Wytwory róznego rodzaju, pochodzace np. z walcowni lub innych zakladów, wy¬ twarzajacych gotowe przedmioty, winny byc zawsze badane pod wzgledem zacho¬ wania tolerancji wymiarów. Oprócz srub mikrometrycznych do mierzenia cienkich przedmiotów wzglednie do sprawdzania malych wymiarów uzywa sie zwykly przy¬ miar przesuwkowy oraz zwykly spraw¬ dzian.Badanie wymiarów w walcowni i w wielu innych zakladach jest badaniem sprawdzianów, czyli chodzi przytem mniej o stwierdzenie pewnego dokladnego wy¬ miaru, a wiecej o sprawdzenie, czy pewien wymiar znajduje sie w danych granicach wymiaru. W tym celu sprawdziany winny posiadac dwa wymiary,* z których jeden odpowiada sprawdzianowi przejsciowemu, a drugi sprawdzianowi granicznemu.Tym wymaganiom nie odpowiadaja zwykle przymiary przesuwkowe. Zapomo- ca nich mozna zawsze tylko stwierdzic je¬ den wymiar, mianowicie jego rzeczywista wielkosc. Do kazdego pomiaru kontrolnego przymiar musi byc przestawiany, poczem sprawdza sie wymiar. To stale nastawianie przymiaru wymaga duzo czasu, przyczem powstaja latwo bledy, np. niedokladne od¬ czytanie wymiaru wskutek niedostateczne¬ go oswietlenia miejsca lub wskutek zme¬ czenia pracownika po dluzszej pracy oraz wskutek zwyklej nieuwagi.Uzywane dotychczas sprawdziany wy-laczaja powstawanie takich bledów dzieki temu, ze posiadaja dwie niezmienne miary * danych'wymiarów przedmiotu, mianowicie sprawdzian przejsciowy i graniczny. Maja one jednak te wade, ze do kazdej wielko¬ sci wytwarzanych przedmiotów potrzebny jest osobny sprawdzian, poniewaz obydwie niezmienne miary odpowiadaja tylko wy¬ miarom koncowym wytwarzanego przed¬ miotu. Przy wiekszej liczbie róznych przedmiotów, wytwarzanych np. w wal¬ cowni, trzeba bylo posiadac taka sama ilosc sprawdzianów, co w praktyce jest bardzo trudne.Sprawdzian przesuwkowy wedlug ni¬ niejszego wynalazku jest zwyklym przy¬ miarem przesuwkowym oraz zwyklym sprawdzianem i wylacza wady obydwóch wspomnianych miar. Umozliwia on doklad¬ ne stwierdzanie kazdego wymiaru jak zwy¬ kly przymiar przesuwkowy; moze byc tak¬ ze uzyty do stwierdzenia dowolnego wy¬ miaru jako sprawdzian graniczny ze zmiennemi miarami krancowemi, nasta- wianemi wedlug kazdej wielkosci, wytwa¬ rzanych przedmiotów.Osiaga sie to w ten sposób, ze na jed¬ nym lub na obydwóch ramionach przymia¬ ru przesuwkowego wytwarza sie dodatko¬ wy suwak, nastawiany w kierunku podzial - ki przymiaru tak w stalem jak i w rucho- mem ramieniu przymiaru przesuwkowego.Rysunek uwidocznia kilka przykladów wykonania wedlug wynalazku. Fig, 1 przed¬ stawia sprawdzian przesuwkowy z suwa¬ kiem dodatkowym w ruchomem ramieniu, fig, 2 — sprawdzian przesuwkowy z suwa¬ kiem dodatkowym w nieruchomem ramie¬ niu, fig, 3—sprawdzian przesuwkowy z su¬ wakami dodatkowemi w obydwóch ramio¬ nach, fig, 4 — sprawdzian przesuwkowy z mikrometrem w ramieniu ruchomem; fig. 5 — sprawdzian przesuwkowy w ramieniu nieruchomem, a fig, 6 — sprawdzian prze¬ suwkowy z dwoma mikrometrami.Do dolnego konca ruchomego ramienia 3 jest przytwierdzony dodatkowy suwak 4, na którym znajduje sie nonjusz podzialki centymetrowej, wykonanej na ruchomem ramieniu 3. Srubka zaciskowa 51 sluzy do unieruchomiania obydwóch suwaków wzgle¬ dem drazka 2.Odstep ramienia 3 od stalego ramienia 1 nastawia sie odpowiednio do wymiaru granicznego sprawdzianu przedmiotu; su¬ wak dodatkowy 4 przestawia sie wzgledem ramienia 3 o cala dopuszczalna tolerancje; w ten sposób odstep od stalego ramienia 1 do suwaka dodatkowego jest równy spraw¬ dzianowi granicznemu przedmiotu danej wielkosci. Przez unieruchomienie obydwóch suwaków 3 i 4 zapomoca srubki zaciskowej 51 staje sie przymiar stalym sprawdzia¬ nem, W ten sposób mozna nastawiac wszystkie dowolne odleglosci przy róznych wymiarach bardzo latwo w przeciagu krót¬ kiego czasu. Sprawdzian przesuwkowy za¬ stepuje zatem zupelnie wieksza liczbe sta¬ lych sprawdzianów, W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 suwak dodatkowy 4 nie jest umieszczony na ruchomem ramieniu 3, lecz na stalem ramieniu 1.W przykladzie wykonania wedlug fig, 3 na kazdem z ramion 1 i 3 znajduje sie je¬ den dodatkowy suwak 4.Przy sprawdzaniu jeszcze dokladniej¬ szych wymiarów, niz zapomoca nonjusza, mozna zamiast niego stosowac mikrometr, wskutek czego mozna sprawdzac wymiary az do 0,01 mm. Równiez w tym przypadku jest obojetne, na którem ramieniu przy¬ miaru przesuwkowego jest umieszczony mikrometr.W przykladzie wykonania wedlug fig. 4 mikrometr 5 jest osadzony na ruchomem ramieniu 3.Na fig. 5 przedstawiony jest przyklad wykonania z mikrometrem 5, umieszczo¬ nym na stalem ramieniu 1.Fig. 6 przedstawia wreszcie przyklad wykonania z mikrometrami 5, rozmieszczo-nemi na stalem i ruchomem ramieniu przy¬ miaru przesuwkowego.Niniejszy przymiar przesuwkowy na¬ daje sie nietylko do sprawdzania wytwo¬ rów walcowych, lecz z tym samym skut¬ kiem moze byc uzywany w innych zakla¬ dach przemyslowych, zwlaszcza przy wy¬ twarzaniu przedmiotów masowych, bada¬ nych pod wzgledem tolerancji wymiarów. PL