Przedmiotem wynalazku jest urzadze¬ nie do wytwarzania pradów szybkozmien¬ nych o stalej czestotliwosci, Moznosc utrzymywania czestotliwosci na stalym poziomie jest zagadnieniem wiel¬ kiej wagi zwlaszcza w ukladach nadaw¬ czych. Dotychczasowe sposoby utrzymywa¬ nia stalej czestotliwosci polegaja na stoso¬ waniu stabilizatorów malej mocy, jak ka- mertonów lub krysztalów piezoelektrycz¬ nych, które normuja czestotliwosc w obwo¬ dzie wyjsciowym za posrednictwem licz¬ nych stopni wzmacniania lub w miare po¬ trzeby stopni powielania czestotliwosci. Tak urzadzone nadajniki sa jednak drogie, a wo¬ bec duzej liczby lamp nie daja dostatecz¬ nej pewnosci ruchu. Prócz tego nastawianie nadajnika na dana czestotliwosc nie jest latwe* Przedmiotem wynalazku jest generator drgan wielkiej czestotliwosci, który nie po¬ siada zadnych stabilizatorów czestotliwo¬ sci o malej mocy, lecz regulowanie czesto¬ tliwosci odbywa sie wprost w obwodzie pradu o stosunkowo duzej mocy.Do tego celu sluzy obwód o duzej ostro¬ sci nastrajania, sprzezony z generatorem, który to obwód sprowadza czestotliwosc drgan, wzbudzanych w generatorze, do sci¬ sle okreslonej wartosci. Obwodem takim, którego czestotliwosc jest prawie zupelnie stala i niezalezna od pobieranej mocy zoscylatora, jest dluga linja dwuprzewodo- ¦0 Wa o równomiernie rozlozonej samoinduk- cyjnosct i pojemnosci.W linji takiej sa wzniecane fale stojace, których dlugosc jest zalezna tylko od cze¬ stotliwosci drgan wymuszonych i od dlugo¬ sci linji, a niezalezna od obciazenia jakie¬ gokolwiek obwodu zewnetrznego. Fale te pobudzaja ze swej strony do drgan odpo¬ wiednio dobrane lampy katodowe, uzyte jako generator drgan w ten sposób, ze o- trzymywana czestotliwosc drgan jest stala.Drgania wymuszone w generatorze po¬ siadaja zawsze taka czestotliwosc, przy której fale, wysylane do linji i odbija¬ ne od jej konca, posiadaja na poczatku linji równe fazy. Dluga linja przeciwdziala za¬ tem zmianom czestotliwosci drgan genera¬ tora. Dzialanie takiego regulatora czesto¬ tliwosci, w odróznieniu od wyzej wspomnia¬ nych, jest praktycznie niezalezne od zmian temperatury ani tez od wilgotnosci lub ci¬ snienia atmosferycznego.Poniewaz róznica faz fal, wysylanych do linji i odbijanych, jest proporcjonalna do liczby tych fal, zatem dzialanie urzadze¬ nia jest tern lepsze, im liczba fal w linji jest wieksza.Aby osiagnac jeszcze lepsze dzialanie, mozna zastosowac do budowy materjaly, niewrazliwe na wilgotnosc, lub tez zawie¬ sic linje w przestrzeni zamknietej. Mozna równiez przedsiewziac srodki, pozwalaja¬ ce na zachowanie stalej temperatury. Ci¬ snienie atmosferyczne nie wywiera tu oczy¬ wiscie zadnego wplywu na czestotliwosc.Drgania mechaniczne daja sie latwo usunac dzieki zastosowaniu odpowiednio usztyw¬ nionej konstrukcji urzadzenia.Nastrajanie linji na dowolna zadana czestotliwosc odbywa sie zapomoca zmiany dlugosci geometrycznej tej linji.Praca moze odbywac sie na fali podsta¬ wowej lub tez na jednej z wyzszych har¬ monicznych.W celu lepszego zrozumienia istoty wy¬ nalazku na rysunku przedstawiono przy¬ klad jego wykonania.Fig. 1 przedstawia przyklad linji rezo¬ nansowej, sprzezonej indukcyjnie z obwo¬ dem drgajacym.Fig. 2 przedstawia linje, sprzezona po- jemnosciowo z tym obwodem.Fig. 3 przedstawia urzadzenie wedlug wynalazku w zastosowaniu do nadajnika z lampami w ukladzie przeciwsobnym.Fig. 4 przedstawia podobny nadajnik, w którym drgania stale sa wzmacniane przed doprowadzeniem ich do anteny na¬ dawczej.Na fig. 1 przedstawiono oscylator / du¬ zej mocy z obwodem drgajacym, nastrojo¬ nym mozliwie dokladnie na zadana czesto¬ tliwosc. Siatka 3 lampy 1 jest sprzezona z obwodem wyjsciowym tak, aby powstaly drgania niegasnace. Odpowiedni potencjal na siatce jest doprowadzany poprzez opor¬ nik 4, przyczem, w celu unikniecia strat w oporze tego opornika przy przeplywaniu przezen pradów wielkiej czestotliwosci, do obwodu siatkowego jest wlaczony dlawik 5. Kondensator 6 sluzy do odprowadzania pradów wielkiej czestotliwosci do ziemi.Kondensator 7 chroni obwód drgajacy od napiecia anodowego, które jest doprowa¬ dzane do anody 9 poprzez dlawik 8. W ten sposób sa wzbudzane drgania, których cze¬ stotliwosc odpowiada czestotliwosci wla¬ snej obwodu drgajacego. Warunki rezonan¬ su tego obwodu moga sie jednak nieco zmieniac, np. wskutek zmian napiecia lub obciazenia tego obwodu.Aby zapobiec zmianom czestotliwosci, z obwodem drgajacym jest sprzezona induk¬ cyjnie zapomoca cewki 12 linja rezonanso¬ wa 10, której dlugosc geometryczna, a za¬ tem i elektryczna moze byc dowolnie zmie¬ niana zapomoca przesuwania po niej zwie¬ racza U, dzieki czemu mozna uzyskiwac duza ostrosc nastrojenia linji 10, posiada¬ jacej równomiernie rozlozona samoinduk- cyjnosc i pojemnosc, na dowolna czestotli- - 2 -toosc. Linja 10 utrzymuje stala czestotli¬ wosc, równa jej czestotliwosci wlasnej, i uniemozliwia powstawania drgan o czesto¬ tliwosciach odmiennych.Dzieki odbiciu w punktach 13 i 14 w li¬ nji powstaja fale stojace, Gdy fale w prze- wodach 15 i 16 linji 10 nie sa zgodne w fa¬ zie, wówczas fazy napiec, doprowadza¬ nych do siatki i do anody, osiagaja warto¬ sci, potrzebne do utrzymania drgan, wy¬ stepujace zas przeciwne potencjaly dopro¬ wadzaja do zgodnosci faz napiecia siatki i anody z drganiami w linji, skoro tylko po¬ wstanie jakakolwiek róznica faz, wywola¬ na zmiana czestotliwosci.Nastawiajac kondensator zmienny 32 w ten sposób, aby czestotliwosc rezonansu obwodu 6 odpowiadala jakiejkolwiek wyz¬ szej harmonicznej linji 10, otrzymuje sie nowa wartosc czestotliwosci linji 10. W celu otrzymywania czestotliwosci posred¬ nich, nalezy przesuwac zwieracz po linji 10. Nastawianie czestotliwosci tego ukla¬ da jest zatem stosunkowo latwe.Wsdlug fig. 2 dluga linja 10 jest sprze¬ zona pojemnosciowo z obwodem drgajacym zapomoca kondensatorów 17 i 13. Konden¬ satory te moga posiadac stosunkowo duze pojemnosci, tak ze dzialaja one jako po¬ laczenia bezposrednie. Zmniejszenie po¬ jemnosci tych kondensatorów pociaga za soba odpowiednie zwiekszenie dlugosci e- Uktrycz&ej pffeewodów 15 i 16.Na fig. 3 przedstawiono nadajnik lam¬ powy wedlug wynalazku w ukladzie prze- ciwsobnym. Obwód wyjsciowy jest nastra¬ jany zapomoca zmiennej samoindukcyjno- sci, wlaczonej miedzy anody.Pojemnosc, istniejaca w obwodzie drgan lamp 19 i 20, przedstawiono na rysunku w postaci pojemnosci, to jest kondensatorów 21, 22, wlaczonych miedzy anody a siatki lamp 19 i 20. Oczywiscie równolegle do tych pojemnosci lub do cewki 23 mozna wlaczyc jeszcze kondensatory zmienne.Linja dluga jest przylaczona wprost do siatek lamp. Nadawanie maków jest tt- skuteczniane zapomoca klucza, urucho¬ mianego bezposrednio lub zapomoca prze¬ kazników. Kluoz moze byc zastapiony u- rzadzeniem, zapomoca którego uzyskuje sie zgodnosc zmian napiecia anodowego z na~ dawanemi znakami.W tym ukladzie przy naciskaniu klucza 24 znika ujemny potencjal siatki, gdyz ba- terja siatkowa 31 jest zwierana, dzieki cze¬ mu powstaja drgania, które sa doprowa¬ dzone do anteny nadawczej 28 za posred¬ nictwem kondensatorów 25 i 26 oraz linji 27. Liczba 29 oznacza opór siatkowy, 30 zas oznacza opornik, chroniacy baterje przed wyladowaniem sie jej podczas za¬ mykania klucza 24.Na fig. 4 przedstawiono uklad polaczen, zblizony do ukladu wedlug fig. 3 z ta jed¬ nak róznica, ze tu drgania sa modulowane, a nie manipulowane, jak to mialo miejsce w ukladzie wedlug fig. 3.Prady modulujace, wychodzace z mi¬ krofonu 50, sa najpierw wzmacniane we wzmacniaczu 51, a nastepnie dopiero od¬ dzialywaja na potencjal siatek lamp 19 i 20.Energja zmodulowana, dostarczona z oscy¬ latora, jest nastepnie wzmacniana we wzmacniaczu duzej mocy, skladajacym sie z lamp 52 i 53 w ukladzie przeciwsobnyia* poczem wielokrotnie wzmocniona j-est do¬ prowadzona do anteny nadawczej 2$, W celu unikniecia promieniowania dtigaó w linji dlugiej i»ozna calosc zamknac w od¬ powiedniej oslonie ekranujacej lub tez przewody 15 i 16 umiescic tak blisko obok siebie, ze ich dzialanie nazewnatrz wza¬ jemnie sie znosi. Mozna równiez umiescic te przewody wspólosiowo, to jest jeden wewnatrz drugiego, przyczem w tym przy¬ padku przewód zewnetrzny mozna uziemic.Nalezy umieszczac dluga linje nie na wolnem powietrzu, lecz w takiem pomie¬ szczeniu, gdzie mozna utrzymac stala tem¬ perature.Aczkolwiek na rysunku przedstawiono — 3 -linje dluga tylko w zastosowaniu do ukla¬ dów wielkiej Czestotliwosci o jednym stop¬ niu wzmacniania, to jednak ze wzgledu na wielka prostote budowy linji oraz na jej wytrzymalosc na znaczne natezenia pradu, te sama zasade mozna zastosowac do wie¬ lostopniowych ukladów kaskadowych.Sprzeganie znanych urzadzen do utrzyma¬ nia stalej czestotliwosci z wyzszemi stop¬ niami ukladu nie bylo dotychczas mozliwe.Linja moze byc wykonana jako zwykla linja przesylowa. W innej odmianie linja moze przybrac postac cewki o duzej wy¬ trzymalosci elektrycznej. W tym przypad¬ ku linje mozna umiescic w oslonie, w której temperatura moze byc w prosty sposób u- trzymywana na stalym poziomie.Oslona takfc moze byc calkowicie za¬ mknieta i pozbawiona powietrza lub tez wypelniona gazem obojetnym. Nastrajanie mozna w tym przypadku uskuteczniac za- pomoca nasuwania uziemionego cylindra na linje zwinieta.w postaci cewki. PL