Znane jest przelaczanie zarówno uzwo¬ jenia wysokiego napiecia, jak i uzwojenia niskiego napiecia w transformatorze trój¬ fazowym ze zwyklego polaczenia w trój¬ kat na zwykle polaczenie w gwiazde. Przy polaczeniu w gwiazde otrzymuje sie przy¬ datny stopien mocy o zwiekszonej spraw¬ nosci i o zwiekszonym spólczynniku mocy, przystosowany do danego obciazenia e- lektrycznego, wynoszacego najczesciej od 20% do 33% najwiekszej mocy, uzyskiwa¬ nej przy polaczeniu w trójkat podczas pel¬ nego obciazenia transformatora. Jednakze jeden tylko stopien mocy o tak ograniczo¬ nym zakresie byl niewystarczajacy do po¬ trzeb praktycznych i gospodarczych, Proponowano juz uskuteczniac regulo¬ wanie transformatorów statycznych odpo¬ wiednio do zmian w obwodzie obciazaja¬ cym (t. j. w obwodzie odbiorczym) w ten sposób, ze dzielono uzwojenia zarówno wy¬ sokiego, jak i niskiego napiecia, wskutek czego tworzyly sie grupy zwojnic (cewek), które byly w rozmaity sposób laczone z to¬ rem zasilajacym oraz z siecia odbiorników energji. Zwojnice te byly laczone szerego¬ wo do malych obciazen i równolegle do obciazen wiekszych. W transformatorze trójfazowym stosowano równiez polaczenia mieszane do obciazen posrednich miedzy obciazeniami duzemi, przy których jest odpowiednie polaczenie w trójkat, i obcia-£ zeniami malenii, którym odpowiada pola- t czenie w, .gwiazda -Proponowano równiez budowac trans¬ formatory jednofazowe, w których uzwoje¬ nia wysokiego i niskiego napiecia skladaly¬ by sie kazde (w kazdej fazie) z wielu prze¬ wodów izolowanych jeden od drugiego i u- mieszczonych w jednym tylko pewnego ro¬ dzaju kablu; przewody te mbgly byc la¬ czone z soba szeregowo, równolegle lub tez szeregowo-równolegle.Wszystkie te sposoby nie posiadaja zad¬ nej wartosci praktycznej wskutek powsta¬ jacych strat dodatkowych lub tez wskutek innych trudnosci.Celem wynalazku niniejszego jest do¬ stosowanie transformatorów statycznych do dowolnej liczby stopn,! mocy o dowolnie obranych jej wartosciach oraz zwiekszenie ich sprawnosci przy obciazeniach nizszych od 80% mocy zwyklej, rozwijanej przy pel- nem obciazeniu.Transformator statyczny wedlug wyna¬ lazku posiada zespól wielu uzwojen wyso¬ kiego napiecia, nawinietych niezaleznie jed¬ no od drugiego, oraz zespól wielu uzwojen niskiego napiecia, które wszystkie (zarów¬ no wysokiego, jak i niskiego napiecia) sa ulozone jednakowo wzgledem strumieni magnetycznych transformatora; transfor¬ mator taki odznacza sie tern, ze kazdy z wymienionych dwóch zespolów (napiecia wysokie i niskie) sklada sie z uzwojenia glównego i z jednego lub wjielu uzwojen do¬ datkowych. W ten sposób w kazdym z dwóch zespolów uzwojen transformatora mozna stosowac albo samo tylko uzwojenie glówne, albo to uzwojenie glówne, polaczo¬ ne w kazdej fazie szeregowo z jednem lub kilkoma uzwojeniami dodatkowemi, w celu uzyskania (oprócz mocy zwyklej) dowol¬ nej zadanej liczby stopni mocy transforma¬ tora o dowolnie obranych jej wartosciach oraz pracy korzystnej przy kazdym stop¬ niu mocy. Wyniki takie daja sie osiagnac wskutek tego, ze wartosc strumienia ma¬ gnetycznego jest bardzo dokladnie dosto¬ sowana do obciazenia, a oprócfc tego wsku¬ tek braku równoleglych i mieszanych pola¬ czen uzwojen (stosowanych w celu stop¬ niowania mocy transformatora), dzieki cze¬ mu unika sie strat dodatkowych w zelazie oraz strat wskutek pradów wirowych w miedzi uzwojen transformatora.Najdogodniej, gdy kazdy zespól uzwo¬ jen w kazdej fazie tego transformatora statycznego jest stale polaczony szerego¬ wo. Przewody, laczace w kazdym z dwóch zespolów (w kazdej fazie) uzwojenie glów¬ ne z uzwojeniem dodatkowem, wzglednie, jezeli jest \W.ele uzwojen dodatkowych, la¬ czace uzwojenie glówne z jednem z uzwo¬ jen dodatkowych, oraz przewody, laczace uzwojenia dodatkowe jedno z drugiem, posiadaja odgalezienia, prowadzace do dwóch przyrzadów, zapomoca których moz¬ na wlaczac w kazdym z dwóch zespolów (w kazdej fazie) jedno lub kilka uzwojen dodatkowych w obwód pradu uzwojenia glównego. Ewentualnie, o ile chodzi o trans¬ formator trójfazowy, te 2 przyrzady moga przelaczac w znany sposób uzwojenia z po¬ laczenia w gwiazde na polaczenie w trój¬ kat i naodwrót.Wymienione wlaczanie i wylaczanie jednego lub kilku uzwojen dodatkowych o- raz, o ile chodzi o transformator trójfazo¬ wy, laczenie uzwojen w gwiazde lub w trój¬ kat najlepiej wykonywac zapomoca dwóch nastawników (2 napiecia), umieszczonych tak, aby mozna bylo uruchomiac je jedno¬ czesnie.Korzysci praktyczne i gospodarcze, u- zyskiwane przez zastosowanie transforma¬ tora, posiadajacego zgodnie z wynalaz kiem wymienione 2 zespoly uzwojen, po¬ wstaja, jak to zaznaczono poprzednio, wskutek tego, ze w celu uzyskania dowol¬ nego stopnia mocy i mocy normalnej trans¬ formatora wykluczone jest stosowanie po¬ laczen równoleglych, szeregowo-równole- lych albo, o ile chodzi o transformator trój- — 2 -fazowy, polaczen mieszanych, podwójnych polaczen w gwiazde lub podwójnych pola¬ czen w trójkat; stad straty dodatkowe w zelazie i w miedzi uzwojen transformatora (wskutek pradów wirowych) sa doprowa¬ dzone do minimum. Transformator wedlug wynalazku mozna wykonac o dowolnej licz¬ bie stopni mocy, a kazdy stopien mocy mo - ze byc obrany tak, aby transformator pra¬ cowal najbardziej korzystnie przy jednem lub kilku zadanych obciazeniach elektrycz¬ nych, np. przy obciazeniach, wynoszacych od 20% do 80% mocy normalnej transfor¬ matora przy pelnem (obciazeniu, lub tez przy wszystkich obciazeniach nizszych znacznie od obciazenia, zblizonego do ob¬ ciazenia normalnego. Wynik ten otrzymu¬ je sie dzieki temu, ze nasycenie magnetycz¬ ne zelaza transformatora moze byc bardzo dokladnie dostosowane do jego obciazenia.Dalszy ciag opisu lacznie z rysunkiem dotyczy podanego tytulem przykladu trans¬ formatora trójfazowego, posiadajacego w kazdym z dwóch zespolów uzwojenie glów¬ ne i jedno lub wiele uzwojen dodatkowych, jednakze wynalazek dotyczy równiez transformatorów jednofazowych, dwufazo¬ wych lub wielofazowych i wogóle wszelkich transformatorów, posiadajacych w kazdym zespole jedno uzwojenie glówne i jedno lub wiele uzwojen dodatkowych.Na rysunku fig. 1 przedstawia schemat teoretyczny zespolu uzwojen trójfazowych transformatorowych wysokiego napiecia o- raz zespolu uzwojen niskiego napiecia; kaz¬ dy zespól sklada sie z trójfazowego uzwo¬ jenia glównego i trzech trójfazowych uzwo-x jen dodatkowych.Fig. 2 przedstawia schematycznie w wi¬ doku .zgóry rdzen transformatora, zaopa¬ trzonego w uzwojenia pierwotne i wtórne wedlug fig. 1.Fig. 3 przedstawia przyrzad, utworzony z dwóch nastawników, który umozliwia jed¬ noczesne wykonywanie w kazdym z obu zespolów uzwojen róznych czynnosci wla¬ czania ich lub wylaczania, albo tez zmiany jednego polaczenia na inne.Fig. 4 — 8 przedstawiaja schematy teo¬ retyczne jednego tylko zespolu uzwojen transformatora trójfazowego wedlug wyna<- lazku; schematy drugiego zespolu uzwojen sa w kazdym przypadku takie same.Na schematach teoretycznych (la — 4aJ wedlug fig. 1 uzwojenia transformato¬ ra, nalezace do zespolu wysokieg6 napie¬ cia, sa oznaczone linjami cienkiemi, a u- zwojenia, nalezace do zespolu niskiego na¬ piecia, oznaczone sa linjami grubemi. W kazdym schemacie i w kazdym zespole u- zwojen transformatora uzwojenie glówne jest umieszczone w kazdej fafeie po lewej stronie, a trzy uzwojenia dodatkowe «au- mieszczone jedno za drugiem po prawej stronie. Polaczenia, oznaczone linjami pel- nemi, uwidoczniaja w kazdej fazie (w kaz¬ dym z"espole uzwojen) wlaczanie jednego lub kilku uzwojen dodatkowych w obwód pradu uzwojenia glównego. Polaczenia, o- znaczone linjami przerywanemi, przedsta¬ wiaja w kazdej fazie (w obu zespolach: wysokiego i niskiego napiecia) wylaczanie jednego lub kilku uzwojen dodatkowych z odpowiedniego zespolu uzwojen. Wymie¬ nione schematy la — 4a przedstawiaja sposoby laczenia uzwojen w celu uzyska¬ nia trzech róznych stopni mocy transfor¬ matora oraz jego mocy normalnej (sche¬ mat 4a).Fig. 2 przedstawia schematycznie szcze¬ góly konstrukcyjne przykladu wykonania transformatora z uzwojeniami wedlug wy¬ nalazku. Zespól uzwojen wysokiego napie¬ cia zawiera uzwojenie glówne a1 oraz trzy oddzielne uzwojenia dodatkowej; wszyst¬ kie te cztery uzwojenia sa nawiniete nieza¬ leznie jedno od drugiego na calej dlugosci rdzenia transformatora. Zespól uzwojen ni¬ skiego napiecia sklada sie równiez z uzwo¬ jenia glównego a2 oraz trzech oddzielnych uzwojen dodatkowych 62, które wszystkie tez sa nawiniete niezaleznie jedno od dru-giego na calej dlugosci tegoz rdzenia. Rura izolacyjna c oddziela obydwa zespoly u- zwojen jeden od drugiego (uzwojenia wy¬ sokiego napiecia od uzwojen niskiego na¬ piecia). Litera d oznacza warstwy izola¬ cyjne, które oddzielaja w kazdym zespole uzwojenie glówne od uzwojen dodatko¬ wych.Polaczenia, niezbedne do wlaczania w kazdym zespole uzwojen transformatora i w kazdej fazie jednego lub kilku uzwojen dodatkowych w obwód pradu uzwojenia glównego albo do wylaczania (w kazdej fa¬ zie i w obu zespolach wysokiego i niskiego napiecia) jednego lub kilku uzwojen do¬ datkowych z szeregu uzwojen, jak równiez polaczenia, niezbedne w przypadku trans¬ formatora trójfazowego do laczenia uzwojen w gwiazde lub w trójkat w celu uzyskania róznych stopni mocy transformatora i jego mocy normalnej, sa uskuteczniane zapomo- ca mostków kontaktowych albo zapomoca dwóch odpowiednich nastawników, urucho¬ mianych jednoczesnie za posrednictwem kól zebatych c1 i c2 (fig. 3) w celu regulo¬ wania oddzielnie kazdego zespolu uzwojen.Obydwa nastawniki posiadaja wycinki kon¬ taktowe oraz odpowiednie szczotki kontak¬ towe; ich waly sa zaopatrzone w kola ze¬ bate, poruszane zapomoca lancuchów c3 i c4, przechodzacych po kolach zebatych, o- sadzonych na wspólnym wale napednym c5, przy pomocy którego mozna przestawiac jednoczesnie obydwa nastawniki. Nastaw¬ niki te moga równiez posiadac inna odpo¬ wiednia pednie. Obydwa nastawniki wraz z walem napednym moga byc umieszczone na odpowiedniej podstawie na transforma¬ torze d2; litera d1 oznacza zespól zacisków.Nastawniki te moga byc oczywiscie umie¬ szczone równiez w oddzielnej oslonie, nie zwiazanej z transformatorem.Na schematach teoretycznych fig. 4 — 8 uzwojenie glówne jest umieszczone w kazdej fazie po lewej stronie, a uzwojenie lub uzwojenia dodatkowe — jedno za dru- giem po prawej stronie. Polaczenia, ozna¬ czone w kazdej fazie linjami pelnemi mie¬ dzy uzwojeniem glównem i uzwojeniem do- datkowem lub miedzy uzwojeniem glów¬ nem i jednem z uzwojen dodatkowych oraz miedzy uzwojeniami dodatkowemi, przed¬ stawiaja wlaczanie jednego lub kilku u- zwojen dodatkowych w obwód pradu od¬ powiedniego uzwojenia glównego. Polacze¬ nia, oznaczone w kazdej fazie linjami prze- rywanemi miedzy wymienionemi uzwoje¬ niami, przedstawiaja wylaczanie z obwodu pradu jednego lub kilku uzwojen dodatko¬ wych odpowiedniego glównego uzwojenia transformatora; jednakze to uzwojenie lub te uzwojenia dodatkowe stale sa polaczo¬ ne w kazdej fazie w szereg z uzwojeniem glównem. Tam, gdzie na wymienionych schematach polaczenia nie sa uwidocznio¬ ne, jedno lub kilka uzwojen dodatkowych jest równiez w kazdej fazie wylaczonych z obwodu pradu odpowiedniego uzwojenia glównego; w tym jednak przypadku pola¬ czenia szeregowe (w kazdej fazie) miedzy uzwojeniem glównem i uzwojeniem dodat- kowem lub miedzy uzwojeniem glównem i jednem z uzwojen dodatkowych oraz po¬ laczenia szeregowe miedzy uzwojeniami dodatkowemi sa przerwane. Polaczenia u- zwojenia glównego w gwiazde lub w trój¬ kat wzglednie zespolów uzwojen w poje¬ dyncza gwiazde lub w pojedynczy trójkat sa oznaczone linjami pelnemi.Przedstawione np. na fig. 4 schematy la — 4a uwidoczniaja sposoby laczenia u- zwojenia glównego i jednego uzwojenia do¬ datkowego jednego zespolu uzwojen trans¬ formatora trójfazowego, umozliwiajace przy takiem samem polaczeniu uzwojen drugiego zespolu (nie przedstawionego na rysunku) uzyskanie trzech róznych stopni mocy transformatora i jego mocy normal¬ nej. Schematy la — 6a na fig. 5 uwidocz¬ niaja sposoby laczenia uzwojenia glówne¬ go i dwóch uzwojen dodatkowych jednego zespolu transformatora trójfazowego, da- - 4 —jace piec róznych stopni jego mocy oraz moc normalna. Schematy la — 4a na fig. 6 uwidoczniaja sposoby laczenia uzwojenia glównego transformatora trójfazowego i trzech jego uzwojen dodatkowych w jed¬ nym zespole, dajace moznosc uzyskania trzech róznych stopni mocy oraz mocy nor¬ malnej transformatora. Schematy la — 8a na fig. 7 przedstawiaja sposoby laczenia w jednym zespole uzwojenia glównego i dwóch uzwojen dodatkowych transforma¬ tora trójfazowego, dajace siedem róznych stopni jego mocy oraz moc normalna.Wreszcie schematy la — 4a, przedstawio¬ ne na fig. 8, uwidoczniaja sposoby lacze¬ nia uzwojenia glównego i dwóch uzwojen dodatkowych jednego zespolu uzwojen transformatora trójfazowego, dajace trzy rózne stopnie jego mocy oraz moc normal¬ na; w tym przypadku w celu uzyskania mocy normalnej transformatora wszystkie uzwojenia kazdego zespolu sa wlaczone w odpowiednia obwody pradowe.Wlaczanie w kazdej fazie (zarówno w zespole uzwojen wysokiego napiecia, jak i w zespole uzwojen niskiego napiecia) jed¬ nego lub kilku uzwojen dodatkowych w ob¬ wód pradu uzwojenia glównego lub wyla¬ czanie ich (w kazdej fazie i w kazdym ze¬ spole) wskutek przejscia z polaczenia w trójkat na polaczenie w gwiazde w obwo¬ dach pradu odpowiednich zespolów uzwo¬ jen daje moznosc uzyskania w obu przy¬ padkach (wlaczania lub wylaczania) jed¬ nego lub kilku stopni mocy transformatora w stosunku do jego mocy normalnej.Ponizej sa przytoczone dwa przykla¬ dy obliczenia, dotyczace tylko zespolu u- zwojen niskiego napiecia transformatora trójfazowego. Zespól uzwojen wysokiego napiecia winien, oczywiscie w kazdym przypadku, skladac sie z odpowiedniej licz¬ by uzwojen, obliczonych z uwzglednieniem przekladni transformatora i polaczonych odpowiednio do polaczenia uzwojen zespo¬ lu niskiego napiecia, W obu przykladach przyjeto, ze zasilajace napiecie miedzy- przewodowe po stronie niskiego napiecia wynosi 500 V.Przyklad I. W transformatorze trójfa¬ zowym, w którym uzwojenia sa rozmie¬ szczone zgodnie z fig. 5, uzwojenie glówne, skladajace sie z trzech uzwojen fazowych, do polaczenia w gwiazde i dla normalnego nasycenia zelaza jest obliczone na napiecie 1,73 x 500 V = 865 V. Pierwsze uzwojenie dodatkowe, skladajace sie tez z trzech u- zwojen fazowych, do polaczenia w gwiazde i dla normalnego nasycenia zelaza jest obliczone na napiecie 190 V. Drugie uzwo¬ jenie dodatkowe, skladajace sie równiez z trzech uzwojen fazowych, do polaczenia w gwiazde i dla normalnego nasycenia zelaza jest obliczone na napiecie 225 V.Piec róznych stopni mocy transformato¬ ra i jego moc zwykla uzyskuje sie (fig. 5), przy takich samych polaczeniach uzwojen drugiego nie uwidocznionego na rysunku zespolu uzwojen, przez zastosowanie zasi¬ laj acego napiecia miedzyprzewodowego, wynoszacego 500 V: 1) do polaczonych z soba (w kazdej fa¬ zie) szeregowo uzwojenia glównego i obu uzwojen dodatkowych, obliczonych do po¬ laczenia w pojedyncza gwiazde i równiez dla normalnego nasycenia zelaza na laczne napiecie 865 V + 190 V + 225 V = 1280 V (wedlug schematu la), 2) do polaczonych (w kazdej fazie) sze¬ regowo uzwojenia glównego i pierwszego uzwojenia dodatkowego, obliczonych do polaczenia w pojedyncza gwiazde na na¬ piecie 865 V + 190 V = 1055 V (wedlug schematu 2a), 3) do samego tylko uzwojenia glówne¬ go, obliczonego do znanego polaczenia w gwiazde na napiecia 865 V, w celu uzyska¬ nia znanego stopnia mocy (wedlug schema¬ tu 3a), 4) do polaczonych szeregowo (w kaz¬ dej fazie) uzwojenia glównego i obu uzwo¬ jen dodatkowych, obliczonych do polacze- — 5nia w pojedynczy trójkat na laczne napie¬ cie 740 V = 1280 V : 1,73 (wedlug sche¬ matu 4a), 5) do polaczonych szeregowo (w kaz¬ dej fazie) uzwojenia glównego i pierwsze¬ go uzwojenia dodatkowego, obliczonych do polaczenia w pojedynczy trójkat na na¬ piecie laczne 610 V (wedlug schematu 5a), wreszcie 6) do samego tylko uzwojenia glówne¬ go, obliczonego do polaczenia w zwykly trójkat na napiecie 500 V w celu uzyska¬ nia mocy zwyklej transformatora (wedlug schematu 6a). W ostatnim przypadku zasi¬ lajacemu napieciu miedzyprzewodowemu 500 V odpowiada normalne nasycenie ze¬ laza transformatora, przyjete jako zaloze¬ nie w powyzszem obliczeniu* Jezeli przyjmie sie, ze transformator ten jest zbudowany na moc 100 kW jako moc zwykla transformatora, pracujacego przy pelnem obciazeniu, to uzyskane piec stopni jego mocy przy zwiekszonej spraw¬ nosci i zwiekszonym spólczynniku mocy w kazdym stopniu oraz jego moc zwykla be¬ da, jak to stwierdzono doswiadczalnie, na¬ stepujace: pierwszy sitopien mocy (sche¬ mat la) odpowiada obciazeniu elektrycz¬ nemu, wynoszacemu 2 do 20 kW; drugi sto¬ pien mocy (schemat 2a) odpowiada obcia¬ zeniu równemu 10 do 25 kW; trzeci sto¬ pien mocy (schemat 3a) odpowiada obcia¬ zeniu, równemu 20 do 33 kW; czwarty sto¬ pien mocy (schemat 4a) odpowiada obcia¬ zeniu, równemu 25 do 65 kW; piaty sto¬ pien mocy (schemat 5a) odpowiada obcia¬ zeniu, równemu 45 do 85 kW; wreszcie moc zwykla (schemat 6a) odpowiada obciaze¬ niu, wynoszacemu 75 do 100 kW.Przyklad IL W transformatorze trój¬ fazowym, w którym uzwojenia zespolu ni¬ skiego napiecia sa rozmieszczone zgodnie z fig. 8, uzwojenie glówne zlozone z trzech uzwojen fazowych jest obliczone do polaczenia w gwiazde na napiecie 595 V; pierwsze uzwojenie dodatkowe, zlozone z trzech uzwojen fazowych, jest obliczone do polaczenia w gwiazde na napiecie 125 V; drugie uzwojenie dodatkowe, równiez zlo¬ zone z trzech uzwojen fazowych, jest obli¬ czone do polaczenia w gwiazde na napiecie 145 V.Trzy rózne stopnie mocy transformato¬ ra i jego moc zwykla uzyskuje sie (fig. 8) przy takich samych polaczeniach w drugim zespole uzwojen przez zasilanie napieciem miedzyprzewodowem 500 V: 1) polaczonych z soba szeregowo w kaz¬ dej fazie uzwojen glównego i obu dodat¬ kowych, obliczonych do polaczenia w poje¬ dyncza gwiazde na laczne napiecie 595 V + 125 V +145 V = 865 V (wedlug schematu la), 2) polaczonych szeregowo w kazdej fa¬ zie uzwojenia glównego i pierwszego u- zwojenia dodatkowego, obliczonych do po¬ laczenia w pojedyncza gwiazde na laczne napiecie 595 V + 125 V = 720 V (wedlug schematu 2a)f 3) samego tylko uzwojenia glównego, obliczonego do polaczenia w gwiazde na napiecie 595 V (wedlug schematu 3a), wreszcie 4) polaczonych szeregowo z soba w kaz¬ dej fazie uzwojenia glównego i obu dodat¬ kowych, obliczonych do polaczenia w poje¬ dynczy trójkat na laczne napiecie 500 V (wedlug schematu 4a). Poniewaz w tym przypadku transformator rozwija moc zwy¬ kla, przeto miedzyprzewodowe napiecie zasilajace 500 V odpowiada najwiekszemu nasyceniu zelaza transformatora.Jezeli np. transformator zostal zbudo¬ wany na moc 100 kW, stanowiaca jego moc zwykla przy pelnem obciazeniu, to uzy¬ skane trzy rózne stopnie mocy tego trans¬ formatora przy zwiekszonej sprawnosci i zwiekszonym spólczynniku mocy w kaz¬ dym stopniu oraz moc zwykla transforma¬ tora beda, jak to stwierdzono doswiadczal¬ nie, nastepujace: pierwszy (znany) stopien mocy (schemat la) odpowiada obciazeniu ~ 6 —elektrycznemu, równemu 20 do 33 kW; drugi stopien mocy (schemat 2a) odpowia¬ da obciazeniu równemu 25 do 60 kW; trze¬ ci stopien mocy (schemat 3a) odpowiada obciazeniu, równemu 50 do 80 kW; wresz¬ cie moc zwykla (schemat 4a) odpowiada obciazeniu, równemu 75 do 100 kW.Transformator wedlug wynalazku mo¬ ze byc oczywiscie transformatorem, który przemienia prad wysokiego napiecia na prad niskiego napiecia, lub odwrotnie trans¬ formatorem, który przemienia prad o ni¬ skiem napieciu na prad o wysokiem napie¬ ciu, albo tez transformatorem, polaczonym równolegle z jednej strony z przewodami pradu zmiennego wysokiego napiecia, a z drugiej strony — z przewodami pradu zmiennego niskiego napiecia. PL