Wynalazek dotyczy maszyn do zapisy¬ wania i odtwarzania dzwieków, zapisanych na plytach, w których to maszynach w celu nadania rowkowi plyty, na której sa zapi¬ sane lub zapisywane dzwieki, stalej szyb¬ kosci linjowej wzgledem igly, zapisujacej lub odtwarzajacej dzwieki, zastosowany jest beben stozkowy, do którego przymoco¬ wany jest jeden koniec ciegna, polaczone¬ go z bebnem napedowym w ten sposób, iz ciegno to moze byc przewijane z bebna na¬ pedowego na beben stozkowy i odwrotnie.Dotychczas w maszynach powyzszego rodzaju, w których do napedu bebna stoz¬ kowego mógl byc stosowany naped cieza¬ rowy, sprzegano zwykle beben stozkowy z tarcza obrotowa zapomoca odpowiedniej przekladni zebatej, a beben napedowy sprzegano z regulatorem szybkosci, zapew¬ niajacym obracanie sie bebna napedowego z niezmienna szybkoscia katowa. Ponadto stosowano dodatkowo srodki, np, sprzegla jednokierunkowe, dzieki czemu mozna by¬ lo odlaczac beben napedowy od regulato¬ ra i beben stozkowy od tarczy obrotowej wtedy, gdy beben napedowy obracano w odwrotnym kierunku w celu przewiniecia zpowrotem ciegna po nagraniu plyty lub odtworzeniu zapisanych na plycie dzwie¬ ków, wzglednie w razie zastosowania na¬ pedu ciezarowego — w celu podniesienia ciezaru na odpowiedni poziom.Ponadto w odniesieniu do znanych ma¬ szyn tego rodzaju, w których zastosowany jest drugi beben stozkowy, uzywany do od- wijania ciegna z bebna napedowego w cia¬ gu tego okresu czasu, w którym ciegno to przewija sie z pierwszego bebna stozkowe-go na beben napedowy, proponowano juz sprzeganie tarczy obrotowej z bebnem na¬ pedowym zapomoca odpowiedniej prze¬ kladni zebatej, wskutek czego beben nape¬ dowy obraca sie ze zmienna szybkoscia ka¬ towa. -.- [i Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi udoskonalona maszyna, nalezaca do pierwszej z opisanych powyzej grup ma¬ szyn, w której beben napedowy, zwany po¬ nizej bebnem walcowym, jest sprzezony z regulatorem, zapewniajacym obracanie sie bebna napedowego z niezmienna szybko¬ scia katowa.Wedlug wynalazku niniejszego z pierw¬ szym bebnem stozkowym skojarzony jest drugi beben stozkowy w taki sposób, ze oba bebny obracaja sie z jednakowa szybkoscia katowa, przyczem z drugim bebnem stozko¬ wym polaczony jest koniec drugiego cie¬ gna, podczas gdy drugi koniec tego ciegna polaczony jest z ciezarem lub innem urza¬ dzeniem napedzajacem. Bebny stozkowe sa sprzezone zapomoca mechanizmu napedo¬ wego z tarcza obrotowa fonotonu.Przy takiem skojarzeniu ze soba skla¬ dowych czesci mechanizmu bebny stozkowe beda obracaly sie tak, iz gdy z jednego z nich bedzie odwijalo sie przylaczone don ciegno, drugie ciegno bedzie nawijalo sie na drugi beben stozkowy.Nastepnie wedlug wynalazku niniejsze¬ go zastosowane jest urzadzenie, zapomoca którego beben walcowy zostaje odlaczony od narzadów, zapewniajacych obracanie sie bebna z szybkoscia niezmienna, a tarcza ob¬ rotowa — od bebnów stozkowych, przy¬ czem odlaczenie to zachodzi, gdy beben walcowy jest obracany celem podniesienia ciezaru napedowego.Celem udogodnienia poslugiwania sie maszyna, zwlaszcza w razie zastosowania wynalazku do maszyn, przeznaczonych do utrwalania dzwieków na plytach, mecha¬ nizm napedowy, sprzegajacy bebny stozko¬ we z tarcza obrotowa, jest wykonany tak, iz umozliwia równiez przesuwanie sie tarczy obrotowej, ramy, w której tarcza ta jest o- sadzona, oraz bebnów stozkowych prostoli¬ nijnie wzgledem igly, zapisujacej dzwieki na plycie.W jednej z odmian wykonania maszyny wedlug wynalazku pierwsze ze wspomnia¬ nych powyzej ciegien jest przylaczone jed¬ nym koncem do bebna walcowego, a dru¬ gim — do grubszego konca pierwszego ze wzmiankowanych poprzednio bebnów stoz¬ kowych, osadzonego na jednej osi z drugim bebnem stozkowym.Bebny stozkowe sa sprzezone z tarcza obrotowa zapomoca mechanizmu napedo¬ wego, np. bebny stozkowe moga byc skoja¬ rzone z kolem zebatem, polaczonem zapo¬ moca odpowiedniej przekladni zebatej z trzpieniem, na którym jest umocowana tar¬ cza obrotowa.W maszynach, zwlaszcza przeznaczo¬ nych do zapisywania dzwieków na plytach, oslona bebnów stozkowych i bebna walco¬ wego jest osadzona przesuwnie na podsta¬ wie, a trzpien tarczy obrotowej lub trzpien, napedzajacy te tarcze, moze byc sprzezony w tym przypadku ze slimakiem tak, ze o- slona bedzie przesuwala sie prostolinijnie wzgledem igly ze zgóry ustalona szybko¬ scia, celem naciecia pozadanej liczby zlob¬ ków na jednym calu dlugosci promienia plyty nagrywanej.W opisanem powyzej urzadzeniu pod¬ czas „nakrecania" bebna walcowego ciegno, laczace beben ten z jednym z bebnów stoz¬ kowych, odwija sie z tego bebna stozkowe¬ go i nawija na beben walcowy, przyczem podczas tej czynnosci beben jest odlaczony od regulatora szybkosci, a bebny stozko¬ we od tarczy obrotowej, podczas gdy cie¬ gno, polaczone z drugim bebnem stozko¬ wym, bedzie sie nan nawijalo, podnoszac ciezar napedowy.Przy dowolnem polozeniu glowicy, za¬ wierajacej igle do zapisywania dzwieków, „nakrecanie" moze byc wstrzymane. Gdy - Z -pozwolic dzialac ciezarowi napedowemu celem obracania tarczy obrotowej, zacho¬ wana zostaje niezmienna szybkosc linjowa wskutek tego, ze linka, polaczona z beb¬ nem walcowym, porusza sie ze stala szyb¬ koscia, nawijajac sie ze stala szybkoscia li¬ njowa na jeden z bebnów stozkowych i po¬ wodujac w ten sposób obracanie sie tego bebna ze stopniowo wzrastajaca szybkoscia obrotowa, a wskutek tego obracanie sie tar¬ czy obrotowej ze stopniowo wzrastajaca szybkoscia katowa.Wynalazek jest opisany szczególowo w zwiazku z rysunkiem, na którym fig. 1 przedstawia widok zboku maszyny, wyko¬ nanej wedlug wynalazku; fig. 2 — widok tejze zgóry, podczas gdy fig. 3 przedstawia przekrój jednego ze szczególów maszyny, a fig. 4 — widok tego szczególu zgóry.Na rysunku cyfra 1 oznacza plyte pod¬ stawowa maszyny, zaopatrzona w prowad¬ nice 2 wózka 3. Na wózku jest umieszczony beben walcowy 4, osadzony na osi 5, umie¬ szczonej w lozyskach stojaków bocznych 6 i 6a, w które jest wyposazony wózek.Na osi 5 jest osadzone równiez kolo ze¬ bate 7 oraz slimacznica 8, przyczem kolo 7 zazebia sie z kólkiem zebatem 9, osadzo- nem zdejmowalnie na osi 10 i wyposazonem w raczke 11 oraz kólko zapadkowe 12, z którem wspóldziala zapadka 13, przyciska¬ na sprezyna 14.Slimacznica 8 zazebia sie ze slimakiem 15, osadzonym obrotowo na osi 16 i wypo¬ sazonym w tarcze 17 sprzegla klowego, któ¬ ra moze byc sprzegana z tarcza 18 tegoz sprzegla, przyczem kly obydwóch tarcz sa wykonane tak, ze podczas obracania bebna walcowego w kierunku strzalki na fig. 1 tarcze sprzegla sa odlaczone od siebie, i sli¬ macznica 19, skojarzona z tarcza 18 sprze¬ gla klowego, nie bedzie w tym przypadku napedzala slimaka 20, którego czopy 21 i 21a sa osadzone w lozyskach 22 i 22a, oraz zespolonej z tym slimakiem slimacznicy 23, zazebiajacej sie ze slimakiem 24, umoco¬ wanym na osi regulatora odsrodkowego 25, którego czopy 26 i 26a sa umieszczone w lozyskach 27 i 27a.Z dolna plytka 29 regulatora odsrodko¬ wego wspóldziala narzad hamulcowy, wy¬ konany w postaci krazka lub pierscienia 30, osadzonego na podobienstwo busoli w dwóch pierscieniach, obracajacych sie do¬ kola wzajemnie prostopadlych osi; zespól ten jest wyposazony we wkretki 31, laczace go z rozwidlonym koncem ramienia 32, u- mieszczonym we wsporniku 33 i zaopatrzo¬ nym w srube nastawcza 34.Omawiany regulator odsrodkowy za¬ pewnia to, ze beben 4 bedzie obracal sie z szybkoscia niezmienna podczas odwijania sie zen linki drucianej 35, nawijajacej sie na beben stozkowy 36, osadzony wraz z bebnem stozkowym 37 i slimacznica 38 na osi 39, konce której sa umieszczone w lozy¬ skach 40 i 40a, znajdujacych sie we wspor¬ nikach 41 i 41a.Oba bebny stozkowe i skojarzona z nie¬ mi slimacznica obracaja sie z szybkoscia katowa, zmieniajaca sie w zaleznosci od ka¬ ta zbieznosci tych bebnów, wskutek odwi* jania sie z bebna 37* linki drucianej 42, opa¬ sujacej krazki prowadnicze 43 i 44, przy¬ czem do krazka 44 jest przymocowany cie¬ zar napedowy 45.Slimacznica 38 zazebia sie ze slimakiem 46, osadzonym na osi 47.Na tejze osi osadzony jest slimak 48, obracajacy sie lacznie ze slimakiem 46 i zazebiajacy sie ze slimacznica 49, osadzo¬ na obrotowo na tulei 50, umieszczonej w lo¬ zysku 51, umocowanem sztywno na wózku 3. Tuleja 50 jest wyposazona od wewnatrz w gwint, wspóldzialajacy z nagwintowanem wrzecionem 52, osadzonem we wspornikach 53 i 53a na podstawowej plycie maszyny tak, iz obracanie wrzeciona powoduje prze¬ suwanie sie wózka 3 po prowadnicach, u- mieszczonych na plycie podstawowej.Slimak 46 jest zespolony z jednem ogni¬ wem 54 jednokierunkowego sprzegla klo- — 3 —wego, sprzegajacem sie z drugiem ogniwem 55 tegoz sprzegla, wyposazonem w zlobek klinowy 56, z którym wspóldzialaja kliny Woodruffe'a 57, sprzegajace sie jednocze¬ snie z tuleja 58, na której jest naciete uze¬ bienie kola srubowego 59. Kolo to zazebia sie z odpowiadajacem mu kolem srubowem 60, umocowanem w obsadzie pierscienio¬ wej 61, opartej na pierscieniu 62, umoco¬ wanym sztywno na trzpieniu 63 tarczy ob¬ rotowej 64, na której jest umieszczana for¬ ma, zawierajaca wosk na matryce 65 plyty nagrywanej, i przesuwana wzgledem glowi¬ cy 66, nacinajacej zlobki.Kolo srubowe 60 wraz z jego obsada pierscieniowa 61 moze nieco pokrecac sie iia trzpieniu, przyczem jest sprzezone z trzpieniem zapomoca plaskiej sprezynki stalowej 67, umieszczonej pomiedzy trzpienkami 68 i 68a, osadzonemi w obsa¬ dzie 61.Celem takiego sprzezenia mechanizmu napedowego z tarcza obrotowa jest zapo¬ biezenie „poslizgowi", który moze byc spo¬ wodowany zmiennem tarciem obracajacej sie tarczy obrotowej o matryce glowicy, na- cinajacej zlobki.Maszyna dziala w sposób nastepujacy, Igla, nacinajaca zlobki, poruszana przez fale dzwiekowe za posrednictwem odpo¬ wiednich elektrycznych przyrzadów wzmac¬ niajacych, jest umocowana w nieruchomej glowicy, a tarcza obrotowa przesuwa sie wzgledem tej igly.Ruch obrotowy tarczy jest zapewniony przez obracanie bebna zapomoca kólka ze¬ batego 9 i kólka zebatego 7, powodujace przewijanie sie linki drucianej 35 z bebna stozkowego 36 na beben 4.Podczas tej czynnosci ze wzgledu na rozlaczenie sprzegla 17, 18 regulator szyb¬ kosci nie bedzie poruszany, przyczem wsku¬ tek rozlaczenia sprzegla 54, 55 tarcza obro¬ towa 64 równiez nie bedzie obracala sie.Odwijanie sie linki drucianej z bebna stozkowego 36 bedzie powodowalo nawi¬ janie sie na beben stozkowy 37 linki drucia¬ nej 42, przez co zostanie podniesiony cie¬ zar napedowy 45.Toprzewijanie linek uskutecznia sie tak dlugo, az wózek 3 ustawi sie w okreslone polozenie na plycie podstawowej 1, przy¬ czem celem umozliwienia okreslania wla¬ sciwego polozenia wózka na plycie podsta¬ wowej jest umieszczona skala, a na wózku wskazówka.Skoro wózek zostal juz ustawiony w po¬ lozenie wlasciwe, rozpoczyna sie nacinanie zlobków w matrycy przez zdjecie raczki 11 wraz ze skojarzonem z nia kólkiem zapad- kowem 12 z osi 10 i umozliwienie przez to opuszczania sie ciezaru napedowego 45.Linka 42 bedzie odwijala sie z bebna 37 ze stala szybkoscia linjowa, co spowoduje obracanie sie bebnów stozkowych ze zmien¬ na szybkoscia obrotowa, wzrastajaca stop¬ niowo w miare posuwania sie tarczy obro¬ towej ku glowicy przyrzadu nacinajacego zlobki. Posuwanie tarczy powoduje obra¬ canie sie slimaka 48, obracajacego slimacz¬ nice 49, której tuleja 50 stanowi nakretke, wspóldzialajaca z wrzecionem nagwinto- wanem 52. Obracanie sie slimacznicy 46 równiez powoduje za posrednictwem kól srubowych 59 i 60 obracanie sie trzpienia 63 tarczy obrotowej ze zmienna szybkoscia obrotowa, wzrastajaca w miare zblizania sie glowicy przyrzadu nacinajacego zlobki ku srodkowi matrycy.Zakres wynalazku obejmuje wogóle ma¬ szyny do zapisywania lub odtwarzania dzwieków, w których glowica, zawierajaca igle, jest umocowana nieruchomo, a czesc maszyny, dzwigajaca plyte nagrywana, jest przesuwana jako calosc wzgledem tej glo¬ wicy, niezaleznie od narzadów, napedzaja¬ cych tarcze obrotowa. PL