, dlugosci i pochylenia rury, lecz rów¬ niez zmieniac kat nachylenia stozkowatej glowicy przez stosowanie glowic zamien¬ nych o róznych ksztaltach stozka, aby w ten sposób we wszystkich przypadkach po- -- 3 —chylych pali uniknac tarcia poslizgowego w rurze* Wskutek tego unika sie znacznej stra¬ ty szybkosci i sfty zywej ubijaka; straty te powstawaly zazwyczaj wskutek tarcia o wewnetrzne scianki tury.Doskonale mozna ods-ó&nic glosne ude¬ rzenia ubijaka o zewnetrzny brzeg rury od przythimionego uderzenia tegoz o beton na dnie rury, nie mozna jednak zupelnie zauwazyc odigloeu ocierania sie ubijaka o scianki nary.W cehi zmniejszenia do minimum strat energji przy prowadzeniu ubijaka poza ru¬ ra stosuje sie prowadnice z walkami.Nawet w przypadku wykonywania u- zbrojonycfe pali betonowych pochyle po¬ lozenie rury nie przedstawia powaznych trudnosci.Obecnosc w rurze typowego uzbroje¬ nia pala w ksztalcie cylindrycznej siatki nie przeszkadza przenikaniu ubijaka do wnetrza tego uzbrojenia i wytlaczania ko¬ lejnych dawek betonu^ przyczem uzbroje¬ nie to nie jest wypychane przez ubijak ze swego wspólsrodkowegd polozenia wzgle¬ dem rury. W tym celu wystarczy zasto¬ sowac afcij&k odpowiedniej srednicy, t. j. znacznie mniefszy od srednicy cylindrycz¬ nego uzbrojenia, zupelnie tak samo jak przy uzbrojonym palu pionowym.Spólsrodkowe polozenie uzbrojenia pa¬ la fest jeszcze latwiejtsze do utrzymania, jezeli cylindryczne uzbrojenie stosuje sie wylacznie io górnej czesci pala, co jest naogól stosowane w praktyce.Do zapuszczania rur i wykonywania pali przy dowolnych pochyleniach moze byc stosowany kafar znanej konstrukcji.Przy wykonywaniu pali pionowych lub pochylych sposobem wedlug wynalazku mozna wywrzec równiez wplyw na sciska¬ nie grantu wskutek ubijania dawek betonu w rurze. Sciskanie to mozna znacznie zwiekszyc, powiekszajac znacznie sile u- detzen ubijaka.To powiekszenie sily uderaen ubijaka jest równiez bardzo korzystne dla otrzy¬ mywania czopa betonowego i dla zapu¬ szczania rury, przyspiesza bowiem prace i ulepsza wykonanie.Wieksze sciskanie gruntu otrzymuje sie wskutek tego, ze podczas ubijania be¬ tonu w rurze z duza sila tworzy sie na po¬ wierzchni pala szereg pierscieniowych kol¬ nierzy, które przenosza nacisk ubijania na grunt w kierunku promieniowym; te same kolnierze po stwardnieniu wywieraja na¬ cisk w kierunku osi pala.Azeby otrzymac dobre wyniki, nalezy wysokosc opadania ubijaka i jego wage dobrac tak, aby ubijak na obijany w rurze beton wywieral nacisk od 60 do 90 kg/cm2.Moze sie zdarzyc, ze betonowy czop, ubity w dolnej czesci nury i stanowiacy o- strze przy jej zapuszczaniu, napotka na pewnej glebokosci warstwe gruntu o nie¬ oczekiwanym i nadmiernie duzym oporze.W tym przypadku wyciaga sie zapu¬ szczona rure z betonowym, czopem i aa- stepuje sie ja inna rura, zaopatrzona, na koncu w ostrze, które umozlLwiB pokona¬ nie oporu przebijanej warstwy, albo tez* nie wyciagajac pierwotnej rury, umieszcza sie w niej ponad betonowym czopem nad¬ zwyczaj wytrzymale ostrze, na które spa¬ daja uderzenia ubijaka/ a jednoczesnie wlewa sie pewna ilosc wody do rozmiek¬ czenia istniejacego czopa i do wytloczenia go z rury.Wskutek ubijania swiezej warstwy be¬ tonu ponad tern ostrzem tworzy sie nowy czop betonowy, który pod wplywem ubija¬ ka pociaga za soba rure do gruntu az do zadanej glebokosci.Na fig. 15 do 21 przedstawiony jest ta¬ ki wlasnie przyklad wykonywania pala zapomoca zaostrzonej glowicy, nie zwia¬ zanej z rura, i zapomoca betonowego czo¬ pa, utworzonego w rurze ponad glowica.Zaostrzona glowica do pofconywaawa od¬ poru przy zapuszczaniu rury, przedstawro- — 41 —na na lig. 154 sklada sie z cylindrycznego bloku zelazobetonowego v, zakonczonego ti dolu ostrzem s z zelaza, lub stali.Po stwierdzeniu, ze zapuszczanie rury zapomoca czopa betonowego nie moze byc dalej prowadzone z powodu napotkanego oporu (fig. 16), nalezy ubijak b podniesc i do rury wprowadzic blok zelazobetono- wy vt zaopatrzony w ostrze zelazne s. Blok ten uklada sie na czopie betonowym c, u- tworzonym w dolnym koncu rury; nastep¬ nie uderza sie go l^kkiemi uderzeniami u- bijaka, azeby ostrze s przebilo czop roz¬ miekczony woda (fig. 17). Nastepnie do rury a ponad blok v wprowadza sie nowa dawke betonu u, suchego lub nieco wilgoc nego (fig. 18), poczem ubija sie ten beton u, którego przeznaczeniem jest utworze¬ nie nowego czopa betonowego.Masa betonowa u z jednej strony osla¬ nia blok zelazobetonowy v przed bezpo- sredniemi uderzeniami ubij alka, a z dru¬ giej strony uszczelnia rure i nie dopuszcza do jej wnetrza wody gruntowej.Przy dalszych uderzeniach ubijaka w czop u nastepuje zapuszczanie rury a (fig. 19), przyczem blok v wytlacza pierwotny czop betonowy c i rozsuwa go na boki pod rura do gruntu tak, ze zelazne ostrze s, na które w dalszym ciagu dziala ubijak za posrednictwem nowego czopa betonowego u, przebija nieoczekiwane przeszkody i u- suwa je na bok; w ten sposób umozliwia sie zapuszczanie rury do zadanej gleboko¬ sci (fig. 20).Wreszcie rure, jak poprzednio, wycia¬ ga sie stopniowo z gruntu i wykonywa pal, jak wyzej, przez ubijanie kolejnych warstw wprowadzonego do rury betonu az do o- statecznego wykonczenia pala, pozostawia¬ jac blok v s w? gruncie. PL